Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[4] Saḷāyatanavaggapāḷi - Thiên Sáu Xứ - The Book of the Six Sense Bases
*****
[01] Saḷāyatana Saṃyutta
Tương Ưng Sáu Xứ (e)
Connected Discourses on the Six Sense Bases
14. Devadahavaggo – Phẩm Devadaha – Devadaha
♦ 1. Devadahasuttaṃ (SN 35.134) – 134. I. Sát Na Ở Devadaha (72) (S.iv,124) – 134. (1) At Devadaha (137)
| ♦ 134. ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati devadahaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. | 1) Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại một thị trấn của dân chúng Sakka, tên là Devadaha. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling among the Sakyans where there was a town of the Sakyans named Devadaha. |
| tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi — “nāhaṃ, bhikkhave, sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi, na ca panāhaṃ, bhikkhave, sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu nāppamādena karaṇīyanti vadāmi. |
2) Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: -- Này các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố rằng đối với tất cả Tỷ-kheo cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta cũng không tuyên bố rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. |
2) There the Blessed One addressed the bhikkhus thus: — “Bhikkhus, I do not say of all bhikkhus that they still have work to do with diligence in regard to the six bases for contact, [125] nor do I say of all bhikkhus that they do not have work to do with diligence in regard to the six bases for contact. |
| ye te, bhikkhave, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññā vimuttā, tesāhaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu nāppamādena karaṇīyanti vadāmi. taṃ kissa hetu? | 3) Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành tựu Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, đã được giải thoát nhờ chánh trí; thời này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng không cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. Vì sao? | 3) “I do not say of those bhikkhus who are arahants, whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what had to be done, laid down the burden, reached their own goal, utterly destroyed the fetters of existence, and are completely liberated through final knowledge, that they still have work to do with diligence in regard to the six bases for contact. Why is that? |
| kataṃ tesaṃ appamādena, abhabbā te pamajjituṃ. | 4) Vì các vị ấy đã hành trì không phóng dật, đến nỗi họ không thể trở thành phóng dật. | 4) They have done their work with diligence; they are incapable of being negligent. |
| ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū sekkhā {sekhā (sī. syā. kaṃ. pī. ka.)} appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānā viharanti, tesāhaṃ, bhikkhave, bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi. taṃ kissa hetu? | 5) Này các Tỷ-kheo, còn những Tỷ-kheo nào còn là hữu học, sở nguyện chưa thành đạt, đang sống cần cầu vô thượng an ổn khỏi các khổ ách; thời này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng họ cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. Vì sao? | 5) “But I say of those bhikkhus who are trainees, who have not attained their mind’s ideal, who dwell aspiring for the unsurpassed security from bondage, that they still have work to do with diligence in regard to the six bases for contact. Why is that? |
| santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā manoramāpi, amanoramāpi. tyāssa phussa phussa cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhanti. | 6) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức khả ái và không khả ái. Dầu chúng xúc chạm tâm nhiều lần, (73) chúng không chi phối được tâm và tồn tại. | 6) There are, bhikkhus, forms cognizable by the eye that are agreeable and those that are disagreeable. [One should train so that] these do not persist obsessing one’s mind even when they are repeatedly experienced. |
