Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[4] Saḷāyatanavaggapāḷi - Thiên Sáu Xứ - The Book of the Six Sense Bases
*****
[01] Saḷāyatana Saṃyutta
Tương Ưng Sáu Xứ (b)
Connected Discourses on the Six Sense Bases
07. Migajālavaggo – Phẩm Migajāla – Migajāla
♦ 1. Paṭhamamigajālasuttaṃ (SN 35.63) – 63.I. Bởi Migajāla (18) (S.iv,35) – 63. (1) Migajāla (1)
| ♦ 63. sāvatthinidānaṃ. atha kho āyasmā migajālo yena bhagavā ... pe ... |
1) Nhân duyên ở Sāvatthī... 2) Tôn giả Migajāla đi đến Thế Tôn... |
1) At Sāvatthī… 2) Then the Venerable Migajāla approached the Blessed One, paid homage to him, sat down to one side, |
| ekamantaṃ nisinno kho āyasmā migajālo bhagavantaṃ etadavoca — “‘ekavihārī, ekavihārī’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, ekavihārī hoti, kittāvatā ca pana sadutiyavihārī hotī”ti? |
3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Migajāla bạch Thế Tôn: -- "Sống một mình! Sống một mình!", bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào là sống một mình? Và cho đến như thế nào là sống có người thứ hai? |
3) and said to him: (26) — “Venerable sir, it is said, ‘a lone dweller, a lone dweller.’ (27) [36] In what way, venerable sir, is one a lone dweller, and in what way is one dwelling with a partner?” (28) |
| ♦ “santi kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī {nandi (sī. syā. kaṃ. pī.)}. nandiyā sati sārāgo hoti; sārāge sati saṃyogo hoti. nandisaṃyojanasaṃyutto kho, migajāla, bhikkhu sadutiyavihārīti vuccati. | 4) -- Này Migajāla, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán dương và trú với lòng tham luyến sắc ấy ; do vị ấy hoan hỷ, tán dương và trú với lòng tham luyến sắc ấy nên hỷ (nandi) khởi lên. Do hỷ có mặt nên dục tham (sārāgo) có mặt. Do dục tham có mặt nên triền phược có mặt. Bị trói buộc bởi hỷ triền phược, này Migajāla, nên Tỷ-kheo được gọi là người sống có người thứ hai. | 4) — “There are, Migajāla, forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them, welcomes them, and remains holding to them, delight arises. When there is delight, there is infatuation. When there is infatuation, there is bondage. Bound by the fetter of delight, Migajāla, a bhikkhu is called one dwelling with a partner. |
| santi ... pe ... santi kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. nandiyā sati sārāgo hoti; sārāge sati saṃyogo hoti. nandisaṃyojanasaṃyutto kho, migajāla, bhikkhu sadutiyavihārīti vuccati. | 5-8) ... có những tiếng do tai nhận thức... có những hương do mũi nhận thức... có những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân nhận thức... | 5-9) … “There are, Migajāla, sounds cognizable by the ear … odors cognizable by the nose … tastes cognizable by the tongue … tactile objects cognizable by the body … |
| 9) Này Migajāla, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán dương và trú với lòng tham luyến pháp ấy; do vị ấy hoan hỷ, tán dương và trú với lòng tham luyến pháp ấy nên hỷ khởi lên. Do hỷ có mặt nên dục tham có mặt. Do dục tham có mặt nên triền phược có dmặt. Bị trói buộc bởi hỷ triền phược, này Migajāla, nên Tỷ-kheo được gọi là người sống có người thứ hai. | mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them … he is called one dwelling with a partner. | |
| evaṃvihārī ca, migajāla, bhikkhu kiñcāpi araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni {manussarāhaseyyakāni (sī. syā. kaṃ. pī.)} paṭisallānasāruppāni; atha kho sadutiyavihārīti vuccati. | 10) Tỷ-kheo sống như vậy, này Migajāla, dầu cho đến ở các trú xứ xa vắng, các khóm rừng, các khu rừng, ít tiếng động, ít ồn ào, khỏi hơi thở quần chúng (vijanavātāni), vắng người, thích hợp với tịnh; dầu vậy, vẫn được gọi là sống với người thứ hai. | 10) “Migajāla, even though a bhikkhu who dwells thus resorts to forests and groves, to remote lodgings where there are few sounds and little noise, desolate, hidden from people, appropriate for seclusion, he is still called one dwelling with a partner. |
