Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[4] Saḷāyatanavaggapāḷi - Thiên Sáu Xứ - The Book of the Six Sense Bases
*****
[01] Saḷāyatana Saṃyutta
Tương Ưng Sáu Xứ (g)
Connected Discourses on the Six Sense Bases
19. Āsīvisavaggo – Phẩm Rắn Ðộc – The Vipers
♦ 1. Āsīvisopamasuttaṃ (SN 35.238) – 197. I. Rắn Ðộc (109) (S.iv,172) – 238. (1) The Simile of the Vipers
|
1-2) Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī... gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói như sau: |
||
| ♦ 238. “seyyathāpi, bhikkhave, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā. atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo. tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ — ‘ime te, ambho purisa, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā kālena kālaṃ vuṭṭhāpetabbā, kālena kālaṃ nhāpetabbā, kālena kālaṃ bhojetabbā, kālena kālaṃ saṃvesetabbā {pavesetabbā (syā. kaṃ. pī. ka.)}. yadā ca kho te, ambho purisa, imesaṃ catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ aññataro vā aññataro vā kuppissati, tato tvaṃ, ambho purisa, maraṇaṃ vā nigacchasi, maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’”ti. | 3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có bốn con rắn độc, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt. Rồi có người đến, muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, có bốn con rắn độc này, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt. Thỉnh thoảng hãy thức chúng dậy, thỉnh thoảng hãy tắm cho chúng, thỉnh thoảng hãy cho chúng ăn, thỉnh thoảng hãy cho chúng vào huyệt (để ngủ). Này Bạn, nếu một trong bốn con rắn độc này, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, tức giận, thời này Bạn, Bạn sẽ đi đến chết, hay đau khổ gần như chết. Vậy này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ cần phải làm". | 1-3) — “Bhikkhus, suppose there were four vipers of fierce heat and deadly venom. (173) Then a man would come along wanting to live, not wanting to die, desiring happiness and averse to suffering. They would tell him: ‘Good man, these four vipers are of fierce heat and deadly venom. [173] From time to time they must be lifted up; from time to time they must be bathed; from time to time they must be fed; from time to time they must be laid to rest. (174) But if one or another of these vipers ever becomes angry with you, then, good man, you will meet death or deadly suffering. Do whatever has to be done, good man!’ |
| ♦ “atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ yena vā tena vā palāyetha. tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ — ‘ime kho, ambho purisa, pañca vadhakā paccatthikā piṭṭhito piṭṭhito anubandhā, yattheva naṃ passissāma tattheva jīvitā voropessāmāti. yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’”ti. | 4) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, chạy trốn chỗ này, chỗ kia. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, có năm kẻ sát nhân thù địch này, đang đi theo sau lưng Bạn. Chúng nói: 'Khi nào chúng ta thấy nó, chúng ta sẽ giết nó'. Này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ là phải làm". | 4) “Then, bhikkhus, afraid of the four vipers of fierce heat and deadly venom, that man would flee in one direction or another. They would tell him: ‘Good man, five murderous enemies are pursuing you, thinking, “Wherever we see him, we will take his life right on the spot.” Do whatever has to be done, good man!’ |
| ♦ “atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ, bhīto pañcannaṃ vadhakānaṃ paccatthikānaṃ yena vā tena vā palāyetha. tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ — ‘ayaṃ te, ambho purisa, chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsiko piṭṭhito piṭṭhito anubandho yattheva naṃ passissāmi tattheva siro pātessāmīti. yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’”ti. | 5) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc ấy, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên sát nhân thù địch ấy, chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, có một tên thứ sáu cướp nhà, (110) giết người, với ngọn kiếm dơ lên, đang đi theo sau lưng Bạn. Nó nói: 'Khi nào ta thấy nó, ta sẽ chém đầu nó'. Này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ là phải làm". | 5) “Then, bhikkhus, afraid of the four vipers of fierce heat and deadly venom, and of the five murderous enemies, that man would flee in one direction or another. They would tell him: ‘Good man, a sixth murderer, an intimate companion, (175) is pursuing you with drawn sword, thinking, “Wherever I see him I will cut off his head right on the spot.” Do whatever has to be done, good man!’ |
| ♦ “atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ, bhīto pañcannaṃ vadhakānaṃ paccatthikānaṃ, bhīto chaṭṭhassa antaracarassa vadhakassa ukkhittāsikassa yena vā tena vā palāyetha. so passeyya suññaṃ gāmaṃ. yaññadeva gharaṃ paviseyya rittakaññeva paviseyya tucchakaññeva paviseyya suññakaññeva paviseyya. yaññadeva bhājanaṃ parimaseyya rittakaññeva parimaseyya tucchakaññeva parimaseyya suññakaññeva parimaseyya. tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ — ‘idāni, ambho purisa, imaṃ suññaṃ gāmaṃ corā gāmaghātakā pavisanti {vadhissanti (sī. pī.)}. yaṃ te, ambho purisa, karaṇīyaṃ taṃ karohī’”ti. | 6) Rồi, này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc, với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên sát nhân thù địch, quá sợ hãi tên thứ sáu cướp nhà, giết người với ngọn kiếm dơ lên, chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Rồi người ấy thấy một ngôi làng trống không. Nhà nào người ấy đi vào, người ấy vào chỗ trống không, vào chỗ rỗng không, vào chỗ tuyệt không. Người ấy sờ đến đồ dùng nào, người ấy sờ chỗ trống không, người ấy sờ chỗ rỗng không, người ấy sờ chỗ tuyệt không. Người ta nói với người ấy: "Này Bạn, bọn cướp phá hoại làng, sẽ đánh cướp ngôi làng trống không này. Này Bạn, hãy làm những gì Bạn nghĩ là phải làm". | 6) “Then, bhikkhus, afraid of the four vipers of fierce heat and deadly venom, and of the five murderous enemies, and of the sixth murderer, the intimate companion with drawn sword, that man would flee in one direction or another. He would see an empty village. Whatever house he enters is void, deserted, empty. Whatever pot he takes hold of is void, hollow, empty. They would tell him: ‘Good man, just now village attacking dacoits will raid (176) this empty village. Do whatever has to be done, good man!’ [174] |
| ♦ “atha kho so, bhikkhave, puriso bhīto catunnaṃ āsīvisānaṃ uggatejānaṃ ghoravisānaṃ, bhīto pañcannaṃ vadhakānaṃ paccatthikānaṃ, bhīto chaṭṭhassa antaracarassa vadhakassa ukkhittāsikassa, bhīto corānaṃ gāmaghātakānaṃ yena vā tena vā palāyetha. so passeyya mahantaṃ udakaṇṇavaṃ orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ, pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ. na cassa nāvā santāraṇī uttarasetu vā apārā pāraṃ gamanāya. | 7) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy quá sợ hãi bốn con rắn độc với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, quá sợ hãi năm tên giết người thù địch, quá sợ hãi tên thứ sáu cướp nhà, giết người với ngọn kiếm dơ lên, quá sợ hãi các tên cướp làng, liền chạy đi trốn chỗ này, chỗ kia. Rồi người ấy thấy một đầm nước lớn, bờ bên này đầy những sợ hãi nguy hiểm, bờ bên kia được an ổn, không có sợ hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua, không có cầu để đi qua đi lại. | 7) “Then, bhikkhus, afraid of the four vipers of fierce heat and deadly venom, and of the five murderous enemies, and of the sixth murderer—the intimate companion with drawn sword—and of the village attacking dacoits, that man would flee in one direction or another. He would see a great expanse of water whose near shore was dangerous and fearful, and whose further shore was safe and free from danger, but there would be no ferryboat or bridge for crossing over from the near shore to the far shore. (177) |
| atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa — ‘ayaṃ kho mahāudakaṇṇavo orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayaṃ, pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayaṃ, natthi ca {na cassa (sī. ka.), natthassa (syā. kaṃ.)} nāvā santāraṇī uttarasetu vā apārā pāraṃ gamanāya. yaṃnūnāhaṃ tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ saṃkaḍḍhitvā kullaṃ bandhitvā taṃ kullaṃ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṃ gaccheyyan’”ti. | 8) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy suy nghĩ như sau: "Ðây là vùng nước đọng, bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, bờ bên kia an ổn, không kinh hãi, nhưng không có thuyền để vượt qua, cũng không có cầu bắc qua từ bờ bên này đến bờ bên kia. Nay ta hãy thâu góp cỏ cây, nhành lá, cột lại thành chiếc bè, (111) nhờ chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, ta có thể vượt qua bờ bên kia một cách an toàn". | 8) “Then the man would think: ‘There is this great expanse of water whose near shore is dangerous and fearful, and whose further shore is safe and free from danger, but there is no ferryboat or bridge for crossing over. Let me collect grass, twigs, branches, and foliage, and bind them together into a raft, so that by means of that raft, making an effort with my hands and feet, I can get safely across to the far shore.’ |
| ♦ “atha kho so, bhikkhave, puriso tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ saṃkaḍḍhitvā kullaṃ bandhitvā taṃ kullaṃ nissāya hatthehi ca pādehi ca vāyamamāno sotthinā pāraṃ gaccheyya, tiṇṇo pāraṅgato {pāragato (sī. syā. kaṃ.)} thale tiṭṭhati brāhmaṇo. | 9) Rồi này các Tỷ-kheo, người ấy thâu góp cỏ cây, nhành lá, cột lại thành chiếc bè, nhờ chiếc bè này, tinh tấn dùng tay chân, người ấy vượt qua bờ bên kia một cách an toàn. Vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia, đứng trên đất liền. | 9) “Then the man would collect grass, twigs, branches, and foliage, and bind them together into a raft, so that by means of that raft, making an effort with his hands and feet, he would get safely across to the far shore. Crossed over, gone beyond, the brahmin stands on high ground. (178) |
| ♦ “upamā kho myāyaṃ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya. ayañcettha {ayaṃ cevettha (sī.)} attho — | 10) Ví dụ này, này các Tỷ-kheo, Ta làm để giải thích ý nghĩa. Và đây là ý nghĩa: | 10) “I have made up this simile, bhikkhus, in order to convey a meaning. This is the meaning here: |
| cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisāti kho, bhikkhave, catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ — pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā. | 11) Bốn con rắn độc với sức nóng tột độ, với nọc độc mãnh liệt, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bốn đại chủng: địa đại, thủy đại, hỏa đại và phong đại. | 11) ‘The four vipers of fierce heat and deadly venom’: this is a designation for the four great elements—the earth element, the water element, the heat element, the air element. (179) |
| ♦ “pañca vadhakā paccatthikāti kho, bhikkhave, pañcannetaṃ upādānakkhandhānaṃ adhivacanaṃ, seyyathidaṃ — rūpupādānakkhandhassa, vedanupādānakkhandhassa, saññupādānakkhandhassa, saṅkhārupādānakkhandhassa, viññāṇupādānakkhandhassa. | 12) Năm tên giết người thù địch, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với năm thủ uẩn: sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. | 12) “‘The five murderous enemies’: this is a designation for the five aggregates subject to clinging; that is, the material form aggregate subject to clinging, the feeling aggregate subject to clinging, the perception aggregate subject to clinging, the volitional formations aggregate subject to clinging, the consciousness aggregate subject to clinging. (180) |
| ♦ “chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsikoti kho, bhikkhave, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ. | 13) Tên thứ sáu cướp nhà, giết người với cây kiếm giơ lên, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với dục tham. | 13) “‘The sixth murderer, the intimate companion with drawn sword’: this is a designation for delight and lust. (181) |
| ♦ “suñño gāmoti kho, bhikkhave, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. cakkhuto cepi naṃ, bhikkhave, paṇḍito byatto medhāvī upaparikkhati rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, suññakaññeva khāyati ... pe ... jivhāto cepi naṃ, bhikkhave ... pe ... manato cepi naṃ, bhikkhave, paṇḍito byatto medhāvī upaparikkhati rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, suññakaññeva khāyati. | 14) Ngôi làng trống không, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu nội xứ. Này các Tỷ-kheo, nếu một người hiền, kinh nghiệm, có trí, tìm hiểu nó với con mắt; vị ấy thấy nó là trống không, là rỗng không, là tuyệt không... Nếu tìm hiểu nó với ý; vị ấy thấy nó là trống không, là rỗng không, là tuyệt không. (112) | 14) “‘The empty village’: this is a designation for the six internal sense bases. If, bhikkhus, a wise, competent, intelligent person examines them by way of the eye, they appear to be void, hollow, empty. [175] If he examines them by way of the ear… by way of the mind, they appear to be void, hollow, empty. |
| ♦ “corā gāmaghātakāti kho, bhikkhave, channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. cakkhu, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu rūpesu; sotaṃ, bhikkhave ... pe ... ghānaṃ, bhikkhave ... pe ... jivhā, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu rasesu; kāyo, bhikkhave ... pe ... mano, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu dhammesu. | 15) Bọn cướp phá làng, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu ngoại xứ. Này các Tỷ-kheo, mắt bị tàn hại trong các sắc khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, tai bị tàn hại trong các tiếng khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, mũi bị tàn hại trong các hương khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, lưỡi bị tàn hại trong các vị khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, thân bị tàn hại trong các xúc khả ái và không khả ái. Này các Tỷ-kheo, ý bị tàn hại trong các pháp khả ái và không khả ái. | 15) “‘Village-attacking dacoits’: this is a designation for the six external sense bases. The eye, bhikkhus, is attacked by agreeable and disagreeable forms. The ear … The nose … The tongue … The body … The mind is attacked by agreeable and disagreeable mental phenomena. |
| ♦ “mahā udakaṇṇavoti kho, bhikkhave, catunnetaṃ oghānaṃ adhivacanaṃ — kāmoghassa, bhavoghassa, diṭṭhoghassa, avijjoghassa. | 16) Vùng nước lớn, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bốn bộc lưu: dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu và vô minh bộc lưu. (113) | 16) “‘The great expanse of water’: this is a designation for the four floods: the flood of sensuality, the flood of existence, the flood of views, and the flood of ignorance. |
| ♦ “orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayanti kho, bhikkhave, sakkāyassetaṃ adhivacanaṃ. | 17) Bờ bên này nguy hiểm và hãi hùng, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với thân kiến (114) này. | 17) “‘The near shore, which is dangerous and fearful’: this is a designation for identity. (182) |
| ♦ “pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayanti kho, bhikkhave, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ. | 18) Bờ bên kia an ổn và không kinh hãi, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với Niết-bàn. | 18) “‘The further shore, which is safe and free from danger’: this is a designation for Nibbāna. |
| ♦ “kullanti kho, bhikkhave, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 19) Cái bè, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với Thánh đạo Tám ngành. | 19) “‘The raft’: this is a designation for the Noble Eightfold Path; that is, right view … right concentration. |
| ♦ “tassa hatthehi ca pādehi ca vāyāmoti kho, bhikkhave, vīriyārambhassetaṃ adhivacanaṃ. | 20) Tinh tấn dùng tay và dùng chân, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với tinh tấn, tinh cần. | 20) “‘Making effort with hands and feet’: this is a designation for the arousing of energy. |
| ♦ “tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇoti kho, bhikkhave, arahato etaṃ adhivacanan”ti. paṭhamaṃ. | 21) Vị Bà-la-môn vượt qua bờ bên kia và đứng trên đất liền, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với bậc A-la-hán. | 21) “‘Crossed over, gone beyond, the brahmin stands on high ground’: this is a designation for the arahant.” |
♦ 2. Rathopamasuttaṃ (SN 35.239) – 198. II. Hỷ Lạc (115) (S.iv,175) – 239. (2) The Simile of the Chariot
| ♦ 239. “tīhi, bhikkhave, dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāya. katamehi tīhi? indriyesu guttadvāro hoti, bhojane mattaññū, jāgariyaṃ anuyutto. |
1-2) ... 3) -- Này các Tỷ-kheo, đầy đủ được ba pháp ấy, một Tỷ-kheo ngay trong hiện tại, sống nhiều an lạc, hoan hỷ, và tạo nguyên nhân (116) bắt đầu đoạn tận các lậu hoặc. Thế nào là ba? Hộ trì các căn, tiết độ trong ăn uống và chú tâm tỉnh giác. |
1-3) “Bhikkhus, by possessing three qualities, a bhikkhu lives full of happiness and joy in this very life, and he has laid a foundation (183) for the destruction of the taints. What are the three? He is one who guards the doors of the sense faculties, who is moderate in eating, and who is devoted to wakefulness. [176] |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti, nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ. tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṃ; cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati. | 4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, (117) Tỷ-kheo không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành hộ trì nhãn căn. | 4) “And how, bhikkhus, is a bhikkhu one who guards the doors of the sense faculties? Here, having seen a form with the eye, a bhikkhu does not grasp its signs and features. Since, if he left the eye faculty unrestrained, evil unwholesome states of covetousness and displeasure might invade him, he practices the way of its restraint, he guards the eye faculty, he undertakes the restraint of the eye faculty. |
| sotena saddaṃ sutvā... ghānena gandhaṃ ghāyitvā... jivhāya rasaṃ sāyitvā... kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā... manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī; yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṃ; manindriye saṃvaraṃ āpajjati. | Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc.... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành hộ trì ý căn. | Having heard a sound with the ear … Having smelt an odor with the nose … Having tasted a taste with the tongue … Having felt a tactile object with the body … Having cognized a mental phenomenon with the mind, a bhikkhu does not grasp its signs and its features. Since, if he left the mind faculty unrestrained, evil unwholesome states of covetousness and displeasure might invade him, he practices the way of its restraint, he guards the mind faculty, he undertakes the restraint of the mind faculty. |
| seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṃ cātumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo {odhatapatodo (syā. kaṃ.), odhasatapatodo (pī.)}. tamenaṃ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṃ gahetvā, yenicchakaṃ yadicchakaṃ sāreyyapi paccāsāreyyapi. | 5) Ví như, này các Tỷ-kheo, trên đất bằng, tại chỗ ngã tư, (118) có chiếc xe đang đậu, thắng với ngựa hay, có roi ngựa đặc biệt đang sẵn sàng. Có người mã thuật sư thiện xảo, người đánh xe điều ngự các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay trái nắm lấy dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể đánh xe ngựa đi tới đi lui, như thế nào và tại chỗ nào theo ý mình muốn. | 5) “Suppose, bhikkhus, a chariot harnessed to thoroughbreds was standing ready on even ground at a crossroads, with a goad on hand. Then a skillful trainer, a charioteer of horses to be tamed, would mount it and, taking the reins in his left hand and the goad in his right, would drive away and return by any route he wants, whenever he wants. |
| evameva kho, bhikkhave, bhikkhu imesaṃ channaṃ indriyānaṃ ārakkhāya sikkhati, saṃyamāya sikkhati, damāya sikkhati, upasamāya sikkhati. evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu indriyesu guttadvāro hoti. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học hộ trì, học chế ngự, học điều ngự, học tịnh chỉ sáu căn này. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo hộ trì các căn. | So too, a bhikkhu trains in protecting these six sense faculties, trains in controlling them, trains in taming them, trains in pacifying them. It is in this way, bhikkhus, that a bhikkhu guards the doors of the sense faculties. |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti — ‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā, yāpanāya, vihiṃsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. |
6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tiết độ trong ăn uống? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chân chánh giác sát thọ dụng món ăn không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được an trú, được bảo dưỡng, khỏi bị thương hại, để hỗ trợ Phạm hạnh; vị ấy nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm thọ cũ, không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an lạc". |
6) “And how, bhikkhus, is a bhikkhu moderate in eating? — Here, reflecting wisely, a bhikkhu takes food neither for amusement nor for intoxication nor for the sake of physical beauty and attractiveness, but only for the support and maintenance of this body, for ending discomfort, and for assisting the holy life, considering: ‘Thus I shall terminate the old feeling and not arouse a new feeling, and I shall be healthy and blameless and live in comfort.’ [177] |