| cetaso apariyādānā āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā {apammuṭṭhā (sī.), appamuṭṭhā (syā. kaṃ.)}, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, appamādaphalaṃ sampassamāno tesaṃ bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi | Do tâm không bị chi phối, tinh cần, tinh tấn khởi lên, không có biếng nhác; niệm được an trú, không có thất thoát; thân được khinh an, không có cuồng nhiệt; tâm được định tĩnh, nhứt tâm. Này các Tỷ-kheo, thấy được quả không phóng dật này, đối với những Tỷ-kheo ấy. Ta tuyên bố rằng, cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. | When the mind is not obsessed, tireless energy is aroused, unmuddled mindfulness is set up, the body becomes tranquil and untroubled, the mind becomes concentrated and one-pointed. Seeing this fruit of diligence, bhikkhus, I say that those bhikkhus still have work to do with diligence in regard to the six bases for contact. |
| ... pe ... | 7-10) Này các Tỷ-kheo, có những tiếng do tai nhận thức... có những hương do mũi nhận thức... có những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân nhận thức... | 7-11) “There are, bhikkhus, sounds cognizable by the ear … |
| santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā manoramāpi amanoramāpi. tyāssa phussa phussa cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhanti. cetaso apariyādānā āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, appamādaphalaṃ sampassamāno tesaṃ bhikkhūnaṃ chasu {chassu (sī.)} phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmī”ti. paṭhamaṃ. | 11) Này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận thức khả ái và không khả ái. Dầu chúng xúc chạm tâm nhiều lần, chúng không chi phối được tâm và tồn tại. Do tâm không bị chi phối, tinh cần, tinh tấn khởi lên, không có biếng nhác; niệm được an trú, không có thất thoát; thân được khinh an, không cuồng nhiệt; tâm được định tĩnh, nhứt tâm. Này các Tỷ-kheo, thấy được quả không phóng dật này, đối với những Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng, cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. | mental phenomena cognizable by the mind that are agreeable and those that are disagreeable. [One should train so that] these do not persist obsessing one’s mind even when they are repeatedly experienced. When the mind is not obsessed, tireless energy is aroused, unmuddled mindfulness is set up, the body becomes tranquil and untroubled, the mind becomes concentrated and one-pointed. Seeing this fruit of diligence, bhikkhus, I say that those bhikkhus still have work to do with diligence in regard to the six bases for contact.” [126] |
♦ 2. Khaṇasuttaṃ (SN 35.135) – 135. II. Thâu Nhiếp (74) (S.iv, 126) – 135. (2) The Opportunity
| ♦ 135. “lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṃ vo, bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāya. |
1) ... 2) -- Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ-kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội (khaṇa) để sống Phạm hạnh. |
1-2) “Bhikkhus, it is a gain for you, it is well gained by you, that you have obtained the opportunity for living the holy life. |
| diṭṭhā mayā, bhikkhave, chaphassāyatanikā nāma nirayā. | 3) Này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy các địa ngục gọi là sáu xúc xứ địa ngục. | 3) I have seen, bhikkhus, the hell named ‘Contact’s Sixfold Base.’ (138) |
| tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati aniṭṭharūpaṃyeva passati, no iṭṭharūpaṃ; akantarūpaṃyeva passati, no kantarūpaṃ; amanāparūpaṃyeva passati, no manāparūpaṃ. | Ở đấy, phàm mắt thấy sắc gì, thấy sắc không khả lạc, không phải sắc khả lạc; thấy sắc không khả hỷ, không phải sắc khả hỷ; thấy sắc không khả ý, không phải sắc khả ý. | There whatever form one sees with the eye is undesirable, never desirable; unlovely, never lovely; disagreeable, never agreeable. |
| yaṃ kiñci sotena saddaṃ suṇāti ... pe ... yaṃ kiñci ghānena gandhaṃ ghāyati ... pe ... yaṃ kiñci jivhāya rasaṃ sāyati ... pe ... yaṃ kiñci kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati ... pe ... | Phàm tai nghe tiếng gì... Phàm mũi ngửi hương gì... Phàm lưỡi nếm vị gì... Phàm thân cảm xúc gì... | Whatever sound one hears with the ear … Whatever odor one smells with the nose … Whatever taste one savours with the tongue … Whatever tactile object one feels with the body … |
| yaṃ kiñci manasā dhammaṃ vijānāti aniṭṭharūpaṃyeva vijānāti, no iṭṭharūpaṃ; akantarūpaṃyeva vijānāti, no kantarūpaṃ; amanāparūpaṃyeva vijānāti, no manāparūpaṃ. | Phàm ý nhận thức pháp gì, nhận thức pháp không khả lạc, không phải pháp khả lạc; nhận thức không phải khả hỷ, không phải pháp khả hỷ; nhận thức pháp không khả ý, không phải pháp khả ý. | Whatever mental phenomenon one cognizes with the mind is undesirable, never desirable; unlovely, never lovely; disagreeable, never agreeable. |
| lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṃ vo, bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāya. | Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ-kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội để sống Phạm hạnh. | “It is a gain for you, bhikkhus, it is well gained by you, that you have obtained the opportunity for living the holy life. |
| diṭṭhā mayā, bhikkhave, chaphassāyatanikā nāma saggā. | 4) Này các Tỷ-kheo, Ta đã thấy các Thiên giới gọi là sáu xúc xứ Thiên giới. | 4) I have seen, bhikkhus, the heaven named ‘Contact’s Sixfold Base.’ (139) |
| tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati iṭṭharūpaṃyeva passati, no aniṭṭharūpaṃ; kantarūpaṃyeva passati, no akantarūpaṃ; manāparūpaṃyeva passati, no amanāparūpaṃ | Tại đấy, phàm mắt thấy sắc gì, thấy sắc khả lạc, không phải sắc không lạc; thấy sắc khả hỷ, không phải sắc không khả hỷ; thấy sắc khả ý, không phải sắc không khả ý. | There whatever form one sees with the eye is desirable, never undesirable; lovely, never unlovely; agreeable, never disagreeable. |
| ... pe ... yaṃ kiñci jivhāya rasaṃ sāyati ... pe ... | Phàm tai nghe tiếng gì... Phàm mũi ngửi hương gì... Phàm lưỡi nếm vị gì... Phàm thân cảm xúc gì... | Whatever sound one hears with the ear … Whatever odor one smells with the nose … Whatever taste one savors with the tongue … Whatever tactile object one feels with the body … |
| yaṃ kiñci manasā dhammaṃ vijānāti iṭṭharūpaṃyeva vijānāti, no aniṭṭharūpaṃ; kantarūpaṃyeva vijānāti, no akantarūpaṃ; manāparūpaṃyeva vijānāti, no amanāparūpaṃ. | Phàm ý nhận thức pháp gì, nhận thức pháp khả lạc, không phải không khả lạc; nhận thức pháp khả hỷ, không phải không khả hỷ; nhận thức pháp khả ý, không phải pháp không khả ý. | Whatever mental phenomenon one cognizes with the mind is desirable, never undesirable; lovely, never unlovely; agreeable, never disagreeable. |
| lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṃ vo, bhikkhave, khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāyā”ti. dutiyaṃ. | Này các Tỷ-kheo, các Ông được lợi đắc. Này các Tỷ-kheo, các Ông được khéo lợi đắc. Các Ông đã nắm được cơ hội để sống Phạm hạnh. | “It is a gain for you, bhikkhus, it is well gained by you, that you have obtained the opportunity for living the holy life.” |
♦ 3. Paṭhamarūpārāmasuttaṃ (SN 35.136) – 136. III. Không Thâu Nhiếp (1) (75) – 136. (3) Delight in Forms (1) (140)
| ♦ 136. “rūpārāmā, bhikkhave, devamanussā rūparatā rūpasammuditā. rūpavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā, bhikkhave, devamanussā viharanti. |
1) ... 2) Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích thú sắc, bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời sống đau khổ. |
1-2) “Bhikkhus, devas and humans delight in forms, take delight in forms, rejoice in forms. With the change, fading away, and cessation of forms, devas and humans dwell in suffering. |
| saddārāmā, bhikkhave, devamanussā saddaratā saddasammuditā. saddavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā, bhikkhave, devamanussā viharanti. gandhārāmā... rasārāmā... phoṭṭhabbārāmā... | ... thích thú tiếng... thích thú hương... thích thú vị... thích thú xúc... | Devas and humans delight in sounds … delight in odours … delight in tastes … delight in tactile objects … |
| dhammārāmā, bhikkhave, devamanussā dhammaratā dhammasammuditā. dhammavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā, bhikkhave, devamanussā viharanti. | Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích thú pháp, bị pháp kích thích. Khi pháp biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời sống đau khổ. | delight in mental phenomena, [127] take delight in mental phenomena, rejoice in mental phenomena. With the change, fading away, and cessation of mental phenomena, devas and humans dwell in suffering. |