| taṃ kissa hetu? taṇhā hissa dutiyā, sāssa appahīnā. tasmā sadutiyavihārī”ti vuccati. | 11) Vì sao? Vì rằng ái, người thứ hai, chưa được đoạn tận cho nên được gọi là sống có người thứ hai. | 11) For what reason? Because craving is his partner, and he has not abandoned it; therefore, he is called one dwelling with a partner. |
| ♦ “santi ca kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. nandiyā asati sārāgo na hoti; sārāge asati saṃyogo na hoti. nandisaṃyojanavisaṃyutto kho, migajāla, bhikkhu ekavihārīti vuccati | 12-14) Và này Migajāla, có các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán dương và trú với lòng không tham luyến pháp ấy; thời do vị ấy không hoan hỷ, không tán dương và trú với lòng không tham luyến pháp ấy, nên hỷ đoạn diệt; thời do hỷ không có mặt nên dục tham không có mặt. Do dục tham không có mặt nên triền phược không có mặt. Do không bị trói buộc bởi hỷ triền phược, này Migajāla, nên Tỷ-kheo được gọi là người trú một mình. | 12-14) “There are, Migajāla, forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu does not seek delight in them, does not welcome them, and does not remain holding to them, delight ceases. When there is no delight, there is no infatuation. When there is no infatuation, [37] there is no bondage. Released from the fetter of delight, Migajāla, a bhikkhu is called a lone dweller. |
| ... pe ... santi ca kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā ... pe ... | 15-16) ...Này Migajāla, có những vị do lưỡi nhận thức... | 15-17) “There are, Migajāla, sounds cognizable by the ear … odors cognizable by the nose … tastes cognizable by the tongue … tactile objects cognizable by the body … |
| santi ca kho, migajāla, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. nandiyā asati sārāgo na hoti; sārāge asati saṃyogo na hoti. nandisaṃyojanavippayutto kho, migajāla, bhikkhu ekavihārīti vuccati. | 17) Này Migajāla, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán dương và trú với tâm không tham luyến pháp ấy; thời do vị ấy không hoan hỷ, không tán dương, trú với tâm không tham luyến pháp ấy nên hỷ đoạn diệt. Do hỷ không có mặt nên dục tham không có mặt. Do dục tham không có mặt nên triền phược không có mặt. Do không bị trói buộc bởi hỷ triền phược, này Migajāla, nên Tỷ-kheo được gọi là người trú một mình. | mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu does not seek delight in them … he is called a lone dweller. |
| evaṃvihārī ca, migajāla, bhikkhu kiñcāpi gāmante viharati ākiṇṇo bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. atha kho ekavihārīti vuccati. | 18) Tỷ-kheo sống như vậy, này Migajāla, dầu có ở giữa làng tràn đầy những Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, vua chúa, đại thần của vua, các ngoại đạo và các đệ tử các ngoại đạo, vị ấy vẫn được gọi là vị sống một mình. | 18) “Migajāla, even though a bhikkhu who dwells thus lives in the vicinity of a village, associating with bhikkhus and bhikkhunīs, with male and female lay followers, with kings and royal ministers, with sectarian teachers and their disciples, he is still called a lone dweller. |
| taṃ kissa hetu? taṇhā hissa dutiyā, sāssa pahīnā. tasmā ekavihārīti vuccatī”ti. paṭhamaṃ. | 19) Vì sao? Vì rằng ái, người thứ hai, được đoạn tận, do vậy được gọi là sống một mình. | 19) For what reason? Because craving is his partner, and he has abandoned it; therefore, he is called a lone dweller.” |
♦ 2. Dutiyamigajālasuttaṃ (SN 35.64) – 64.II. Migajāla (S.iv,37) – 64. (2) Migajāla (2)
| ♦ 64. atha kho āyasmā migajālo yena bhagavā tenupasaṅkami ... pe ... |
1) ... 2) Rồi Tôn giả Migajāla đi đến Thế Tôn... |
1-2) Then the Venerable Migajāla approached the Blessed One, paid homage to him, sat down to one side, |
| ekamantaṃ nisinno kho āyasmā migajālo bhagavantaṃ etadavoca — “sādhu me, bhante, bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan”ti. |
3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Migajāla bạch Thế Tôn: -- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết pháp vắn tắt cho con. Sau khi nghe pháp ấy con sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. |