| seyyathāpi, bhikkhave, puriso vaṇaṃ ālimpeyya yāvadeva rohanatthāya {ropanatthāya (sī. pī.), sevanatthāya (syā. kaṃ.), gopanatthāya (ka.)}, seyyathā vā pana akkhaṃ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya; | 7) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người bôi thuốc vào một vết thương để chữa lành vết thương ấy. Ví như một người bôi dầu vào trục xe với mục đích để có thể chở đồ nặng. | 7) Just as a person anoints a wound only for the purpose of enabling it to heal, or just as one greases an axle only for the sake of transporting a load, |
| evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti — ‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā, yāpanāya, vihiṃsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati, anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu bhojane mattaññū hoti. |
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chân chánh giác sát thọ dụng món ăn không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được an trú, được bảo dưỡng, khỏi bị thương hại, để hỗ trợ Phạm hạnh; vị ấy nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm thọ cũ, không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an lạc". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tiết độ trong ăn uống. |
so a bhikkhu, reflecting wisely, takes food … for assisting the holy life. It is in this way, bhikkhus, that a bhikkhu is moderate in eating. |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti. evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu jāgariyaṃ anuyutto hoti. |
8) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chú tâm tỉnh giác? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ban ngày trong khi đi kinh hành hay ngồi, tâm trừ sạch các chướng ngại pháp. Ban đêm canh một, khi đi kinh hành hay ngồi, tâm trừ sạch các chướng ngại pháp. Ban đêm canh giữa, vị ấy nằm phía hông bên phải, trong dáng nằm con sư tử, hai chân để trên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý đến lúc thức dậy. Ban đêm trong canh cuối cùng, vị ấy thức dậy và trong khi đi kinh hành và ngồi, tâm trừ sạch các chướng ngại pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chú tâm tỉnh giác. |
8) “And how, bhikkhus, is a bhikkhu devoted to wakefulness? — Here, during the day, while walking back and forth and sitting, a bhikkhu purifies his mind of obstructive states. In the first watch of the night, while walking back and forth and sitting, he purifies his mind of obstructive states. In the middle watch of the night he lies down on the right side in the lion’s posture with one foot overlapping the other, mindful and clearly comprehending, after noting in his mind the idea of rising. After rising, in the last watch of the night, while walking back and forth and sitting, he purifies his mind of obstructive states. It is in this way, bhikkhus, that a bhikkhu is devoted to wakefulness. |
| imehi kho, bhikkhave, tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu diṭṭheva dhamme sukhasomanassabahulo viharati, yoni cassa āraddhā hoti āsavānaṃ khayāyā”ti. dutiyaṃ. | 9) Này các Tỷ-kheo, đầy đủ ba pháp ấy, Tỷ-kheo ngay trong hiện tại, sống nhiều an lạc, hoan hỷ, và tạo nguyên nhân bắt đầu đoạn tận các lậu hoặc. | 9) “Bhikkhus, it is by possessing these three qualities that a bhikkhu lives full of happiness and joy in this very life, and he has laid the foundation for the destruction of the taints.” |
♦ 3. Kummopamasuttaṃ (SN 35.240) – 199. III. Con Rùa (S.iv,177) – 240. (3) The Simile of the Tortoise
| ♦ 240. “bhūtapubbaṃ, bhikkhave, kummo kacchapo sāyanhasamayaṃ anunadītīre gocarapasuto ahosi. siṅgālopi {sigālopi (sī. syā. kaṃ. pī.)} kho, bhikkhave, sāyanhasamayaṃ anunadītīre gocarapasuto ahosi. |
1-2) ... 3) -- Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có một con rùa, vào buổi chiều, đang đi kiếm mồi dọc theo bờ sông. Một con giả can, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, cũng đi tìm mồi dọc theo bờ sông. |
1-3) “Bhikkhus, in the past a tortoise (184) was searching for food along the bank of a river one evening. On that same evening a jackal was also searching for food along the bank of that same river. |
| addasā kho, bhikkhave, kummo kacchapo siṅgālaṃ dūratova gocarapasutaṃ. disvāna soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle samodahitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. | 4) Này các Tỷ-kheo, con rùa từ đàng xa trông thấy con giả can đang đi tìm mồi, thấy vậy liền rụt bốn chân và thứ năm là cổ vào trong mai rùa của mình và nằm bất động, im lặng. | 4) When the tortoise saw the jackal in the distance searching for food, [178] it drew its limbs and neck inside its shell and passed the time keeping still and silent. (185) |
| siṅgālopi kho, bhikkhave, addasa kummaṃ kacchapaṃ dūratova gocarapasutaṃ. disvāna yena kummo kacchapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kummaṃ kacchapaṃ paccupaṭṭhito ahosi — ‘yadāyaṃ kummo kacchapo soṇḍipañcamānaṃ aṅgānaṃ aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgaṃ abhininnāmessati, tattheva naṃ gahetvā uddālitvā khādissāmī’ti. | 5) Này các Tỷ-kheo, con giả can từ đàng xa trông thấy con rùa, đi đến con rùa sau khi đến, đứng một bên và nghĩ rằng: (119) "Khi nào con rùa này thò ra thân phần nào và cổ là thứ năm, ngay tại chỗ ấy, ta sẽ nắm lấy, bẻ gãy và ăn". | 5) “The jackal had also seen the tortoise in the distance searching for food, so he approached and waited close by, thinking, ‘When this tortoise extends one or another of its limbs or its neck, I will grab it right on the spot, pull it out, and eat it.’ |
| yadā kho, bhikkhave, kummo kacchapo soṇḍipañcamānaṃ aṅgānaṃ aññataraṃ vā aññataraṃ vā aṅgaṃ na abhininnāmi, atha siṅgālo kummamhā nibbijja pakkāmi, otāraṃ alabhamāno. | 6) Nhưng, này các Tỷ-kheo, vì rằng con rùa không thò ra một thân phần nào và cổ là thứ năm, nên con giả can nhàm chán con rùa và bỏ đi, không nắm được cơ hội. | 6) But because the tortoise did not extend any of its limbs or its neck, the jackal, failing to gain access to it, lost interest in it and departed. |
| ♦ “evameva kho, bhikkhave, tumhepi māro pāpimā satataṃ samitaṃ paccupaṭṭhito — ‘appeva nāmāhaṃ imesaṃ cakkhuto vā otāraṃ labheyyaṃ ... pe ... jivhāto vā otāraṃ labheyyaṃ ... pe ... manato vā otāraṃ labheyyan’ti. | 7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ác ma thường xuyên không gián đoạn, đứng trong tư thế rình mò các Ông với ý nghĩ: "Rất có thể ta nắm được cơ hội để bắt gặp từ con mắt... từ cái lưỡi... hay từ ý". | 7) “So too, bhikkhus, Māra the Evil One is constantly and continually waiting close by you, thinking, ‘Perhaps I will gain access to him through the eye or through the ear … or through the mind.’ |
| tasmātiha, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharatha. cakkhunā rūpaṃ disvā mā nimittaggāhino ahuvattha, mā anubyañjanaggāhino. yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjatha, rakkhatha cakkhundriyaṃ, cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjatha. | 8) Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy sống hộ trì các căn. Khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, hãy tự chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành hộ trì nhãn căn. | 8) Therefore, bhikkhus, dwell guarding the doors of the sense faculties. Having seen a form with the eye, do not grasp its signs and features. Since, if you leave the eye faculty unguarded, evil unwholesome states of covetousness and displeasure might invade you, practice the way of its restraint, guard the eye faculty, undertake the restraint of the eye faculty. |
| sotena saddaṃ sutvā... ghānena gandhaṃ ghāyitvā... jivhāya rasaṃ sāyitvā... kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā... manasā dhammaṃ viññāya mā nimittaggāhino ahuvattha, mā anubyañjanaggāhino. yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ, tassa saṃvarāya paṭipajjatha, rakkhatha manindriyaṃ, manindriye saṃvaraṃ āpajjatha. | Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi mùi... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, hãy tự chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành hộ trì ý căn. | Having heard a sound with the ear … Having smelt an odor with the nose … Having savored a taste with the tongue … Having felt a tactile object with the body … Having cognized a mental phenomenon with the mind, do not grasp its signs and features. Since, if you leave the mind faculty unguarded, evil unwholesome states of covetousness and displeasure might invade you, practice the way of its restraint, guard the mind faculty, undertake the restraint of the mind faculty. |
| yato tumhe, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharissatha, atha tumhehipi māro pāpimā nibbijja pakkamissati, otāraṃ alabhamāno — kummamhāva siṅgālo”ti. | Này các Tỷ-kheo, khi nào các Ông sống hộ trì các căn, thời Ác ma nhàm chán các Ông và sẽ bỏ đi, không nắm giữ được cơ hội, như con giả can đối với con rùa. | “When, bhikkhus, you dwell guarding the doors of the sense faculties, Māra the Evil One, failing to gain access to you, will lose interest in you and depart, just as the jackal departed from the tortoise.” [179] |
|
♦ “kummo aṅgāni sake kapāle, ♦ samodahaṃ bhikkhu manovitakke. ♦ anissito aññamaheṭhayāno, ♦ parinibbuto nūpavadeyya kañcī”ti. tatiyaṃ. |
Như rùa dấu thân phần, Trong mai rùa của nó. Cũng vậy, vị Tỷ-kheo, Thâu nhóm mọi tâm tư, Không nương tựa một ai, (120) Không hại một người nào, Hoàn toàn đạt tịch tịnh, Không nói xấu một ai. |
Drawing in the mind’s thoughts As a tortoise draws its limbs into its shell, Independent, not harassing others, fully quenched, A bhikkhu would not blame anyone. (186) |
♦ 4. Paṭhamadārukkhandhopamasuttaṃ (SN 35.241) – 200. IV. Khúc Gỗ (1) (S.iv,179) – 241. (4) The Simile of the Great Log (1)
| ♦ 241. ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati gaṅgāya nadiyā tīre. | 1) Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi, trên bờ sông Gaṅgā. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling at Kosambı̄ on the bank of the river Gaṅges. |
| addasā kho bhagavā mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamānaṃ. disvāna bhikkhū āmantesi — “passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamānan”ti? “evaṃ, bhante”. |
2) Thế Tôn thấy một khúc gỗ lớn trôi theo dòng nước sông Hằng, thấy vậy liền gọi các Tỷ-kheo: -- Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy khúc gỗ to lớn này đang trôi theo dòng nước sông Hằng không? -- Thưa có, bạch Thế Tôn. |
2) The Blessed One saw a great log being carried along by the current of the river Ganges, and he addressed the bhikkhus thus: — “Do you see, bhikkhus, that great log being carried along by the current of the river Ganges?” — “Yes, venerable sir.” |
| “sace so, bhikkhave, dārukkhandho na orimaṃ tīraṃ upagacchati, na pārimaṃ tīraṃ upagacchati, na majjhe saṃsīdissati, na thale ussīdissati, na manussaggāho gahessati, na amanussaggāho gahessati, na āvaṭṭaggāho gahessati, na antopūti bhavissati; evañhi so, bhikkhave, dārukkhandho samuddaninno bhavissati samuddapoṇo samuddapabbhāro. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, nếu khúc gỗ không đâm vào bờ bên này, không đâm vào bờ bên kia, không chìm giữa dòng, không mắc cạn trên miếng đất nổi, không bị loài Người nhặt lấy, không bị phi nhân nhặt lấy, không bị mắc vào xoáy nước, (121) không bị mục bên trong; như vậy, này các Tỷ-kheo, khúc gỗ ấy sẽ hướng về biển, sẽ xuôi theo biển, sẽ nghiêng nhập vào biển. | 3) “If, bhikkhus, that log does not veer towards the near shore, does not veer towards the far shore, does not sink in mid-stream, does not get cast up on high ground, does not get caught by human beings, does not get caught by nonhuman beings, does not get caught in a whirlpool, and does not become inwardly rotten, it will slant, slope, and incline towards the ocean. |
| taṃ kissa hetu? samuddaninno, bhikkhave, gaṅgāya nadiyā soto samuddapoṇo samuddapabbhāro. | Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, dòng sông Hằng hướng về biển, xuôi theo biển, nghiêng trôi về biển. | For what reason? Because the current of the river Ganges slants, slopes, and inclines towards the ocean. |
| ♦ “evameva kho, bhikkhave, sace tumhepi na orimaṃ tīraṃ upagacchatha, na pārimaṃ tīraṃ upagacchatha; na majjhe saṃsīdissatha, na thale ussīdissatha, na manussaggāho gahessati, na amanussaggāho gahessati, na āvaṭṭaggāho gahessati, na antopūtī bhavissatha; evaṃ tumhe, bhikkhave, nibbānaninnā bhavissatha nibbānapoṇā nibbānapabbhārā. taṃ kissa hetu? nibbānaninnā, bhikkhave, sammādiṭṭhi nibbānapoṇā nibbānapabbhārā”ti. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu các Ông không đâm vào bờ bên này, không đâm vào bờ bên kia, không chìm giữa dòng, không mắc cạn trên miếng đất nổi, không bị loài Người nhặt lấy, không bị phi nhân nhặt lấy, không bị mắc vào xoáy nước, không bị mục bên trong; như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông sẽ hướng về Niết-bàn, sẽ xuôi theo Niết-bàn, sẽ nghiêng nhập vào Niết-bàn. Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, chánh kiến hướng về Niết-bàn, xuôi theo Niết-bàn, nghiêng nhập vào Niết-bàn. | “So too, bhikkhus, if you do not veer towards the near shore, do not veer towards the far shore, do not sink in mid-stream, do not get cast up on high ground, do not get caught by human beings, do not get caught by nonhuman beings, do not get caught in a whirlpool, and do not become inwardly rotten, [180] you will slant, slope, and incline towards Nibbāna. For what reason? Because right view slants, slopes, and inclines towards Nibbāna.” |
| evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — “kiṃ nu kho, bhante, orimaṃ tīraṃ, kiṃ pārimaṃ tīraṃ, ko majjhe saṃsādo {saṃsīdo (ka.), saṃsīdito (syā. kaṃ.)}, ko thale ussādo, ko manussaggāho, ko amanussaggāho, ko āvaṭṭaggāho, ko antopūtibhāvo”ti? |
4) Khi được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, bờ bên này là gì? Bờ bên kia là gì? Thế nào là chìm giữa dòng? Thế nào là mắc cạn trên miếng đất nổi? Thế nào là bị loài Người nhặt lấy? Thế nào là bị phi nhân nhặt lấy? Thế nào là bị mắc vào xoáy nước? Thế nào là bị mục nát bên trong? |
4) When this was said, a certain bhikkhu asked the Blessed One: — “What, venerable sir, is the near shore? What is the far shore? What is sinking in mid-stream? What is getting cast up on high ground? What is getting caught by human beings, what is getting caught by nonhuman beings, what is getting caught in a whirlpool? What is inward rottenness?” |
| ♦ “‘orimaṃ tīran’ti kho, bhikkhu, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. | 5) -- Bờ bên này, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu nội xứ này. | 5) “‘The near shore,’ bhikkhu: this is a designation for the six internal sense bases. |
| ‘pārimaṃ tīran’ti kho, bhikkhu, channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. | 6) Bờ bên kia, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu ngoại xứ. | 6) ‘The far shore’: this is a designation for the six external sense bases. |
| ‘majjhe saṃsādo’ti kho, bhikkhu, nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ. | 7) Bị chìm giữa dòng, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với hỷ tham. | 7) ‘Sinking in mid-stream’: this is a designation for delight and lust. |
| ‘thale ussādo’ti kho, bhikkhu, asmimānassetaṃ adhivacanaṃ. | 8) Bị mắc cạn trên miếng đất nổi, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với ngã mạn. | 8) ‘Getting cast up on high ground’: this is a designation for the conceit ‘I am.’ |
| ♦ “katamo ca, bhikkhu, manussaggāho? idha, bhikkhu, gihīhi saṃsaṭṭho {gihisaṃsaṭṭho (ka.)} viharati, sahanandī sahasokī, sukhitesu sukhito, dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā tesu yogaṃ āpajjati. ayaṃ vuccati, bhikkhu, manussaggāho. | 9) Và này Tỷ-kheo, thế nào là bị người nhặt lấy? Ở đây, Tỷ-kheo sống quá liên hệ với cư sĩ, chung vui, chung buồn, an lạc khi họ an lạc, đau khổ khi họ bị đau khổ, tự trói buộc mình trong các công việc phải làm được khởi lên của họ. Ðây gọi là Tỷ-kheo bị loài Người nhặt lấy. | 9) “And what, bhikkhu, is getting caught by human beings? Here, someone lives in association with laypeople; he rejoices with them and sorrows with them, he is happy when they are happy and sad when they are sad, and he involves himself in their affairs and duties. (187) This is called getting caught by human beings. |
| ♦ “katamo ca, bhikkhu, amanussaggāho? idha, bhikkhu, ekacco aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati — ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. ayaṃ vuccati, bhikkhu, amanussaggāho. | 10) Và thế nào, này Tỷ-kheo, là bị phi nhân nhặt lấy? Ở đây, Tỷ-kheo sống Phạm hạnh với ước nguyện được sanh cộng trú với một hạng chư Thiên: "Mong rằng với giới luật này, với cấm giới này, với khổ hạnh này, với Phạm hạnh này, ta sẽ trở thành Thiên nhân hay một loài chư Thiên!" Ðây, này Tỷ-kheo, được gọi là bị phi nhân nhặt lấy. | 10) “And what, bhikkhu, is getting caught by nonhuman beings? Here, someone lives the holy life with the aspiration [to be reborn] into a certain order of devas, thinking: ‘By this virtue or vow or austerity or holy life I will become a deva or one among the devas.’ This is called getting caught by nonhuman beings. |
| ‘āvaṭṭaggāho’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanaṃ. | 11) Bị mắc vào xoáy nước, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với năm dục công đức. | 11) “‘Getting caught in a whirlpool’: this, bhikkhu, is a designation for the five cords of sensual pleasure. |
| ♦ “katamo ca, bhikkhu, antopūtibhāvo? idha, bhikkhu, ekacco dussīlo hoti pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto. ayaṃ vuccati, bhikkhu, ‘antopūtibhāvo’”ti. | 12) Và này Tỷ-kheo, thế nào là bị mục nát bên trong? Ở đây, này Tỷ-kheo, có người thọ tà giới, theo ác pháp, bất tịnh, có những hành vi đáng nghi ngờ, (122) có những hành động che đậy, không phải Sa-môn nhưng hiện tướng Sa-môn, không phải Phạm hạnh nhưng hiện tướng Phạm hạnh, nội tâm bị hủ bại, đầy dục vọng, là một đống rác bẩn. (123) Ðây, này Tỷ-kheo, được gọi là bị mục nát bên trong. | 12) “And what, bhikkhu, is inward rottenness? Here someone is immoral, one of evil character, of impure and suspect behaviour, secretive in his acts, no ascetic though claiming to be one, [181] not a celibate though claiming to be one, inwardly rotten, corrupt, depraved. (188) This is called inward rottenness.” |
| ♦ tena kho pana samayena nando gopālako bhagavato avidūre ṭhito hoti. | 13) Lúc bấy giờ Nanda, người chăn bò, đứng không xa Thế Tôn bao nhiêu. | 13) Now on that occasion the cowherd Nanda was standing near the Blessed One. |
| atha kho nando gopālako bhagavantaṃ etadavoca — “ahaṃ kho, bhante, na orimaṃ tīraṃ upagacchāmi, na pārimaṃ tīraṃ upagacchāmi, na majjhe saṃsīdissāmi, na thale ussīdissāmi, na maṃ manussaggāho gahessati, na amanussaggāho gahessati, na āvaṭṭaggāho gahessati, na antopūti bhavissāmi. labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadan”ti. |
14) Rồi người chăn bò Nanda bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, con không đâm vào bờ bên này, con không đâm vào bờ bên kia, con không bị chìm giữa dòng, con không bị mắc cạn trên miếng đất nổi, con không bị loài Người nhặt lấy, con không bị phi nhân nhặt lấy, con không bị mắc vào xoáy nước, con không bị mục nát bên trong. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho con được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. |
14) He then said to the Blessed One: — “Venerable sir, I will not veer towards the near shore, I will not veer (189) towards the far shore, I will not sink in mid-stream, I will not get cast up on high ground, I will not get caught by human beings, I will not get caught by nonhuman beings, I will not get caught in a whirlpool, I will not become inwardly rotten. May I receive the going forth under the Blessed One, may I receive the higher ordination?” |
| “tena hi tvaṃ, nanda, sāmikānaṃ gāvo niyyātehī”ti {nīyyādehīti (sī.), niyyādehīti (syā. kaṃ. pī.)}. “gamissanti, bhante, gāvo vacchagiddhiniyo”ti. “niyyāteheva tvaṃ, nanda, sāmikānaṃ gāvo”ti. |
15) -- Này Nanda, hãy đem trả các con bò cho người chủ. -- Bạch Thế Tôn, chúng sẽ đi trở về. Các bò mẹ đang trông mong gặp lại các con bê của chúng. -- Tuy vậy, này Nanda, Ông hãy trả lui các con bò cho những người chủ. |
15) “In that case, Nanda, return the cows to their owners.” — “The cows will go back of their own accord, venerable sir, out of attachment to the calves.” — “Return the cows to their owners, Nanda.” |
| atha kho nando gopālako sāmikānaṃ gāvo niyyātetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca — “niyyātitā {niyyātā (syā. kaṃ. ka. sī. aṭṭha.)}, bhante, sāmikānaṃ gāvo. labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadan”ti. |
16) Rồi Nanda, người chăn bò, sau khi trả lui các con bò cho những người chủ, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, các con bò đã được trả lui cho những người chủ. Bạch Thế Tôn, xin hãy cho con được xuất gia với Thế Tôn. Hãy cho con thọ đại giới. |
16) Then the cowherd Nanda returned the cows to their owners, came back to the Blessed One, and said: “The cows have been returned to their owners, venerable sir. May I receive the going forth under the Blessed One, may I receive the higher ordination?” |
| alattha kho nando gopālako bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. acirūpasampanno ca panāyasmā nando eko vūpakaṭṭho ... pe ... | 17) Nanda, người chăn bò được xuất gia với Thế Tôn, được thọ đại giới. Sau khi thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Nanda sống một mình, an tịnh... |
17-18) Then the cowherd Nanda received the going forth under the Blessed One, and he received the higher ordination. And soon, not long after his higher ordination, dwelling alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute … |
| aññataro ca panāyasmā nando arahataṃ ahosīti. catutthaṃ. | 18) Tôn giả Nanda trở thành một vị A-la-hán nữa. | the Venerable Nanda became one of the arahants.” |
♦ 5. Dutiyadārukkhandhopamasuttaṃ (SN 35.242) – 201. V. Khúc Gỗ (2) (S.iv,181) – 242. (5) The Simile of the Great Log (2)
| ♦ 242. ekaṃ samayaṃ bhagavā kimilāyaṃ {kimbilāyaṃ (sī. pī.), kimmilāyaṃ (syā. kaṃ.)} viharati gaṅgāya nadiyā tīre. |
1) Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Kimbilā, trên bờ sông Hằng. |
1) On one occasion the Blessed One was dwelling at Kimbilā on the bank of the river Gaṅges. |
| addasā kho bhagavā mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamānaṃ. disvāna bhikkhū āmantesi — “passatha no tumhe, bhikkhave, amuṃ mahantaṃ dārukkhandhaṃ gaṅgāya nadiyā sotena vuyhamānan”ti? “evaṃ bhante” |
2) Thế Tôn thấy một khúc gỗ trôi theo dòng nước sông Hằng, thấy vậy, liền gọi các Tỷ-kheo: -- Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy khúc gỗ lớn này bị trôi theo dòng nước sông Hằng? -- Thưa có, bạch Thế Tôn. |
2) The Blessed One saw a great log being carried along by the current of the river Ganges, and he addressed the bhikkhus thus: — “Do you see, bhikkhus, [182] that great log being carried along by the current of the river Ganges?” — “Yes, venerable sir.” |
| ... pe ... | 3) (Như kinh trước cho đến: Nghiêng nhập vào Niết-bàn). | … (as above) … |
| evaṃ vutte, āyasmā kimilo bhagavantaṃ etadavoca — kiṃ nu kho, bhante, orimaṃ tīraṃ ... pe ... |
4) Ðược nghe nói vậy, Tôn giả Kimbilā bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, bờ bên này là gì?... (như trên) ... |
4-11) When this was said, the Venerable Kimbila asked the Blessed One: “What, venerable sir, is the near shore …
what is inward rottenness?” (Replies as above except the following:) |
| katamo ca, kimila, antopūtibhāvo. idha, kimila, bhikkhu aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpanno hoti yathārūpāya āpattiyā na vuṭṭhānaṃ paññāyati. ayaṃ vuccati, kimila, antopūtibhāvoti. pañcamaṃ. | 12) -- Và này Kimbilā, thế nào là bị mục nát bên trong? Ở đây, này Kimbilā, Tỷ-kheo phạm một giới tội (āpatti), một giới tội không thể giải trừ. Này Kimbilā, đây gọi là mục nát bên trong. | 12) “And what, Kimbila, is inward rottenness? Here, Kimbila, a bhikkhu commits a certain defiled offence, an offence of a kind that does not allow for rehabilitation. (190) This is called inward rottenness.” |
♦ 6. Avassutapariyāyasuttaṃ (SN 35.243) – 202. VI. Dục Lậu (124) (S.iv,182) – 243. (6) Exposition on the Corrupted
| ♦ 243. ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. | 1) Một thời Thế Tôn sống giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), trong vườn Nigrodha. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling among the Sakyans at Kapilavatthu in Nigrodha’s Park. |
| tena kho pana samayena kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ navaṃ santhāgāraṃ {sandhāgāraṃ (ka.)} acirakāritaṃ hoti anajjhāvuṭṭhaṃ {anajjhāvutthaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)} samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena. | 2) Lúc bấy giờ có một hội đường mới của những người Sakka ở Kapilavatthu được làm không bao lâu, chưa được một Sa-môn, hay Bà-la-môn, hay một người nào đến ở. | 2) Now on that occasion a new assembly hall had just been built for the Sakyans of Kapilavatthu and it had not yet been inhabited by any ascetic or brahmin or by any human being at all. |
| atha kho kāpilavatthavā sakyā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 3) Rồi một số người Sakka ở Kapilavatthu đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. | 3-4) Then the Sakyans of Kapilavatthu approached the Blessed One, paid homage to him, sat down to one side, |
| ekamantaṃ nisinnā kho kāpilavatthavā sakyā bhagavantaṃ etadavocuṃ — “idha, bhante, kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ navaṃ santhāgāraṃ acirakāritaṃ {acirakāritaṃ hoti (ka.)} anajjhāvuṭṭhaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā kenaci vā manussabhūtena . taṃ, bhante, bhagavā paṭhamaṃ paribhuñjatu. bhagavatā paṭhamaṃ paribhuttaṃ pacchā kāpilavatthavā sakyā paribhuñjissanti. tadassa kāpilavatthavānaṃ sakyānaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāyā”ti. adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. |
4) Ngồi xuống một bên, các người Sakka ở Kapilavatthu bạch Thế Tôn: -- Ở đây, bạch Thế Tôn, có hội đường mới của những người Sakka ở Kapilavatthu được làm không bao lâu, chưa được một Sa-môn, hay Bà-la-môn, hay một người nào đến ở. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy sử dụng ngôi nhà ấy đầu tiên, rồi sau các người Sakka ở Kapilavatthu sẽ sử dụng. Như vậy, sẽ đưa đến hạnh phúc và an lạc lâu dài cho những người Sakka ở Kapilivatthu. Thế Tôn im lặng nhận lời. |
and said to him: — “Venerable sir, a new council hall has just been built for the Sakyans of Kapilavatthu and it has not yet been inhabited by any ascetic or brahmin or by any human being at all. [183] Venerable sir, let the Blessed One be the first to use it. When the Blessed One has used it first, then the Sakyans of Kapilavatthu will use it afterwards. That will lead to their welfare and happiness for a long time.” (191) The Blessed One consented by silence. |
| ♦ atha kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ {sabbasanthariṃ santhataṃ (ka.)} santhāgāraṃ santharitvā āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpetvā telappadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ — | 5) Những người Sakka ở Kapilavatthu sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi đi đến hội đường mới ấy. Sau khi đến, họ cho trải toàn bộ hội đường với những tấm đệm, cho bày biện các chỗ ngồi, cho sắp đặt ghè nước, cho treo đèn dầu, rồi đi đến Thế Tôn; sau khi đến, bạch Thế Tôn: | 5) Then, when the Sakyans understood that the Blessed One had consented, they rose from their seats and, after paying homage to the Blessed One, keeping him on their right, they went to the new assembly hall. They covered it thoroughly with mats, prepared seats, put out a large water jug, and hung up an oil lamp. Then they approached the Blessed One and informed him of this, adding: |
| “sabbasantharisanthataṃ {sabbasanthariṃ santhataṃ (sī. pī. ka.)}, bhante, santhāgāraṃ, āsanāni paññattāni, udakamaṇiko patiṭṭhāpito, telappadīpo āropito. yassa dāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī”ti. | -- Bạch Thế Tôn, toàn bộ hội đường đã được trải đệm. Các chỗ ngồi đã được bày biện. Một ghè nước đã được đặt sẵn. Ngọn đèn dầu đã được treo lên. Nay Thế Tôn hãy làm gì Ngài nghĩ là phải thời. | “Let the Blessed One come at his own convenience.” |
| atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena navaṃ santhāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṃyeva purakkhatvā. kāpilavatthavā sakyā pāde pakkhāletvā santhāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu bhagavantaṃyeva purakkhatvā. | 6) Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với chúng Tỷ-kheo đi đến hội đường mới; sau khi đến, rửa chân, đi vào hội đường và ngồi dựa vào cây cột ở giữa, mặt hướng về phía Ðông. Chúng Tỷ-kheo, sau khi rửa chân, bước vào hội đường, và ngồi dựa vào bức tường phía Tây, mặt hướng về phía Ðông, với Thế Tôn trước mặt. Các người Sakka ở Kapilavatthu, sau khi rửa chân, bước vào hội đường, ngồi dựa vào bức tường phía Ðông, hướng mặt về phía Tây, với Thế Tôn phía trước mặt. | 6) Then the Blessed One dressed and, taking bowl and robe, went together with the Saṅgha of bhikkhus to the new assembly hall. After washing his feet, he entered the hall and sat down against the central pillar facing east. The bhikkhus too, after washing their feet, entered the hall and sat down against the western wall facing east, with the Blessed One in front of them. The Sakyans of Kapilavatthu too, after washing their feet, entered the hall and sat down against the eastern wall facing west, with the Blessed One in front of them. |
| atha kho bhagavā kāpilavatthave sakye bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi — “abhikkantā kho, gotamā, ratti. yassa dāni kālaṃ maññathā”ti . “evaṃ, bhante”ti kho kāpilavatthavā sakyā bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. |
7) Rồi Thế Tôn, phần lớn của đêm, với pháp thoại thuyết giảng, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các người Sakka ở Kapilavatthu. Rồi Thế Tôn giải tán họ với câu: -- Này các Sakka, đêm đã quá khuya, nay các Ông hãy làm những gì các Ông nghĩ là hợp thời. -- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các người Sakka ở Kapilavatthu vâng đáp Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về Ngài rồi ra đi. |
7) The Blessed One then instructed, exhorted, inspired, and gladdened the Sakyans with a Dhamma talk through much of the night, after which he dismissed them, saying: — “The night has passed, Gotamas. (192) You may go at your own convenience.” [184] — “Yes, venerable sir,” they replied. Then they rose from their seats and, after paying homage to the Blessed One, keeping him on their right, they departed. |
| ♦ atha kho bhagavā acirapakkantesu kāpilavatthavesu sakyesu āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi — “vigatathinamiddho kho, moggallāna, bhikkhusaṅgho. paṭibhātu taṃ, moggallāna, bhikkhūnaṃ dhammī kathā. piṭṭhi me āgilāyati; tamahaṃ āyamissāmī”ti. “evaṃ, bhante”ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paccassosi. |
8) Rồi Thế Tôn, sau khi các người Sakka ở Kapilavatthu ra đi không bao lâu, liền gọi Tôn giả Mahā Moggallāna: -- Này Moggallāna, chúng Tỷ-kheo đã đoạn trừ được buồn ngủ. Này Moggallāna, hãy thuyết pháp thoại cho chúng Tỷ-kheo. Ta nay bị đau lưng, Ta muốn nằm xuống. -- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Tôn giả Mahā Moggallāna vâng đáp Thế Tôn. |
8) Then, not long after the Sakyans of Kapilavatthu had left, the Blessed One addressed the Venerable Mahāmoggallāna thus: — “The Saṅgha of bhikkhus is free from sloth and torpor, Moggallāna. Give a Dhamma talk to the bhikkhus. My back is aching, so I will stretch it.” (193) — “Yes, venerable sir,” the Venerable Mahāmoggallāna replied. |
| atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi, pāde pādaṃ accādhāya, sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. | 9) Rồi Thế Tôn cho xếp y Saṅghāti (Tăng-già-lê) gấp bốn lại, và nằm xuống phía hông bên phải, trong dáng nằm con sư tử, hai chân gác trên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý đến lúc thức dậy. | 9) Then the Blessed One prepared his outer robe folded in four and lay down on his right side in the lion’s posture, with one foot overlapping the other, mindful and clearly comprehending, after noting in his mind the idea of rising. |
| tatra kho āyasmā mahāmoggallāno bhikkhū āmantesi — “āvuso bhikkhave”ti. “āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ. āyasmā mahāmoggallāno etadavoca — “avassutapariyāyañca vo, āvuso, desessāmi, anavassutapariyāyañca. taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī”ti. “evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṃ. āyasmā mahāmoggallāno etadavoca -- |
10) Ở đây, Tôn giả Mahā Moggallāna gọi các Tỷ-kheo: -- Này chư Hiền. -- Thưa Hiền giả. Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Mahā Moggallāna. Tôn giả Mahā Moggallāna nói như sau: -- Này chư Hiền, tôi sẽ giảng cho chư Hiền về pháp môn nhiễm dục lậu, và pháp môn không nhiễm dục lậu. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ. Tôi sẽ giảng. -- Thưa vâng, Hiền giả. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahā Moggallāna. Tôn giả Mahā Moggallāna nói như sau: |
10) Thereupon the Venerable Mahāmoggallāna addressed the bhikkhus thus: — “Friends, bhikkhus!” — “Friend!” those bhikkhus replied. The Venerable Mahāmoggallāna said this: — “I will teach you, friends, an exposition on the corrupted and the uncorrupted. (194) Listen to it and attend closely, I will speak.” — “Yes, friend,” those bhikkhus replied. The Venerable Mahāmoggallāna said this: |
| ♦ “kathaṃ, āvuso, avassuto hoti? idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | 11) -- Và này chư Hiền, thế nào là nhiễm dục lậu? Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp sắc khả ái, ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên không được trừ diệt không có dư tàn. | “How, friends, is one corrupted? Here, having seen a form with the eye, a bhikkhu is intent upon a pleasing form and repelled by a displeasing form. (195) He dwells without having set up mindfulness of the body, with a limited mind, and he does not understand as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. [185] |
| ... pe ... jivhāya rasaṃ sāyitvā ... pe ... manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | ... Khi lưỡi nếm vị... Khi ý biết các pháp, thiên chấp pháp khả ái, ghét bỏ pháp không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy. Chính ở đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên không được trừ diệt không có dư tàn. | Having heard a sound with the ear … Having cognized a mental phenomenon with the mind, he is intent upon a pleasing mental phenomenon and repelled by a displeasing mental phenomenon. He dwells without having set up mindfulness of the body, with a limited mind, and he does not understand as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| ayaṃ vuccati, āvuso, bhikkhu avassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu ... pe ... avassuto jivhāviññeyyesu rasesu ... pe ... avassuto manoviññeyyesu dhammesu. evaṃvihāriñcāvuso, bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ ... pe ... jivhāto cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva {labhetha (ka.)} māro otāraṃ, labhati {labhetha (ka.)} māro ārammaṇaṃ ... pe ... manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ. | 12) Này chư Hiền, đây gọi là Tỷ-kheo bị nhiễm dục lậu đối với các sắc do mắt nhận thức... đối với các vị do lưỡi nhận thức... đối với các pháp do ý nhận thức. Tỷ-kheo sống như vậy, này chư Hiền, nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua mắt, Māra nắm được cơ hội, Māra nắm được đối tượng... Nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua lưỡi, Māra nắm được cơ hội, Māra nắm được đối tượng.... Nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua ý, Māra nắm được cơ hội, Māra nắm được đối tượng. | 12) “This is called, friends, a bhikkhu who is corrupted amidst forms cognizable by the eye, corrupted amidst sounds cognizable by the ear, corrupted amidst odours cognizable by the nose, corrupted amidst tastes cognizable by the tongue, corrupted amidst tactile objects cognizable by the body, corrupted amidst mental phenomena cognizable by the mind. When a bhikkhu dwells thus, if Māra approaches him through the eye, Māra gains access to him, Māra gets a hold on him. If Māra approaches him through the ear … through the mind, Māra gains access to him, Māra gets a hold on him. |
| ♦ “seyyathāpi, āvuso, naḷāgāraṃ vā tiṇāgāraṃ vā sukkhaṃ kolāpaṃ terovassikaṃ. puratthimāya cepi naṃ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva {labhetha (ka.)} aggi otāraṃ, labhetha aggi ārammaṇaṃ; pacchimāya cepi naṃ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya ... pe ... uttarāya cepi naṃ disāya ... pe ... dakkhiṇāya cepi naṃ disāya ... pe ... heṭṭhimato cepi naṃ ... pe ... uparimato cepi naṃ... yato kutoci cepi naṃ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṃ labhetha aggi ārammaṇaṃ. | 13) Cũng vậy, này chư Hiền, như một cái nhà lợp bằng cây lau hay cỏ, héo khô, không có nhựa, xưa đến ba bốn năm. Nếu từ phương Ðông có người đến, với bó đuốc cháy đỏ, ngọn lửa sẽ nắm được cơ hội, sẽ nắm được đối tượng. Nếu một người từ phương Tây đến... Nếu một người từ phương Bắc đến... Nếu một người từ phương Nam đến... Nếu một người từ phương dưới đến... Nếu một người từ phương trên đến, hay một người bất cứ từ ở đâu đến, với bó đuốc cháy đỏ, ngọn lửa nắm được cơ hội, ngọn lửa nắm được đối tượng. | 13) “Suppose, friends, there is a shed made of reeds or of grass, dried up, desiccated, past its prime. If a man approaches it from the east with a blazing grass torch, or from the west, from the north, from the south, from below, or from above, whichever way he approaches it the fire gains access to it, the fire gets a hold on it. |
| evameva kho, āvuso, evaṃvihāriṃ bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ ... pe ... jivhāto cepi naṃ māro upasaṅkamati ... pe ... manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, labhateva māro otāraṃ, labhati māro ārammaṇaṃ. | Cũng vậy, này chư Hiền, nếu Tỷ-kheo sống như vậy. Nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua mắt, Māra nắm được cơ hội, Māra nắm được đối tượng... Nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua lưỡi... Nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua ý, Māra nắm được cơ hội, Māra nắm được đối tượng. | So too, friends, when a bhikkhu dwells thus, if Māra approaches him through the eye … through the mind, Māra gains access to him, Māra gets a hold on him. |
| evaṃvihāriñcāvuso, bhikkhuṃ rūpā adhibhaṃsu, na bhikkhu rūpe adhibhosi; saddā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu sadde adhibhosi; gandhā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu gandhe adhibhosi; rasā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu rase adhibhosi; phoṭṭhabbā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu phoṭṭhabbe adhibhosi; dhammā bhikkhuṃ adhibhaṃsu, na bhikkhu dhamme adhibhosi. | 14) Này chư Hiền, sống như vậy, các sắc chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các sắc. Các tiếng chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các tiếng. Các hương chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các hương. Các vị chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các vị. Các xúc chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các xúc. Các pháp chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các pháp. | 14) “When a bhikkhu dwells thus, forms overwhelm him; he does not overwhelm forms. Sounds overwhelm him; [186] he does not overwhelm sounds. Odours overwhelm him; he does not overwhelm odours. Tastes overwhelm him; he does not overwhelm tastes. Tactile objects overwhelm him; he does not overwhelm tactile objects. Mental phenomena overwhelm him; he does not overwhelm mental phenomena. |
| ayaṃ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhūto, saddādhibhūto, gandhādhibhūto, rasādhibhūto, phoṭṭhabbādhibhūto, dhammādhibhūto, adhibhūto, anadhibhū, {anadhibhūto (sī. syā. kaṃ. ka.)} adhibhaṃsu naṃ pāpakā akusalā dhammā saṃkilesikā ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇiyā. evaṃ kho, āvuso, avassuto hoti. | Này chư Hiền, đây được gọi là Tỷ-kheo bị sắc chinh phục, bị tiếng chinh phục, bị hương chinh phục, bị vị chinh phục, bị xúc chinh phục, bị pháp chinh phục, không phải không bị chinh phục. Chinh phục vị ấy là các ác bất thiện pháp bị nhiễm ô, đưa đến tái sanh, đầy sợ hãi (sadarā), đưa đến quả khổ dị thục, tương lai là già chết. Như vậy, này chư Hiền, là nhiễm dục lậu. | This is called, friends, a bhikkhu who is overwhelmed by forms, overwhelmed by sounds, overwhelmed by odours, overwhelmed by tastes, overwhelmed by tactile objects, overwhelmed by mental phenomena—one who is overwhelmed and who does not overwhelm. Evil unwholesome states have overwhelmed him, states that defile, that lead to renewed existence, that bring trouble, that result in suffering, and that lead to future birth, aging, and death. “It is in this way, friends, that one is corrupted. |
| ♦ “kathañcāvuso, anavassuto hoti? idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti | 15) Và này chư Hiền, thế nào là không nhiễm dục lậu? Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không thiên chấp sắc khả ái, không ghét bỏ sắc không khả ái, sống an trú thân niệm, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn. | 15) “And how, friends, is one uncorrupted? Here, having seen a form with the eye, a bhikkhu is not intent upon a pleasing form and not repelled by a displeasing form. He dwells having set up mindfulness of the body, with a measureless mind, and he understands as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| ... pe ... jivhāya rasaṃ sāyitvā ... pe ... manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | ... Khi lưỡi nếm vị... Khi ý biết các pháp, vị ấy không thiên chấp các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả ái, sống an trú thân niệm, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật biết rõ tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn. | Having heard a sound with the ear … Having cognized a mental phenomenon with the mind, he is not intent upon a pleasing mental phenomenon and not repelled by a displeasing mental phenomenon. He dwells having set up mindfulness of the body, with a measureless mind, and he understands as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| ayaṃ vuccatāvuso, bhikkhu anavassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu ... pe ... anavassuto manoviññeyyesu dhammesu. | Này chư Hiền, đây gọi là vị Tỷ-kheo không bị nhiễm dục lậu đối với các sắc do mắt nhận thức... đối với các vị do lưỡi nhận thức... đối với các pháp do ý nhận thức... | “This is called, friends, a bhikkhu who is uncorrupted amidst forms cognizable by the eye, uncorrupted amidst sounds cognizable by the ear, uncorrupted amidst odours cognizable by the nose, uncorrupted amidst tastes cognizable by the tongue, uncorrupted amidst tactile objects cognizable by the body, uncorrupted amidst mental phenomena cognizable by the mind. |