| tathāgato ca kho, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho rūpānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavaṃ ca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na rūpārāmo na rūparato na rūpasammudito. rūpavipariṇāmavirāganirodhā sukho, bhikkhave, tathāgato viharati. | 3) Này các Tỷ-kheo, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và xuất ly của sắc, không có thích thú sắc, không có ưa thích sắc, không bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống an lạc. | 3) “But, bhikkhus, the Tathāgata, the Arahant, the Fully Enlightened One, has understood as they really are the origin and the passing away, the gratification, the danger, and the escape in the case of forms. He does not delight in forms, does not take delight in forms, does not rejoice in forms. With the change, fading away, and cessation of forms, the Tathāgata dwells happily. |
| saddānaṃ... gandhānaṃ... rasānaṃ... phoṭṭhabbānaṃ... | ... không thích thú tiếng... không thích thú hương... không thích thú vị... không thích thú xúc... | “He has understood as they really are the origin and the passing away, the gratification, the danger, and the escape in the case of sounds … odors … tastes … tactile objects … |
| dhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na dhammārāmo, na dhammarato, na dhammasammudito. dhammavipariṇāmavirāganirodhā sukho, bhikkhave, tathāgato viharati”. | Sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của pháp, Như Lai không thích thú pháp, không ưa thích pháp, không bị pháp kích thích. Khi pháp biến hoại, ly tham, đoạn diệt, Như Lai sống an lạc. | mental phenomena. He does not delight in mental phenomena, does not take delight in mental phenomena, does not rejoice in mental phenomena. With the change, fading away, and cessation of mental phenomena, the Tathāgata dwells happily.” |
| idamavoca bhagavā. idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā — | 4) Thế Tôn nói như vậy, Thiện Thệ nói vậy xong, bậc Ðạo Sư lại nói thêm: (76) | 4) This is what the Blessed One said. Having said this, the Fortunate One, the Teacher, further said this: (141) |
|
♦ “rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā. ♦ iṭṭhā kantā manāpā ca, yāvatatthīti vuccati. ♦ “sadevakassa lokassa, ete vo sukhasammatā. |
1) Sắc, thanh, hương, vị, xúc, Và toàn thể các pháp, Khả lạc, hỷ, khả ý, Như vậy, chúng được gọi. |
1) “Forms, sounds, odours, tastes, Tactiles and all objects of mind— Desirable, lovely, agreeable, So long as it’s said: ‘They are.’ |
|
♦ yattha cete nirujjhanti, taṃ tesaṃ dukkhasammataṃ. ♦ “sukhaṃ {sukhanti (sī.)} diṭṭhamariyebhi, sakkāyassa nirodhanaṃ. ♦ paccanīkamidaṃ hoti, sabbalokena passataṃ. |
2) Chư Thiên và Người đời, Xem chúng là khả lạc, Chỗ nào chúng đoạn diệt, Thiên, Nhân thấy đau khổ. |
2) “These are considered happiness By the world with its devas; But where these cease, That they consider suffering. |
|
♦ “yaṃ pare sukhato āhu, tadariyā āhu dukkhato. ♦ yaṃ pare dukkhato āhu, tadariyā sukhato vidū. |
3) Bậc Thánh thấy an lạc, Khi thân kiến đoạn diệt, Bậc Thánh xem trái ngược, Mọi quan điểm của đời. |
3) “The noble ones have seen as happiness The ceasing of identity. This [view] of those who clearly see Runs counter to the entire world. (142) |
|
♦ “passa dhammaṃ durājānaṃ, sammūḷhettha aviddasu. ♦ nivutānaṃ tamo hoti, andhakāro apassataṃ. ♦ “satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmi. |
4) Ðiều người gọi là lạc, Bậc Thánh gọi là khổ. Ðiều người gọi là khổ, Thánh nhân biết là lạc. |
4) “What others speak of as happiness, That the noble ones say is suffering; What others speak of as suffering, That the noble ones know as bliss. |
|
♦ santike na vijānanti, maggā {magā (sī.)} dhammassa akovidā. ♦ “bhavarāgaparetebhi, bhavarāgānusārībhi {bhavasotānusāribhi (syā. kaṃ. pī.), bhavasotānusārihi (sī.)}. |
5) Thấy pháp khó nhận biết, Kẻ vô trí mê loạn, Tối tăm đối vô minh, Mù lòa đối không thấy. |
5) “Behold this Dhamma hard to comprehend: Here the foolish are bewildered. For those with blocked minds it is obscure, Sheer darkness for those who do not see. [128] |
|
♦ māradheyyānupannehi, nāyaṃ dhammo susambudho. ♦ “ko nu aññatra mariyebhi, padaṃ sambuddhumarahati. |
6) Thiện nhân mắt rộng mở, Thấy rõ ràng ánh sáng, Sống gần, biết rõ ràng, Thuần thục trong pháp lớn. |
6) “But for the good it is disclosed, It is light here for those who see. The dullards unskilled in the Dhamma Don’t understand it in its presence. |
| ♦ yaṃ padaṃ sammadaññāya, parinibbanti anāsavā”ti. tatiyaṃ. | 7) Bị tham sanh chinh phục, Bị dòng hữu cuốn trôi, Bị Ác ma chi phối, Không giác ngộ pháp này. |
7) “This Dhamma isn’t easily understood By those afflicted with lust for existence, Who, flow along in the stream of existence, Deeply mired in Māra’s realm. |