3) and said to him: — “Venerable sir, it would be good if the Blessed One would teach me the Dhamma in brief, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute.” |
| ♦ “santi kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. nandisamudayā dukkhasamudayo, migajālāti vadāmi | 4-6) -- Này Migajāla, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán dương, sống với tâm tham luyến sắc ấy ; do vị ấy hoan hỷ, tán dương, sống với tâm tham luyến sắc ấy nên hỷ sanh. Này Migajāla, Ta nói rằng do hỷ tập khởi nên khổ tập khởi. | 4-6) “There are, Migajāla, forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them, welcomes them, and remains holding to them, delight arises. With the arising of delight, I say, Migajāla, there is the arising of suffering. |
| ... pe ... | ... Các tiếng... Các hương... | “There are, Migajāla, sounds cognizable by the ear … odours cognizable by the nose … |
| santi ca kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā ... pe ... | 7-8) ... Các vị... Các xúc... | 7-8) tastes cognizable by the tongue … tactile objects cognizable by the body … |
| santi ca kho, migajāla, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī. nandisamudayā dukkhasamudayo, migajālāti vadāmi. | 9) Này Migajāla, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán dương, sống với tâm tham luyến pháp ấy ; do vị ấy hoan hỷ, tán dương sống với tâm tham luyến pháp ấy nên hỷ sanh. Này Migajāla, Ta nói rằng do hỷ tập khởi nên khổ tập khởi. | 9) mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them, … delight arises. [38] With the arising of delight, I say, Migajāla, there is the arising of suffering. |
| ♦ “santi ca kho, migajāla, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. nandinirodhā dukkhanirodho, migajālāti vadāmi | 10-12) Này Migajāla, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán dương, sống với tâm không tham luyến sắc ấy ; do vị ấy không hoan hỷ, không tán dương, sống với tâm không tham luyến, không an trú tham luyến sắc ấy nên hỷ diệt. Này Migajāla, Ta nói rằng do hoan hỷ đoạn diệt nên khổ đoạn diệt. | 10-12) “There are, Migajāla, forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu does not seek delight in them, does not welcome them, and does not remain holding to them, delight ceases. With the cessation of delight, I say, Migajāla, comes the cessation of suffering. |
| ... pe ... | ... Các tiếng... Các hương... | “There are, Migajāla, sounds cognizable by the ear … odours cognizable by the nose … |
| santi ca kho, migajāla, jivhāviññeyyā rasā iṭṭhā kantā ... pe ... | 13-14) ... Các vị... Các xúc... | 13-14) tastes cognizable by the tongue … tactile objects cognizable by the body … |
| santi ca kho, migajāla, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati. nandinirodhā dukkhanirodho, migajālāti vadāmī”ti. | 15) Này Migajāla, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán dương, sống với tâm không tham luyến pháp ấy; do vị ấy không hoan hỷ, không tán dương, sống với tâm không tham luyến pháp ấy nên hỷ diệt. Này Migajāla, Ta nói rằng do hỷ đoạn diệt nên khổ đoạn diệt. |
15) mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu does not seek delight in them … delight ceases. With the cessation of delight, I say, Migajāla, comes the cessation of suffering.” |
| ♦ atha kho āyasmā migajālo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. | 16) Rồi Tôn giả Migajāla, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi. | 16) Then the Venerable Migajāla, having delighted and rejoiced in the Blessed One’s words, rose from his seat, and, after paying homage to the Blessed One, keeping him on his right, he departed. |
