Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[4] Saḷāyatanavaggapāḷi - Thiên Sáu Xứ - The Book of the Six Sense Bases
*****
[01] Saḷāyatana Saṃyutta
Tương Ưng Sáu Xứ (b)
Connected Discourses on the Six Sense Bases
09. Channavaggo – Phẩm Channa – Channa
♦ 1. Palokadhammasuttaṃ (SN 35.84) – 84. I. Biến Hoại (Paloka) (30) (S.iv,53) – 84. (1) Subject to Disintegration
| ♦ 84. sāvatthinidānaṃ. atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ... pe ... |
1) ... 2) Rồi Tôn giả Ānanda đi đến Thế Tôn... |
1-2) At Sāvatthī. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One … |
|
ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca -- ♦ “‘loko, loko’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, lokoti vuccatī”ti? |
3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda bạch Thế Tôn: -- "Thế giới, thế giới", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được gọi là thế giới? |
3) and said to him: — “Venerable sir, it is said, ‘the world, the world.’ In what way, venerable sir, is it said ‘the world’?” |
| “yaṃ kho, ānanda, palokadhammaṃ, ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. kiñca, ānanda, palokadhammaṃ? | 4) -- Cái gì chịu sự biến hoại (palokadhamma), này Ānanda, đây gọi là thế giới trong giới luật của bậc Thánh. Và này Ānanda, cái gì chịu sự biến hoại? | 4) — “Whatever is subject to disintegration, Ānanda, is called the world in the Noble One’s Discipline. (47) And what is subject to disintegration? |
| cakkhu kho, ānanda, palokadhammaṃ, rūpā palokadhammā, cakkhuviññāṇaṃ palokadhammaṃ, cakkhusamphasso palokadhammo, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā ... pe ... tampi palokadhammaṃ | 5-7) Mắt, này Ānanda, chịu sự biến hoại. Các sắc chịu sự biến hoại. Nhãn thức chịu sự biến hoại. Nhãn xúc chịu sự biến hoại. Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy chịu sự biến hoại | 5-9) The eye, Ānanda, is subject to disintegration, forms … eye-consciousness … eye-contact … whatever feeling arises with eye-contact as condition … that too is subject to disintegration. |
| ... pe ... | ... Tai... Mũi... | The ear is subject to disintegration … |
| ivhā palokadhammā, rasā palokadhammā, jivhāviññāṇaṃ palokadhammaṃ, jivhāsamphasso palokadhammo, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā ... pe ... tampi palokadhammaṃ ... pe ... | 8-9)... Lưỡi... Thân... | |
| mano palokadhammo, dhammā palokadhammā, manoviññāṇaṃ palokadhammaṃ, manosamphasso palokadhammo, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi palokadhammaṃ. | 10) Ý chịu sự biến hoại. Các pháp chịu sự biến hoại. Ý thức chịu sự biến hoại. Ý xúc chịu sự biến hoại. Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy chịu sự biến hoại. | 10) The mind is subject to disintegration … Whatever feeling arises with mindcontact as condition … that too is subject to disintegration. |
| yaṃ kho, ānanda, palokadhammaṃ, ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko”ti. paṭhamaṃ. | 11) Cái gì chịu sự biến hoại, này Ānanda, cái ấy gọi là thế giới trong giới luật của bậc Thánh. |
11) Whatever is subject to disintegration, Ānanda, is called the world in the Noble One’s Discipline.” [54] |
♦ 2. Suññatalokasuttaṃ (SN 35.85) – 85. II. Trống Không (31) (S.iv,54) – 85. (2) Empty Is the World
| ♦ 85. atha kho āyasmā ānando ... pe ... bhagavantaṃ etadavoca — |
1) ... 2-3) Rồi Tôn giả Ānanda... bạch Thế Tôn: |
1-3) Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One … and said to him: — |
| “‘suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, suñño lokoti vuccatī”ti? | -- "Trống không là thế giới, trống không là thế giới", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được gọi trống không là thế giới? | “Venerable sir, it is said, ‘Empty is the world, empty is the world.’ In what way, venerable sir, is it said, ‘Empty is the world’?” |
| “yasmā ca kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā tasmā suñño lokoti vuccati. kiñca, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā? | 4) -- Vì rằng, này Ānanda, thế giới là không tự ngã, và không thuộc tự ngã, nên thế giới được gọi là trống không. Và cái gì, này Ānanda, là không tự ngã và không thuộc tự ngã? | 4) — “It is, Ānanda, because it is empty of self and of what belongs to self that it is said, ‘Empty is the world.’ And what is empty of self and of what belongs to self? |
| cakkhu kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā. rūpā suññā attena vā attaniyena vā, cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā, cakkhusamphasso suñño attena vā attaniyena vā ... pe ... yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. | 5-10) Mắt, này Ānanda, là không tự ngã và không thuộc tự ngã. Các sắc là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã. Nhãn thức là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã. Nhãn xúc là không tự ngã, hay không thuộc tự ngã... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy không có tự ngã hay không thuộc tự ngã. | 5-10) The eye, Ānanda, is empty of self and of what belongs to self. Forms are empty of self and of what belongs to self. Eye-consciousness is empty of self and of what belongs to self. Eye-contact is empty of self and of what belongs to self…. Whatever feeling arises with mind-contact as condition—whether pleasant or painful or neitherpainful-nor-pleasant—that too is empty of self and of what belongs to self. |
| yasmā ca kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccatī”ti. dutiyaṃ. | 11) Và vì rằng, này Ānanda, không có tự ngã, hay không thuộc tự ngã nên được gọi trống không là thế giới này. | 11) “It is, Ānanda, because it is empty of self and of what belongs to self that it is said, ‘Empty is the world.’” |
♦ 3. Saṃkhittadhammasuttaṃ (SN 35.86) – 86. III. Vắn Tắt (32) (S.iv,54) – 86. (3) The Dhamma in Brief
| ♦ 86. ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca — |
1-2) ... 3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda... bạch Thế Tôn: |
1-3) Sitting to one side, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: |
| “sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti. | -- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn vắn tắt thuyết pháp cho con. Sau khi nghe pháp của Thế Tôn, con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. | –“Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute.” |
|
♦ “taṃ kiṃ maññasi, ānanda, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? ♦ “aniccaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? ♦ “dukkhaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. |
4-6) -- Ông nghĩ thế nào, này Ānanda, mắt là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
4-6) “What do you think, Ānanda, is the eye permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” |
|
♦ “rūpā niccā vā aniccā vā”ti? ♦ “aniccā, bhante” ... pe .... ♦ “cakkhuviññāṇaṃ ... pe ... yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? ♦ “aniccaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? ♦ “dukkhaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante” |
-- Các sắc là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- ... Nhãn thức... Nhãn xúc... Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn |
|
| ... pe .... | ... Tai... Mũi... | |
|
♦ “jivhā niccā vā aniccā vā”ti? ♦ “aniccā, bhante” ... pe .... ♦ “jivhāviññāṇaṃ... jivhāsamphasso ... pe ... yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? ♦ “aniccaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? ♦ “dukkhaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante” ... pe .... |
7-9) ... Lưỡi... Thân... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
7-10) (Complete as in §32, down to “there is no more for this state of being.”) [55] |
| ♦ “evaṃ passaṃ, ānanda, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati ... pe ... cakkhusamphassepi nibbindati ... pe ... yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. tatiyaṃ. | 10) -- Thấy vậy, này Ānanda, bậc Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt... nhàm chán đối với nhãn xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán cảm thọ ấy. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". |
♦ 4. Channasuttaṃ (SN 35.87) – 87. IV. Channa (33) (S.iv,55) – 87. (4) Channa
| ♦ 87. ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. | 1) Một thời Thế Tôn ở tại Rājagaha (Vương Xá), Veḷuvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary. (48) |
| ena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmā ca channo gijjhakūṭe pabbate viharanti. tena kho pana samayena yena āyasmā channo ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. |
2) Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, Tôn giả Mahā Cunda và Tôn giả Channa trú ở núi Gijjhakū. 3) Lúc bấy giờ, Tôn giả Channa bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh. |
2-3) Now on that occasion the Venerable Sāriputta, the Venerable Mahācunda, and the Venerable Channa were dwelling on Mount Vulture Peak, and the Venerable Channa was sick, afflicted, gravely ill. |
| tha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahācundo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahācundaṃ etadavoca — “āyāmāvuso cunda, yenāyasmā channo tenupasaṅkamissāma gilānapucchakā”ti. “evamāvuso”ti kho āyasmā mahācundo āyasmato sāriputtassa paccassosi. |
4) Rồi Tôn giả Sāriputta, vào buổi chiều, từ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Tôn giả Mahā Cunda; sau khi đến nói với Tôn giả Mahā Cunda: -- Này Hiền giả Cunda, chúng ta hãy đi đến Tôn giả Channa để hỏi thăm về bệnh hoạn. -- Thưa vâng, Hiền giả. Tôn giả Mahā Cunda vâng đáp Tôn giả Sāriputta. |
4) Then, in the evening, the Venerable Sāriputta [56] emerged from seclusion, approached the Venerable Mahācunda, and said to him: — “Come, friend Cunda, let us approach the Venerable Channa and ask about his illness.” — “Yes, friend,” the Venerable Mahācunda replied. |