| 8) Ngoài Thánh không có ai, Giác ngộ con đường này, Con đường đạt Niết-bàn, Chánh trí thoát lậu hoặc. |
8) “Who else apart from the noble ones Are able to understand this state? When they have rightly known that state, The taintless ones are fully quenched.” (143) |
♦ 4. Dutiyarūpārāmasuttaṃ (SN 35.137) – IV. Không Thâu Nhiếp (2) (77) – 137. (4) Delight in Forms (2)
| ♦ 137. “rūpārāmā, bhikkhave, devamanussā rūparatā rūpasammuditā. rūpavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā, bhikkhave, devamanussā viharanti. | 5) Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích thú sắc, bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời sống đau khổ. | (Identical with the preceding sutta, but without the verses.) |
| saddārāmā... gandhārāmā... rasārāmā ... phoṭṭhabbārāmā... | ... thích thú tiếng... thích thú hương... thích thú vị... thích thú xúc... | |
| dhammārāmā, bhikkhave, devamanussā dhammaratā dhammasammuditā. dhammavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā, bhikkhave, devamanussā viharanti. | Này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời thích thú pháp, bị pháp kích thích. Khi pháp biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, chư Thiên và Người đời sống đau khổ. | |
| tathāgato ca, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho rūpānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na rūpārāmo na rūparato na rūpasammudito. rūpavipariṇāmavirāganirodhā sukho, bhikkhave, tathāgato viharati. | 6) Này các Tỷ-kheo, Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sắc, không thích thú sắc, không ưa thích sắc, không bị sắc kích thích. Khi sắc biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống an lạc | |
| saddānaṃ... gandhānaṃ... rasānaṃ... phoṭṭhabbānaṃ... | ... không thích thú tiếng... không thích thú hương... không thích thú vị... không thích thú xúc... | |
| dhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na dhammārāmo na dhammarato na dhammasammudito. dhammavipariṇāmavirāganirodhā sukho, bhikkhave, tathāgato viharatī”ti. catutthaṃ. | Sau khi như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các pháp, Như Lai không thích thú pháp, không ưa thích pháp, không bị các pháp kích thích. Khi các pháp biến hoại, ly tham, đoạn diệt, này các Tỷ-kheo, Như Lai sống an lạc. |
♦ 5. Paṭhamanatumhākaṃsuttaṃ (SN 35.138) – 137. V. Các Lậu (1) (S.iv,128) – 138. (5) Not Yours (1) (144)
| ♦ 138. “yaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ taṃ pajahatha. taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? |
1) ... 2) Này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, hãy từ bỏ chúng. Từ bỏ chúng sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông. Và này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông? |
1-2) “Bhikkhus, whatever is not yours, abandon it. When you have abandoned it, that will lead to your welfare and happiness. And what is it, bhikkhus, that is not yours? |
| cakkhu, bhikkhave, na tumhākaṃ; taṃ pajahatha. taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati | 3-8) Mắt, này các Tỷ-kheo, không phải của các Ông, hãy từ bỏ mắt. Từ bỏ mắt sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông. | 3-8) The eye is not yours: abandon it. When you have abandoned it, that will lead to your welfare and happiness. |
| ... pe ... jivhā na tumhākaṃ; taṃ pajahatha. sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati ... pe ... mano na tumhākaṃ; taṃ pajahatha. so vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati. | ... Tai... Mũi... Lưỡi... Thân... Ý, này các Tỷ-kheo, không phải của các Ông, hãy từ bỏ ý. Từ bỏ ý sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông. | The ear is not yours … [129] … The mind is not yours: abandon it. When you have abandoned it, that will lead to your welfare and happiness. |
| seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya, api nu tumhākaṃ evamassa — ‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotī’”ti? “no hetaṃ, bhante”. “taṃ kissa hetu”? “na hi no etaṃ, bhante, attā vā attaniyaṃ vā”ti. |
9) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong rừng Jeta này, có người mang đi, hoặc đem đốt, hoặc tùy duyên làm một việc gì đối với cỏ, củi, cành và lá, thời các Ông có vì vậy mà nghĩ rằng người ấy mang các Ông đi, đốt các Ông, hay tùy duyên làm một việc gì với các Ông? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. -- Vì sao? -- Bạch Thế Tôn, vì cái ấy không phải tự ngã, không thuộc tự ngã. |