| atha kho āyasmā migajālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharato nacirasseva — yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ — brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsi. | 17) Rồi Tôn giả Migajāla sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu đạt được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, chính là mục đích cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại với thắng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ rằng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 17) Then, dwelling alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute, the Venerable Migajāla, by realizing it for himself with direct knowledge, in this very life entered and dwelt in that unsurpassed goal of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness. He directly knew: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.” |
| aññataro ca panāyasmā migajālo arahataṃ ahosīti. dutiyaṃ. | 18) Và Tôn giả Migajāla trở thành một vị A-la-hán nữa. | 18) And the Venerable Migajāla became one of the arahants. |
♦ 3. Paṭhamasamiddhimārapañhāsuttaṃ (SN 35.65) – 65.III. Samiddhi (I) (19) (S.iv,38) – 65. (3) Samiddhi (1)
| ♦ 65. ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. | 1) Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), Veḷuvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary. |
| atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā ... pe ... bhagavantaṃ etadavoca — “‘māro, māro’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, māro vā assa mārapaññatti vā”ti? |
2-3) Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Thế Tôn... và bạch Thế Tôn: -- "Māra, Māra", như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là Māra, hay là danh nghĩa Māra (Mārapaññatti)? |
2-3) Then the Venerable Samiddhi approached the Blessed One … and said to him: (29) — “Venerable sir, it is said, ‘Māra, Māra.’ In what way, venerable sir, might there be Māra or the description of Māra?” (30) |
| ♦ “yattha kho, samiddhi, atthi cakkhu, atthi rūpā, atthi cakkhuviññāṇaṃ, atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. | 4) -- Này Samiddhi, chỗ nào có mắt, có các sắc, có nhãn thức, có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy có Māra, hay có danh nghĩa Māra. | 4) “Where there is the eye, Samiddhi, where there are forms, [39] eye-consciousness, things to be cognized by eye-consciousness, there Māra exists or the description of Māra. |
| atthi sotaṃ, atthi saddā, atthi sotaviññāṇaṃ, atthi sotaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. atthi ghānaṃ, atthi gandhā, atthi ghānaviññāṇaṃ, atthi ghānaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. | 5-6)... có tai... có mũi... | 5-9) “Where there is the ear … |
| atthi jivhā, atthi rasā, atthi jivhāviññāṇaṃ, atthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. atthi kāyo, atthi phoṭṭhabbā, atthi kāyaviññāṇaṃ, atthi kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. | 7-8)... có lưỡi... có thân... | |
| atthi mano, atthi dhammā, atthi manoviññāṇaṃ, atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha māro vā mārapaññatti vā. | 9) Chỗ nào có ý, có các pháp, có ý thức, có các pháp do ý nhận thức, chỗ ấy có Māra, hay có danh nghĩa Māra. | the mind, where there are mental phenomena, mind-consciousness, things to be cognized by mind-consciousness, there Māra exists or the description of Māra. |
| ♦ “yattha ca kho, samiddhi, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhuviññāṇaṃ, natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā. | 10-12) Và này Samiddhi, chỗ nào không có mắt, không có các sắc, không có nhãn thức, không có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy không có Māra, hay không có danh nghĩa Māra | 10-15) “Where there is no eye, Samiddhi, no forms, no eyeconsciousness, no things to be cognized by eyeconsciousness, there Māra does not exist nor any description of Māra. |
| natthi sotaṃ ... pe ... natthi ghānaṃ ... pe ... | ... tai... mũi... | “Where there is no ear … |
| natthi jivhā, natthi rasā, natthi jivhāviññāṇaṃ, natthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā. natthi kāyo ... pe .... | 13-14) Chỗ nào không có lưỡi... không có thân... | |