| ♦ atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo yenāyasmā channo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃsu. | 5) Rồi Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Mahā Cunda đi đến Tôn giả Channa, sau khi đến ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. | 5) Then the Venerable Sāriputta and the Venerable Mahācunda approached the Venerable Channa and exchanged greetings with him, after which they sat down in the appointed seats. |
| nisajja kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ channaṃ etadavoca — “kacci te, āvuso channa, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo”ti? |
6-7) Sau khi ngồi, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Channa: -- Này Hiền giả Channa, Hiền giả có kham nhẫn được chăng? Có chịu đựng được chăng? Có phải khổ thọ giảm thiểu, không có tăng trưởng? Có phải có triệu chứng giảm thiểu, không phải tăng trưởng? |
6-7) The Venerable Sāriputta then said to the Venerable Channa: — “I hope you are bearing up, friend Channa, I hope you are getting better. I hope that your painful feelings are subsiding and not increasing, and that their subsiding, not their increase, is to be discerned.” |
| ♦ “na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo. | -- Thưa Hiền giả Sāriputta tôi không có thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng. Mãnh liệt là các khổ thọ tôi cảm giác! Chúng tăng trưởng, không có giảm thiểu. Có triệu chứng tăng trưởng, không phải giảm thiểu. | — “Friend Sāriputta, I am not bearing up, I am not getting better. (49) Strong painful feelings are increasing in me, not subsiding, and their increase, not their subsiding, is to be discerned. |
| seyyathāpi, āvuso, balavā puriso tiṇhena sikharena {khaggena (ka.)} muddhani {muddhānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)} abhimattheyya {abhimantheyya (sī.)}; evameva kho, āvuso, adhimattā vātā muddhani {muddhānaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)} ūhananti {upahananti (sī. syā. kaṃ. pī. ka.), uhananti (ka.)}. na me, āvuso, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ ... pe ... no paṭikkamo. | 8) Này Hiền giả, ví như một người lực sĩ chém đầu (một người khác) (34) với một thanh kiếm sắc. Cũng vậy, này Hiền giả, những ngọn gió kinh khủng thổi lên đau nhói trong đầu tôi. Thưa Hiền giả, tôi không có thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng... không phải giảm thiểu. | 8) Just as if a strong man were to split my head open with a sharp sword, so too violent winds cut through my head. I am not bearing up…. |
| seyyathāpi, āvuso, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṃ dadeyya; evameva kho, āvuso, adhimattā sīse sīsavedanā. na me, āvuso, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ ... pe ... no paṭikkamo. | 9) Này Hiền giả, ví như một người lực sĩ lấy một dây nịt bằng da cứng quấn tròn quanh đầu rồi xiết mạnh. Cũng vậy, này Hiền giả, tôi cảm thấy đau đầu một cách kinh khủng. Này Hiền giả, tôi không thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng... không phải giảm thiểu. | 9) Just as if a strong man were to tighten a tough leather strap around my head as a headband, so too there are violent pains in my head. I am not bearing up…. |
| eyyathāpi, āvuso, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṃ parikanteyya; evameva kho adhimattā vātā kucchiṃ parikantanti. na me, āvuso, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ ... pe ... no paṭikkamo. | 10) Này Hiền giả, ví như một người đồ tể thiện xảo hay một đệ tử người đồ tể mổ bụng với một con dao cắt thịt bò sắc bén. Cũng vậy, này Hiền giả, những ngọn gió kinh khủng cắt mổ bụng của tôi. Thưa Hiền giả, tôi không có thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng... không phải giảm thiểu. | 10) Just as if a skilled butcher or his apprentice were to carve up an ox’s belly with a sharp butcher’s knife, so too violent winds are carving up my belly. I am not bearing up…. |
| eyyathāpi, āvuso, dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ samparitāpeyyuṃ; evameva kho, āvuso, adhimatto kāyasmiṃ ḍāho. na me, āvuso, khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo. | 11) Này Hiền giả, ví như hai người lực sĩ sau khi nắm một người yếu hơn với những cánh tay của mình, nướng người ấy, đốt người ấy trên một hố than hừng. Cũng vậy, này Hiền giả, một sức nóng kinh khủng khởi lên trong thân tôi. Này Hiền giả, tôi không có thể kham nhẫn, không có thể chịu đựng. Mãnh liệt là các khổ thọ tôi cảm giác! Chúng tăng trưởng, không có giảm thiểu. Có triệu chứng tăng trưởng, không phải giảm thiểu. | 11-11) Just as if two strong men were to seize a weaker man by both arms and roast him over a pit of hot coals, [57] so too there is a violent burning in my body. I am not bearing up, I am not getting better. Strong painful feelings are increasing in me, not subsiding, and their increase, not their subsiding, is to be discerned. |
| satthaṃ, āvuso sāriputta, āharissāmi, nāvakaṅkhāmi {nāpi kaṅkhāmi (ka.)} jīvitan”ti. | 12) Thưa Hiền giả Sāriputta, tôi sẽ đem lại con dao. Tôi không muốn sống nữa. | 12) I will use the knife, (50) friend Sāriputta, I have no desire to live.” |
| ♦ “mā āyasmā channo satthaṃ āharesi. yāpetāyasmā channo, yāpentaṃ mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ icchāma. sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhojanāni, ahaṃ āyasmato channassa sappāyāni bhojanāni pariyesissāmi. sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhesajjāni, ahaṃ āyasmato channassa sappāyāni bhesajjāni pariyesissāmi. sace āyasmato channassa natthi patirūpā upaṭṭhākā, ahaṃ āyasmantaṃ channaṃ upaṭṭhahissāmi. mā āyasmā channo satthaṃ āharesi. yāpetāyasmā channo, yāpentaṃ mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ icchāmā”ti. | 13) -- Tôn giả Channa, chớ có đem lại con dao! Tôn giả Channa, hãy chịu đựng! Chúng tôi muốn Tôn giả Channa chịu đựng. Nếu Tôn giả Channa không có các món ăn, không có các dược phẩm thích hợp, thời tôi sẽ tìm các dược phẩm thích hợp cho Tôn giả Channa. Nếu Tôn giả Channa không có người hầu hạ thích ứng, thời tôi sẽ hầu hạ Tôn giả Channa. Tôn giả Channa chớ có đem lại con dao. Tôn giả Channa hãy chịu đựng. Chúng tôi muốn Tôn giả Channa chịu đựng. |
13) “Let the Venerable Channa not use the knife. Let the Venerable Channa live. We want the Venerable Channa to live. If the Venerable Channa lacks suitable food, I will go in search of suitable food for him; if he lacks suitable medicine, I will go in search of suitable medicine for him; if he lacks a proper attendant, I will attend on him. Let the Venerable Channa not use the knife. Let the Venerable Channa live. We want the Venerable Channa to live.” |
| ♦ “na me, āvuso sāriputta, natthi sappāyāni bhojanāni; atthi me sappāyāni bhojanāni. napi me natthi sappāyāni bhesajjāni; atthi me sappāyāni bhesajjāni. napi me natthi patirūpā upaṭṭhākā; atthi me patirūpā upaṭṭhākā. api ca me, āvuso, satthā pariciṇṇo dīgharattaṃ manāpeneva, no amanāpena. etañhi, āvuso, sāvakassa patirūpaṃ yaṃ satthāraṃ paricareyya manāpeneva, no amanāpena. ‘anupavajjaṃ {taṃ anupavajjaṃ (bahūsu)} channo bhikkhu satthaṃ āharissatī’ti — evametaṃ, āvuso sāriputta, dhārehī”ti. | 14) -- Thưa Hiền giả Sāriputta, không phải tôi không có các món ăn thích hợp, tôi có các món ăn thích hợp. Không phải tôi không có các dược phẩm thích hợp, tôi có các dược phẩm thích hợp. Không phải tôi không có những người hầu hạ thích ứng, tôi có những người hầu hạ thích ứng. Ðã lâu ngày tôi hầu hạ bậc Ðạo Sư với tâm thích thú, không phải không thích thú. Ðây, thưa Hiền giả, là xứng đáng với người đệ tử. Vì rằng đã hầu hạ bậc Ðạo Sư với tâm thích thú, không phải không thích thú. Không có phạm tội, nếu Tỷ-kheo Channa đem lại con dao. Này Hiền giả Sāriputta, Hiền giả hãy thọ trì như vậy. | 14) “Friend Sāriputta, it is not that I lack suitable food; I have suitable food. It is not that I lack suitable medicine; I have suitable medicine. It is not that I lack proper attendants; I have proper attendants. Moreover, friend, for a long time the Teacher has been served by me in an agreeable way, not in a disagreeable way; for it is proper for a disciple to serve the Teacher in an agreeable way, not in a disagreeable way. Remember this, friend Sāriputta: the bhikkhu Channa will use the knife blamelessly.” (51) |
| ♦ “puccheyyāma mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ kañcideva {kiñcideva (syā. kaṃ. pī. ka.)} desaṃ, sace āyasmā channo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā”ti. “pucchāvuso sāriputta, sutvā vedissāmā”ti. |
15) -- Chúng tôi sẽ hỏi Tôn giả Channa một câu, nếu Tôn giả Channa kham nhẫn được hỏi và trả lời. -- Hãy hỏi đi, Hiền giả Sāriputta, sau khi nghe, chúng ta sẽ biết. |
15) “We would ask the Venerable Channa about a certain point, if he would grant us the favour of answering our question.” [58] — “Ask, friend Sāriputta. When I have heard I shall know.” |
| ♦ “cakkhuṃ, āvuso channa, cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasi ... pe ... jivhaṃ, āvuso channa, jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbe dhamme ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasi ... pe ... manaṃ, āvuso channa, manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī”ti? | 16) -- Này Hiền giả Channa, mắt, nhãn thức, những pháp do nhãn thức nhận biết, Hiền giả có quán: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?... Tai... Mũi... Lưỡi... Thân... Này Hiền giả Channa, ý, ý thức, các pháp do ý thức nhận biết, Hiền giả có quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? | 16) — “Friend Channa, do you regard the eye, eyeconsciousness, and things cognizable with eyeconsciousness thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’? Do you regard the ear, ear-consciousness, and things cognizable with ear-consciousness thus…? Do you regard the mind, mind-consciousness, and things cognizable with mind-consciousness thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’? |