| evaṃvihāriñcāvuso, bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ ... pe ... jivhāto cepi naṃ māro upasaṅkamati ... pe ... manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ. | Tỷ-kheo sống như vậy, này chư Hiền, nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua mắt, Māra không nắm được cơ hội, Māra không nắm được đối tượng... Nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua lưỡi, Māra không nắm được cơ hội, Māra không nắm được đối tượng... Nếu Māra có đến vị ấy, ngang qua ý, Māra không nắm được cơ hội, Māra không nắm được đối tượng. | When a bhikkhu dwells thus, if Māra approaches him through the eye, Māra fails to gain access to him, Māra fails to get a hold on him. If Māra approaches him through the ear … through the mind, Māra fails to gain access to him, Māra fails to get a hold on him. |
| ♦ “seyyathāpi, āvuso, kūṭāgāraṃ vā sālā vā bahalamattikā addāvalepanā. puratthimāya cepi naṃ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṃ, na labhetha aggi ārammaṇaṃ ... pe ... pacchimāya cepi naṃ... uttarāya cepi naṃ... dakkhiṇāya cepi naṃ... heṭṭhimato cepi naṃ... uparimato cepi naṃ... yato kutoci cepi naṃ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṃ, na labhetha aggi ārammaṇaṃ. | 16) Ví như, này chư Hiền, một cái nhà có nóc nhọn hay một giảng đường có nóc nhọn xây bằng đất dày, vừa mới xoa trét, (125) nếu có người từ phương Ðông lại với ngọn đuốc cháy đỏ, ngọn lửa không nắm được cơ hội, không nắm được đối tượng... từ phương Tây đến... từ phương Bắc đến... từ phương Nam đến... từ phương dưới đến... từ phương trên đến hay từ bất cứ phương nào đến, với ngọn đuốc cháy đỏ, ngọn lửa không nắm được cơ hội, không nắm được đối tượng. | 16) “Suppose, friends, there is a peaked house or a hall [187] built of thickly packed clay and freshly plastered. If a man approaches it from the east with a blazing grass torch, or from the west, from the north, from the south, from below, or from above, whichever way he approaches it the fire fails to gain access to it, the fire fails to get a hold on it. |
| evameva kho, āvuso, evaṃvihāriṃ bhikkhuṃ cakkhuto cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ ... pe ... manato cepi naṃ māro upasaṅkamati, neva labhati māro otāraṃ, na labhati māro ārammaṇaṃ. | So too, friends, when a bhikkhu dwells thus, if Māra approaches him through the eye … through the mind, Māra fails to gain access to him, Māra fails to get a hold on him. | |
| evaṃvihārī cāvuso, bhikkhu rūpe adhibhosi, na rūpā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; sadde bhikkhu adhibhosi, na saddā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; gandhe bhikkhu adhibhosi, na gandhā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; rase bhikkhu adhibhosi, na rasā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; phoṭṭhabbe bhikkhu adhibhosi, na phoṭṭhabbā bhikkhuṃ adhibhaṃsu; dhamme bhikkhu adhibhosi, na dhammā bhikkhuṃ adhibhaṃsu. | 17) Sống như vậy, này chư Hiền, Tỷ-kheo chinh phục các sắc, không phải các sắc chinh phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh phục các tiếng, không phải các tiếng chinh phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh phục các hương, không phải các hương chinh phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh phục các vị, không phải các vị chinh phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh phục các xúc, không phải các xúc chinh phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh phục các pháp, không phải các pháp chinh phục Tỷ-kheo. | 17) “When a bhikkhu dwells thus, he overwhelms forms; forms do not overwhelm him. He overwhelms sounds; sounds do not overwhelm him. He overwhelms odours; odours do not overwhelm him. He overwhelms tastes; tastes do not overwhelm him. He overwhelms tactile objects; tactile objects do not overwhelm him. He overwhelms mental phenomena; mental phenomena do not overwhelm him. |
| ayaṃ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhū, saddādhibhū, gandhādhibhū, rasādhibhū, phoṭṭhabbādhibhū, dhammādhibhū, adhibhū, anadhibhūto {anadhibhūto kehici kilesehi (ka.)}, adhibhosi te pāpake akusale dhamme saṃkilesike ponobbhavike sadare dukkhavipāke āyatiṃ jātijarāmaraṇiye. evaṃ kho, āvuso, anavassuto hotī”ti. | Này chư Hiền, đây gọi là Tỷ-kheo chinh phục các sắc, chinh phục các tiếng, chinh phục các hương, chinh phục các vị, chinh phục các xúc, chinh phục các pháp, không phải bị chinh phục. Chính vị ấy chinh phục các ác bất thiện pháp bị nhiễm ô, đưa đến tái sanh, đầy sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục tương lai là già chết. Như vậy, này chư Hiền, là không nhiễm dục lậu. |
This is called, friends, a bhikkhu who overwhelms forms, who overwhelms sounds, who overwhelms odours, who overwhelms tastes, who overwhelms tactile objects, who overwhelms mental phenomena—one who overwhelms and who is not overwhelmed. He has overwhelmed those evil unwholesome states that defile, that lead to renewed existence, that bring trouble, that result in suffering, and that lead to future birth, aging, and death. “It is in this way, friends, that one is uncorrupted.” |
| ♦ atha kho bhagavā vuṭṭhahitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi — “sādhu sādhu, moggallāna! sādhu kho tvaṃ, moggallāna, bhikkhūnaṃ avassutapariyāyañca anavassutapariyāyañca abhāsī”ti. |
18) Rồi Thế Tôn ngồi dậy và gọi Tôn giả Mahā Moggallāna: -- Lành thay, lành thay, này Moggallāna! Lành thay, này Moggallāna! Ông đã thuyết cho các Tỷ-kheo về pháp môn nhiễm dục lậu và pháp môn không nhiễm dục lậu. |
18) Then the Blessed One got up and addressed the Venerable Mahāmoggallāna thus: — “Good, good, Moggallāna! You have spoken well to the bhikkhus the exposition on the corrupted and the uncorrupted.” |
| ♦ idamavoca āyasmā mahāmoggallāno. samanuñño satthā ahosi. attamanā te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṃ abhinandunti. chaṭṭhaṃ. | 19) Tôn giả Mahā Moggallāna thuyết như vậy. Bậc Ðạo Sư chấp nhận. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Mahā Moggallāna thuyết. | 19) This is what the Venerable Mahāmoggallāna said. [188] The Teacher approved. Elated, those bhikkhus delighted in the Venerable Mahāmoggallāna’s statement. |
♦ 7. Dukkhadhammasuttaṃ (SN 35.244) – 203. VII. Khổ Pháp (S,iv,188) – 244. (7) States That Entail Suffering
| ♦ 244. yato kho, bhikkhave, bhikkhu sabbesaṃyeva dukkhadhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti. tathā kho panassa kāmā diṭṭhā honti, yathāssa kāme passato, yo kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapariḷāho, so nānuseti. tathā kho panassa cāro ca vihāro ca anubuddho hoti, yathā carantaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānusenti. |
1-2) ... 3) -- Này các Tỷ-kheo, khi nào một Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi, sự chấm dứt của tất cả khổ pháp, khi ấy, các dục được thấy. Khi vị ấy thấy dục (kāmā), thời dục (kāmachanda), dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục không có tùy miên nơi vị ấy. Như vậy, sở hành và sở trú của vị ấy được giác tri. Vì rằng, do sở hành như vậy, các tham ái, ưu, bi, các ác bất thiện pháp không có tồn chỉ. |
1-3) “Bhikkhus, when a bhikkhu understands as they really are the origin and the passing away of all states whatsoever that entail suffering, then sensual pleasures have been seen by him in such a way that as he looks at them sensual desire, sensual affection, sensual infatuation, and sensual passion do not lie latent within him in regard to sensual pleasures; then he has comprehended a mode of conduct and manner of dwelling in such a way that as he conducts himself thus and as he dwells thus, evil unwholesome states of covetousness and displeasure do not flow in upon him. (196) |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, bhikkhu sabbesaṃyeva dukkhadhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti? ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā... iti saññā... iti saṅkhārā... iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti — evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbesaṃyeva dukkhadhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti. | 4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi, và sự chấm dứt tất cả khổ pháp? Ðây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn diệt. Ðây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn diệt. Ðây là tưởng... Ðây là các hành... Ðây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của tất cả khổ pháp. | 4) “And how, bhikkhus, does a bhikkhu understand as they really are the origin and the passing away of all states whatsoever that entail suffering? (197) ‘Such is form, such its origin, such its passing away; such is feeling … such is perception … such are volitional formations … such is consciousness, such its origin, such its passing away’: it is in such a way that a bhikkhu understands as they really are the origin and the passing away of all states whatsoever that entail suffering. |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, bhikkhuno kāmā diṭṭhā honti? yathāssa kāme passato, yo kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapariḷāho, so nānuseti. | 5) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo thấy được các dục? Khi các dục được thấy, thời dục, dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục không có tùy miên. | 5) “And how, bhikkhus, are sensual pleasures seen by a bhikkhu in such a way that as he looks at them sensual desire, sensual affection, sensual infatuation, and sensual passion do not lie latent within him in regard to sensual pleasures? |
| seyyathāpi, bhikkhave, aṅgārakāsu sādhikaporisā puṇṇā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhapaṭikūlo. tamenaṃ dve balavanto purisā nānābāhāsu gahetvā, taṃ aṅgārakāsuṃ upakaḍḍheyyuṃ. so iticīticeva kāyaṃ sannāmeyya. | Ví như, này các Tỷ-kheo, có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có ngọn, không có khói. Rồi có người đi đến, muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét bỏ khổ. Rồi hai người lực sĩ đến, kẹp người ấy vào trong các cánh tay, và kéo người ấy đến hố than hừng. Người ấy vật vã thân bên này, bên kia. | Suppose there is a charcoal pit deeper than a man’s height, filled with glowing coals without flame or smoke. (198) A man would come along wanting to live, not wanting to die, desiring happiness and averse to suffering. Then two strong men would grab him by both arms and drag him towards the charcoal pit. The man would wriggle his body this way and that. |
| taṃ kissa hetu? ñāta {ñāṇaṃ (ka.)} ñhi, bhikkhave, tassa purisassa {purisassa hoti (sī. syā. kaṃ. pī.), purisassa hetu hoti (ka.) ma. ni. 2.45} imaṃ cāhaṃ aṅgārakāsuṃ papatissāmi, tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchissāmi maraṇamattaṃ vā dukkhanti. | Vì sao? Này các Tỷ-kheo, người ấy được biết rằng: "Ta sẽ rơi vào trong hố than hừng này. Do nhân này, ta sẽ đi đến chết hay đau khổ gần như chết". | For what reason? Because he knows: [189] ‘I will fall into this charcoal pit and I will thereby meet death or deadly suffering.’ |
| evameva kho, bhikkhave, bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā diṭṭhā honti, yathāssa kāme passato, yo kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapariḷāho, so nānuseti. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấy các dục như hố than hừng và ai thấy được các dục, thời dục, dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục không có tùy miên. | So too, bhikkhus, when a bhikkhu has seen sensual pleasures as similar to a charcoal pit, sensual desire, sensual affection, sensual infatuation, and sensual passion do not lie latent within him in regard to sensual pleasures. |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, bhikkhuno cāro ca vihāro ca anubuddho hoti, yathā carantaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānussavanti {nānusenti (ka.)}? | 6) Thế nào, này các Tỷ-kheo, là sở hành và sở trú của Tỷ-kheo được giác tri? Vì rằng, do sở hành như vậy, các tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp không có tồn chỉ. | 6) “And how, bhikkhus, has a bhikkhu comprehended a mode of conduct and manner of dwelling in such a way that as he conducts himself thus and as he dwells thus, evil unwholesome states of covetousness and displeasure do not flow in upon him? |
| seyyathāpi, bhikkhave, puriso bahukaṇṭakaṃ dāyaṃ paviseyya. tassa puratopi kaṇṭako, pacchatopi kaṇṭako, uttaratopi kaṇṭako, dakkhiṇatopi kaṇṭako, heṭṭhatopi kaṇṭako, uparitopi kaṇṭako. so satova abhikkameyya, satova paṭikkameyya — ‘mā maṃ kaṇṭako’ti. | Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đi vào một khu rừng đầy những gai góc, trước mặt người ấy là gai, phía Tây... phía Bắc... phía Nam... người ấy là gai, phía dưới người ấy là gai, phía trên người ấy là gai. Chỗ nào người ấy đi tới hay chỗ nào người ấy đi lui, người ấy nghĩ: "Mong sao tôi chớ có bị vướng gai". | Suppose a man would enter a thorny forest. There would be thorns in front of him, thorns behind him, thorns to his left, thorns to his right, thorns below him, thorns above him. He would go forward mindfully, (199) he would go back mindfully, thinking, ‘May no thorn prick me!’ |
| evameva kho, bhikkhave, yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, ayaṃ vuccati ariyassa vinaye kaṇṭako”ti. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với sự vật gì khả ái, khả lạc, sự vật ấy được gọi là gai trong giới luật của bậc Thánh. | So too, bhikkhus, whatever in the world has a pleasing and agreeable nature is called a thorn in the Noble One’s Discipline. |
| iti viditvā {kaṇḍako. taṃ kaṇḍakoti iti viditvā (sī.)} saṃvaro ca asaṃvaro ca veditabbo. | 7) Sau khi biết vậy, này các Tỷ-kheo, hộ trì và không hộ trì cần phải được hiểu. | 7) Having understood this thus as ‘a thorn,’ (200) one should understand restraint and nonrestraint. |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, asaṃvaro hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti | 8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không hộ trì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp các sắc khả ái, ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên không được đoạn diệt không có dư tàn. | 8) “And how, bhikkhus, is there nonrestraint? Here, having seen a form with the eye, a bhikkhu is intent upon a pleasing form and repelled by a displeasing form. He dwells without having set up mindfulness of the body, with a limited mind, and he does not understand as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| ... pe ... jivhāya rasaṃ sāyitvā ... pe ... manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | Having heard a sound with the ear … Having cognized a mental phenomenon with the mind, he is intent upon a pleasing mental phenomenon and repelled by a displeasing mental phenomenon. He dwells without having set up mindfulness of the body, with a limited mind, and he does not understand as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. | |
| evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti. | It is in such a way that there is nonrestraint. | |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti | 9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là được hộ trì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không thiên chấp các sắc khả ái, không ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn. | 9) “And how, bhikkhus, is there restraint? Here, having seen a form with the eye, a bhikkhu is not intent upon a pleasing form and not repelled by a displeasing form. He dwells having set up mindfulness of the body, with a measureless mind, and he understands as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, [190] wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| ... pe ... jivhā rasaṃ sāyitvā ... pe ... manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | ... khi lưỡi nếm vị... khi ý biết pháp, không thiên chấp các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn. | Having heard a sound with the ear … Having cognized a mental phenomenon with the mind, he is not intent upon a pleasing mental phenomenon and not repelled by a displeasing mental phenomenon. He dwells having set up mindfulness of the body, with a measureless mind, and he understands as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| evaṃ kho, bhikkhave, saṃvaro hoti. | Như vậy, này các Tỷ-kheo, là có hộ trì. | It is in such a way that there is restraint. |
| ♦ “tassa ce, bhikkhave, bhikkhuno evaṃ carato evaṃ viharato kadāci karahaci satisammosā uppajjanti, pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā, dandho, bhikkhave, satuppādo. atha kho naṃ khippameva pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. | 10) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sở hành như vậy, sở trú như vậy, đôi lúc và đôi khi niệm bị thất thoát, khởi lên các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước vọng (126) liên hệ đến kiết sử. Chậm chạp, này các Tỷ-kheo, là niệm được khởi lên. Mau lẹ, vị ấy từ bỏ (trạng thái ấy), gột sạch, chấm dứt, không cho hiện hữu. | 10) “When, bhikkhus, a bhikkhu is conducting himself and dwelling in such a way, if occasionally, due to a lapse of mindfulness, evil unwholesome memories and intentions connected with the fetters arise in him, slow might be the arising of his mindfulness, but then he quickly abandons them, dispels them, puts an end to them, obliterates them. (201) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, puriso divasaṃsantatte {divasasantatte (sī.)} ayokaṭāhe dve vā tīṇi vā udakaphusitāni nipāteyya. dandho, bhikkhave, udakaphusitānaṃ nipāto, atha kho naṃ khippameva parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. | Ví như, này các Tỷ-kheo, một người làm rơi hai hay ba giọt nước trên một nồi sắt được hơ nóng cả ngày. Chậm chạp, này các Tỷ-kheo, là sự rơi xuống của các giọt nước. Mau chóng, chúng đi đến đoạn diệt, hoại diệt. | Suppose a man let two or three drops of water fall onto an iron plate heated for a whole day. Slow might be the falling of the water drops, but then they would quickly vaporize and vanish. |
| evameva kho, bhikkhave, tassa ce bhikkhuno evaṃ carato, evaṃ viharato kadāci karahaci satisammosā uppajjanti pāpakā akusalā sarasaṅkappā saṃyojaniyā, dandho, bhikkhave, satuppādo. atha kho naṃ khippameva pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sở hành như vậy, sở trú như vậy, đôi lúc và đôi khi niệm bị thất thoát, khởi lên các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước vọng liên hệ đến kiết sử. Chậm chạp, này các Tỷ-kheo, là niệm được khởi lên. Mau lẹ, vị ấy từ bỏ (trạng thái ấy), gột sạch, chấm dứt, không cho hiện hữu. | So too, when a bhikkhu is conducting himself and dwelling in such a way … slow might be the arising of his mindfulness, but then he quickly abandons them, dispels them, puts an end to them, obliterates them. |
| evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuno cāro ca vihāro ca anubuddho hoti; yathā carantaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā nānussavanti. | 11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, sở hành như vậy, sở trú như vậy của Tỷ-kheo được giác tri. Do sở hành, sở trú như vậy, các tham ái, ưu, bi, các ác bất thiện pháp không có tồn chỉ. | 11) “Thus, a bhikkhu has comprehended a mode of conduct and manner of dwelling in such a way that as he conducts himself and as he dwells thus, evil unwholesome states of covetousness and displeasure do not flow in upon him. |
| tañce, bhikkhave, bhikkhuṃ evaṃ carantaṃ evaṃ viharantaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ — ‘ehi {evaṃ (sī.)}, bho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti, kiṃ muṇḍo kapālamanucarasi, ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu, puññāni ca karohī’ti. | Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy với sở hành như vậy, sở trú như vậy, nếu có quốc vương hay đại thần của vua, bạn bè, thân hữu hay bà con huyết thống đến dâng cúng tài sản và nói: "Hãy đến đây, này Bạn! Sao lại để những y vàng ấy hành hạ Bạn? Sao lại sống với đầu trọc và bình bát? Hãy hoàn tục, thọ hưởng tài sản và làm các công đức". | “When a bhikkhu is conducting himself thus and dwelling thus, kings or royal ministers, friends or colleagues, relatives or kinsmen, might invite him to accept wealth, saying: ‘Come, good man, why let these saffron robes weigh you down? Why roam around with a shaven head and a begging bowl? Come, having returned to the lower life, enjoy wealth and do meritorious deeds.’ |
| so vata, bhikkhave, bhikkhu evaṃ caranto evaṃ viharanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. | Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy có sở hành như vậy, có sở trú như vậy, sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự việc như vậy không xảy ra. | Indeed, bhikkhus, when that bhikkhu is conducting himself thus and dwelling thus, it is impossible that he will give up the training and return to the lower life. [191] |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddāla-piṭakaṃ ādāya — ‘mayaṃ imaṃ gaṅgaṃ nadiṃ pacchāninnaṃ karissāma pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāran’ti. | 12) Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng hướng về phía Ðông, xuôi về phía Ðông, nghiêng nhập vào phía Ðông. Rồi một đám dân chúng đông người đến với xuổng, cuốc, giỏ và nói: "Chúng ta hãy làm cho sông Hằng này hướng về phía Tây, xuôi về phía Tây, nghiêng nhập vào phía Tây". | 12) “Suppose, bhikkhus, that when the river Ganges slants, slopes, and inclines towards the east, a great crowd of people would come along bringing a shovel and basket, thinking: ‘We will make this river Ganges slant, slope, and incline towards the west.’ |
| taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu kho so mahājanakāyo gaṅgaṃ nadiṃ pacchāninnaṃ kareyya pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāran”ti? “no hetaṃ, bhante”. “taṃ kissa hetu”? |
Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, đám dân chúng đông người ấy có thể làm cho sông Hằng hướng về phía Tây, xuôi về phía Tây và nghiêng nhập vào phía Tây không? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. -- Vì sao? |