| natthi mano, natthi dhammā, natthi manoviññāṇaṃ, natthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha māro vā mārapaññatti vā”ti. tatiyaṃ. | 15) Chỗ nào không có ý, không có các pháp, không có ý thức, không có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ ấy không có Māra, hay không có danh nghĩa Māra. | no mind, no mental phenomena, no mind-consciousness, no things to be cognized by mind-consciousness, there Māra does not exist nor any description of Māra.” |
♦ 4. Samiddhisattapañhāsuttaṃ (SN 35.66) – 66.IV. Samiddhi (2) (S.iv,39) – 66. (4) Samiddhi (2)
| ♦ 66. “‘satto, satto’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, satto vā assa sattapaññatti vā”ti ... pe .... catutthaṃ. |
1-2) ... 3-15)-- "Hữu tình, hữu tình (Satta)", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là hữu tình, hay danh nghĩa hữu tình?... (như trên)... |
1-15) “Venerable sir, it is said, ‘a being, a being.’ In what way, venerable sir, might there be a being or the description of a being?” (The reply is as in the preceding sutta.) |
♦ 5. Samiddhidukkhapañhāsuttaṃ (SN 35.67) – 67.V. Samiddhi (3) (S.iv,39) – 67. (5) Samiddhi (3)
| ♦ 67. “‘dukkhaṃ, dukkhan’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, dukkhaṃ vā assa dukkhapaññatti vā”ti ... pe .... pañcamaṃ. |
1-2) ... 3-15) -- "Khổ, khổ", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là khổ, hay là danh nghĩa của khổ?... (như trên)... |
“Venerable sir, it is said, ‘suffering, suffering.’ In what way, venerable sir, might there be suffering or the description of suffering?” … |
♦ 6. Samiddhilokapañhāsuttaṃ (SN 35.68) – 68.VI. Samiddhi (4) (S.iv,39) – 68. (6) Samiddhi (4)
| ♦ 68. “‘loko, loko’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, loko vā assa lokapaññatti vā”ti? |
1-2) ... 3)... "Thế giới, thế giới", (20) bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là thế giới, hay là danh nghĩa thế giới? |
1-3) “Venerable sir, it is said, ‘the world, the world.’ In what way, venerable sir, might there be the world or the description of the world?” |
| yattha kho, samiddhi, atthi cakkhu, atthi rūpā, atthi cakkhuviññāṇaṃ, atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha loko vā lokapaññatti vāti | 4-9) -- Chỗ nào, này Samiddhi, có mắt, có các sắc, có nhãn thức, có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy có thế giới, hay danh nghĩa thế giới... (như trên)... | 4-9) “Where there is the eye, Samiddhi, where there are forms, eye-consciousness, things to be cognized by eyeconsciousness, there the world exists or the description of the world. |
| ... pe ... atthi jivhā ... pe ... atthi mano, atthi dhammā, atthi manoviññāṇaṃ, atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, atthi tattha loko vā lokapaññatti vā. | Chỗ nào có ý, có các pháp, có ý thức, có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ ấy có thế giới hay có danh nghĩa thế giới. | “Where there is the ear … [40] the mind, where there are mental phenomena, mind-consciousness, things to be cognized by mind-consciousness, there the world exists or the description of the world. |
| ♦ “yattha ca kho, samiddhi, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhuviññāṇaṃ, natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha loko vā lokapaññatti vā | 10-15) Và tại chỗ nào, này Samiddhi, không có mắt, không có các sắc, không có nhãn thức, không có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy không có thế giới, hay không có danh nghĩa thế giới | 10-15) “Where there is no eye, Samiddhi, no forms, no eyeconsciousness, no things to be cognized by eyeconsciousness, there the world does not exist nor any description of the world. |
| .. pe ... natthi jivhā ... pe ... natthi mano, natthi dhammā, natthi manoviññāṇaṃ, natthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā, natthi tattha loko vā lokapaññatti vā”ti. chaṭṭhaṃ. | ... không có ý... tại chỗ ấy, không có thế giới hay không có danh nghĩa thế giới. | “Where there is no ear … no mind, no mental phenomena, no mind-consciousness, no things to be cognized by mind-consciousness, there the world does not exist nor any description of the world.” |
♦ 7. Upasenāasīvisasuttaṃ (SN 35.69) – 69.VIl. Upasena (21) (S.iv,40) – 69. (7) Upasena
