10. Saḷavaggo – Phẩm Từ Bỏ – The Sixes

1) ...

2) -- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ. Thế nào là sáu?

♦ “saḷeva {chaḷeva (ka.)} phassāyatanāni bhikkhavo,

♦ asaṃvuto yattha dukkhaṃ nigacchati.

♦ tesañca ye saṃvaraṇaṃ avedisuṃ,

♦ saddhādutiyā viharantānavassutā.

1) “Just six, O bhikkhus, are the bases for contact,

Where one unrestrained meets with suffering.

Those who know how to restrain them

Dwell uncorrupted, with faith their partner.

♦ “disvāna rūpāni manoramāni,

♦ athopi disvāna amanoramāni.

♦ manorame rāgapathaṃ vinodaye,

2) “Having seen forms that delight the mind

And having seen those that give no delight,

Dispel the path of lust towards the delightful

And do not soil the mind by thinking,

‘[The other] is displeasing to me.’ [71]

♦ na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye.

♦ “saddañca sutvā dubhayaṃ piyāppiyaṃ,

♦ piyamhi sadde na samucchito siyā.

♦ athoppiye dosagataṃ vinodaye,

3) “Having heard sounds both pleasant and raucous,

Do not be enthralled with pleasant sound.

Dispel the course of hate towards the raucous,

And do not soil the mind by thinking,

‘[This one] is displeasing to me.’

♦ na cāppiyaṃ meti manaṃ padosaye.

♦ “gandhañca ghatvā surabhiṃ manoramaṃ,

♦ athopi ghatvā asuciṃ akantiyaṃ.

♦ akantiyasmiṃ paṭighaṃ vinodaye,

4) “Having smelt a fragrant, delightful scent,

And having smelt a putrid stench,

Dispel aversion towards the stench

And do not yield to desire for the lovely.

♦ chandānunīto na ca kantiye siyā.

♦ “rasañca bhotvāna asāditañca sāduṃ,

♦ athopi bhotvāna asādumekadā.

5) “Having enjoyed a sweet delicious taste,

And having sometimes tasted what is bitter,

Do not greedily enjoy the sweet taste,

Do not feel aversion towards the bitter.

♦ sāduṃ rasaṃ nājjhosāya bhuñje,

♦ virodhamāsādusu nopadaṃsaye.

♦ “phassena phuṭṭho na sukhena majje {majjhe (syā. kaṃ. pī.)},

♦ dukkhena phuṭṭhopi na sampavedhe.

♦ phassadvayaṃ sukhadukkhe upekkhe,

6) “When touched by pleasant contact do not be enthralled,

Do not tremble when touched by pain.

Look evenly on both the pleasant and painful,

Not drawn or repelled by anything.

♦ anānuruddho aviruddha kenaci.

♦ “papañcasaññā itarītarā narā,

♦ papañcayantā upayanti saññino.

♦ manomayaṃ gehasitañca sabbaṃ,

7) “When common people of proliferated perception

Perceive and proliferate they become engaged.

Having dispelled every mind-state bound to the home life,

One travels on the road of renunciation. (71)

♦ panujja nekkhammasitaṃ irīyati.

♦ “evaṃ mano chassu yadā subhāvito,

♦ phuṭṭhassa cittaṃ na vikampate kvaci.

♦ te rāgadose abhibhuyya bhikkhavo,

♦ bhavattha {bhavatha (sī. syā. kaṃ.)} jātimaraṇassa pāragā”ti. paṭhamaṃ.

8) “When the mind is thus well developed in six,

If touched, one’s mind never flutters anywhere.

Having vanquished both lust and hate,

O bhikkhus, Go to the far shore beyond birth and death!” [72]

1) ...

2) Rồi Tôn giả Mālukyaputta đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Mālukyaputta bạch Thế Tôn:

-- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết pháp vắn tắt cho con. Sau khi nghe pháp của Thế Tôn, con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

3) and said to him: (72)

— “Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute.”

6) -- Ông nghĩ thế nào, này Mālukyaputta? Các sắc do mắt nhận thức, Ông không thấy, trước đây Ông không thấy, nay Ông không thấy, và Ông không muốn thấy; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6) “What do you think, Māluṅkyaputta, do you have any desire, lust, or affection for those forms cognizable by the eye that you have not seen and never saw before, that you do not see and would not think might be seen?” (74)

— “No, venerable sir.”

7) -- Các tiếng do tai nhận thức, Ông không nghe, trước đây Ông không nghe, nay Ông không nghe, và Ông không muốn nghe; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái hay không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

8) -- Các hương do mũi nhận thức, Ông không ngửi, trước đây Ông không ngửi, nay Ông không ngửi, và Ông không muốn ngửi; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

9) -- Các vị do lưỡi nhận thức, Ông không nếm, trước đây Ông không nếm, nay Ông không nếm, và Ông không muốn nếm; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10) -- Các xúc do thân nhận thức, Ông không cảm thọ, trước đây Ông không cảm thọ, nay Ông không cảm thọ, và Ông không muốn cảm thọ; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

11) -- Các pháp do ý thức nhận thức, Ông không nhận thức, trước đây Ông không nhận thức, và Ông không muốn nhận thức;ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

for those mental phenomena cognizable by the mind that you have not cognized and never cognized before, that you do not cognize and would not think might be cognized?”