What do you think, bhikkhus, would that great crowd of people be able to make the river Ganges slant, slope, and incline towards the west?” — “No, venerable sir. For what reason? |
| “gaṅgā, bhante, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā; sā na sukarā pacchāninnā kātuṃ pacchāpoṇā pacchāpabbhārā. yāvadeva ca pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti. | -- Vì sông Hằng này, bạch Thế Tôn, hướng về phía Ðông, xuôi về phía Ðông, nghiêng nhập vào phía Ðông; không có dễ gì làm cho hướng về phía Tây, xuôi về phía Tây, nghiêng nhập vào phía Tây được. Chỉ có đám dân chúng đông người ấy chuốc lấy mệt mỏi và thất vọng thôi. | — Because the river Ganges slants, slopes, and inclines towards the east, and it is not easy to make it slant, slope, and incline towards the west. That great crowd of people would only reap fatigue and vexation.” |
| “evameva kho, bhikkhave, tañce bhikkhuṃ evaṃ carantaṃ evaṃ viharantaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ — ‘ehi, bho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti, kiṃ muṇḍo kapālamanucarasi, ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu, puññāni ca karohī’ti. | 13) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy với sở hành như vậy, sở trú như vậy, nếu có quốc vương hay đại thần của vua, bạn bè, thân hữu, hay bà con huyết thống đến dâng cúng tài sản và nói: "Hãy đến đây, này Bạn. Sao lại để những y vàng ấy hành hạ Bạn? Sao lại sống với đầu trọc và bình bát? Hãy hoàn tục, thọ hưởng tài sản và làm các công đức". | 13) — “So too, bhikkhus, when a bhikkhu is conducting himself thus and dwelling thus, kings or royal ministers, friends or colleagues, relatives or kinsmen, might invite him to accept wealth … |
| so vata, bhikkhave, bhikkhu evaṃ caranto evaṃ viharanto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati. taṃ kissa hetu? yañhi taṃ, bhikkhave, cittaṃ dīgharattaṃ vivekaninnaṃ vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ, tathā {kañca (syā. kaṃ. ka.)} hīnāyāvattissatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjatī”ti. sattamaṃ. | Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy có sở hành như vậy, có sở trú như vậy, sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự việc như vậy không xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì tâm của vị ấy đã lâu ngày hướng về viễn ly, xuôi về viễn ly, nghiêng nhập vào viễn ly; do vậy sự hoàn tục không xảy ra. | [but] it is impossible that he will give up the training and return to the lower life. For what reason? Because for a long time his mind has slanted, sloped, and inclined towards seclusion. Thus, it is impossible that he will give up the training and return to the lower life.” |
♦ 8. Kiṃsukopamasuttaṃ (SN 35.245) – 204. VIII. Phải Gọi Là Gì (Kiṃsuka) (127) (S.iv,191) – 245. (8) The Kiṃsuka Tree
| ♦ 245. atha kho aññataro bhikkhu yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca — “kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti? “yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti. |
1) ... 2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến một Tỷ-kheo khác, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo ấy: -- Cho đến như thế nào, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh? -- Này Hiền giả, Tỷ-kheo khi nào như thật rõ biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của sáu xúc xứ; cho đến như vậy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh. |
1-2) One bhikkhu approached another and asked him: — “In what way, friend, is a bhikkhu’s vision well purified?” (202) — “When, friend, a bhikkhu understands as they really are the origin and the passing away of the six bases for contact, [192] in this way his vision is well purified.” (203) |
| ♦ atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena {pañhāveyyākaraṇena (syā. kaṃ. ka.)}, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca — “kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti? “yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti. |
3) Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời câu hỏi của Tỷ-kheo kia, liền đi đến một Tỷ-kheo khác và nói: -- Này Hiền giả, cho đến như thế nào, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh? -- Này Hiền giả, khi nào Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của năm thủ uẩn; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh. |
3) Then the first bhikkhu, dissatisfied with the other’s answer, approached another bhikkhu and asked him: — “In what way, friend, is a bhikkhu’s vision well purified?” — “When, friend, a bhikkhu understands as they really are the origin and the passing away of the five aggregates subject to clinging, in this way his vision is well purified.” |
| ♦ atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca — “kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti? “yato kho, āvuso, bhikkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti. |
4) Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời của Tỷ-kheo kia, liền đi đến một Tỷ-kheo khác nữa và nói: -- Này Hiền giả, cho đến như thế nào, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh? -- Này Hiền giả, khi nào Tỷ-kheo như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của bốn đại chủng; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh. |
4) Again, the first bhikkhu, dissatisfied with the other’s answer, approached still another bhikkhu and asked him: — “In what way, friend, is a bhikkhu’s vision well purified?” — “When, friend, a bhikkhu understands as they really are the origin and the passing away of the four great elements, in this way his vision is well purified.” |
| ♦ atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca — “kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti? “yato kho, āvuso, bhikkhu yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā, kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti. |
5) Rồi Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn... -- Này Hiền giả, khi nào Tỷ-kheo như thật rõ biết rằng, phàm pháp gì được khởi lên, tất cả pháp ấy đều phải đoạn diệt; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh. |
5) Again, the first bhikkhu, dissatisfied with the other’s answer, approached still another bhikkhu and asked him: — “In what way, friend, is a bhikkhu’s vision well purified?” — “When, friend, a bhikkhu understands as it really is: ‘Whatever is subject to origination is all subject to cessation,’ in this way his vision is well purified.” |
| ♦ atha kho so bhikkhu asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca — | 6) Rồi Tỷ-kheo ấy không thỏa mãn với câu trả lời câu hỏi của Tỷ-kheo kia, liền đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn: | 6) Then the first bhikkhu, dissatisfied with the other’s answer, approached the Blessed One, reported everything that had happened, [193] |
| “idhāhaṃ, bhante, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ — kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti? evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca — ‘yato kho, āvuso, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti. | -- Ở đây, bạch Thế Tôn, con đi đến một Tỷ-kheo và nói với Tỷ-kheo ấy: "Cho đến như thế nào, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?" Khi được nói vậy, Tỷ-kheo ấy nói với con: "Khi nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của sáu xúc xứ; khi ấy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh". | |
| atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro bhikkhu tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ — ‘kittāvatā nu kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti? evaṃ vutte, bhante, so bhikkhu maṃ etadavoca — ‘yato kho, āvuso, bhikkhu pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ ... pe ... catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca yathābhūtaṃ pajānāti ... pe ... yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ pajānāti, ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī’ti. | Bạch Thế Tôn, con không thỏa mãn câu trả lời của Tỷ-kheo kia nên đi đến một Tỷ-kheo khác; sau khi đến, con nói với Tỷ-kheo ấy: "Cho đến như thế nào, này Hiền giả, sự thấy của một Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?" Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy nói với con: "Khi nào, này Hiền giả, Tỷ-kheo như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của năm thủ uẩn... như thật tuệ tri sự tập khởi và sự chấm dứt của bốn đại chủng... như thật tuệ tri rằng, phàm có pháp gì được tập khởi, tất cả pháp ấy bị đoạn diệt, cho đến như vậy, này Hiền giả, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh". | |
| atha khvāhaṃ, bhante, asantuṭṭho tassa bhikkhussa pañhaveyyākaraṇena yena bhagavā tenupasaṅkamiṃ ( ) {(upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocaṃ) (ka.)}. kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhuno dassanaṃ suvisuddhaṃ hotī”ti? | Bạch Thế Tôn, con không thỏa mãn câu trả lời câu hỏi của Tỷ-kheo kia nên con đi đến Thế Tôn và bạch Thế Tôn: "Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, sự thấy của Tỷ-kheo khéo thanh tịnh?" | and asked: “In what way, venerable sir, is a bhikkhu’s vision well purified?” |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhu, purisassa kiṃsuko adiṭṭhapubbo assa. so yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya. upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya — ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? so evaṃ vadeyya — ‘kāḷako kho, ambho purisa, kiṃsuko — seyyathāpi jhāmakhāṇū’ti. | 7) -- Ví như, này Tỷ-kheo, một người chưa từng thấy cây kiṃsuka, người ấy đi đến một người khác đã thấy cây kiṃsuka và nói: "Này Bạn, cây kiṃsuka là thế nào?". Người ấy đáp như sau: "Này Bạn, cây kiṃsuka màu đen, như một khúc cây bị cháy" | 7) “Bhikkhu, suppose there was a man who had never before seen a kiṃsuka tree. (204) He might approach a man who had seen a kiṃsuka tree and ask him: ‘Sir, what is a kiṃsuka tree like?’ The other might answer: ‘Good man, a kiṃsuka tree is blackish, like a charred stump.’ |
| tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi {yathā (sī. syā. kaṃ.) dutiyavārādīsu pana “yathāpi”tveva dissati} tassa purisassa dassanaṃ. atha kho, so bhikkhu, puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya — ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? so evaṃ vadeyya — ‘lohitako kho, ambho purisa, kiṃsuko — seyyathāpi maṃsapesī’ti. | Như vậy, này Tỷ-kheo, trong thời gian ấy, cây kiṃsuka đối với người ấy là giống như người kia đã thấy. Rồi, này Tỷ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu trả lời của người kia, liền đi đến một người khác đã thấy cây kiṃsuka, sau khi đến, hỏi người ấy: "Này Bạn, cây kiṃsuka là thế nào?" Người kia trả lời: "Này Bạn, cây kiṃsuka màu đỏ, giống như một đống thịt". | On that occasion, a kiṃsuka tree might have been exactly as that man had seen it. “Then that man, dissatisfied with the other’s answer, might approach another man who had seen a kiṃsuka tree and ask him: ‘Sir, what is a kiṃsuka tree like?’ The other might answer: ‘Good man, a kiṃsuka tree is reddish, like a piece of meat.’ |
| tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya — ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? so evaṃ vadeyya — ‘ocīrakajāto {ojīrakajāto (sī.), odīrakajāto (pī.)} kho, ambho purisa, kiṃsuko ādinnasipāṭiko — seyyathāpi sirīso’ti. | Và này Tỷ-kheo, như vậy trong thời gian ấy, cây kiṃsuka đối với người ấy là giống như người kia đã thấy. Rồi, này Tỷ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu trả lời của người kia, đi đến một người khác đã thấy cây kiṃsuka, sau khi đến nói với người ấy: "Này Bạn, cây kiṃsuka là thế nào?" Người kia trả lời: "Này Bạn, cây kiṃsuka bị lột vỏ, vỏ bị nứt nẻ ra như cây keo (sirīso)". | On that occasion, a kiṃsuka tree might have been exactly as that man had seen it. “Then that man, dissatisfied with the other’s answer, might approach still another man who had seen a kiṃsuka tree and ask him: ’Sir, what is a kiṃsuka tree like?’ The other might answer: ‘Good man, a kiṃsuka tree has strips of bark hanging down and burst pods, like an acacia tree.’ (205) |
| tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. atha kho so bhikkhu puriso asantuṭṭho tassa purisassa pañhaveyyākaraṇena, yenaññataro puriso kiṃsukassa dassāvī tenupasaṅkameyya; upasaṅkamitvā taṃ purisaṃ evaṃ vadeyya — ‘kīdiso, bho purisa, kiṃsuko’ti? so evaṃ vadeyya — ‘bahalapattapalāso sandacchāyo {saṇḍacchāyo (syā. kaṃ.)} kho, ambho purisa, kiṃsuko — seyyathāpi nigrodho’ti. | Này Tỷ-kheo, trong thời gian ấy, cây kiṃsuka đối với người ấy là giống như người kia đã thấy. Rồi, này Tỷ-kheo, người ấy không thỏa mãn với câu trả lời của người kia, liền đi đến một người khác đã thấy cây kiṃsuka, sau khi đến, nói với người ấy: "Này Bạn, cây kiṃsuka là thế nào?" Người kia nói như sau: "Này Bạn, cây kiṃsuka có lá rậm rạp, bóng của nó dày và rậm, như cây bàng". | On that occasion, a kiṃsuka tree might have been exactly as that man had seen it. “Then that man, dissatisfied with the other’s answer, [194] might approach still another man who had seen a kiṃsuka tree and ask him: ‘Sir, what is a kiṃsuka tree like?’ The other might answer: ‘Good man, a kiṃsuka tree has plenty of leaves and foliage and gives abundant shade, like a banyan tree.’ |
| tena kho pana, bhikkhu, samayena tādisovassa kiṃsuko, yathāpi tassa purisassa dassanaṃ. evameva kho, bhikkhu, yathā yathā adhimuttānaṃ tesaṃ sappurisānaṃ dassanaṃ suvisuddhaṃ hoti, tathā tathā kho tehi sappurisehi byākataṃ. | Như vậy, này Tỷ-kheo, trong thời gian ấy, cây kiṃsuka đối với người ấy là giống như người kia đã thấy. Cũng vậy, này Tỷ-kheo, tùy theo sự thấy của Chân nhân ấy khéo thanh tịnh, tùy thuộc theo đấy, họ đã trả lời. | On that occasion, a kiṃsuka tree might have been exactly as that man had seen it. “So too, bhikkhu, those superior men answered as they were disposed in just the way their own vision had been well purified. (206) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhu, rañño paccantimaṃ nagaraṃ daḷhuddhāpaṃ {daḷhuddāpaṃ (sī. pī.)} daḷhapākāratoraṇaṃ chadvāraṃ. tatrassa dovāriko paṇḍito byatto medhāvī, aññātānaṃ nivāretā, ñātānaṃ pavesetā. | 8) Ví như, này Tỷ-kheo, có ngôi thành của vua ở biên giới được xây dựng với pháo đài kiên cố, với tường và tháp canh kiên cố và có đến sáu cửa thành. Tại đấy có người giữ cửa thành, là bậc thông minh, có kinh nghiệm và có trí, ngăn chận những người không quen biết, cho vào những người quen biết. | 8) “Suppose, bhikkhu, a king had a frontier city with strong ramparts, walls, and arches, and with six gates. (207) The gatekeeper posted there would be wise, competent, and intelligent; one who keeps out strangers and admits acquaintances. |
| puratthimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya — ‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassa nagarassāmī’ti? so evaṃ vadeyya — ‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti. atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya. | Từ phương Ðông, hai người sứ giả cấp tốc đi đến, và nói với người giữ cửa thành: "Này Bạn, vị chủ thành trì này ở đâu?" Người giữa cửa thành ấy nói: "Thưa các Tôn giả, vị ấy đang ngồi giữa ngã tư đường". Hai người sứ giả ấy cấp tốc tuyên bố lời như thật ngữ cho vị chủ ngôi thành, rồi tiếp tục đi theo con đường họ đến. | A swift pair of messengers would come from the east and ask the gatekeeper: ‘Where, good man, is the lord of this city?’ He would reply: ‘He is sitting in the central square.’ Then the swift pair of messengers would deliver a message of reality to the lord of the city and leave by the route by which they had arrived. |
| pacchimāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ ... pe ... uttarāya disāya... dakkhiṇāya disāya āgantvā sīghaṃ dūtayugaṃ taṃ dovārikaṃ evaṃ vadeyya — ‘kahaṃ, bho purisa, imassa nagarassāmī’ti? so evaṃ vadeyya — ‘eso, bhante, majjhe siṅghāṭake nisinno’ti. atha kho taṃ sīghaṃ dūtayugaṃ nagarassāmikassa yathābhūtaṃ vacanaṃ niyyātetvā yathāgatamaggaṃ paṭipajjeyya. | Từ phương Tây, lại hai người sứ giả cấp tốc đi đến... từ phương Bắc, lại hai người sứ giả cấp tốc đi đến, và nói với người giữ cửa thành: "Này Bạn, vị chủ thành trì này ở đâu?" Người giữ cửa thành ấy nói: "Thưa các Tôn giả, vị ấy đang ngồi giữa ngã tư đường". Rồi hai người sứ giả ấy cấp tốc tuyên bố lời như thật ngữ cho vị chủ ngôi thành, rồi tiếp tục theo con đường họ đến. | Similarly, messengers would come from the west, from the north, from the south, deliver their message, and leave by the route by which they had arrived. |
| ♦ “upamā kho myāyaṃ, bhikkhu, katā atthassa viññāpanāya. ayañcettha attho — ‘nagaran’ti kho, bhikkhu, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddana-bhedanaviddhaṃsanadhammassa. | 9) Này Tỷ-kheo, Ta nói ví dụ để giải thích ý nghĩa, và đây là ý nghĩa: Ngôi thành, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với thân do bốn đại chủng tạo thành này, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, vô thường, tiêu mòn, tiêu hao, hủy hoại, hủy diệt. | 9) “I have made up this simile, bhikkhu, in order to convey a meaning. This is the meaning here: ‘The city’: this is a designation for this body consisting of the four great elements, originating from mother and father, built up out of boiled rice and gruel, subject to impermanence, to being worn and rubbed away, to breaking apart and dispersal. (208) |
| ‘cha dvārā’ti kho, bhikkhu, channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ. | Sáu cửa, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với sáu nội xứ. | ‘The six gates’: this is a designation for the six internal sense bases. |
| ‘dovāriko’ti kho, bhikkhu, satiyā etaṃ adhivacanaṃ. | Người giữ cửa, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với niệm. | ‘The gatekeeper’: this is a designation for mindfulness. [195] |
| ‘sīghaṃ dūtayugan’ti kho, bhikkhu, samathavipassanānetaṃ adhivacanaṃ. | Hai vị sứ giả cấp tốc, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với chỉ và quán. | ‘The swift pair of messengers’: this is a designation for serenity and insight. |
| ‘nagarassāmī’ti kho, bhikkhu, viññāṇassetaṃ adhivacanaṃ. | Người chủ ngôi thành là đồng nghĩa với thức. | ‘The lord of the city’: this is designation for consciousness. (209) |
| ‘majjhe siṅghāṭako’ti kho, bhikkhu, catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ — pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā. | Ở giữa tại ngã tư đường là đồng nghĩa với bốn đại chủng: địa giới, thủy giới, hỏa giới và phong giới. | ‘The central square’: this is a designation for the four great elements—the earth element, the water element, the heat element, the air element. |
| ‘yathābhūtaṃ vacanan’ti kho, bhikkhu, nibbānassetaṃ adhivacanaṃ. | Lời như thật ngữ, này Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với Niết-bàn. | ‘A message of reality’: this is a designation for Nibbāna. (210) |
| yathāgatamaggo’ti kho, bhikkhu, ariyassetaṃ aṭṭhaṅgikassa maggassa adhivacanaṃ, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhiyā ... pe ... sammāsamādhissā”ti. aṭṭhamaṃ. | Theo con đường họ đến là đồng nghĩa với con đường Thánh đạo Tám ngành. Như chánh tri kiến... chánh định. | ‘The route by which they had arrived’: this is a designation for the Noble Eightfold Path; that is, right view … right concentration.” |
♦ 9. Vīṇopamasuttaṃ (SN 35.246) – 205. IX. Ðàn Tỳ Bà (S.iv,195) – 246. (9) The Simile of the Lute
| ♦ 246. “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṃ vāpi {paṭighaṃ vā (sī.)} cetaso, tato cittaṃ nivāreyya. |
1-2) ... 3) --Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào đối với các sắc do mắt nhận thức có khởi lên dục (chanda), tham, sân, si hay hận tâm; hãy ngăn chận tâm đừng cho khởi lên như vậy. |
1-3) “Bhikkhus, if in any bhikkhu or bhikkhunı̄ desire or lust or hatred or delusion or aversion of mind should arise in regard to forms cognizable by the eye, such a one should rein in the mind from them thus: (211) |
| sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca. asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito. na tvaṃ etaṃ arahasīti. | Con đường này là con đường đầy sợ hãi, đầy kinh khủng, đầy gai góc, đầy rừng rậm, con đường ác, con đường tà, con đường đầy trộm cướp. Con đường này là con đường do phi thiện nhân dùng, không phải con đường do thiện nhân dùng. Như vậy, với ý nghĩ: "Ðây không phải con đường xứng đáng cho ta". | ‘This path is fearful, dangerous, strewn with thorns, covered by jungle, a deviant path, an evil path, a way beset by scarcity. (212) This is a path followed by inferior people; it is not the path followed by superior people. This is not for you.’ |
| tato cittaṃ nivāraye cakkhuviññeyyehi rūpehi ... pe ... yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu ... pe ... | Hãy ngăn chận tâm đừng cho khởi lên như vậy đối với các sắc do mắt nhận thức... Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào đối với các vị do lưỡi nhận thức... | In this way, the mind should be reined in from these states regarding forms cognizable by the eye. So too regarding sounds cognizable by the ear … |