| ♦ “cakkhuṃ, āvuso sāriputta, cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi ... pe ... jivhaṃ, āvuso sāriputta, jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi ... pe ... manaṃ, āvuso sāriputta, manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmī”ti. | 17) -- Này Hiền giả Sāriputta, mắt, nhãn thức, các pháp do nhãn thức nhận biết, tôi quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | 17) “Friend Sāriputta, I regard the eye, eyeconsciousness, and things cognizable with eyeconsciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ I regard the ear, ear-consciousness, and things cognizable with ear-consciousness thus…I regard the mind, mind-consciousness, and things cognizable with mind-consciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’” |
| ♦ “cakkhusmiṃ, āvuso channa, cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya cakkhuṃ cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasi... jivhāya, āvuso channa, jivhāviññāṇe jivhāviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya jivhaṃ jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasi... manasmiṃ, āvuso channa, manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya manaṃ manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī”ti? | 18) -- Này Hiền giả Channa, trong mắt, trong nhãn thức, trong các pháp do nhãn thức nhận biết, do thấy gì, do thắng tri gì mà Hiền giả quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi"? |
18) “Friend Channa, what have you seen and directly known in the eye, in eye-consciousness, and in things cognizable with eye-consciousness, that you regard them thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self’? What have you seen and directly known in the ear … in the mind, in mind-consciousness, and in things cognizable with mind-consciousness, that you regard them thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self’?” |
| ♦ “cakkhusmiṃ, āvuso sāriputta, cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññāya cakkhuṃ cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi | 19) -- Thưa Hiền giả Sāriputta, trong mắt, trong nhãn thức, trong các pháp do nhãn thức nhận biết, sau khi thấy đoạn diệt, sau khi thắng tri đoạn diệt, tôi quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | 19) — “Friend Sāriputta, it is because I have seen and directly known cessation in the eye, in eyeconsciousness, and in things cognizable with eyeconsciousness, that I regard them thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ |
| ... pe ... jivhāya, āvuso sāriputta, jivhāviññāṇe jivhāviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññāya jivhaṃ jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi ... pe ... manasmiṃ, āvuso sāriputta, manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññāya manaṃ manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmī”ti. | Trong tai... Trong mũi... Trong lưỡi... Trong thân.. Thưa Hiền giả... Trong ý, trong ý thức, trong các pháp do ý thức nhận biết, sau khi thấy đoạn diệt, sau khi thắng tri đoạn diệt, tôi quán: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | It is because I have seen and directly known cessation in the ear … [59] ... in the mind, in mind-consciousness, and in things cognizable with mind-consciousness, that I regard them thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’” (52) |
| ♦ evaṃ vutte, āyasmā mahācundo āyasmantaṃ channaṃ etadavoca — “tasmātiha, āvuso channa, idampi tassa bhagavato sāsanaṃ niccakappaṃ sādhukaṃ manasi kātabbaṃ — ‘nissitassa calitaṃ, anissitassa calitaṃ natthi. calite asati passaddhi hoti. passaddhiyā sati nati na hoti. natiyā asati āgatigati na hoti. āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. cutūpapāte asati nevidha na huraṃ na ubhayamantarena. esevanto dukkhassā’”ti. |
20) Ðược nghe nói vậy, Tôn giả Mahā Cunda nói với Tôn giả Channa: -- Hiền giả Channa, Hiền giả cần phải luôn luôn chú ý đến lời dạy này của Thế Tôn: "Ai còn tham luyến, (35) thời có dao động; ai không tham luyến, thời không dao động. Ai không dao động, thời được khinh an. Ai được khinh an, thời không thiên chấp. Ai không thiên chấp (nati), thời không có đến và đi. Ai không có đến và đi, thời không có diệt và sanh. Ai không có diệt và sanh, thời không có đời này, đời sau, không có giữa hai đời. Ðây là sự đoạn tận đau khổ". |
20) When this was said, the Venerable Mahācunda said to the Venerable Channa: — “Therefore, friend Channa, this teaching of the Blessed One is to be constantly given close attention: ‘For one who is dependent there is wavering; for one who is independent there is no wavering. When there is no wavering, there is tranquillity; when there is tranquillity, there is no inclination; when there is no inclination, there is no coming and going; when there is no coming and going, there is no passing away and being reborn; when there is no passing away and being reborn, there is neither here nor beyond nor in between the two. This itself is the end of suffering.’” (53) |
| ♦ atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmantaṃ channaṃ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu. | 21) Rồi Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Mahā Cunda, sau khi giáo giới Tôn giả Channa với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy, và ra đi. | 21) Then, when the Venerable Sāriputta and the Venerable Mahācunda had given the Venerable Channa this exhortation, they rose from their seats and departed. |
| atha kho āyasmā channo acirapakkantesu tesu āyasmantesu satthaṃ āharesi. | 22) Tôn giả Channa, sau khi hai vị Tôn giả ấy đi không bao lâu, liền đem lại con dao. | 22) Then, soon after they had left, the Venerable Channa used the knife. (54) |
| ♦ atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. | 23) Rồi Tôn giả Sāriputta đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. | 23) Then the Venerable Sāriputta approached the Blessed One, paid homage to him, sat down to one side, |
| ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca — “āyasmatā, bhante, channena satthaṃ āharitaṃ. tassa kā gati ko abhisamparāyo”ti? “nanu te, sāriputta, channena bhikkhunā sammukhāyeva anupavajjatā byākatā”ti? |
24) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sāriputta bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, Tôn giả Channa đã đem lại con dao. Sanh thú của vị ấy là gì? Ðời sau vị ấy sẽ như thế nào? -- Có phải trước mặt Ông, này Sāriputta, Tỷ-kheo Channa đã tuyên bố là không phạm tội? |
24) and said to him: — “Venerable sir, the Venerable Channa has used the knife. What is his destination, what is his future bourn?” — “Sāriputta, didn’t the bhikkhu Channa declare his blameless-ness right in your presence?” (55) |
| “atthi, bhante, pubbavijjanaṃ {pubbaviciraṃ (sī.), pubbavijjhanaṃ (pī.), pubbajiraṃ (ma. ni. 3.394} nāma vajjigāmo. tatthāyasmato channassa mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulānī”ti. | 25) -- Thưa có, bạch Thế Tôn. Có một làng của dân tộc Vajji tên là Pubbavijjhamam; tại đấy, có những gia đình thân hữu, có những gia đình thân thích với Tôn giả Channa, chính những gia đình ấy mới có lỗi. (36) | 25) “Venerable sir, there is a Vajjian village named Pubbavijjhana. There the Venerable Channa had friendly families, intimate families, hospitable families.” (56) |
| “honti hete, sāriputta, channassa bhikkhuno mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulāni. na kho panāhaṃ, sāriputta, ettāvatā saupavajjoti vadāmi. yo kho, sāriputta, tañca kāyaṃ nikkhipati, aññañca kāyaṃ upādiyati, tamahaṃ saupavajjoti vadāmi. taṃ channassa bhikkhuno natthi. ‘anupavajjaṃ channena bhikkhunā satthaṃ āharitan’ti — evametaṃ, sāriputta, dhārehī”ti. catutthaṃ. | 26) -- Này Sāriputta, những gia đình thân hữu và những gia đình thân thích ấy của Tôn giả Channa là những gia đình có lỗi. Tuy vậy, này Sāriputta, với sự việc như vậy, Ta không nói Channa là có lỗi. Này Sāriputta, ai bỏ thân này và chấp thủ thân khác; người ấy, Ta nói là có lỗi. Nhưng Tỷ-kheo Channa thời không vậy. Tỷ-kheo Channa không có tội lỗi khi đem lại con dao. Này Sāriputtra, Ông cần phải thọ trì như vậy. | 26) “The Venerable Channa did indeed have these friendly families, Sāriputta, intimate families, hospitable families; but I do not [60] say that to this extent one is blameworthy. Sāriputta, when one lays down this body and takes up another body, then I say one is blameworthy. This did not happen in the case of the bhikkhu Channa. The bhikkhu Channa used the knife blamelessly. Thus, Sāriputta, should you remember it.” (57) |
♦ 5. Puṇṇasuttaṃ (SN 35.88) – 88. V. Puṇṇa (37) (S.iv,60) – 88. (5) Puṇṇa
| ♦ 88. atha {sāvatthinidānaṃ. atha (?) ma. ni. 3.395 passitabbaṃ} kho āyasmā puṇṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ... pe ... |
1) ... 2) Rồi Tôn giả Puṇṇa đi đến Thế Tôn... |
1-2) Then the Venerable Puṇṇa approached the Blessed One … |
| ekamantaṃ nisinno kho āyasmā puṇṇo bhagavantaṃ etadavoca — “sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti. |
3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Puṇṇa bạch Thế Tôn: -- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn vắn tắt thuyết pháp cho con. Sau khi nghe pháp của Thế Tôn, con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. |
3) and said to him: (58) — “Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute.” |
| ♦ “santi kho, puṇṇa, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. ‘nandisamudayā dukkhasamudayo, puṇṇā’ti vadāmi | 4) -- Này Puṇṇa, có những sắc do mắt nhận thức (38) khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ sắc ấy, tán dương, an trú luyến trước; do vị ấy hoan hỷ sắc ấy, tán dương, an trú luyến trước, hỷ (nandi) sanh. Này Puṇṇa, Ta nói rằng: "Do hỷ tập khởi nên khổ tập khởi". | 4) — “Puṇṇa, there are forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them, welcomes them, and remains holding to them, delight arises in him. With the arising of delight, Puṇṇa, there is the arising of suffering, I say. |