— “No, venerable sir.”

♦ “rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto.

♦ sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa {ajjhosāya (sī.)} tiṭṭhati.

♦ “tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā.

♦ abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati.

♦ evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.

1) “Having seen a form with mindfulness muddled,

Attending to the pleasing sign,

One experiences it with infatuated mind

And remains tightly holding to it.

“Many feelings flourish within,

Originating from the visible form,

Covetousness and annoyance as well

By which one’s mind becomes disturbed. (76)

For one who accumulates suffering

Thus, Nibbāna is said to be far away.

♦ “saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto.

♦ sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

♦ “tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā.

♦ abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati.

♦ evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.

2) “Having heard a sound with mindfulness muddled … [74]

♦ “gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto.

♦ sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

♦ “tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā.

♦ abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati.

♦ evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.

♦ “rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto.

♦ sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

♦ “tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā.

♦ abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati.

♦ evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.

♦ “phassaṃ phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto.

♦ sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

♦ “tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā.

♦ abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati.

♦ evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.

♦ “dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto.

♦ sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

♦ “tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā.

♦ abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati.

♦ evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.

For one who accumulates suffering

Thus, Nibbāna is said to be far away.

♦ “na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā paṭissato.

♦ virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

♦ “yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ.

♦ khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato.

♦ evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.

7) “When, firmly mindful, one sees a form,

One is not inflamed by lust for forms;

One experiences it with dispassionate mind

And does not remain holding it tightly.

“One fares mindfully in such a way

That even as one sees the form,

And while one undergoes a feeling,

[Suffering] is exhausted, not built up. (77)

For one dismantling suffering

Thus, Nibbāna is said to be close by.

♦ “na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā paṭissato.

♦ virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

♦ “yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ.

♦ khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato.

♦ evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.

8) “When, firmly mindful, one hears a sound,

One is not inflamed by lust for sounds; … [75]

♦ “na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā paṭissato.

♦ virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

♦ “yathāssa ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ.

♦ khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato.

♦ evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.

9) “When, firmly mindful, one smells odors,

One is not inflamed by lust for odors; …

♦ “na so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā paṭissato.

♦ virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

♦ “yathāssa sāyato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ.

♦ khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato.

♦ evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.

10) “When, firmly mindful, one enjoys a taste,

One is not inflamed by lust for tastes; …

♦ “na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa paṭissato.

♦ virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

♦ “yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ.

♦ khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato.

♦ evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccati.

11) “When, firmly mindful, one feels a contact,

One is not inflamed by lust for contacts; …

♦ “na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato.

♦ virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

♦ “yathāssa jānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ.

♦ khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato.

♦ evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī”ti.

12) “When, firmly mindful, one knows an object,

One is not inflamed by lust for objects; …

For one diminishing suffering

Thus, Nibbāna is said to be close by.

♦ “rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto.

♦ sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati.

♦ “tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā.

♦ abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati.

♦ evaṃ ācinato dukkhaṃ, ārā nibbānamuccati.

♦ “na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā paṭissato.

♦ virattacitto vedeti, tañca nājjhosa tiṭṭhati.

♦ “yathāssa vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ.

♦ khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato.

♦ evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbānamuccatī”ti.

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp thối đọa, pháp bất thối đọa và sáu thắng xứ.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp thối đọa?

1-2) “Bhikkhus, I will teach you about one who is subject to decline, about one who is not subject to decline, and about the six mastered bases. Listen to that….

3) “And how, bhikkhus, is one subject to decline? (78)

evaṃ kho, bhikkhave, parihānadhammo hoti.

♦ “kathañca, bhikkhave, aparihānadhammo hoti?

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp thối đọa.

11) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là pháp bất thối đọa?

10) “It is in such a way, bhikkhus, that one is subject to decline.

11) “And how, bhikkhus, is one not subject to decline?

evaṃ kho, bhikkhave, aparihānadhammo hoti.

♦ “katamāni ca, bhikkhave, cha abhibhāyatanāni?

18) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp bất thối đọa.

19) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu thắng xứ?

18) “It is in such a way, bhikkhus, that one is not subject to decline.

19) “And what, bhikkhus, are the six mastered bases? (80)

1) Nhân duyên ở Sāvatthī...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về trú phóng dật và trú không phóng dật. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là trú phóng dật?

1-2) “Bhikkhus, I will teach you about one who dwells negligently, and about one who dwells diligently. Listen to that….

3) “And how, bhikkhus, does one dwell negligently?

evaṃ kho, bhikkhave, pamādavihārī hoti.