| manoviññeyyesu dhammesu uppajjeyya chando vā rāgo vā doso vā moho vā paṭighaṃ vāpi cetaso tato cittaṃ nivāreyya. sabhayo ceso maggo sappaṭibhayo ca sakaṇṭako ca sagahano ca ummaggo ca kummaggo ca duhitiko ca. asappurisasevito ceso maggo, na ceso maggo sappurisehi sevito. na tvaṃ etaṃ arahasīti. tato cittaṃ nivāraye manoviññeyyehi dhammehi. | đối với các pháp do ý nhận thức, có khởi lên dục, tham, sân, si hay hận tâm; hãy ngăn chận tâm đừng cho khởi lên như vậy. Con đường này là con đường đầy sợ hãi, đầy kinh khủng, đầy gai góc, đầy rừng rậm, con đường ác, con đường tà, con đường đầy trộm cướp. Con đường này là con đường do phi thiện nhân dùng, không phải con đường do thiện nhân dùng. Như vậy với ý nghĩ: "Ðây không phải con đường xứng đáng cho ta", hãy ngăn chận tâm đừng cho khởi lên như vậy đối với các pháp do ý nhận thức. | regarding mental phenomena cognizable by the mind. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṃ sampannaṃ. kiṭṭhārakkho {kiṭṭhārakkhako (sī.)} ca pamatto, goṇo ca kiṭṭhādo aduṃ kiṭṭhaṃ otaritvā yāvadatthaṃ madaṃ āpajjeyya pamādaṃ āpajjeyya; evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano chasu phassāyatanesu asaṃvutakārī pañcasu kāmaguṇesu yāvadatthaṃ madaṃ āpajjati pamādaṃ āpajjati. | 4) Ví như, này các Tỷ-kheo, lúa mì đã chín và một người giữ lúa mì phóng dật (lơ đãng). Có con bò ăn lúa mì, xâm phạm lúa mì, xâm phạm lúa mì ấy và mê say ăn một cách thỏa thích. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không hộ trì đối với sáu xúc xứ, mê say thọ dụng một cách thỏa thích đối với năm dục công đức. | 4) “Suppose, bhikkhus, that the barley has ripened and the watchman is negligent. If a bull fond of barley enters the barley field, he might indulge himself as much as he likes. [196] So too, bhikkhus, the uninstructed worldling who does not exercise restraint over the six bases for contact indulges himself as much as he likes in the five cords of sensual pleasure. (213) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṃ sampannaṃ kiṭṭhārakkho ca appamatto goṇo ca kiṭṭhādo aduṃ kiṭṭhaṃ otareyya. tamenaṃ kiṭṭhārakkho nāsāyaṃ suggahitaṃ gaṇheyya. nāsāyaṃ suggahitaṃ gahetvā uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggaṇheyya. uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷeyya. daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷetvā osajjeyya. | 5) Ví như, này các Tỷ-kheo, lúa mì đã chín và một người giữ lúa mì không phóng dật. Có con bò ăn lúa mì, xâm phạm lúa mì ấy. Người giữ lúa mì nắm chắc cái lỗ mũi của con bò; sau khi nắm chắc cái lỗ mũi, người ấy rị chặt trên cái trán. Sau khi rị chặt trên cái trán, với cái gậy, người ấy đánh con bò một trận nên thân. Sau khi lấy gậy đánh cho một trận nên thân, người ấy thả con bò đi. | 5) “Suppose, bhikkhus, that the barley has ripened and the watchman is vigilant. If a bull fond of barley enters the barley field, the watchman would catch hold of him firmly by the muzzle. While holding him firmly by the muzzle, he would get a secure grip on the locks between his horns and, keeping him in check there, would give him a sound beating with his staff. After giving him that beating, he would drive the bull away. |
| dutiyampi kho, bhikkhave ... pe ... tatiyampi kho, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo aduṃ kiṭṭhaṃ otareyya. tamenaṃ kiṭṭhārakkho nāsāyaṃ suggahitaṃ gaṇheyya. nāsāyaṃ suggahitaṃ gahetvā uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggaṇheyya. uparighaṭāyaṃ suniggahitaṃ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷeyya. daṇḍena sutāḷitaṃ tāḷetvā osajjeyya. evañhi so, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo gāmagato vā araññagato vā, ṭhānabahulo vā assa nisajjabahulo vā na taṃ kiṭṭhaṃ puna otareyya — tameva purimaṃ daṇḍasamphassaṃ samanussaranto. |
Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo... Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, có con bò ăn lúa mì, xâm phạm lúa mì ấy. Người giữ lúa mì nắm chặt cái mũi con bò; sau khi nắm chắc cái mũi, người ấy rị chặt trên cái trán. Sau khi rị chặt trên cái trán, với cái gậy, người ấy đánh con bò một trận nên thân. Sau khi lấy gậy đánh con bò một trận nên thân, người ấy thả con bò đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con bò ăn lúa mì ấy đi vào làng, hay đi vào rừng, hay khi đứng, hay ngồi, nó không xâm phạm lúa mì ấy, vì nó nhớ đến cảm xúc cái gậy lần trước. |
This might happen a second time and a third time. Thus, that bull fond of barley, whether he has gone to the village or the forest, whether he is accustomed to standing or to sitting, remembering the previous beating he got from the staff, would not enter that barley field again. |
| evameva kho, bhikkhave, yato kho bhikkhuno chasu phassāyatanesu cittaṃ udujitaṃ hoti sudujitaṃ, ajjhattameva santiṭṭhati, sannisīdati, ekodi hoti, samādhiyati. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo có tâm chơn trực, chánh trực đối với sáu xúc xứ, thời nội tâm được an trú, tịnh chỉ, nhứt tâm, Thiền định. | “So too, bhikkhus, when a bhikkhu’s mind has been subdued, well subdued, (214) regarding the six bases for contact, it then becomes inwardly steady, settled, unified, and concentrated”. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, rañño vā rājamahāmattassa vā vīṇāya saddo assutapubbo assa. so vīṇāsaddaṃ suṇeyya. so evaṃ vadeyya — ‘ambho, kassa {kissa (sī. pī.)} nu kho eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃmucchanīyo evaṃbandhanīyo’ti? | 6) Ví như, này các Tỷ-kheo, một vị vua hay đại thần của vua từ trước chưa từng được nghe tiếng đàn tỳ bà, nay được nghe tiếng đàn tỳ bà, vị ấy nói: "Này Bạn, tiếng ấy là tiếng gì, khả ái như vậy, khả lạc như vậy, mê ly như vậy, say đắm như vậy, hấp dẫn như vậy?" | 6) “Suppose, bhikkhus, there was a king or a royal minister who had never before heard the sound of a lute. He might hear the sound of a lute and say: ‘Good man, what is making this sound—so tantalizing, so lovely, so intoxicating, [197] so entrancing, so enthralling?’ |
| tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ — ‘esā, kho, bhante, vīṇā nāma, yassā eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃmucchanīyo evaṃbandhanīyo’ti. so evaṃ vadeyya — ‘gacchatha me, bho, taṃ vīṇaṃ āharathā’ti. | Họ nói với vị ấy: "Thưa Tôn giả, đây là đàn tỳ bà, với tiếng khả ái như vậy, mê ly như vậy, khả lạc như vậy, say đắm như vậy, hấp dẫn như vậy". Vị ấy nói như sau: "Hãy đi và đem đàn tỳ bà ấy về cho ta". | They would say to him: ‘Sire, it is a lute that is making this sound—so tantalizing, so lovely, so intoxicating, so entrancing, so enthralling.’ He would reply: ‘Go, man, bring me that lute.’ |
| tassa taṃ vīṇaṃ āhareyyuṃ. tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ — ‘ayaṃ kho sā, bhante, vīṇā yassā eso saddo evaṃrajanīyo evaṃkamanīyo evaṃmadanīyo evaṃmucchanīyo evaṃbandhanīyo’ti. so evaṃ vadeyya — ‘alaṃ me, bho, tāya vīṇāya, tameva me saddaṃ āharathā’ti. | Họ đem đàn tỳ bà về cho vị ấy, và nói như sau: "Thưa Tôn giả, đàn tỳ bà này với tiếng khả ái như vậy, khả lạc như vậy, mê ly như vậy, say đắm như vậy, hấp dẫn như vậy". Vị ấy bèn nói: "Thôi vừa rồi đối với ta về đàn tỳ bà này. Hãy đem tiếng lại cho ta". | “They would bring him the lute and tell him: ‘Sir, this is that lute, the sound of which was so tantalizing, so lovely, so intoxicating, so entrancing, so enthralling.’ The king would say: ‘I’ve had enough with this lute, man. Bring me just that sound.’ |
| tamenaṃ evaṃ vadeyyuṃ — ‘ayaṃ kho, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā. anekehi sambhārehi samāraddhā vadati, seyyathidaṃ — doṇiñca paṭicca cammañca paṭicca daṇḍañca paṭicca upadhāraṇe ca paṭicca tantiyo ca paṭicca koṇañca paṭicca purisassa ca tajjaṃ vāyāmaṃ paṭicca evāyaṃ, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā. anekehi sambhārehi samāraddhā vadatī’ti. | Họ thưa với vị ấy: "Thưa Tôn giả, cái này được gọi là đàn tỳ bà, gồm có nhiều thành phần, gồm có số lớn thành phần. Nhờ nhiều thành phần này nên đàn phát âm. Như duyên cái bầu, duyên cái da, duyên cái cán, duyên cái đầu, duyên cái dây, duyên cái cung, duyên nỗ lực thích nghi của người. Như vậy, thưa Tôn giả, cái này gọi là đàn tỳ bà, gồm có nhiều thành phần, gồm có số lớn thành phần. Nhờ gồm nhiều thành phần này nên đàn phát âm". | The men would reply: ‘This lute, sire, consists of numerous components, of a great many components, and it gives off a sound when it is played upon with its numerous components; that is, in dependence on the parchment sounding board, the belly, the arm, the head, the strings, the plectrum, and the appropriate effort of the musician. (215) So, it is, sire, that this lute consisting of numerous components, of a great many components, gives off a sound when it is played upon with its numerous components.’ |
| so taṃ vīṇaṃ dasadhā vā satadhā vā phāleyya, dasadhā vā satadhā vā taṃ phāletvā sakalikaṃ sakalikaṃ kareyya. sakalikaṃ sakalikaṃ karitvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṃ kareyya. masiṃ karitvā mahāvāte vā ophuneyya {opuneyya (sī. pī.), ophuṇeyya (?)}, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya. so evaṃ vadeyya — ‘asatī kirāyaṃ, bho, vīṇā nāma, yathevaṃ yaṃ {yathevāyaṃ (sī.), yathevayaṃ (pī.)} kiñci vīṇā nāma ettha ca panāyaṃ jano {ettha panāyaṃ jano (syā. kaṃ.), ettha ca mahājano (pī. ka.)} ativelaṃ pamatto palaḷito’ti. | Rồi vua ấy đập đàn tỳ bà ấy ra thành 10 mảnh, 100 mảnh; sau khi đập bể đàn tỳ bà ấy ra thành 10 mảnh, 100 mảnh, vị ấy chẻ thành từng miếng nhỏ; sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, vị ấy lấy lửa đốt; sau khi lấy lửa đốt, vị ấy vun lại thành đống tro; sau khi vun lại thành đống tro, vị ấy đem quạt đống tro lớn ấy trước làn gió mạnh, hay để chúng trôi theo dòng nước sông chảy mạnh. Rồi vị ấy nói: "Thật là hạ liệt, cái gọi đàn tỳ bà này, dầu cho tỳ bà là cái gì. Ở đây, đại chúng thường phóng dật, bị hướng dẫn sai lạc". | “The king would split the lute into ten or a hundred pieces, then he would reduce these to splinters. Having reduced them to splinters, he would burn them in a fire and reduce them to ashes, and he would winnow the ashes in a strong wind or let them be carried away by the swift current of a river. Then he would say: ‘A poor thing, indeed sire, is this so-called lute, as well as anything else called a lute. How the multitude are utterly heedless about it, utterly taken in by it!’ (216) |
| evameva kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ samanvesati {samannesati (sī. syā. kaṃ.), samanesati (pī.)} yāvatā rūpassa gati, vedanaṃ samanvesati yāvatā vedanāya gati, saññaṃ samanvesati yāvatā saññāya gati, saṅkhāre samanvesati yāvatā saṅkhārānaṃ gati, viññāṇaṃ samanvesati yāvatā viññāṇassa gati. tassa rūpaṃ samanvesato yāvatā rūpassa gati, vedanaṃ samanvesato ... pe ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ samanvesato yāvatā viññāṇassa gati. yampissa taṃ hoti ahanti vā mamanti vā asmīti vā tampi tassa na hotī”ti. navamaṃ. | 7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát sắc cho đến sở thú của sắc, quán sát thọ... quán sát tưởng... quán sát các hành... quán sát thức cho đến sở thú của thức. Trong tất cả quán sát này, không có cái gì là "Tôi", là "Của tôi", là "Tôi là" cả. | 7) “So too, bhikkhus, a bhikkhu investigates form to the extent that there is a range for form, he investigates feeling to the extent that there is a range for feeling, he investigates perception to the extent that there is a range for perception, he investigates volitional formations to the extent that there is a range for volitional formations, he investigates consciousness to the extent that there is a range for consciousness. [198] As he investigates form to the extent that there is a range for form … consciousness to the extent that there is a range for consciousness, whatever notions of ‘I’ or ‘mine’ or ‘I am’ had occurred to him before no longer occur to him.” (217) |
♦ 10. Chappāṇakopamasuttaṃ (SN 35.247) – 206. X. Sáu Sanh Vật (S.iv,198) – 247. (10) The Simile of the Six Animals
| ♦ 247. “seyyathāpi, bhikkhave, puriso arugatto pakkagatto saravanaṃ paviseyya. tassa kusakaṇṭakā ceva pāde vijjheyyuṃ, sarapattāni ca gattāni {sarapattāni pakkagattāni (syā. kaṃ.), arupakkāni gattāni (pī. ka.)} vilekheyyuṃ. evañhi so, bhikkhave, puriso bhiyyosomattāya tatonidānaṃ dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvediyetha. |
1-2) ... 3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có người thân bị thương tích, thân bị lở loét, đi vào một khu rừng đầy gai góc. Cỏ và gai đâm thủng chân người ấy, và cào rách thân lở loét của người ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy do nhân duyên ấy còn cảm thọ khổ ưu nhiều hơn nữa. |
1-3) — “Bhikkhus, suppose a man with limbs wounded and festering would enter a wood of thorny reeds, (218) and the kusa thorns would prick his feet and the reed blades would slash his limbs. Thus, that man would thereby experience even more pain and displeasure. |
| evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu gāmagato vā araññagato vā labhati vattāraṃ — ‘ayañca so {ayañca kho (pī. ka.), ayaṃ so (?)} āyasmā evaṃkārī evaṃsamācāro asucigāmakaṇṭako’ti. taṃ kaṇṭakoti {taṃ “asucigāmakaṇḍato””ti (ka.)} iti viditvā saṃvaro ca asaṃvaro ca veditabbo. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo đi vào làng hay đi vào rừng gặp người chỉ trích Tỷ-kheo ấy, và người chỉ trích nói rằng: "Tôn giả làm như vậy, sở hành như vậy là gai bất tịnh trong làng". Biết rằng vị ấy là gai, sau khi biết như vậy, cả hai (người Tỷ-kheo và người chỉ trích) cần phải hiểu là không hộ trì và có hộ trì. | So too, bhikkhus, some bhikkhu here, gone to the village or the forest, meets someone who reproaches him thus: ‘This venerable one, acting in such a way, behaving in such a way, is a foul village thorn.’ Having understood him thus as a ‘thorn,’ one should understand restraint and nonrestraint. (219) |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, asaṃvaro hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso. tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | 4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không hộ trì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp sắc khả ái, ghét bỏ sắc không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên không được đoạn diệt không có dư tàn. | 4) “And how, bhikkhus is there nonrestraint? Here, having seen a form with the eye, a bhikkhu is intent upon a pleasing form and repelled by a displeasing form. He dwells without having set up mindfulness of the body, with a limited mind, and he does not understand as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| sotena saddaṃ sutvā... ghānena gandhaṃ ghāyitvā... jivhāya rasaṃ sāyitvā... kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā... manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | ... khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận biết pháp, thiên chấp pháp khả ái, ghét bỏ pháp không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi ấy, các ác, bất thiện pháp ấy khởi lên không được đoạn diệt không có dư tàn... | Having heard a sound with the ear … Having cognized a mental phenomenon with the mind, he is intent upon a pleasing mental phenomenon and repelled by a displeasing mental phenomenon. He dwells without having set up mindfulness of the body, with a limited mind, and he does not understand as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya. | 5) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bắt được sáu sinh vật, giới loại khác nhau, chỗ tìm món ăn khác nhau, và cột chúng với một sợi dây vững chắc. | 5) “Suppose, bhikkhus, a man would catch six animals— with different domains and different feeding grounds— and tie them by a strong rope. |
| ahiṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. susumāraṃ {suṃsumāraṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)} gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. pakkhiṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. kukkuraṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. siṅgālaṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. makkaṭaṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. daḷhāya rajjuyā bandhitvā majjhe gaṇṭhiṃ karitvā ossajjeyya. | Sau khi bắt được con rắn, người ấy cột với sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con cá sấu, người ấy cột một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con chim, người ấy cột với sợi dây vững chắc... Sau khi bắt được con chó, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con giả can, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con khỉ, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi cột chúng với những sợi dây vững chắc, người ấy cột một cái gút ở chính giữa và thả chúng đi. | He would catch a snake, a crocodile, a bird, a dog, [199] a jackal, and a monkey, and tie each by a strong rope. Having done so, he would tie the ropes together with a knot in the middle and release them. |
| atha kho, te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṃ sakaṃ gocaravisayaṃ āviñcheyyuṃ {āviñjeyyuṃ (sī.)} — | Này các Tỷ-kheo, sáu con sinh vật ấy, với giới loại sai khác, với chỗ tìm món ăn sai khác, mỗi con sẽ lôi kéo tùy theo chỗ tìm món ăn và giới loại sai biệt của mình. | Then those six animals with different domains and different feeding grounds would each pull in the direction of its own feeding ground and domain. |
| ahi āviñcheyya ‘vammikaṃ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṃ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṃ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṃ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṃ {sivathikaṃ (ka.)} pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṃ pavekkhāmī’ti. | Con rắn lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào gò mối". Con cá sấu lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào trong nước". Con chim lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ bay lên trời".Con chó lôi kéo, nghĩ rằng: " Ta sẽ đi vào làng". Con giả can lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào nghĩa địa". Con khỉ lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào rừng". | The snake would pull one way, thinking, ‘Let me enter an anthill.’ The crocodile would pull another way, thinking, ‘Let me enter the water.’ The bird would pull another way, thinking, ‘Let me fly up into the sky.’ The dog would pull another way, thinking, ‘Let me enter a village.’ The jackal would pull another way, thinking, ‘Let me enter a charnel ground.’ The monkey would pull another way, thinking, ‘Let me enter a forest.’ |
| yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha kho yo nesaṃ pāṇakānaṃ balavataro assa tassa te anuvatteyyuṃ, anuvidhāyeyyuṃ vasaṃ gaccheyyuṃ. | Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu con sinh vật ấy trở thành mệt mỏi, khi ấy, con sinh vật nào mạnh hơn các sinh vật còn lại, được chúng đi theo, chúng tuân theo, chúng phục tùng. | “Now when these six animals become worn out and fatigued, they would be dominated by the one among them that was strongest; they would submit to it and come under its control. |
| evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati abhāvitā abahulīkatā, taṃ cakkhu āviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā paṭikūlā honti ... pe ... mano āviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā paṭikūlā honti. evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti. |
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo thân niệm không tu tập, không làm cho sung mãn, con mắt sẽ lôi cuốn nó đối với các sắc khả ái và ghét bỏ đối với các sắc không khả ái... Ý sẽ lôi cuốn nó đối với các pháp khả ái và ghét bỏ đối với các pháp không khả ái. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không hộ trì. |
So too, bhikkhus, when a bhikkhu has not developed and cultivated mindfulness directed to the body, the eye pulls in the direction of agreeable forms and disagreeable forms are repulsive; the ear pulls in the direction of agreeable sounds and disagreeable sounds are repulsive; the nose pulls in the direction of agreeable odours and disagreeable odours are repulsive; the tongue pulls in the direction of agreeable tastes and disagreeable tastes are repulsive; the body pulls in the direction of agreeable tactile objects and disagreeable tactile objects are repulsive; the mind pulls in the direction of agreeable mental phenomena and disagreeable mental phenomena are repulsive. “It is in such a way that there is nonrestraint. |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. |
6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hộ trì? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không thiên chấp các sắc khả ái, không ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn. |
6) “And how, bhikkhus, is there restraint? Here, having seen a form with the eye, a bhikkhu is not intent upon a pleasing form and not repelled by a displeasing form. He dwells having set up mindfulness of the body, with a measureless mind, and he understands as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. |
| ... pe ... jivhā rasaṃ sāyitvā ... pe ... manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso, tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti. | ... khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý biết các pháp, không thiên chấp các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả ái, an trú thân niệm, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi đây các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn. | Having heard a sound with the ear … Having cognized a mental phenomenon with the mind, he is not intent upon a pleasing mental phenomenon and not repelled by a displeasing mental phenomenon. [200] He dwells having set up mindfulness of the body, with a measureless mind, and he understands as it really is that liberation of mind, liberation by wisdom, wherein those evil unwholesome states cease without remainder. It is in such a way that there is restraint. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, puriso chappāṇake gahetvā nānāvisaye nānāgocare daḷhāya rajjuyā bandheyya. ahiṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. susumāraṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. pakkhiṃ gahetvā ... pe ... kukkuraṃ gahetvā... siṅgālaṃ gahetvā... makkaṭaṃ gahetvā daḷhāya rajjuyā bandheyya. daḷhāya rajjuyā bandhitvā daḷhe khīle vā thambhe vā upanibandheyya. | 7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bắt được sáu con sinh vật, giới loại khác nhau, chỗ tìm món ăn khác nhau, và cột chúng với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con rắn, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con cá sấu... Sau khi bắt được con chim... Sau khi bắt được con chó... Sau khi bắt được con giả can... Sau khi bắt được con khỉ, người ấy cột với sợi dây vững chắc. Sau khi cột chúng với sợi dây vững chắc, người ấy cột vào một cái cột hay cái trụ vững chắc. | 7) “Suppose, bhikkhus, a man would catch six animals— with different domains and different feeding grounds— and tie them by a strong rope. He would catch a snake, a crocodile, a bird, a dog, a jackal, and a monkey, and tie each by a strong rope. Having done so, he would bind them to a strong post or pillar. |