| ... pe ... santi kho, puṇṇa, jivhāviññeyyā rasā ... pe ... | Này Puṇṇa, có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức.. Có những xúc do thân nhận thức... | There are, Puṇṇa, sounds cognizable by the ear … |
| santi kho, puṇṇa, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. ‘nandisamudayā dukkhasamudayo, puṇṇā’ti vadāmi. | Này Puṇṇa, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ pháp ấy, tán dương, an trú luyến trước; do vị ấy hoan hỷ pháp ấy, tán dương, an trú luyến trước nên hỷ sanh. Này Puṇṇa, Ta nói rằng: "Do hỷ tập khởi nên khổ tập khởi". | mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them, welcomes them, and remains holding to them, delight arises in him. With the arising of delight, Puṇṇa, there is the arising of suffering, I say. |
| ♦ “santi kho, puṇṇa, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nirujjhati nandī. ‘nandinirodhā dukkhanirodho, puṇṇā’ti vadāmi | 5) Này Puṇṇa, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ sắc ấy, không tán dương, không an trú luyến trước; do vị ấy không hoan hỷ sắc ấy, không tán dương, không an trú luyến trước nên hỷ đoạn diệt. Này Puṇṇa, Ta nói rằng: "Do hỷ đoạn diệt nên khổ đoạn diệt" | 5) “Puṇṇa, there are forms cognizable by the eye … |
| ... pe ... santi kho, puṇṇa, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nirujjhati nandī. ‘nandinirodhā dukkhanirodho, puṇṇā’ti vadāmi. | ... Này Puṇṇa, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ pháp ấy, không tán dương, không an trú luyến trước; do vị ấy không hoan hỷ pháp ấy, không tán dương, không an trú luyến trước nên hỷ đoạn diệt. Này Puṇṇa, Ta nói rằng: "Do hỷ đoạn diệt nên khổ đoạn diệt". | mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. [61] If a bhikkhu does not seek delight in them, does not welcome them, and does not remain holding to them, delight ceases in him. With the cessation of delight, Puṇṇa, there is the cessation of suffering, I say. |
| ♦ “iminā tvaṃ {iminā ca tvaṃ}, puṇṇa, mayā saṃkhittena ovādena ovadito katamasmiṃ {katarasmiṃ (ma. ni. 3.395)} janapade viharissasī”ti? “atthi, bhante, sunāparanto nāma janapado, tatthāhaṃ viharissāmī”ti. |
6) Này Puṇṇa, sau khi được nghe giáo giới với lời giáo giới vắn tắt này của Ta, Ông sẽ trú tại quốc độ nào? -- Bạch Thế Tôn, có một quốc độ tên là Sunāparanta, tại đấy con sẽ ở. |
6) “Now that you have received this brief exhortation from me, Puṇṇa, in which country will you dwell?” — “There is, venerable sir, a country named Sunāparanta. I will dwell there.” |
| ♦ “caṇḍā kho, puṇṇa, sunāparantakā manussā; pharusā kho, puṇṇa, sunāparantakā manussā. sace taṃ, puṇṇa, sunāparantakā manussā akkosissanti paribhāsissanti, tatra te, puṇṇa, kinti bhavissatī”ti? | 7) -- Thô bạo, này Puṇṇa, là người xứ Sunāparanta. Ðộc ác, này Puṇṇa, là người xứ Sunāparanta. Nếu người xứ Sunāparanta, này Puṇṇa, chửi bới, nhiếc mắng Ông, thời này Puṇṇa, ở đây, Ông nghĩ thế nào? | 7) “Puṇṇa, the people of Sunāparanta are wild and rough. If they abuse and revile you, what will you think about that?” |
| ♦ “sace maṃ, bhante, sunāparantakā manussā akkosissanti paribhāsissanti, tatra me evaṃ bhavissati — ‘bhaddakā vatime sunāparantakā manussā, subhaddakā vatime sunāparantakā manussā, yaṃ me {maṃ (sabbattha)} nayime pāṇinā pahāraṃ dentī’ti. evamettha {evammettha (?)}, bhagavā, bhavissati; evamettha, sugata, bhavissatī”ti. | -- Nếu người xứ Sunāparanta, bạch Thế Tôn, chửi bới, nhiếc mắng con, ở đây, con sẽ nghĩ: "Thật là hiền thiện, người xứ Sunāparanta này! Thật là khéo hiền thiện, người xứ Sunāparanta này! Vì những người này không lấy tay đánh đập ta". Như vậy, ở đây, bạch Thế Tôn, con sẽ nghĩ như vậy. Như vậy, ở đây, bạch Thiện Thệ, con sẽ nghĩ như vậy. | — “Venerable sir, if the people of Sunāparanta abuse and revile me, then I will think: ‘These people of Sunāparanta are excellent, truly excellent, in that they do not give me a blow with the fist.’ Then I will think thus, Blessed One; then I will think thus, Fortunate One.” |
| “sace pana te, puṇṇa, sunāparantakā manussā pāṇinā pahāraṃ dassanti, tatra pana te, puṇṇa, kinti bhavissatī”ti? | 8) -- Nếu người xứ Sunāparanta, này Puṇṇa, sẽ đánh đập Ông bằng tay, thời ở đây, này Puṇṇa, Ông sẽ nghĩ thế nào? | 8) “But, Puṇṇa, if the people of Sunāparanta do give you a blow with the fist, what will you think about that?” |
| ♦ “sace me, bhante, sunāparantakā manussā pāṇinā pahāraṃ dassanti, tatra me evaṃ bhavissati — ‘bhaddakā vatime sunāparantakā manussā, subhaddakā vatime sunāparantakā manussā, yaṃ me {evammettha (?)} nayime leḍḍunā pahāraṃ dentī’ti. evamettha, bhagavā, bhavissati; evamettha, sugata, bhavissatī”ti. | -- Nếu người xứ Sunāparanta, bạch Thế Tôn, đánh đập con bằng tay, thời ở đây, con sẽ suy nghĩ: "Thật là hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Thật là khéo hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Vì những người này không đánh đập ta bằng cục đất". Ở đây, bạch Thế Tôn, con sẽ nghĩ như vậy. Ở đây, bạch Thiện Thệ, con sẽ nghĩ như vậy. | — “Venerable sir, if the people of Sunāparanta give me a blow with the fist, then I will think: ‘These people of Sunāparanta are excellent, truly excellent, in that they do not give me a blow with a clod.’ Then I will think thus, Blessed One; then I will think thus, Fortunate One.” |
| ♦ “sace pana te, puṇṇa, sunāparantakā manussā leḍḍunā pahāraṃ dassanti, tatra pana te, puṇṇa, kinti bhavissatī”ti? | 9) -- Nhưng nếu người xứ Sunāparanta, này Puṇṇa, đánh đập Ông bằng cục đất, thời ở đây, này Puṇṇa, Ông nghĩ thế nào? | 9) “But, Puṇṇa, if the people of Sunāparanta do give you a blow with a clod, what will you think about that?” |
| ♦ “sace me, bhante, sunāparantakā manussā leḍḍunā pahāraṃ dassanti, tatra me evaṃ bhavissati — ‘bhaddakā vatime sunāparantakā manussā, subhaddakā vatime sunāparantakā manussā, yaṃ me nayime daṇḍena pahāraṃ dentī’ti . evamettha, bhagavā, bhavissati; evamettha, sugata, bhavissatī”ti. | -- Nếu những người xứ Sunāparanta, bạch Thế Tôn, đánh đập con bằng cục đất, thời ở đây, con sẽ suy nghĩ: "Thật là hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Thật là khéo hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Vì những người này không đánh đập ta bằng gậy". Ở đây, bạch Thế Tôn, con sẽ nghĩ như vậy. Ở đây, bạch Thiện Thệ, con sẽ nghĩ như vậy. | — “Venerable sir, if the people of Sunāparanta give me a blow with a clod, then I will think: ‘These people of Sunāparanta are excellent, truly excellent, in that they do not give me a blow with a rod.’ [62] Then I will think thus, Blessed One; then I will think thus, Fortunate One.” |
| ♦ “sace pana puṇṇa, sunāparantakā manussā daṇḍena pahāraṃ dassanti, tatra pana te, puṇṇa, kinti bhavissatī”ti? | 10) -- Nhưng nếu những người xứ Sunāparanta, này Puṇṇa, sẽ đánh đập Ông với gậy, thời ở đây, này Puṇṇa, Ông nghĩ thế nào? | 10) “But, Puṇṇa, if the people of Sunāparanta do give you a blow with a rod, what will you think about that?” |
| ♦ “sace me, bhante, sunāparantakā manussā daṇḍena pahāraṃ dassanti, tatra me evaṃ bhavissati — ‘bhaddakā vatime sunāparantakā manussā, subhaddakā vatime sunāparantakā manussā, yaṃ me nayime satthena pahāraṃ dentī’ti. evamettha, bhagavā, bhavissati; evamettha, sugata, bhavissatī”ti. | -- Nếu những người xứ Sunāparanta này, bạch Thế Tôn, sẽ đánh đập con với gậy, thời ở đây, con sẽ suy nghĩ: "Thật là hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Thật là khéo hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Vì những người này không đánh đập ta bằng kiếm". Ở đây, bạch Thế Tôn, con sẽ nghĩ như vậy. Ở đây, bạch Thiện Thệ, con sẽ nghĩ như vậy. | — “Venerable sir, if the people of Sunāparanta give me a blow with a rod, then I will think: ‘These people of Sunāparanta are excellent, truly excellent, in that they do not stab me with a knife.’ Then I will think thus, Blessed One; then I will think thus, Fortunate One.” |
| ♦ “sace pana te, puṇṇa, sunāparantakā manussā satthena pahāraṃ dassanti, tatra pana te, puṇṇa, kinti bhavissatī”ti? | 11) -- Nhưng nếu những người xứ Sunāparanta, này Puṇṇa, lại đánh đập Ông bằng kiếm, thời ở đây, này Puṇṇa, Ông sẽ nghĩ thế nào? | 11) “But, Puṇṇa, if the people of Sunāparanta do stab you with a knife, what will you think about that?” |
| ♦ “sace me, bhante, sunāparantakā manussā satthena pahāraṃ dassanti, tatra me evaṃ bhavissati — ‘bhaddakā vatime sunāparantakā manussā, subhaddakā vatime sunāparantakā manussā, yaṃ maṃ nayime tiṇhena satthena jīvitā voropentī’ti. evamettha, bhagavā, bhavissati; evamettha, sugata, bhavissatī”ti. | -- Nếu những người xứ Sunāparanta, bạch Thế Tôn, đánh đập con với cây kiếm, thời ở đây, con sẽ suy nghĩ: "Thật là hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Thật là khéo hiền thiện, những người xứ Sunāparanta này! Vì những người này không đoạn mạng ta với cây kiếm sắc bén". Ở đây, bạch Thế Tôn, con sẽ nghĩ như vậy. Ở đây, bạch Thiện Thệ, con sẽ nghĩ như vậy. | — “Venerable sir, if the people of Sunāparanta stab me with a knife, then I will think: ‘These people of Sunāparanta are excellent, truly excellent, in that they do not take my life with a sharp knife.’ Then I will think thus, Blessed One; then I will think thus, Fortunate One.” |
| ♦ “sace pana taṃ, puṇṇa, sunāparantakā manussā tiṇhena satthena jīvitā voropessanti, tatra pana te, puṇṇa, kinti bhavissatī”ti? | 12) -- Nhưng nếu những người xứ Sunāparanta, này Puṇṇa, sẽ đoạn mạng Ông với lưỡi kiếm sắc bén, thời ở đây, này Puṇṇa, Ông sẽ nghĩ như thế nào? | 12) “But, Puṇṇa, if the people of Sunāparanta do take your life with a sharp knife, what will you think about that?” |