♦ “kathañca, bhikkhave, appamādavihārī hoti?

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là an trú phóng dật.

11) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là an trú không phóng dật?

10) “It is in such a way, bhikkhus, that one dwells negligently.

11) “And how, bhikkhus, does one dwell diligently?

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về nhiếp hộ và không nhiếp hộ. Hãy lắng nghe.

3) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là không nhiếp hộ?

1-2) “Bhikkhus, I will teach you restraint and nonrestraint. Listen to that….

3) “And how, bhikkhus, is there nonrestraint?

evaṃ kho, bhikkhave, asaṃvaro hoti.

♦ “kathañca, bhikkhave, saṃvaro hoti?

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không nhiếp hộ.

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nhiếp hộ?

10) “Such, bhikkhus, is nonrestraint.

11) “And how, bhikkhus, is there restraint?

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập Thiền định. Này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo được Thiền định, hiểu rõ như thật.

3) Và hiểu rõ như thật cái gì?

1-2) “Bhikkhus, develop concentration. A bhikkhu who is concentrated understands things as they really are.

3) “And what does he understand as they really are? (84)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, hãy hành trì hạnh Thiền tịnh. Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo Thiền tịnh, hiểu rõ như thật.

3) Và hiểu rõ gì như thật?

1-2) “Bhikkhus, make an exertion in seclusion. A secluded bhikkhu understands things as they really are.”

3-10) (The rest is identical with the preceding sutta.) [81]

1) ...

2) -- Cái gì không phải của các Ông, này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ nó. Từ bỏ nó, sẽ đưa lại hạnh phúc an lạc cho các Ông.

3) Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông?

1-2) “Bhikkhus, whatever is not yours, abandon it. (85) When you have abandoned it, that will lead to your welfare and happiness.

3) And what is it, bhikkhus, that is not yours?

♦ “seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya, api nu tumhākaṃ evamassa — ‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotī’”ti?

♦ “no hetaṃ, bhante”.

♦ “taṃ kissa hetu”?

♦ “na hi no etaṃ, bhante, attā vā attaniyaṃ vā”ti.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong rừng Thắng Lâm này có người mang đi, hay mang đốt, hay làm theo những gì người ấy muốn, tất cả cỏ, củi, nhánh cây hay lá, thời các Ông có nghĩ như sau: "Người ấy mang chúng tôi đi, hay đốt chúng tôi, hay làm gì chúng tôi theo ý người ấy muốn"?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Vì sao? Vì chúng không phải tự ngã hay không thuộc về tự ngã.

10) “Suppose, bhikkhus, people were to carry off the grass, sticks, branches, and foliage in this Jeta’s Grove, or to burn them, or to do with them as they wish. Would you think: ‘People are carrying us off, or burning us, or doing with us as they wish’?”

— “No, venerable sir.

— For what reason? Because, venerable sir, that is neither our self nor what belongs to our self.”

1) ...

2) -- Uddaka Rāmaputta, (43) này các Tỷ-kheo, có nói như sau:

"Ta là bậc minh trí, (44)
Ta chiến thắng tất cả,
Ta đào lên khổ căn,
Trước kia chưa từng đào".

1-2) “Bhikkhus, Uddaka Rāmaputta used to make this declaration:

“‘This, surely a knowledge-master—

This, surely a universal conqueror—

This, surely, he has excised

The tumour’s root not excised before!’ (86)

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo nói một cách chân chánh, có thể nói như sau:

Ta là bậc minh trí,
Ta chiến thắng tất cả,
Ta đào lên khổ căn,
Trước kia, chưa từng đào.

But here, bhikkhus, a bhikkhu speaking rightly might say:

“‘This, surely a knowledge-master—

This, surely a universal conqueror—

This, surely, he has excised

The tumour’s root not excised before!’

7) Này các Tỷ-kheo, chính là Uddaka Rāmaputta đã nói lên lời nói như sau:

Ta là bậc minh trí,
Ta chiến thắng tất cả,
Ta đào lên khổ căn,
Trước kia chưa từng đào.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo nói một cách chân chánh, có thể nói như sau:

Ta là bậc minh trí,
Ta chiến thắng tất cả,
Ta đào lên khổ căn,
Trước kia chưa từng đào.

8) But here, bhikkhus, a bhikkhu speaking rightly might say:

“‘This, surely a knowledge-master—

This, surely a universal conqueror—

This, surely, he has excised

The tumour’s root not excised before!’”

♦ saḷavaggo dasamo.

♦ tassuddānaṃ —

♦ dve saṃgayhā parihānaṃ, pamādavihārī ca saṃvaro.

♦ samādhi paṭisallānaṃ, dve natumhākena uddakoti.

♦ saḷāyatanavagge dutiyapaṇṇāsako samatto.

♦ tassa vagguddānaṃ —

♦ avijjā migajālañca, gilānaṃ channaṃ catutthakaṃ.

♦ saḷavaggena paññāsaṃ, dutiyo paṇṇāsako ayanti.

♦ paṭhamasatakaṃ.