9) “Suppose, bhikkhus, people were to carry off the grass, sticks, branches, and foliage in this Jeta’s Grove, or to burn them, or to do with them as they wish. Would you think: ‘People are carrying us off, or burning us, or doing with us as they wish’?” — “No, venerable sir. — For what reason? — Because, venerable sir, that is neither our self nor what belongs to our self.” |
| “evameva kho, bhikkhave, cakkhu na tumhākaṃ; taṃ pajahatha. taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati ... pe ... jivhā na tumhākaṃ; taṃ pajahatha. sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati ... pe ... mano na tumhākaṃ; taṃ pajahatha. so vo pahīno hitāya sukhāya bhavissatī”ti. pañcamaṃ. | 10) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo. Mắt không phải của các Ông, hãy từ bỏ mắt. Từ bỏ mắt sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông. Tai... Mũi... Lưỡi... Thân... Ý, này các Tỷ-kheo, không phải của các Ông, hãy từ bỏ ý. Từ bỏ ý, sẽ đem lại hạnh phúc, an lạc cho các Ông. | 10) “So too, bhikkhus, the eye is not yours … The ear … The mind is not yours … When you have abandoned it, that will lead to your welfare and happiness.” |
♦ 6. Dutiyanatumhākaṃsuttaṃ (SN 35.139) – 138. V. Các Lậu (2) (S.iv,129) – 139. (6) Not Yours (2)
| ♦ 139. “yaṃ, bhikkhave, na tumhākaṃ, taṃ pajahatha. taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati. kiñca, bhikkhave, na tumhākaṃ? |
1) ... 2) -- Này các Tỷ-kheo, cái gì không phải của các Ông, hãy từ bỏ chúng... (Như kinh trước, chỉ khác là thế vào các sắc, các tiếng, các hương, các vị, các xúc, và các pháp). |
(Identical with the preceding sutta, but stated by way of the six external bases.) |
| rūpā, bhikkhave, na tumhākaṃ; te pajahatha. te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. saddā... gandhā... rasā... phoṭṭhabbā... dhammā na tumhākaṃ; te pajahatha. te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti. | ||
| seyyathāpi, bhikkhave, yaṃ imasmiṃ jetavane ... pe ... evameva kho, bhikkhave, rūpā na tumhākaṃ; te pajahatha. te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissantī”ti. chaṭṭhaṃ. |
♦ 7. Ajjhattāniccahetusuttaṃ (SN 35.140) – 140. VI. Nội Căn Do Nhân (1) (S.iv,129) – 140. (7) Impermanent with Cause (Internal)
| ♦ 140. “cakkhuṃ, bhikkhave, aniccaṃ. yopi hetu, yopi paccayo cakkhussa uppādāya, sopi anicco. aniccasambhūtaṃ, bhikkhave, cakkhu kuto niccaṃ bhavissati. |
1) ... 2) -- Này các Tỷ-kheo, mắt là vô thường. Do nhân gì, do duyên gì khiến mắt khởi lên, cái ấy cũng vô thường. Này các Tỷ-kheo, mắt do nhân vô thường khởi lên, từ đâu sẽ thường còn được? |
1-3) — “Bhikkhus, the eye is impermanent. (145) The cause and condition for the arising of the eye is also impermanent. As the eye has originated from what is impermanent, how could it be permanent? [130] |
| ... pe ... jivhā aniccā. yopi hetu, yopi paccayo jivhāya uppādāya sopi anicco. aniccasambhūtā, bhikkhave, jivhā kuto niccā bhavissati ... pe ... | 4-7) ... tai... mũi... lưỡi... thân... | 4-8) “The ear is impermanent…. |
| mano anicco. yopi, bhikkhave, hetu yopi paccayo manassa uppādāya, sopi anicco. aniccasambhūto, bhikkhave, mano kuto nicco bhavissati! | 8) Này các Tỷ-kheo, ý là vô thường. Do nhân gì, do duyên gì khiến ý khởi lên, cái ấy cũng vô thường. Này các Tỷ-kheo, ý do nhân vô thường khởi lên, từ đâu có thể thường được? | The mind is impermanent. The cause and condition for the arising of the mind is also impermanent. As the mind has originated from what is impermanent, how could it be permanent? |
| evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati ... pe ... jivhāyapi nibbindati ... pe ... nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. sattamaṃ. | 9) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt... đối với ý. Do nhàm chán, vị ấy ly tham... "... không còn trở lui trạng thái này nữa". | 9) “Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple experiences revulsion towards the eye … towards the mind. Experiencing revulsion, he becomes dispassionate. Through dispassion [his mind] is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: ‘It’s liberated.’ He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