| ♦ “sace maṃ, bhante, sunāparantakā manussā tiṇhena satthena jīvitā voropessanti, tatra me evaṃ bhavissati — ‘santi kho tassa bhagavato sāvakā kāyena ca jīvitena ca aṭṭīyamānā harāyamānā jigucchamānā satthahārakaṃ pariyesanti, taṃ me idaṃ apariyiṭṭhaññeva satthahārakaṃ laddhan’ti. evamettha, bhagavā, bhavissati; evamettha, sugata, bhavissatī”ti. | -- Nếu những người xứ Sunāparanta, bạch Thế Tôn, sẽ đoạn mạng con với lưỡi kiếm sắc bén, thời ở đây, con sẽ suy nghĩ: "Có những đệ tử của Thế Tôn, khi phiền não, tủi hổ và ghê tởm bởi thân và sinh mạng đã sử dụng đến con dao. Nay dầu không tìm đến ta vẫn được sử dụng con dao". Ở đây, bạch Thế Tôn, con sẽ nghĩ như vậy. Ở đây, bạch Thiện Thệ, con sẽ nghĩ như vậy. | — “Venerable sir, if the people of Sunāparanta take my life with a sharp knife, then I will think: ‘There have been disciples of the Blessed One who, being repelled, humiliated, and disgusted by the body and by life, sought for an assailant. (59) But I have come upon this assailant even without a search.’ Then I will think thus, Blessed One; then I will think thus, Fortunate One.” |
| ♦ “sādhu sādhu, puṇṇa! sakkhissasi kho tvaṃ, puṇṇa, iminā damūpasamena samannāgato sunāparantasmiṃ janapade vatthuṃ. yassa dāni tvaṃ, puṇṇa, kālaṃ maññasī”ti. | 13) -- Lành thay, lành thay, này Puṇṇa! Ðầy đủ với sự an tịnh tự điều này, Ông có thể sống tại quốc độ Sunāparanta. Này Puṇṇa, nay Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời. | 13) — “Good, good, Puṇṇa! Endowed with such self-control and peacefulness, you will be able to dwell in the Sunāparanta country. Now, Puṇṇa, you may go at your own convenience.” (60) |
| ♦ atha kho āyasmā puṇṇo bhagavato vacanaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena sunāparanto janapado tena cārikaṃ pakkāmi. anupubbena cārikaṃ caramāno yena sunāparanto janapado tadavasari. tatra sudaṃ āyasmā puṇṇo sunāparantasmiṃ janapade viharati. | 14) Rồi Tôn giả Puṇṇa hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, dọn dẹp sàng tọa, cầm y bát, rồi bộ hành đi đến xứ Sunāparanta. Ngài tuần tự bộ hành và đến xứ Sunāparanta. Tại đây, Tôn giả Puṇṇa trú tại xứ Sunāparanta. | 14) Then, having delighted and rejoiced in the Blessed One’s statement, the Venerable Puṇṇa rose from his seat, paid homage to the Blessed One, [63] and departed, keeping him on his right. He then set his lodging in order, took his bowl and outer robe, and set out to wander towards the Sunāparanta country. |
| tha kho āyasmā puṇṇo tenevantaravassena pañcamattāni upāsakasatāni paṭivedesi {paṭipādesi (sī. pī.), paṭidesesi (syā. kaṃ.)}. tenevantaravassena pañcamattāni upāsikāsatāni paṭivedesi. tenevantaravassena tisso vijjā sacchākāsi. tenevantaravassena parinibbāyi. | 15) Và trong mùa mưa ấy, Tôn giả Puṇṇa độ cho khoảng 500 cư sĩ. Cũng trong mùa mưa ấy, Tôn giả chứng được ba minh. Và cũng trong mùa mưa ấy Tôn giả Puṇṇa viên tịch. | 15) Wandering by stages, he eventually arrived in the Sunāparanta country, where he dwelt. Then, during that rains, the Venerable Puṇṇa established five hundred male lay followers and five hundred female lay followers in the practice, and he himself, during that same rains, realized the three true knowledges. And during that same rains he attained final Nibbāna. (61) |
| ♦ atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ... pe ... | 16) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn... | 16) Then a number of bhikkhus approached the Blessed One … |
| ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ — “yo so, bhante, puṇṇo nāma kulaputto bhagavatā saṃkhittena ovādena ovadito, so kālaṅkato. tassa kā gati ko abhisamparāyo”ti? |
17) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, thiện gia nam tử Puṇṇa, sau khi được Thế Tôn giáo giới một cách vắn tắt, đã mệnh chung. Sanh thú của vị ấy là gì? Ðời sau của vị ấy thế nào? |
17) and said to him: — “Venerable sir, the clansman named Puṇṇa, who was given a brief exhortation by the Blessed One, has died. What is his destination? What is his future bourn?” |
| ♦ “paṇḍito, bhikkhave, puṇṇo kulaputto {kulaputto ahosi (sabbattha)}, paccapādi {saccavādī (syā. kaṃ. ka.)} dhammassānudhammaṃ, na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi {viheṭhesi (sī. syā. kaṃ.)}. parinibbuto, bhikkhave, puṇṇo kulaputto”ti. pañcamaṃ. | -- Bậc Hiền trí, này các Tỷ-kheo, là thiện nam tử Puṇṇa. Sở hành là đúng pháp và thuận pháp. Vị ấy không làm phiền não Ta với những kiện tụng về pháp. Hoàn toàn tịch diệt, này các Tỷ-kheo, là thiện nam tử Puṇṇa. |
— “Bhikkhus, the clansman Puṇṇa was wise. He practised in accordance with the Dhamma and did not trouble me on account of the Dhamma. The clansman Puṇṇa has attained final Nibbāna.” |
♦ 6. Bāhiyasuttaṃ (SN 35.89) – 89. VI. Bāhiya (S.iv, 63) – 89. (6) Bāhiya
| ♦ 89. atha kho āyasmā bāhiyo yena bhagavā tenupasaṅkami ... pe ... |
1) ... 2) Rồi Tôn giả Bāhiya đi đến Thế Tôn... |
1-2) Then the Venerable Bāhiya approached the Blessed One … |
| ekamantaṃ nisinno kho āyasmā bāhiyo bhagavantaṃ etadavoca — “sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti. |
3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Bāhiya bạch Thế Tôn: -- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn vắn tắt thuyết pháp cho con. Sau khi nghe pháp của Thế Tôn, con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. |
3) and said to him: — “Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute.” |
|
♦ “taṃ kiṃ maññasi, bāhiya, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? ♦ “aniccaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? ♦ “dukkhaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. |
4-8) -- Ông nghĩ thế nào, này Bāhiya, mắt là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
4-9) “What do you think, Bāhiya, is the eye permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” … (as in §32 down to:) [64] … |
|
♦ “rūpā niccā vā aniccā vā”ti? ♦ “aniccā, bhante” ... pe ... cakkhuviññāṇaṃ ... pe ... cakkhusamphasso ... pe |
-- Các sắc là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Nhãn thức... Nhãn xúc.... |
|
|
... yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? ♦ “aniccaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? ♦ “dukkhaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. |
9)... Do duyên ý xúc này khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; cảm thọ ấy là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
|
| ♦ “evaṃ passaṃ, bāhiya, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati ... pe ... yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. | 10) -- Thấy vậy, này Bāhiya, bậc Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc... Do duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; vị ấy nhàm chán đối với cảm thọ ấy. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 10) “He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
| ♦ atha kho āyasmā bāhiyo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. | Then the Venerable Bāhiya, having delighted and rejoiced in the Blessed One’s words, rose from his seat, and, after paying homage to the Blessed One, keeping him on his right, he departed. | |
| atha kho āyasmā bāhiyo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva — yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ — brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. “khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā”ti abbhaññāsi. | Then, dwelling alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute, the Venerable Bāhiya, by realizing it for himself with direct knowledge, in this very life entered and dwelt in that unsurpassed goal of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness. He directly knew: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.” | |
| aññataro ca panāyasmā bāhiyo arahataṃ ahosīti. chaṭṭhaṃ. | 11) Và Tôn giả Bāhiya trở thành một vị A-la-hán nữa. | 11) And the Venerable Bāhiya became one of the arahants. |
♦ 7. Paṭhamaejāsuttaṃ (SN 35.90) – 90. VII. Ái Nhiễm (Ejā) (S.iv,64) – 90. (7) Being Stirred (1)
| ♦ 90. “ejā, bhikkhave, rogo, ejā gaṇḍo, ejā sallaṃ. tasmātiha, bhikkhave, tathāgato anejo viharati vītasallo. |
1) ... 2) -- Ái nhiễm, này các Tỷ-kheo, là bệnh tật; ái nhiễm là mụn nhọt; ái nhiễm là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống không ái nhiễm, không bị mũi tên làm bị thương. |
1-2) “Bhikkhus, being stirred is a disease, being stirred is a tumour, being stirred is a dart. (62) Therefore, bhikkhus, the Tathāgata dwells unstirred, with the dart removed. [65] |
| tasmātiha, bhikkhave, bhikkhu cepi ākaṅkheyya ‘anejo vihareyyaṃ {vihareyya (sī. pī. ka.)} vītasallo’ti. | 3) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước vọng gì, hãy ước sống không ái nhiễm, không bị mũi tên làm bị thương. | 3) Therefore, bhikkhus, if a bhikkhu should wish, ‘May I dwell unstirred, with the dart removed!’ |
| cakkhuṃ na maññeyya, cakkhusmiṃ na maññeyya, cakkhuto na maññeyya, cakkhu meti na maññeyya; | 4) Chớ có nghĩ đến mắt, chớ có nghĩ đến trong mắt, chớ có nghĩ đến từ mắt, chớ có nghĩ đến: "Mắt là của tôi". | 4) He should not conceive the eye, should not conceive in the eye, should not conceive from the eye, should not conceive, ‘The eye is mine.’ (63) |
| rūpe na maññeyya, rūpesu na maññeyya, rūpato na maññeyya, rūpā meti na maññeyya; | Chớ có nghĩ đến các sắc, chớ có nghĩ đến trong các sắc, chớ có nghĩ đến từ các sắc, chớ có nghĩ đến: "Các sắc là của tôi". | “He should not conceive forms … |
| cakkhuviññāṇaṃ na maññeyya, cakkhuviññāṇasmiṃ na maññeyya, cakkhuviññāṇato na maññeyya, cakkhuviññāṇaṃ meti na maññeyya; | Chớ có nghĩ đến nhãn thức, chớ có nghĩ đến trong nhãn thức, chớ có nghĩ đến từ nhãn thức, chớ có nghĩ đến: "Nhãn thức là của tôi". | eye-consciousness … |
| cakkhusamphassaṃ na maññeyya, cakkhusamphassasmiṃ na maññeyya, cakkhusamphassato na maññeyya, cakkhusamphasso meti na maññeyya. | Chớ có nghĩ đến nhãn xúc, chớ có nghĩ đến trong nhãn xúc, chớ có nghĩ đến từ nhãn xúc, chớ có nghĩ đến: "Nhãn xúc là của tôi". | eye-contact … |
| yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññeyya, tasmimpi na maññeyya, tatopi na maññeyya, taṃ meti na maññeyya. | Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: "Cảm thọ ấy là tôi". | and as to whatever feeling arises with eye-contact as condition … he should not conceive that, should not conceive in that, should not conceive from that, should not conceive, ‘That is mine.’ |
| ♦ “sotaṃ na maññeyya ... pe ... ghānaṃ na maññeyya ... pe ... | 5-6) Chớ có nghĩ đến tai... Chớ có nghĩ đến mũi... | 5-9) “He should not conceive the ear … |
|
ivhaṃ na maññeyya, jivhāya na maññeyya, jivhāto na maññeyya, jivhā meti na maññeyya; rase na maññeyya ... pe ... jivhāviññāṇaṃ na maññeyya ... pe ... jivhāsamphassaṃ na maññeyya ... pe ... yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññeyya, tasmimpi na maññeyya, tatopi na maññeyya, taṃ meti na maññeyya. ♦ “kāyaṃ na maññeyya ... pe ... |
7-8) Chớ có nghĩ đến lưỡi... Chớ có nghĩ đến thân... | |
| manaṃ na maññeyya, manasmiṃ na maññeyya, manato na maññeyya, mano meti na maññeyya; | 9) Chớ có nghĩ đến ý, chớ có nghĩ đến trong ý, chớ có nghĩ đến từ ý, chớ có nghĩ đến: "Ý là của tôi". | He should not conceive the mind … |
| dhamme na maññeyya ... pe ... | Chớ có nghĩ đến các pháp, chớ có nghĩ đến trong các pháp, chớ có nghĩ đến từ các pháp, chớ có nghĩ đến: "Các pháp là của tôi". | mental phenomena … |
| mano viññāṇaṃ ... pe ... | Chớ có nghĩ đến ý thức, chớ có nghĩ đến trong ý thức, chớ có nghĩ đến từ ý thức, chớ có nghĩ đến: "Ý thức là của tôi". | mindconsciousness … |
| manosamphassaṃ ... pe ... | Chớ có nghĩ đến ý xúc, chớ có nghĩ đến trong ý xúc, chớ có nghĩ đến từ ý xúc, chớ có nghĩ đến: "Ý xúc là của tôi". | mind-contact … |
| yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññeyya, tasmimpi na maññeyya, tatopi na maññeyya, taṃ meti na maññeyya; | Do duyên ý xúc, khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: "Cảm thọ ấy là của tôi". |
and as to whatever feeling arises with mind-contact as condition … he should not conceive that, should not conceive in that, should not conceive from that, should not conceive, ‘That is mine.’ |
| sabbaṃ na maññeyya, sabbasmiṃ na maññeyya, sabbato na maññeyya, sabbaṃ meti na maññeyya. | 10) Chớ có nghĩ đến tất cả, chớ có nghĩ đến trong tất cả, chớ có nghĩ đến từ tất cả, chớ có nghĩ đến: "Tất cả là của tôi". | 10) “He should not conceive all, should not conceive in all, should not conceive from all, should not conceive, ‘All is mine.’ |
| ♦ “so evaṃ amaññamāno na kiñcipi loke upādiyati. anupādiyaṃ na paritassati. aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati . ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. sattamaṃ. | 11) Vị ấy do không nghĩ đến nên không chấp thủ một vật gì ở đời. Do không chấp thủ, vị ấy không có dao động (paritassati). Do không dao động, vị ấy tự mình tịch tịnh một cách hoàn toàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 11) “Since he does not conceive anything thus, he does not cling to anything in the world. Not clinging, he is not agitated. Being unagitated, he personally attains Nibbāna. [66] He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
♦ 8. Dutiyaejāsuttaṃ (SN 35.91) – 91. VIII. Ái Nhiễm (S.iv,66) – 91. (8) Being Stirred (2)
| ♦ 91. “ejā, bhikkhave, rogo, ejā gaṇḍo, ejā sallaṃ. tasmātiha, bhikkhave, tathāgato anejo viharati vītasallo. |
1) ... 2) -- Ái nhiễm, này các Tỷ-kheo, là bệnh tật, ái nhiễm là mụn nhọt, ái nhiễm là mũi tên. Do vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống không ái nhiễm, không bị mũi tên bắn. |
1-2) “Bhikkhus, being stirred is a disease, being stirred is a tumour, being stirred is a dart. Therefore, bhikkhus, the Tathāgata dwells unstirred, with the dart removed. |
| tasmātiha, bhikkhave, bhikkhu cepi ākaṅkheyya ‘anejo vihareyyaṃ vītasallo’ti. | 3) Do vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có mong ước, hãy mong ước không ái nhiễm, không bị mũi tên bắn. | 3) Therefore, bhikkhus, if a bhikkhu should wish, ‘May I dwell unstirred, with the dart removed!’ |
| cakkhuṃ na maññeyya, cakkhusmiṃ na maññeyya, cakkhuto na maññeyya, cakkhu meti na maññeyya; | 4-6) Chớ có nghĩ đến mắt, chớ có nghĩ đến trong mắt, chớ có nghĩ đến từ mắt, chớ có nghĩ đến: "Mắt là của ta". | 4-9) He should not conceive the eye … |
| rūpe na maññeyya... cakkhuviññāṇaṃ... cakkhusamphassaṃ... | Chớ có nghĩ đến các sắc, chớ có nghĩ đến trong các sắc, chớ có nghĩ đến từ các sắc, chớ có nghĩ đến: "Các sắc là của ta". Chớ có nghĩ đến nhãn thức... Chớ có nghĩ đến nhãn xúc... | forms … eye-consciousness … eye-contact … |
| yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññeyya, tasmimpi na maññeyya, tatopi na maññeyya, taṃ meti na maññeyya. yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. aññathābhāvī bhavasatto loko bhavameva abhinandati | Do duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, nghĩ đến cái gì, nghĩ đến trong cái gì, nghĩ đến từ cái gì, nghĩ đến: "Cái gì là của ta", từ đấy cái ấy đổi khác. Vì rằng bị đổi khác, vì chấp trước tái sanh (Bhavasatto), nên thế giới hoan hỷ tái sanh. | and as to whatever feeling arises with eye-contact as condition … he should not conceive that, should not conceive in that, should not conceive from that, should not conceive, ‘That is mine.’ For whatever one conceives, bhikkhus, whatever one conceives in, whatever one conceives from, whatever one conceives as ‘mine’—that is otherwise. The world, becoming otherwise, attached to existence, seeks delight only in existence. (64) |
| ... pe .... | ... tai... mũi... | “He should not conceive the ear … |
| ♦ “jivhaṃ na maññeyya, jivhāya na maññeyya, jivhāto na maññeyya, jivhā meti na maññeyya; rase na maññeyya... jivhāviññāṇaṃ... jivhāsamphassaṃ... yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññeyya, tasmimpi na maññeyya, tatopi na maññeyya, taṃ meti na maññeyya. yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. aññathābhāvī bhavasatto loko bhavameva abhinandati ... pe .... | 7-8) ... lưỡi... thân... | |
| ♦ “manaṃ na maññeyya, manasmiṃ na maññeyya, manato na maññeyya, mano meti na maññeyya... manoviññāṇaṃ... manosamphassaṃ... | 9) Chớ có nghĩ đến ý, chớ có nghĩ đến trong ý, chớ có nghĩ đến từ ý, chớ có nghĩ đến: "Ý là của ta". Chớ có nghĩ đến các pháp, chớ có nghĩ đến trong các pháp, chớ có nghĩ đến từ các pháp, chớ có nghĩ đến: "Các pháp là của ta". Chớ có nghĩ đến ý thức, chớ có nghĩ đến trong ý thức, chớ có nghĩ đến từ ý thức, chớ có nghĩ đến: "Ý thức là của ta". Chớ có nghĩ đến ý xúc, chớ có nghĩ đến trong ý xúc, chớ có nghĩ đến từ ý xúc, chớ có nghĩ đến: "Ý xúc là của ta". | He should not conceive the mind … mental phenomena … mindconsciousness … mind-contact … |
| yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññeyya, tasmimpi na maññeyya, tatopi na maññeyya, taṃ meti na maññeyya. yañhi, bhikkhave, maññati, yasmiṃ maññati, yato maññati, yaṃ meti maññati, tato taṃ hoti aññathā. aññathābhāvī bhavasatto loko bhavameva abhinandati. | Do duyên ý xúc, khởi lên cảm thọ gì, lạc, khổ hay bất khổ bất lạc; chớ có nghĩ đến cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến trong cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến từ cảm thọ ấy, chớ có nghĩ đến: "Cảm thọ ấy là của ta". Này các Tỷ-kheo, nghĩ đến cái gì, nghĩ đến trong cái gì, nghĩ đến từ cái gì, nghĩ đến: "Cái gì là của ta", từ đấy cái ấy đổi khác. Vì rằng bị đổi khác, vì chấp trước tái sanh, nên thế giới hoan hỷ tái sanh. |
and as to whatever feeling arises with mind-contact as condition … 9) He should not conceive that, should not conceive in that, should not conceive from that, should not conceive, ‘That is mine.’ For whatever one conceives, bhikkhus, whatever one conceives in, [67] whatever one conceives from, whatever one conceives as ‘mine’—that is otherwise. The world, becoming otherwise, attached to existence, seeks delight only in existence. |
| ♦ “yāvatā, bhikkhave, khandhadhātuāyatanā tampi na maññeyya, tasmimpi na maññeyya, tatopi na maññeyya, taṃ meti na maññeyya. | Này các Tỷ-kheo, cho đến uẩn, giới, xứ... chớ có nghĩ đến cái ấy, chớ có nghĩ đến trong cái ấy, chớ có nghĩ đến từ cái ấy, chớ có nghĩ đến: "Cái ấy là của ta". | “Whatever, bhikkhus, is the extent of the aggregates, the elements, and the sense bases, he does not conceive that, does not conceive in that, does not conceive from that, does not conceive, ‘That is mine.’ |
| so evaṃ amaññamāno na kiñci loke upādiyati. anupādiyaṃ na paritassati. aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. aṭṭhamaṃ. | Vị ấy không nghĩ đến như vậy nên không chấp thủ một cái gì trong đời. Do không chấp thủ nên không có dao động. Do không có dao động, vị ấy tự mình tịch tịnh một cách hoàn toàn. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | “Since he does not conceive anything thus, he does not cling to anything in the world. Not clinging, he is not agitated. Being unagitated, he personally attains Nibbāna. He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
♦ 9. Paṭhamadvayasuttaṃ (SN 35.92) – 92. IX. Cả Hai (S.iv,67) – 92. (9) The Dyad (1)
| ♦ 92. “dvayaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. taṃ suṇātha. kiñca, bhikkhave, dvayaṃ? |
1) ... 2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về cả hai. Hãy lắng nghe. Này các Tỷ-kheo, thế nào là cả hai? |
1-2) “Bhikkhus, I will teach you the dyad. Listen to that… “And what, bhikkhus, is the dyad? |
| cakkhuñceva rūpā ca, sotañceva saddā ca, ghānañceva gandhā ca, jivhā ceva rasā ca, kāyo ceva phoṭṭhabbā ca, mano ceva dhammā ca — idaṃ vuccati, bhikkhave, dvayaṃ. | 3) Mắt và các sắc, tai và các tiếng, mũi và các hương, lưỡi và các vị, thân và các xúc, ý và các pháp. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là cả hai. | 3) The eye and forms, the ear and sounds, the nose and odours, the tongue and tastes, the body and tactile objects, the mind and mental phenomena. This is called the dyad. |