| atha kho te, bhikkhave, chappāṇakā nānāvisayā nānāgocarā sakaṃ sakaṃ gocaravisayaṃ āviñcheyyuṃ — ahi āviñcheyya ‘vammikaṃ pavekkhāmī’ti, susumāro āviñcheyya ‘udakaṃ pavekkhāmī’ti, pakkhī āviñcheyya ‘ākāsaṃ ḍessāmī’ti, kukkuro āviñcheyya ‘gāmaṃ pavekkhāmī’ti, siṅgālo āviñcheyya ‘sīvathikaṃ pavekkhāmī’ti, makkaṭo āviñcheyya ‘vanaṃ pavekkhāmī’ti. | Rồi, này các Tỷ-kheo, sáu con sinh vật ấy, với giới loại sai khác, với chỗ tìm món ăn sai khác, mỗi con sẽ lôi kéo, tùy theo chỗ tìm món ăn và giới loại sai biệt của mình. Con rắn lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào gò mối". Con cá sấu lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào trong nước". Con chim lôi kéo nghĩ rằng: "Ta sẽ bay lên trời". Con chó lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào làng". Con giả can lôi kéo nghĩ rằng: "Ta sẽ đi đến nghĩa địa". Con khỉ lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào rừng". | Then those six animals with different domains and different feeding grounds would each pull in the direction of its own feeding ground and domain. The snake would pull one way, thinking, ‘Let me enter an anthill’ … (as above) … The monkey would pull another way, thinking, ‘Let me enter a forest.’ |
| yadā kho te, bhikkhave, chappāṇakā jhattā assu kilantā, atha tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upatiṭṭheyyuṃ, upanisīdeyyuṃ, upanipajjeyyuṃ. | Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu con sinh vật ấy trở thành mệt mỏi, chúng sẽ đứng gần bên, ngồi gần bên, nằm gần bên cái cột ấy hay cái trụ ấy. | “Now when these six animals become worn out and fatigued, they would stand close to that post or pillar, they would sit down there, they would lie down there. |
| evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno kāyagatāsati bhāvitā bahulīkatā, taṃ cakkhu nāviñchati manāpiyesu rūpesu, amanāpiyā rūpā nappaṭikūlā honti ... pe ... jivhā nāviñchati manāpiyesu rasesu ... pe ... mano nāviñchati manāpiyesu dhammesu, amanāpiyā dhammā nappaṭikūlā honti. evaṃ kho, bhikkhave, saṃvaro hoti. |
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo thân niệm được tu tập, được làm sung mãn, con mắt không lôi kéo vị ấy theo các sắc khả ái, đối với các sắc không khả ái, không ghét bỏ... lưỡi không lôi kéo vị ấy theo các vị khả ái, đối với vị không khả ái, không có ghét bỏ... ý không lôi kéo vị ấy theo các pháp khả ái, đối với pháp không khả ái, không có ghét bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hộ trì. |
So too, bhikkhus, when a bhikkhu has developed and cultivated mindfulness directed to the body, the eye does not pull in the direction of agreeable forms nor are disagreeable forms repulsive; the ear does not pull in the direction of agreeable sounds nor are disagreeable sounds repulsive; the nose does not pull in the direction of agreeable odours nor are disagreeable odours repulsive; the tongue does not pull in the direction of agreeable tastes nor are disagreeable tastes repulsive; the body does not pull in the direction of agreeable tactile objects nor are disagreeable tactile objects repulsive; the mind does not pull in the direction of agreeable mental phenomena nor are disagreeable mental phenomena repulsive. “It is in such a way that there is restraint. |
| ♦ “‘daḷhe khīle vā thambhe vā’ti kho, bhikkhave, kāyagatāya satiyā etaṃ adhivacanaṃ. tasmātiha vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘kāyagatā no sati bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. evañhi kho, bhikkhave, sikkhitabban”ti. dasamaṃ. | 8) Cái cột hay cái trụ vững chắc, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với thân niệm. Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy học tập như sau: "Chúng ta sẽ tu tập thân niệm, làm cho sung mãn, làm cho như thành cỗ xe, làm cho như thành cơ sở, an trú, tích tập, khéo nỗ lực". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. | 8) “‘A strong post or pillar’: this, bhikkhus, is a designation for mindfulness directed to the body. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will develop and cultivate mindfulness directed to the body, make it our vehicle, make it our basis, stabilize it, exercise ourselves in it, and fully perfect it.’ Thus, should you train yourselves.” [201] |
♦ 11. Yavakalāpisuttaṃ (SN 35.248) – 207. XI. Bó Lúa (S.iv,201) – 248. (11) The Sheaf of Barley
| ♦ 248. “seyyathāpi, bhikkhave, yavakalāpī cātumahāpathe nikkhittā assa. atha cha purisā āgaccheyyuṃ byābhaṅgihatthā. te yavakalāpiṃ chahi byābhaṅgīhi haneyyuṃ. |
1-2) ... 3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một bó lúa quăng tại ngã tư đường, rồi sáu người đến, tay cầm cái đập và họ đập bó lúa ấy với sáu cái đập (byābhaṅgī) |
1-3) — “Bhikkhus, suppose a sheaf of barley were set down at a crossroads. Then six men would come along with flails in their hands, (220) and they would strike that sheaf of barley with the six flails. |
| evañhi sā, bhikkhave, yavakalāpī suhatā assa chahi byābhaṅgīhi haññamānā. atha sattamo puriso āgaccheyya byābhaṅgihattho. so taṃ yavakalāpiṃ sattamāya byābhaṅgiyā haneyya. evañhi sā bhikkhave, yavakalāpī suhatatarā assa, sattamāya byābhaṅgiyā haññamānā. | Như vậy, này các Tỷ-kheo, bó lúa ấy được khéo đập với sáu cái đập ấy. Rồi một người thứ bảy đến, tay cầm cái đập, và người ấy đập bó lúa ấy với cái đập thứ bảy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, bó lúa ấy lại càng được khéo đập với cái đập thứ bảy. |
Thus, that sheaf of barley would be well struck, having been struck by the six flails. Then a seventh man would come along with a flail in his hand and he would strike that sheaf of barley with the seventh flail. Thus, that sheaf of barley would be struck even still more thoroughly, having been struck by the seventh flail. |
| evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano cakkhusmiṃ haññati manāpāmanāpehi rūpehi ... pe ... jivhāya haññati manāpāmanāpehi rasehi ... pe ... manasmiṃ haññati manāpāmanāpehi dhammehi. | 4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu bị đập trong con mắt bởi những sắc khả ái và không khả ái... bị đập trong lưỡi bởi những vị khả ái và không khả ái... bị đập trong ý bởi những pháp khả ái và không khả ái. | 4) “So too, bhikkhus, the uninstructed worldling is struck in the eye by agreeable and disagreeable forms; struck in the ear by agreeable and disagreeable sounds; struck in the nose by agreeable and disagreeable odours; struck in the tongue by agreeable and disagreeable tastes; struck in the body by agreeable and disagreeable tactile objects; struck in the mind by agreeable and disagreeable mental phenomena. |
| sace so, bhikkhave, assutavā puthujjano āyatiṃ punabbhavāya ceteti, evañhi so, bhikkhave, moghapuriso suhatataro hoti, seyyathāpi sā yavakalāpī sattamāya byābhaṅgiyā haññamānā. | Này các Tỷ-kheo, nếu kẻ vô văn phàm phu ấy lại nghĩ đến tái sanh trong tương lai, như vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu si ấy lại càng bị khéo đập hơn nữa. Ví như, này các Tỷ-kheo, bó lúa ấy lại được đập với cái đập thứ bảy nữa. | If that uninstructed worldling sets his mind upon future renewed existence, (221) then that senseless man is struck even still more thoroughly, just like the sheaf of barley struck by the seventh flail. |
| ♦ “bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho {samupabbūḷho (sī. pī.)} ahosi. | 5) Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, cuộc chiến xảy ra giữa chư Thiên và các A-tu-la rất là khốc liệt. | 5) “Once in the past, bhikkhus, the devas and the asuras were arrayed for battle. (222) |
| atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi — ‘sace, mārisā, devāsurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ, yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapuran’ti. | Này các Tỷ-kheo, Vepacitti, vua A-tu-la gọi các A-tu-la: "Này Thân hữu, trong cuộc chiến đang khởi lên giữa chư Thiên và loài A-tu-la rất là khốc liệt, nếu các A-tu-la thắng và chư Thiên bại, hãy trói Thiên chủ Sakka hai tay, hai chân và thứ năm là cổ, và dắt vua ấy đến trước mặt ta, trong thành của các A-tu-la". | Then Vepacitti, lord of the asuras, addressed the asuras thus: ‘Good sirs, if in this impending battle the asuras win and the devas are defeated, bind Sakka, lord of the devas, by his four limbs and neck and bring him to me in the city of the asuras.’ |
| sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi — ‘sace, mārisā, devāsurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammaṃ devasabhan’ti. | Còn Thiên chủ Sakka gọi chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba: "Này Thân hữu, trong trận chiến giữa chư Thiên và các loài A-tu-la, trận chiến rất là khốc liệt, nếu chư Thiên thắng và các loài A-tu-la bại, hãy trói vua A-tu-la Vepacitti, hai tay, hai chân và thứ năm là cổ, và dắt vua ấy đến trước mặt ta, trong giảng đường Sudhamma (Thiện Pháp)". | And Sakka, lord of the devas, addressed the Tāvatiṃsa devas: ‘Good sirs, if in this impending battle the devas win and the asuras are defeated, bind Vepacitti, lord of the asuras, by his four limbs and neck and bring him to me in Sudhamma, the assembly hall of the devas.’ |
| tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu, asurā parājiniṃsu. atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammaṃ devasabhaṃ. | 6) Nhưng trận chiến ấy, chư Thiên thắng và các loài A-tu-la bại. Rồi, này các Tỷ-kheo, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba trói vua A-tu-la Vepacitti, trói hai tay, hai chân và thứ năm là cổ, rồi dẫn đến trước mặt Thiên chủ Sakka trong giảng đường Sudhamma. | 6) “In that battle, the devas won and the asuras were defeated. [202] Then the Tāvatiṃsa devas bound Vepacitti by his four limbs and neck and brought him to Sakka in Sudhamma, the assembly hall of the devas. |
| tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho {bandho (sī. syā. kaṃ. ka.)} hoti. yadā kho, bhikkhave, vepacittissa asurindassa evaṃ hoti — ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā, idheva dānāhaṃ devapuraṃ gacchāmī’ti. atha kaṇṭhapañcamehi bandhanehi muttaṃ attānaṃ samanupassati, dibbehi ca pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti. | 7) Tại đây, này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti bị trói hai tay, hai chân và thứ năm là cổ. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua A-tu-la Vepacitti suy nghĩ như sau: "Chư Thiên theo Chánh pháp, còn A-tu-la theo phi pháp. Nay ta đi đến thành của chư Thiên", thời khi ấy vua A-tu-la tự thấy mình được cởi trói hai chân, hai tay và thứ năm là cổ, và được hưởng thọ, được thưởng thức đầy đủ năm dục công đức cõi trời. |
7) And there Vepacitti, lord of the asuras, was bound by his four limbs and neck. “When it occurred to Vepacitti: ‘The devas are righteous, the asuras are unrighteous; now right here I have gone to the city of the devas,’ he then saw himself freed from the bonds around his limbs and neck and he enjoyed himself furnished and endowed with the five cords of divine sensual pleasure. |
| yadā ca kho, bhikkhave, vepacittissa asurindassa evaṃ hoti — ‘dhammikā kho asurā, adhammikā devā, tattheva dānāhaṃ asurapuraṃ gamissāmī’ti, atha kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddhaṃ attānaṃ samanupassati. dibbehi ca pañcahi kāmaguṇehi parihāyati. | Và này các Tỷ-kheo, khi vua A-tu-la suy nghĩ như sau: "Các A-tu-la theo Chánh pháp, chư Thiên theo phi pháp. Ở đây, ta sẽ đi đến thành của các A-tu-la", thời khi ấy vua A-tu-la tự thấy mình bị trói hai tay, hai chân và thứ năm là cổ, và bị tước bỏ năm dục công đức cõi trời. | But when it occurred to him: ‘The asuras are righteous, the devas are unrighteous; now I will go there to the city of the asuras,’ then he saw himself bound by his four limbs and neck and he was deprived of the five cords of divine sensual pleasure. |
| evaṃ sukhumaṃ kho, bhikkhave, vepacittibandhanaṃ. tato sukhumataraṃ mārabandhanaṃ. maññamāno kho, bhikkhave, baddho mārassa, amaññamāno mutto pāpimato. | 8) Như vậy, này các Tỷ-kheo, thật tế nhị là sự trói buộc của Vepacitti, và còn tế nhị hơn là sự trói buộc của Māra. Ai có tư tưởng (Maññamāna), người ấy bị Māra trói buộc. Ai không có tư tưởng, người ấy được giải thoát khỏi Ác ma. | 8) “So, subtle, bhikkhus, was the bondage of Vepacitti, but even subtler than that is the bondage of Māra. In conceiving, one is bound by Māra; by not conceiving, one is freed from the Evil One. (223) |
| ♦ “‘asmī’ti, bhikkhave, maññitametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti maññitametaṃ, ‘bhavissan’ti maññitametaṃ, ‘na bhavissan’ti maññitametaṃ, ‘rūpī bhavissan’ti maññitametaṃ, ‘arūpī bhavissan’ti maññitametaṃ, ‘saññī bhavissan’ti maññitametaṃ, ‘asaññī bhavissan’ti maññitametaṃ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’ti maññitametaṃ. | "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một tư tưởng. "Cái này là tôi", này các Tỷ-kheo, là một tư tưởng. "Tôi sẽ là", này các Tỷ-kheo, là một tư tưởng. "Tôi sẽ không là", là một tư tưởng. "Tôi sẽ có sắc", là một tư tưởng. "Tôi sẽ không có sắc", là một tư tưởng. "Tôi sẽ có tưởng", là một tư tưởng. "Tôi sẽ không có tưởng", là một tư tưởng. "Tôi sẽ không có tưởng và không không có tưởng", là một tư tưởng. | “Bhikkhus, ‘I am’ is a conceiving; ‘I am this’ is a conceiving; ‘I shall be’ is a conceiving; ‘I shall not be’ is a conceiving; ‘I shall consist of form’ is a conceiving; ‘I shall be formless’ is a conceiving; ‘I shall be percipient’ is a conceiving; ‘I shall be nonpercipient’ is a conceiving; ‘I shall be neither percipient nor nonpercipient’ is a conceiving. (224) |
| maññitaṃ, bhikkhave, rogo, maññitaṃ gaṇḍo, maññitaṃ sallaṃ. tasmātiha, bhikkhave, ‘amaññamānena {amaññitamānena (pī. ka.)} cetasā viharissāmā’ti — evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. | Có tư tưởng, này các Tỷ-kheo, là tham. Có tư tưởng là mụn nhọt. Có tư tưởng là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm không có tư tưởng". | Conceiving is a disease, conceiving is a tumour, conceiving is a dart. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell with a mind devoid of conceiving.’ |
| ♦ “‘asmī’ti, bhikkhave, iñjitametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti iñjitametaṃ, ‘bhavissan’ti iñjitametaṃ, ‘na bhavissan’ti iñjitametaṃ, ‘rūpī bhavissan’ti iñjitametaṃ, ‘arūpī bhavissan’ti iñjitametaṃ, ‘saññī bhavissan’ti iñjitametaṃ, ‘asaññī bhavissan’ti iñjitametaṃ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’ti iñjitametaṃ. iñjitaṃ, bhikkhave, rogo, iñjitaṃ gaṇḍo, iñjitaṃ sallaṃ. tasmātiha, bhikkhave, ‘aniñjamānena {aniñjiyamānena (syā. kaṃ. ka.)} cetasā viharissāmā’ti — evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. | 9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu: "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một động chuyển (iñjitam). "Cái này là tôi", là một động chuyển. "Tôi sẽ là", là một động chuyển. "Tôi sẽ không là", là một động chuyển. "Tôi sẽ có sắc", là một động chuyển. "Tôi sẽ có tưởng", là một động chuyển. "Tôi sẽ không có tưởng", là một động chuyển. "Tôi sẽ không có tưởng và không không có tưởng", là một động chuyển. Ðộng chuyển, này các Tỷ-kheo, là tham. Ðộng chuyển là mụn nhọt. Ðộng chuyển là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm không có động chuyển". | 9) “Bhikkhus, ‘I am’ is a perturbation; (225) ‘I am this’ is a perturbation; ‘I shall be’ is a perturbation … ‘I shall be neither percipient nor nonpercipient’ is a perturbation. Perturbation [203] is a disease, perturbation is a tumour, perturbation is a dart. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell with an imperturbable mind.’ |
| ♦ “‘asmī’ti, bhikkhave, phanditametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti phanditametaṃ, ‘bhavissan’ti ... pe ... ‘na bhavissan’ti... ‘rūpī bhavissan’ti... ‘arūpī bhavissan’ti... ‘saññī bhavissan’ti... ‘asaññī bhavissan’ti... ‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’ti phanditametaṃ. phanditaṃ, bhikkhave, rogo, phanditaṃ gaṇḍo, phanditaṃ sallaṃ. tasmātiha, bhikkhave, ‘aphandamānena {aphandiyamānena (syā. kaṃ. ka.)} cetasā viharissāmā’ti — evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. | 10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu: "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một chấn động (phanditam). "Cái này là tôi", là một chấn động. "Tôi sẽ là", là một chấn động. "Tôi sẽ không là", là một chấn động. "Tôi sẽ có sắc", là một chấn động. "Tôi sẽ không có sắc", là một chấn động. "Tôi sẽ có tưởng", là một chấn động. "Tôi sẽ không có tưởng", là một chấn động. "Tôi sẽ không có tưởng và không không có tưởng", là một chấn động. Chấn động, này các Tỷ-kheo, là tham. Chấn động là mụn nhọt. Chấn động là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm không chấn động". | 10) “Bhikkhus, ‘I am’ is a palpitation; ‘I am this’ is a palpitation; ‘I shall be’ is a palpitation … ‘I shall be neither percipient nor nonpercipient’ is a palpitation. Palpitation is a disease, palpitation is a tumour, palpitation is a dart. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell with a mind devoid of palpitation.’ |
| ♦ “‘asmī’ti, bhikkhave, papañcitametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti papañcitametaṃ, ‘bhavissan’ti ... pe ... ‘na bhavissan’ti... ‘rūpī bhavissan’ti... ‘arūpī bhavissan’ti... ‘saññī bhavissan’ti... ‘asaññī bhavissan’ti... ‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’ti papañcitametaṃ . papañcitaṃ, bhikkhave, rogo, papañcitaṃ gaṇḍo, papañcitaṃ sallaṃ. tasmātiha, bhikkhave, ‘nippapañcena cetasā viharissāmā’ti — evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ. | 11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu: "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một hý luận (papañcitam). "Cái này là tôi", là một hý luận. "Tôi sẽ là", là một hý luận. "Tôi sẽ không là", là một hý luận. "Tôi sẽ có sắc", là một hý luận. "Tôi sẽ không có sắc", là một hý luận. "Tôi sẽ có tưởng", là một hý luận. "Tôi sẽ không có tưởng", là một hý luận. "Tôi sẽ không có tưởng và không không có tưởng", là một hý luận. Hý luận, này các Tỷ-kheo, là tham. Hý luận là mụn nhọt. Hý luận là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm không có hý luận". | 11) “Bhikkhus, ‘I am’ is a proliferation; ‘I am this’ is a proliferation; ‘I shall be’ is a proliferation … ‘I shall be neither percipient nor nonpercipient’ is a proliferation. Proliferation is a disease, proliferation is a tumour, proliferation is a dart. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell with a mind devoid of proliferation.’ |
| ♦ “‘asmī’ti, bhikkhave, mānagatametaṃ, ‘ayamahamasmī’ti mānagatametaṃ, ‘bhavissan’ti mānagatametaṃ, ‘na bhavissan’ti mānagatametaṃ, ‘rūpī bhavissan’ti mānagatametaṃ, ‘arūpī bhavissan’ti mānagatametaṃ, ‘saññī bhavissan’ti mānagatametaṃ, ‘asaññī bhavissan’ti mānagatametaṃ, ‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’ti mānagatametaṃ. mānagataṃ, bhikkhave, rogo, mānagataṃ gaṇḍo, mānagataṃ sallaṃ. tasmātiha, bhikkhave, ‘nihatamānena cetasā viharissāmā’ti — evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. ekādasamaṃ. | 12) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải hiểu: "Tôi là", này các Tỷ-kheo, là một ngã mạn. "Cái này là tôi", là một ngã mạn. "Tôi sẽ là", là một ngã mạn. "Tôi sẽ không là", là một ngã mạn. "Tôi sẽ có sắc", là một ngã mạn. "Tôi sẽ không có sắc", là một ngã mạn. "Tôi sẽ có tưởng", là một ngã mạn. "Tôi sẽ không có tưởng", là một ngã mạn. "Tôi sẽ không có tưởng và không không có tưởng", là một ngã mạn. Ngã mạn, này các Tỷ-kheo, là tham. Ngã mạn là mụn nhọt. Ngã mạn là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập: "Tôi sẽ sống với tâm trừ bỏ ngã mạn". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. | 12) “Bhikkhus, ‘I am’ is an involvement with conceit; (226) ‘I am this’ is an involvement with conceit; ‘I shall be’ is an involvement with conceit; ‘I shall not be’ is an involvement with conceit; ‘I shall consist of form’ is an involvement with conceit; ‘I shall be formless’ is an involvement with conceit ; ‘I shall be percipient’ is an involvement with conceit; ‘I shall be nonpercipient’ is an involvement with conceit; ‘I shall be neither percipient nor nonpercipient’ is an involvement with conceit. Involvement with conceit is a disease, involvement with conceit is a tumour, involvement with conceit is a dart. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell with a mind in which conceit has been struck down.’ Thus, should you train yourselves.” |
|
♦ āsīvisavaggo ekūnavīsatimo. ♦ tassuddānaṃ — ♦ āsīviso ratho kummo, dve dārukkhandhā avassuto. ♦ dukkhadhammā kiṃsukā vīṇā, chappāṇā yavakalāpīti. ♦ saḷāyatanavagge catutthapaṇṇāsako samatto. ♦ tassa vagguddānaṃ — ♦ nandikkhayo saṭṭhinayo, samuddo uragena ca. ♦ catupaṇṇāsakā ete, nipātesu pakāsitāti. ♦ saḷāyatanasaṃyuttaṃ samattaṃ. |
*****
(109) Theo Mhvs. XII. 84, kinh này do Trưởng lão Majjhantika thuyết cho những người trú ở Kashmīra và Gandhāra. Xem 4 II. 110.