♦ 8. Ajjhattadukkhahetusuttaṃ (SN 35.141) – 140. VII. Nội Căn Do Nhân (2) (78) (S.iv,130) – 141. (8) Suffering with Cause (Internal)
| ♦ 141. “cakkhuṃ, bhikkhave, dukkhaṃ. yopi hetu yopi paccayo cakkhussa uppādāya, sopi dukkho. dukkhasambhūtaṃ, bhikkhave, cakkhu kuto sukhaṃ bhavissati | (Như kinh trên, chỉ khác khổ thế cho vô thường) ... | “Bhikkhus, the eye is suffering. The cause and condition for the arising of the eye is also suffering. As the eye has originated from what is suffering, how could it be happiness? |
| ... pe ... jivhā dukkhā. yopi hetu, yopi paccayo jivhāya uppādāya, sopi dukkho. dukkhasambhūtā, bhikkhave, jivhā kuto sukhā bhavissati ... pe ... mano dukkho. yopi hetu yopi paccayo manassa uppādāya, sopi dukkho. dukkhasambhūto, bhikkhave, mano kuto sukho bhavissati! | “The ear is suffering…. The mind is suffering. The cause and condition for the arising of the mind is also suffering. As the mind has originated from what is suffering, how could it be happiness? | |
| evaṃ passaṃ ... pe ... ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. aṭṭhamaṃ. | “Seeing thus … He understands: ‘… there is no more for this state of being.’” |
♦ 9. Ajjhattānattahetusuttaṃ (SN 35.142) – 141. VIII. Nội Căn Do Nhân (3) (S.iv,130) – 142. (9) Nonself with Cause (Internal)
| ♦ 142. “cakkhuṃ, bhikkhave, anattā. yopi hetu, yopi paccayo cakkhussa uppādāya, sopi anattā. anattasambhūtaṃ, bhikkhave, cakkhu kuto attā bhavissati | (Như kinh trên, chỉ khác vô ngã thế cho vô thường) ... | “Bhikkhus, the eye is nonself. The cause and condition for the arising of the eye is also nonself. As the eye has originated from what is nonself, how could it be self? |
| ... pe ... jivhā anattā. yopi hetu yopi paccayo jivhāya uppādāya, sopi anattā. anattasambhūtā, bhikkhave, jivhā kuto attā bhavissati ... pe ... mano anattā. yopi hetu yopi paccayo manassa uppādāya, sopi anattā. anattasambhūto, bhikkhave, mano kuto attā bhavissati! | “The ear is nonself…. The mind is nonself. The cause and condition for the arising of the mind [131] is also nonself. As the mind has originated from what is nonself, how could it be self? | |
| evaṃ passaṃ ... pe ... ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. navamaṃ. | “Seeing thus … He understands: ‘… there is no more for this state of being.’” |
♦ 10. Bāhirāniccahetusuttaṃ (SN 35.143) – 142-144. IX-X. Ngoại Căn Do Nhân (1) (2) (3) (79) (S.iv,131) – 143-145. (10)-(12) Impermanent with Cause, Etc. (External)
| ♦ 143. “rūpā, bhikkhave, aniccā. yopi hetu, yopi paccayo rūpānaṃ uppādāya, sopi anicco. aniccasambhūtā, bhikkhave, rūpā kuto niccā bhavissanti! | (Như các kinh trước, chỉ thế vào các sắc, các tiếng, các hương, các vị, các xúc, các pháp)... | (These three suttas are identical with §§140-42, but are stated by way of the six external sense bases.) |
| saddā... gandhā... rasā... phoṭṭhabbā... dhammā aniccā. yopi hetu, yopi paccayo dhammānaṃ uppādāya, sopi anicco. aniccasambhūtā, bhikkhave, dhammā kuto niccā bhavissanti! | ||
| evaṃ passaṃ ... pe ... ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. dasamaṃ. |
♦ 11. Bāhiradukkhahetusuttaṃ (SN 35.144) – ... – ...
| ♦ 144. “rūpā, bhikkhave, dukkhā. yopi hetu, yopi paccayo rūpānaṃ uppādāya, sopi dukkho. dukkhasambhūtā, bhikkhave, rūpā kuto sukhā bhavissanti! | ... | ... |
| saddā... gandhā... rasā... phoṭṭhabbā... dhammā dukkhā. yopi hetu, yopi paccayo dhammānaṃ uppādāya, sopi dukkho. dukkhasambhūtā, bhikkhave, dhammā kuto sukhā bhavissanti! | ||
| evaṃ passaṃ ... pe ... ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. ekādasamaṃ. |
♦ 12. Bāhirānattahetusuttaṃ (SN 35.145) – ... – ...
| ♦ 145. “rūpā, bhikkhave, anattā. yopi hetu, yopi paccayo rūpānaṃ uppādāya, sopi anattā. anattasambhūtā, bhikkhave, rūpā kuto attā bhavissanti! | ... | ... |
| saddā... gandhā... rasā... phoṭṭhabbā... dhammā anattā. yopi hetu, yopi paccayo dhammānaṃ uppādāya, sopi anattā. anattasambhūtā, bhikkhave, dhammā kuto attā bhavissanti! | ||
| evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpesupi nibbindati, saddesupi... gandhesupi... rasesupi... phoṭṭhabbesupi... dhammesupi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. dvādasamaṃ. | ||
|
♦ devadahavaggo cuddasamo. ♦ tassuddānaṃ — ♦ devadaho khaṇo rūpā, dve natumhākameva ca. ♦ hetunāpi tayo vuttā, duve ajjhattabāhirāti. |
*****
(72) Bản tiếng Anh của PTS: The Moment on Devadaha, nghĩa là Sát-na ở Devadaha.