| ♦ “yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya — ‘ahametaṃ dvayaṃ paccakkhāya aññaṃ dvayaṃ paññapessāmī’ti, tassa vācāvatthukamevassa. puṭṭho ca na sampāyeyya. uttariñca vighātaṃ āpajjeyya. | 4) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Sau khi đoạn tận hai cái này, tôi sẽ trình bày hai cái khác"; thời người ấy chỉ nói suông, nếu hỏi, người ấy không có thể chứng minh, còn có thể rơi vào ách nạn. | 4) “If anyone, bhikkhus, should speak thus: ‘Having rejected this dyad, I shall make known another dyad’— that would be a mere empty boast on his part. If he was questioned he would not be able to reply and, further, he would meet with vexation. |
| taṃ kissa hetu? yathā taṃ, bhikkhave, avisayasmin”ti. navamaṃ. | 5) Vì sao? Vì rằng vấn đề ấy vượt ngoài phạm vi của người ấy. | 5) For what reason? Because, bhikkhus, that would not be within his domain.” (65) |
♦ 10. Dutiyadvayasuttaṃ (SN 35.93) – 93. X. Cả Hai (S.iv,67) – 93. (10) The Dyad (2)
| ♦ 93. “dvayaṃ, bhikkhave, paṭicca viññāṇaṃ sambhoti. kathañca, bhikkhave, dvayaṃ paṭicca viññāṇaṃ sambhoti? |
1) ... 2) -- Do duyên cả hai, này các Tỷ-kheo, thức hiện hữu. Này các Tỷ-kheo, thế nào là do duyên cả hai, thức hiện hữu? |
1-2) “Bhikkhus, consciousness comes to be in dependence on a dyad. And how, bhikkhus, does consciousness come to be in dependence on a dyad? |
| cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ. cakkhu aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. rūpā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. itthetaṃ dvayaṃ calañceva byathañca aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. | 3) Do duyên mắt và các sắc, khởi lên nhãn thức. Mắt là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Các sắc là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Như vậy, cả hai này là biến động, tiêu tan, vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. | 3) In dependence on the eye and forms there arises eye-consciousness. The eye is impermanent, changing, becoming otherwise; [68] forms are impermanent, changing, becoming otherwise. Thus this dyad is moving and tottering, (66) impermanent, changing, becoming otherwise. |
| cakkhuviññāṇaṃ aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. yopi hetu yopi paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. aniccaṃ kho pana, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppannaṃ cakkhuviññāṇaṃ kuto niccaṃ bhavissati! | Nhãn thức là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Do nhân nào, do duyên nào, nhãn thức khởi lên; nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Này các Tỷ-kheo, nhãn thức này khởi lên từ một duyên vô thường, từ đâu sẽ thành thường còn được? | “Eye-consciousness is impermanent, changing, becoming otherwise. The cause and condition for the arising of eye-consciousness is also impermanent, changing, becoming otherwise. When, bhikkhus, eye-consciousness has arisen in dependence on a condition that is impermanent, how could it be permanent? |
| yā kho, bhikkhave, imesaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṃ vuccati cakkhusamphasso. cakkhusamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. yopi hetu yopi paccayo cakkhusamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. | Này các Tỷ-kheo, sự hợp hội, tụ tập, hòa hợp của ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đây gọi là nhãn xúc. Nhãn xúc cũng vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Do nhân nào, do duyên nào, nhãn xúc khởi lên; nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. | “The meeting, the encounter, the concurrence of these three things is called eye-contact. Eye-contact too is impermanent, changing, becoming otherwise. The cause and condition for the arising of eye-contact is also impermanent, changing, becoming otherwise. |
| aniccaṃ kho pana, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppanno cakkhusamphasso kuto nicco bhavissati! phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti. itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. | Này các Tỷ-kheo, nhãn xúc này khởi lên từ một duyên vô thường, từ đâu sẽ trở thành thường còn được? Do xúc nên có cảm thọ, do xúc nên có tư lường, do xúc nên có hay biết. Ở đây, các pháp này là biến động, tiêu tan, vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. |
When, bhikkhus, eye-contact has arisen in dependence on a condition that is impermanent, how could it be permanent? “Contacted, bhikkhus, one feels, contacted one intends, contacted one perceives. (67) Thus, these things too are moving and tottering, impermanent, changing, becoming otherwise. |
| sotaṃ ... pe .... |
4) Và do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ thức... 5) Và do duyên mũi và các hương khởi lên tỷ thức... |
4-8) “In dependence on the ear and sounds there arises ear-consciousness …[69] ... |
| ♦ “jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṃ. jivhā aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī {vipariṇāminī aññathābhāvinī (?)}. rasā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. itthetaṃ dvayaṃ calañceva byathañca aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. jivhāviññāṇaṃ aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. yopi hetu yopi paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. aniccaṃ kho pana, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppannaṃ jivhāviññāṇaṃ, kuto niccaṃ bhavissati! yā kho, bhikkhave, imesaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṃ vuccati jivhāsamphasso. jivhāsamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. yopi hetu yopi paccayo jivhāsamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. aniccaṃ kho pana, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppanno jivhāsamphasso, kuto nicco bhavissati! phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti. itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. | 6) Và do duyên lưỡi và các vị khởi lên thiệt thức... | |
| kāyaṃ ... pe .... | 7) Và do duyên thân và các xúc khởi lên thân thức... | |
| ♦ “manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ. mano anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. dhammā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. itthetaṃ dvayaṃ calañceva byathañca aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. manoviññāṇaṃ aniccaṃ vipariṇāmi aññathābhāvi. yopi hetu yopi paccayo manoviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. | 8) Và do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức. Ý là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Các pháp là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Ở đây, cả hai cái này là biến động, tiêu tan, vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Ý thức là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. Cái gì là nhân, cái gì là duyên cho ý thức khởi lên; nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. |
8) In dependence on the mind and mental phenomena there arises mindconsciousness. The mind is impermanent, changing, becoming otherwise; mental phenomena are impermanent, changing, becoming otherwise. Thus, this dyad is moving and tottering, impermanent, changing, becoming otherwise. “Mind-consciousness is impermanent, changing, becoming otherwise. The cause and condition for the arising of mind-consciousness is also impermanent, changing, becoming otherwise. |
| aniccaṃ kho pana, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppannaṃ manoviññāṇaṃ, kuto niccaṃ bhavissati! yā kho, bhikkhave, imesaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṃ vuccati manosamphasso. manosamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. yopi hetu yopi paccayo manosamphassassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. | Này các Tỷ-kheo, ý thức khởi lên do duyên vô thường, thời từ đâu sẽ thường còn được? Này các Tỷ-kheo, sự hợp hội, tụ tập, hòa hợp của ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đây gọi là ý xúc. Ý xúc cũng vô thường, biến hoại, tự tánh là đổi khác. Do nhân gì, duyên gì khiến ý xúc sanh khởi; nhân ấy, duyên ấy là vô thường, biến hoại, tự tánh đổi khác. |
When, bhikkhus, mindconsciousness has arisen in dependence on a condition that is impermanent, how could it be permanent? “The meeting, the encounter, the concurrence of these three things is called mind-contact. Mind-contact too is impermanent, changing, becoming otherwise. The cause and condition for the arising of mind-contact is also impermanent, changing, becoming otherwise. |
| aniccaṃ kho pana, bhikkhave, paccayaṃ paṭicca uppanno manosamphasso, kuto nicco bhavissati! phuṭṭho, bhikkhave, vedeti, phuṭṭho ceteti, phuṭṭho sañjānāti. itthetepi dhammā calā ceva byathā ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. | Này các Tỷ-kheo, ý xúc khởi lên do duyên vô thường, từ đâu sẽ là thường còn được? Này các Tỷ-kheo, do xúc nên có cảm thọ, do xúc nên có tư lường, do xúc nên có hay biết. Ở đây, các pháp này là biến động, tiêu tan, vô thường biến hoại, tự tánh đổi khác. | When, bhikkhus, mind-contact has arisen in dependence on a condition that is impermanent, how could it be permanent? “Contacted, bhikkhus, one feels, contacted one intends, contacted one perceives. Thus, these things too are moving and tottering, impermanent, changing, becoming otherwise. |
| evaṃ kho, bhikkhave, dvayaṃ paṭicca viññāṇaṃ sambhotī”ti. dasamaṃ. | 9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên cả hai, thức hiện hữu. | 9) “It is in such a way, bhikkhus, that consciousness comes to be in dependence on a dyad.” |
|
♦ channavaggo navamo. ♦ tassuddānaṃ — ♦ palokasuññā saṃkhittaṃ, channo puṇṇo ca bāhiyo. ♦ ejena ca duve vuttā, dvayehi apare duveti. |
*****
(30) Bản tiếng Anh của PTS: Transitory, nghĩa là Biến hoại.