(110) Antaracara. Nghĩa đen là người đi vào bên trong. Trái với cora, kẻ cướp đường.
(111) Xem MI. 134.
(112) Chú giải: Không có cái gì thuộc ngã hay ngã sở. Xem BPE. 597.
(113) Catunnetaṃ oghānaṃ adhivacanaṃ - kāmoghassa, bhavoghassa, diṭṭhoghassa, avijjoghassa.
(114) Sakkāya. XemKS. III. 86.
(115) Bản tiếng Anh của PTS: Delighting in, nghĩa là Hoan hỷ trong [hiện tại].
(116) Yoni: Nguồn gốc. Xem A. II. 76.
(117) Xem S. IV. 102; KS. IV. 63 (kinh 120 ở trước).
(118) Xem M. I. 124; A. III. 28.
(119) Xem S. II. 270.
(120) SA. III. 30: Anissitoti taṇhādiṭṭhinissayehi anissito, nghĩa là không có tham và tà kiến.
(121) Āvaṭṭa: Nước xoáy, không phải āvatta nghĩa là chỗ eo sông.
(122) Saṅkassarasamācāra. Xem S. I. 66.
(123) Kasambujāta. Xem Ud. V. 5.
(124) Avassuta: nghĩa đen là nhà dột. Bản tiếng Anh của PTS: Lustful, nghĩa là Đầy dục vọng. Bản Hán: Lậu tiết.
(125) Addāvalepana. Xem M. I. 85.
(126) Sarasaṅkappa. Xem S. IV. 75; KS. IV. 45 (kinh 96 ở trước); M. I. 453.
(127) Bản tiếng Anh của PTS: The Judas Tree, nghĩa là Cây Juda.
*****
(173) Spk says this sutta was addressed to bhikkhus who practised meditation using the characteristic of suffering as their meditation subject. Spk takes the “four vipers” (cattāro āsīvisā) as referring to the four families of vipers, not four individual serpents. The four are: (i) the wooden-mouthed (kaṭṭhamukha), whose bite causes the victim’s entire body to stiffen like dry wood; (ii) the putrid-mouthed (pūtimukha), whose bite makes the victim’s body decay and ooze like a decaying fruit; (iii) the fiery-mouthed (aggimukha), whose bite causes its victim’s body to burn up and scatter like ashes or chaff (see 35:69); and (iv) the dagger-mouthed (satthamukha), whose bite causes the victim’s body to break apart like a pole struck by lightning.
The etymology of āsīvisa is uncertain. Spk offers three alternatives, none especially persuasive: (i) āsittavisa, “with besprinkled poison,” because their poison is stored as if it were sprinkling (āsiñcitvā viya) their whole body; (ii) asitavisa, “with eaten poison,” because whatever they eat becomes poison; and (iii) asisadisavisa, “with swordlike poison,” because their poison is sharp like a sword. Sp I 220,13 offers: āsu sīghaṃ etassa visaṃ āgacchatī ti āsīviso; “it is a viper because its poison comes on quick and fast.” Four types of āsīvisa are mentioned at AN II 110–11.
(174) Be and Se: saṃvesetabbā (Ee: pavesetabbā). Spk glosses with nipajjāpetabbā, “to be made to lie down.” Spk provides an elaborate background story, making this a punishment imposed on the man by the king.
(175) Chaṭṭho antaracaro vadhako. Spk: The king spoke to his ministers thus: “First, when he was pursued by the vipers, he fled here and there, tricking them. Now, when pursued by five enemies, he flees even more swiftly. We can’t catch him, but by trickery we can. Therefore send as a murderer an intimate companion from his youth, one who used to eat and drink with him.” The ministers then sought out such a companion and sent him as a murderer.
(176) Be: pivisanti; Se and Ee: vadhissanti.
(177) See the better known simile of the raft at MN I 134–35.
(178) As at 35:228 above.
(179) Spk correlates each element with a particular family of vipers: the earth element with the wooden-mouthed; the water element with the putrid-mouthed; the fire element with the fiery-mouthed; and the air element with the dagger-mouthed. See too Vism 367–68 (Ppn 11:102). Spk devotes three pages to elaborating on the comparison.
(180) See the simile of the murderous servant at 22:85 (III 112–14). The explanation Spk gives here is almost identical with the explanation it gives of the word vadhako in 22:95, v. 5c, summarized in III, n. 196.
(181) Nandirāga. Spk: Delight and lust is like a murderer with drawn sword in two respects: (i) because when greed arises for a specific object it fells one’s head, namely, the head of wisdom; and (ii) because it sends one off to rebirth in the womb, and all fears and punishments are rooted in rebirth.
(182) Sakkāya. Spk: “Identity” (personal identity) is the five aggregates pertaining to the three planes. Like the near shore with its vipers, etc., “identity” is dangerous and fearful because of the four great elements and so forth.
(183) Yoni c’ assa āraddhā hoti. Spk: Kāraṇañ c’ assa paripuṇṇaṃ hoti; “and the cause for it is complete.” See III, n. 54. Cp. AN I 113–14. The simile of the charioteer is also at MN III 97,6–10.
(184) Text uses both words, kummo kacchapo. See II, n. 317.
(185) Apposukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. As at 21:4. See too I, n. 54.
(186) The verse = I, v. 34. As the verse is not preceded by the usual sentence stating that the Buddha spoke it on this occasion, it seems the redactors of the canon have tacked it on by reason of the tortoise simile.
(187) Also at 22:3 (III 11,5–7).
(188) Also at AN II 239,29–240,1, IV 128,23–26, 201,20–23; Ud 52,13–16, 55,10–13. On saṅkassarasamācāro, “of suspect behaviour,” Spk says: “His conduct is to be recalled with suspicion (saṅkāya saritabbasamācāro) by others thus, ‘It seems he did this and that’; or else he recalls the conduct of others with suspicion (saṅkāya paresaṃ samācāraṃ sarati), thinking, when he sees a few people talking among them-selves, ‘They must be discussing my faults.’” Spk glosses kasambujāto thus: rāgādīhi kilesehi kacavarajāto, “rubbish-like because of such defilements as lust, etc.”
(189) I understand upagacchāmi here to be a true future form, in conformity with the futures that follow.
(190) Aññataraṃ saṅkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpanno hoti. Spk says there is no offence (i.e., an infraction of the monastic rules) that is not “defiled” from the time it is “concealed” (i.e., not confessed to a fellow monk to obtain absolution). However, I take the expression here to refer to a serious offence, one belonging to either the Pārājika or Saṅghādisesa class; the former entails expulsion from the Saṅgha, the latter a special process of rehabilitation.
The next phrase is read differently in the various eds. of both text and commentary. Be, which I follow, reads: yathārūpāya āpattiyā na vuṭṭhānaṃ paññāyati, on which Spk says: “Rehabilitation is not seen (na dissati) by means of parivāsa, mānatta, and abbhāna”—these being the three stages of rehabilitation from a Saṅghādisesa offence. Se and Ee do not include the negative na in either text or commentary. Thus, on the testimony of Be, the monk is guilty of Pārājika, while on that of Se and Ee, of Saṅghādisesa. I side with Be on the assumption that this “inward rottenness” must have the same implications as the corresponding passage of the preceding sutta, according to which the monk is not a genuine bhikkhu. At 20:10 (II 271,15–16) saṅkiliṭṭhā āpatti clearly refers to a Saṅghādisesa, since this offence is described as “deadly suffering” in contrast to “spiritual death” (the consequence of a Pārājika).
(191) This invitation reflects the widespread belief in South Asian religion that it is auspicious to invite a holy man to spend the first night in a new residence before the lay owners move in to occupy it. This honour would have been especially cherished by the Sakyans, who were the Buddha’s own kinsmen. Similar ceremonies are reported at MN I 353–54 and DN II 84–85 (= Ud 85–86).
(192) He refers to them as Gotamas because they were members of the Gotama clan, to which he himself belonged.
(193) Spk: During his six years of ascetic practice the Blessed One had experienced great bodily pain. Therefore, in his old age, he suffered from back winds (piṭṭhivāta, rheumatism?). Or else he lay down because he wanted to use the council hall in all four postures, having already used it by way of walking, standing, and sitting.
(194) Avassutapariyāya, anavassutapariyāya. Avassuta means literally “flown into,” or leaky, implying a mind permeated by defilements. The substantives avassuta and āsava, and the verbs anvāssavati and anu(s)savati, are all based on the same root su, “to flow.” Waldschmidt has published a Skt version of Moggallāna’s discourse (see Bibliography).
(195) As at 35:132 (IV 119,27–120,11).
(196) This sentence, as inordinately complex in the Pāli as in my translation, introduces three themes that will be taken up for detailed explanation just below. The syntax seems to be irregular, since the initial relative yato is not completed by its corresponding demonstrative tato. I read the last word with Se and Ee as nānu(s)savanti, as against Be nānusenti.
(197) Spk explains dukkhadhammā as dukkhasambhavadhammā, “states from which suffering originates”; “for when the five aggregates exist, suffering of various kinds, such as being wounded, slain, and imprisoned, originates.”
(198) The simile is at 12:63 (II 99,27–100,4), but here the phrasing is a little different.
(199) Wherever Ee has yato ca, I read with Be and Se sato va.
(200) I follow Se here: … ayaṃ vuccati ariyassa vinaye kaṇṭako. Taṃ kaṇṭako ti iti viditvā saṃvaro ca asaṃvaro ca veditabbo. 35:247 (IV 198,11–12) supports this reading; see n. 219 below.
(201) The simile is also at MN I 453,26–29 and MN III 300,19–23. Spk: Just the arising of mindfulness is slow, but as soon as it has arisen the defilements are suppressed and cannot persist. For when lust, etc., have arisen in the eye door, with the second javana process one knows that the defilements have arisen and the third javana process occurs with restraint. It is not surprising that an insight meditator can suppress defilements by the third javana process; for when a desirable object comes into range and a defiled javana process is about to occur, an insight meditator can stop it and arouse a wholesome javana process. This is the advantage for insight meditators of being well established in meditation and reflection.
(202) The purification of vision (dassana) usually means the attainment of stream-entry, the gaining of “the vision of the Dhamma” (dhammacakkhu). Here, however, the qualification “well purified” (suvisuddhaṃ) seems to imply that the question concerns the path to arahantship. It is so taken by Spk.
(203) Spk says that all the bhikkhus who replied were arahants; they answered in accordance with their own method of practice. The inquirer was dissatisfied with the reply of the first because it mentioned the formations only partly (padesasaṅkhāresu ṭhatvā); he was dissatisfied with the other replies because they seemed to contradict one another.
(204) Kiṃsuka means literally “what’s it?” The name may have originated from an ancient Indian folk riddle. Kiṃśuka is also known in Skt literature (see MW, s.v. kiṃ). Both PED and MW identify it as the tree Butea frondosa. Liyanaratne lists two kinds of kiṃsuka (“South Asian flora as reflected in the Abhidhanappadīpikā,” §§43–44.). One, also called the pāḷibadda, is identified as Erythrina variegata; the English equivalent is the coral tree (elsewhere used to render the pāricchattaka tree—see 48:68). The other, also called the palāsa, is identified as Butea monosperma; its English name is the Bengal kino tree or the dhak tree. Woodward translates it as “Judas tree,” but this is unlikely as the Judas tree is of the genus Sercis.
The Kiṃsukopama Jātaka (No. 248; Ja II 265–66) begins with an incident similar to the one with which the present sutta starts, but employs a somewhat different story about the kiṃsuka to make the same point. In the Jātaka version the kiṃsuka appears like a charred stump at the time the buds are sprouting; like a banyan tree, when the leaves turn green; like a piece of meat, at the time of blossoming; like an acacia, when bearing fruit. According to Spk, the kiṃsuka is like a charred stump when the leaves have been shed; like a piece of meat, when blossoming; with strips of bark hanging down and burst pods, when bearing fruit; and giving abundant shade, when covered with leaves. The similarity of its flowers to meat is the theme of a humorous poem at Vism 196,5–15 (Ppn 6:91–92), about a jackal who chanced upon a kiṃsuka and rejoiced at finding “a meat-bearing tree.”
(205) Sirīsa. This was the Bodhi Tree of the Buddha Kakusandha (see DN II 4,12).
(206) Spk: Just as the four men who described the kiṃsuka described it just as they had seen it, so these four bhikkhus, having attained arahantship by purifying their vision, described Nibbāna, the purifier of vision, in accordance with the path by which they themselves had attained it. Spk draws parallels between the four modes of appearance of the tree and the four different approaches to meditation by which the monks attained arahantship.
(207) Spk: Why is this introduced? If that bhikkhu understood (the meaning being conveyed by the kiṃsuka simile), then it is introduced to teach him the Dhamma. If he did not understand, this simile of the city is introduced to explain and clarify the meaning.
Again, Spk gives a much more elaborate version of the simile and its application. In brief: The lord of the city is a prince, son of a virtuous world monarch, who had been appointed by his father to administer one of the outlying provinces. Under the influence of bad friends the prince had become dissolute and passed his time drinking liquor and enjoying music and dance. The king sent the two messengers to admonish the prince to abandon his heedless ways and resume his duties. One messenger is a brave warrior (representing the samatha meditation subject), the other a wise minister (representing the vipassanā meditation subject). The brave warrior grabs hold of the wayward prince by the head and threatens to decapitate him if he doesn’t change his ways: this is like the time the mind has been grabbed and made motionless by the concentration arisen through the first jhāna. The fleeing of the prince’s dissolute friends is like the disappearance of the five hindrances when the first jhāna has arisen. When the prince agrees to follow the king’s command, this is like the time the meditator has emerged from jhāna. When the minister delivers the king’s command, this is like the time when the meditator, with his mind made pliable through concentration, develops insight meditation. When the two messengers raise up the white canopy over the prince after he has been coronated, this is like the time the white canopy of lib-eration is raised over the meditator after he has attained arahantship by means of serenity and insight.
(208) Also at 35:103; see above n. 87.
(209) Spk identifies this as the insight-mind (vipassanācitta), which is the prince to be coronated with the coronation of arahantship by the two messengers, serenity and insight. This interpretation strikes me as too narrow. I see the point to be simply that consciousness is the functional centre of personal experience.
(210) Spk: Nibbāna is called the “message of reality” (yathābhūtaṃ vacanaṃ) because in its real nature it is unshakable and immutable (yathābhūtasabhāvaṃ akuppaṃ avikāri).
(211) Apart from SN 5, references to bhikkhunīs are rare in SN, but see 35:231 above. The five defilements are also at MN III 294–95. Spk: Desire (chanda) is freshly arisen weak craving (taṇhā), lust (rāga) is repeatedly arisen strong craving. Similarly, hatred (dosa) is freshly arisen weak anger (kodha), aversion (paṭigha) is repeatedly arisen strong anger. The five terms incorporate the three unwholesome roots, and when these are included, all the subsidiary defilements are included. The five terms also imply the twelve unwholesome cittas (of the Abhidhamma—see CMA 1:4–7).
(212) Duhitika. Spk analyses this word as du-ihiti-ka, ihiti being synonymous with iriyanā, “moving, faring”: Ettha ihitī ti iriyanā; dukkhā ihiti etthā ti duhitiko (verbal analysis). Along whatever path there is no food or refreshments such as roots and fruits, the faring there is difficult; one cannot fare on it to reach one’s destination. Similarly, one cannot reach success by faring along the path of defilements, thus the path of defilements is duhitika.
The correct derivation of duhitika, apparently lost by the time of the commentators, is from du-hita. See the discussion below at n. 347, and see too MW, s.v. dur-hita, and its antonym, su-hita.
(213) I follow Se and Ee, which do not include pamādaṃ āpajjeyya/āpajjati, found in Be. Spk: Just as the owner of the crops fails to gain the fruits of the harvest when, due to the watchman’s negligence, the bull eats the barley, so when the mind is separated from the mindfulness that guards the six sense doors, it enjoys the five cords of sensual pleasure; then, because his wholesome qualities are destroyed, the bhikkhu fails to attain the fruits of asceticism.
(214) Be: udujitaṃ hoti sudujitaṃ; Se: udujjitaṃ hoti sudujjitaṃ; Ee: ujujātaṃ hoti saṃmujujātaṃ. Spk glosses with tajjitaṃ, sutajjitaṃ, and says the meaning is sujitaṃ, “well conquered,” udu and sudu being mere indeclinables (nipātamatta). Possibly all texts are corrupted here. Spk says that at this point the Buddha has discussed the guarding of serenity and the virtue of restraint of the sense faculties (samathānurakkhaṇa-indriyasaṃvarasıla).
(215) The Pāli terms for the parts of the lute (vīṇā) are: camma, doṇi, daṇḍa, upavīṇā, tanti, koṇa. The simile occurs at Mil 53, inclusive of the list of terms (preceded by patta, sling). In translating the names of the parts I follow Horner, at Milinda’s Questions, 1:74, who bases her renderings on A.K. Coomaraswamy, “The Parts of a Vīṇā” (Journal of the American Oriental Society, 50:3).
(216) I read with Be: Asatī kir’ āyaṃ bho vīṇā nāma, yath’ evaṃ yaṃ kiñci vīṇa nāma, ettha ca pan’ āyaṃ jano ativelaṃ pamatto palaḷito. Se differs only in the v.l. palāḷito, but Ee differs more widely. The exact meaning is obscure. Spk glosses asatī with lāmikā and paraphrases: “It is not only the lute that is a poor thing, but like this so-called lute, whatever else is bound with strings—all that is just a poor thing.”
(217) Spk: The five aggregates are like the lute, the meditator is like the king. As the king did not find any sound in the lute even after splitting it up and searching, and therefore lost interest in the lute, so the meditator, exploring the five aggregates, does not see any graspable “I” or “mine” and therefore loses interest in the aggregates. By the terms “I” or “mine” or “I am” in regard to form, etc., the three “grips” of views, craving, and conceit are respectively described. These do not exist in the arahant.
There is an important difference between the king and the meditator, not conveyed either by sutta or commentary: In the parable the king, looking for the sound of the lute by taking the instrument apart, seems foolish, while the meditator, dissecting the aggregates to dispel the delusion of a self, becomes wise.
Spk ends its commentary on the sutta with a quotation from the Great Commentary (Mahā-aṭṭhakathā, no longer extant):
“In the beginning virtue is discussed,
In the middle, development of concentration,
And at the end, Nibbāna:
The Simile of the Lute is thus composed.”
(218) Saravanaṃ. Spk (Se) glosses with kaṇṭakavanaṃ. Sara, according to PED, is the reed Saccharum sara, used to make arrows.
(219) Here Be and Se both read: … asucigāmakaṇṭako ti. Taṃ kaṇṭako ti iti viditvā saṃvaro ca asaṃvaro ca veditabbo. Ee is the same except for the omission of iti. See n. 200. Spk: He is a foul village thorn: “foul” in the sense of impure, a “village thorn” in the sense of wounding the villagers [Spk-pṭ: that is, oppressing them by accepting their services while being unworthy of them].
(220) Byābhaṅgihatthā. Spk glosses kājahatthā, Spk-pṭ daṇḍahatthā.
(221) Āyatiṃ punabbhavāya ceteti. Spk: Thus beings, thoroughly struck by the defilements (rooted in) the longing for existence, experience the suffering rooted in existence (bhavamūlakaṃ dukkhaṃ).
(222) On the enmity between the devas and the asuras, see 11:1–6. The following is parallel to 11:4 (I 221,3–17).
(223) As at 22:64 (III 75,3–4). Spk says: “In conceiving the aggregates by way of craving, conceit, and views.”
(224) Maññita. Spk: “I am” (asmi) is a conceiving through craving; “I am this” (ayam aham asmi), a conceiving through views; “I shall be,” a conceiving through the eternalist view; “I shall not be,” a conceiving through the annihilationist view. The rest are specific types of eternalism.
The connection Spk makes between “I am” and craving is unusual, as the notion “I am” (asmi) is typically ascribed to conceit; however, 22:89 (III 130,31) has asmī ti chando, and possibly the commentator had this in mind. “I am this” is the seminal type of identity view, whereby a person establishes a personal identity by identifying one or another of the five aggregates as a self. The ninefold conceiving is mentioned at 22:47; see too MN III 246,11–17.
(225) The key terms of the next three paragraphs are iñjita, phandita, and papañcita. Spk: “This is to show that on account of these defilements (craving, etc.), beings are perturbed, vacillate, and procrastinate.” Papañca is often explained in the commentaries as pamādakarā dhammā, the factors responsible for heedlessness or procrastination.
(226) Mānagata. Spk: Conceit itself is an involvement with conceit. In this passage, “I am” is stated by way of the conceit associated with craving; “I am this,” by way of view. Although conceit does not arise in immediate conjunction with views (according to the Abhidhamma analysis of mind-moments, they are mutually exclusive), views occur because conceit has not been abandoned. So this is said with reference to views rooted in conceit.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