(73) Phussaphussa. Xem S. II 235; KS III. 17 (chú thích); D. I. 45.
(74) Xem S. IV. 70; KS. IV. 40 (kinh 94 ở trước). Bản tiếng Anh của PTS: Including (the Sixfold Sense-sphere), nghĩa là Thâu nhiếp (sáu xúc xứ).
(75) Bản tiếng Anh của PTS: Not Including (the Sixfold Sense-sphere), nghĩa là Không thâu nhiếp (sáu xúc xứ).
(76) Xem Sn.148-49.
(77) Tên kinh này và kinh kế tiếp trong bản tiếng Anh của PTS dịch: Leaves, nghĩa là Các lá. Bản Hán: Bất chấp trước 不觐著(TV. 16. 0006.35.136. 0167a07).
(78) Tên kinh này và 2 kinh kế tiếp (141, 142) trong bản tiếng Anh của PTS dịch: The Personal, by Way of Condition, nghĩa là Nội căn do nhân.
(79) Tên kinh này và 2 kinh kế tiếp (144, 145) trong bản tiếng Anh của PTS: The External, by Way of Condition, nghĩa là Ngoại căn do nhân.
*****
(137) Due to a misreading of the summary verse at IV 132, Ee wrongly entitles this sutta “Devadahakhaṇo” and the next “Saṅgayha.” Correctly, as in Be and Se, this sutta is “Devadaha,” the next “Khaṇa,” and the third “Saṅgayha.”
(138) Chaphassāyatanikā. Spk: There is no separate hell named “Contact’s Sixfold Base,” for this designation applies to all thirty-one great hells; but this is said here with reference to the great hell Avıci. At 56:43, a hell so described is referred to as mahāpariḷāha niraya, the Hell of the Great Conflagration.
(139) Spk: Here the Tāvatiṃsa city is intended. What does he show by this? “It isn’t possible to live the holy life of the path either in hell, because of extreme suffering, or in heaven, because of extreme pleasure, on account of which negligence arises through continuous amusements and delights. But the human world is a combination of pleasure and pain, so this is the field of action for the holy life of the path. The human state gained by you is the opportunity, the occasion, for living the holy life.”
(140) Ee wrongly entitles this sutta Agayha, and runs it together with the next (beginning at IV 128,8). Thus from 35:137 on my count exceeds Ee’s by one. Be entitles 35:136 Paṭhamarūpārāma and 35:137 Dutiya-rūpārāma, while in Se they are called Sagayha and Gayha respectively. The latter, it seems, should be amended to Agayha, as the distinction between them is the inclusion of verses in the former and their absence in the latter.
(141) The verses = Sn 759–65. The following corrections should be made in Ee (at IV 127–28): v. 5a read: Passa dhammaṃ durājānaṃ; 6cd: santike na vijānanti, magā dhammass’ akovidā; 8b: buddhuṃ. At 3b, Be and Ee have sakkāyassa nirodhanaṃ, Se sakkāyass’ uparodhanaṃ; the meaning is the same. I read 3d with Be and Se as passataṃ, though Ee dassanaṃ is supported by some mss, and Spk can be read as leaning towards either alternative (see following note).
(142) Spk: This view of the wise who see (idaṃ passantānaṃ paṇḍitānaṃ dassanaṃ) runs counter (paccanīkaṃ), contrary, to the entire world. For the world conceives the five aggregates as permanent, happiness, self, and beautiful,while to thewise they are impermanent, suffering, nonself, and foul.
(143) Spk: Who else except the noble ones are able to know that state of Nibbāna (nibbānapadaṃ)? Having known it rightly by the wisdom of arahantship, they immediately become taintless and are fully quenched by the quenching of the defilements (kilesaparinibbānena parinibbanti). Or else, having become taintless by rightly knowing, in the end they are fully quenched by the quenching of the aggregates (khandhaparinibbānena parinibbanti).
(144) This sutta and the next are parallel to 22:33–34, and are more concise variants on 35:101–2. My title here follows Be; Se entitles them Palāsa, Ee Palāsinā, both meaning “foliage.”
(145) 35:140–45 are parallel to 22:18–20.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