(31) Bản tiếng Anh của PTS: Void, nghĩa là Trống không.
(32) Bản tiếng Anh của PTS: In Brief, nghĩa là Vắn tắt.
(33) Ở đây, Channa là em trai của Tôn giả Sāriputta, không phải người dắt ngựa cho Thái tử Siddhattha (Tất-đạt-đa).
(34) Những câu nói diễn tả sự đau đớn. Xem M. I. 243.
(35) Ái (taṇhā), mạn (māna), kiến (diṭṭhi). SA. II. 371: Vị Tỷ-kheo nói: "Khi cảm giác đau khổ, bạn dao động, vì vậy, bạn không hồi phục được.,,
(36) Vì Channa phải lui tới các gia đình ấy; lui tới nhiều thời không được phép, nên các gia đình ấy có lỗi.
(37) Xem M. III. 267.
(38) Xem S. IV. 32; KS. IV. 16 (kinh 63 ở trước).
*****
(47) Yaṃ kho Ānanda palokadhammaṃ ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko. Paloka is from palujjati, “to disintegrate,” an augmented form of lujjati, and has no etymological connection with loka, world; see 35:82 just above.
(48) The sutta is also at MN No. 144, entitled the Channovāda Sutta. Obviously, this Channa is different from the one who appears at 22:90.
(49) What follows is the stock description of unbearable pain.
(50) Satthaṃ āharissāmi. An expression for committing suicide.
(51) Anupavajjaṃ Channo bhikkhu satthaṃ āharissati. By this he seems to be insinuating that he is an arahant. Spk glosses “blamelessly” (anupavajjaṃ) with “without continued existence, without rebirth (appavattikaṃ appaṭisandhikaṃ).”
(52) Spk: Channa replied to Sāriputta’s questions by ascribing arahantship to himself, but Sāriputta, while knowing that he was still a worldling, just kept quiet. Mahācunda, however, gave him an exhortation to convince him of this.
(53) This “teaching of the Blessed One” is at Ud 81,6–10. Spk explains the connection between the teaching and the present situation thus: For one who is dependent (nissitassa): “dependent” on account of craving, conceit, and views; there is wavering (calitaṃ): palpitation. As Channa is unable to endure the arisen pain, there is now the palpitation of one who isn’t free from the grip of such thoughts as “I am in pain, the pain ismine.” By this, he is telling him, “You’re still a worldling.” No inclination (nati): no inclination of craving. No coming by way of rebirth, no going by way of death. This itself is the end of suffering: this itself is the end, the termination, the limit, of the suffering of defilements and of the suffering of the round. As to those who argue that the phrase “in between the two” (ubhayamantarena) implies an intermediate state (antarābhava), their statement is nonsense, for the existence of an intermediate state is rejected in the Abhidhamma. Therefore the meaning is: “Neither here, nor there, nor both—the other alternative.”
Though the Theravāda Abhidhamma (see Kvu 362–66) and the commentaries argue against the existence of an antarābhava, a number of canonical texts seem to support this notion. See below n. 382, and V, n. 65.
(54) Spk: He cut his jugular vein and just then the fear of death entered him. As the sign of his rebirth destiny appeared, he realized he was still a worldling and his mind became agitated. He set up insight, discerned the formations, and reaching arahantship, he attained final Nibbāna as a “same-header” (samasīsī; see I, n. 312).
(55) Spk: Although this declaration (of blamelessness) was made while Channa was still a worldling, as his attainment of final Nibbāna followed immediately, the Buddha answered by referring to that very declaration.
It should be noted that this commentarial interpretation is imposed on the text from the outside, as it were. If one sticks to the actual wording of the text it seems that Channa was already an arahant when he made his declaration, the dramatic punch being delivered by the failure of his two brother-monks to recognize this. The implication, of course, is that excruciating pain might motivate even an arahant to take his own life—not from aversion but simply from a wish to be free from unbearable pain.
(56) The name of the village differs slightly among the various eds.; I follow Ee here. I take mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulāni—the terms used to describe the lay families that supported the Venerable Channa—to be synonyms. The third term gives the opportunity for a word play. Spk glosses it as upasaṅkamitabbakulāni, “families to be approached” (that is, for his requisites). According to CPD, upavajja here represents Skt upavrajya; the word in this sense is not in PED, though this may be the only instance where it bears such a meaning. The word is homonymous with another word meaning “blameworthy,” representing Skt upavadya, thus linking up with Channa’s earlier avowal that he would kill himself blamelessly (anupavajja). See the following note.
(57) When the Buddha speaks about the conditions under which one is blameworthy (sa-upavajja), upavajja represents upavadya. Though earlier Spk explained the correct sense of upavajjakulāni, here the commentator seems oblivious to the pun and comments as if Channa had actually been at fault for associating too closely with lay people: “The Elder Sāriputta, showing the fault of intimacy with families (kulasaṃsaggadosa) in the preliminary stage of practice, asks: ‘When that bhikkhu had such supporters, could he have attained final Nibbāna?’ The Blessed One answers showing that he was not intimate with families.” For intimacy with families as a fault in monks, see 9:7, 16:3, 16:4, 20:9, 20:10.
(58) Also at MN No. 145, entitled Puṇṇovāda Sutta; the opening and closing paragraphs of the two versions are slightly different. According to Spk, Puṇṇa had been a merchant from the Sunāparanta country who came to Sāvatthī on business. Hearing the Buddha preach, he decided to become a bhikkhu. After his ordination he found the area around Sāvatthī uncongenial to his meditation and wished to return to his home country to continue his practice. He approached the Buddha to obtain guidance before departing. For biographical details, see DPPN 2:220–21. Sunāparanta was on the west coast of India. Its capital was Suppāraka, modern Sopāra in the district of Thāna near modern Mumbai.
(59) See 54:9.
(60) See I, n. 650.
(61) Ee omits ten’ ev’ antaravassena pañcamattāni upāsikāsatāni paṭipādesi, found in Be and Se (but in the latter with the verb paṭivedesi). At MN III 269,28–29 it is said that he attained final Nibbāna “at a later time” (aparena samayena), without specifying that this occurred during the same rains.
(62) Spk: Stirring (ejā) is craving, so called in the sense of moving (calanaṭṭhena). Anejā, “unstirred,” is a common description of an arahant.
(63) As at 35:30; see n. 16.
(64) As at 35:31; see n. 19.
(65) As at 35:23; see n. 8.
(66) I read with Be calañ c’ eva byathañ ca. Se and Ee read vyayañ in place of byathañ, but Be seems to have the support of Spk and Spk-pṭ. Spk (Be): Calañ c’ eva byathañ cā ti attano sabhāvena asaṇṭhahanato calati c’ eva byathati ca; “Moving and tottering: it moves and totters because it does not remain stable in its own nature.” (Spk (Se) is the same, but with the v.l. asaṃvahanato.) Spk-pṭ: Byathatī ti jarāya maraṇena ca pavedhati; “[It] totters: it trembles because of aging and death.” See too MW, s.v. vyath, to tremble, waver, come to naught, fail.
(67) Phuṭṭho bhikkhave vedeti phuṭṭho ceteti phuṭṭho sañjānāti. This shows the three aggregates of feeling, volitional formations, and perception respectively. Thus in regard to each physical sense base, all five aggregates are introduced: the sense base and its object belong to the aggregate of form; the corresponding consciousness to the aggregate of consciousness; and the other three aggregates arise from contact. In the case of the mind base, the physical basis of mind (vatthurūpa) and, in certain cases, the object are the form aggregate.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