| ♦ 69. ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca upaseno rājagahe viharanti sītavane sappasoṇḍikapabbhāre. | 1) Một thời Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Upasena trú ở Rājagaha (Vương Xá), rừng Sītavana (Hàn Lâm), tại hang Ðầu Con Rắn (Sappapoṇ-ḍikapabbāra). | 1) On one occasion the Venerable Sāriputta and the Venerable Upasena were dwelling at Rājagaha in the Cool Grove, in the Snake’s Hood Grotto. (31) |
| tena kho pana samayena āyasmato upasenassa kāye āsīviso patito hoti. | 2) Lúc bấy giờ, một con rắn độc rơi trên thân Tôn giả Upasena. | 2) Now on that occasion a viper had fallen on the Venerable Upasena’s body. |
| atha kho āyasmā upaseno bhikkhū āmantesi — “etha me, āvuso, imaṃ kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīharatha. purāyaṃ kāyo idheva vikirati; seyyathāpi bhusamuṭṭhī”ti. |
3) Rồi Tôn giả Upasena gọi các Tỷ-kheo: -- Chư Hiền, hãy đến và nhắc cái giường cùng với cái thân này của tôi đưa ra ngoài, trước khi thân này ở đây phân tán như một nắm rơm. |
3) Then the Venerable Upasena addressed the bhikkhus thus: — “Come, friends, lift this body of mine on to the bed and carry it outside before it is scattered right here like a handful of chaff.” (32) |
| ♦ evaṃ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṃ upasenaṃ etadavoca — “na kho pana mayaṃ passāma āyasmato upasenassa kāyassa vā aññathattaṃ indriyānaṃ vā vipariṇāmaṃ. |
4) Ðược nói vậy, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Upasena: -- Nhưng chúng tôi không thấy thân Tôn giả Upasena đổi khác hay các căn bị biến hoại. |
4) When this was said, the Venerable Sāriputta said to the Venerable Upasena: –“We do not see any alteration in the Venerable Upasena’s body nor any change in his faculties; |
| atha ca panāyasmā upaseno evamāha — ‘etha me, āvuso, imaṃ kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīharatha. purāyaṃ kāyo idheva vikirati; seyyathāpi bhusamuṭṭhī’”ti. |
5) Nhưng Tôn giả Upasena nói như sau: -- Này chư Hiền, hãy đến và nhắc cái giường cùng với cái thân này của tôi đưa ra ngoài, trước khi thân này ở đây bị phân tán như một nắm rơm... |
5) yet the Venerable Upasena says: — ‘Come, friends, lift this body of mine on to the bed and carry it outside before it is scattered right here like a handful of chaff.’” |
| “yassa nūna, āvuso sāriputta, evamassa — ‘ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā ... pe ... ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā... ahaṃ manoti vā mama manoti vā’. tassa, āvuso sāriputta, siyā kāyassa vā aññathattaṃ indriyānaṃ vā vipariṇāmo. | 6) Này Hiền giả Sāriputta, đối với ai nghĩ rằng: "Tôi là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... "Tôi là cái lưỡi", hay: "Cái lưỡi là của tôi"... "Tôi là ý", hay: "Ý là của tôi", thời đối với các người ấy, này Hiền giả Sāriputta, thân có thể bị đổi khác, hay các căn bị biến hoại. | 6) “Friend Sāriputta, for one who thinks, ‘I am the eye’ or ‘The eye is mine’; ‘I am the ear’ or ‘The ear is mine’ … ‘I am the mind’ or ‘The mind is mine,’ there might be alteration of the body or a change of the faculties. |
| mayhañca kho, āvuso sāriputta, na evaṃ hoti — ‘ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā ... pe ... ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā ... pe ... ahaṃ manoti vā mama manoti vā’. tassa mayhañca kho, āvuso sāriputta, kiṃ kāyassa vā aññathattaṃ bhavissati, indriyānaṃ vā vipariṇāmo”ti! | Và này Hiền giả Sāriputta, tôi không nghĩ như sau: "Tôi là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... "Tôi là cái lưỡi", hay: "Cái lưỡi là của tôi"... hay: "Tôi là ý", hay: "Ý là của tôi", thời này Hiền giả Sāriputta, làm sao thân ấy của tôi lại có thể đổi khác, hay các căn có thể biến hoại. | But, friend Sāriputta, [41] it does not occur to me, ‘I am the eye’ or ‘The eye is mine’; ‘I am the ear’ or ‘The ear is mine’ … ‘I am the mind’ or ‘The mind is mine,’ so why should there be any alteration in my body or any change in my faculties?” (33) |
| ♦ “tathā hi panāyasmato upasenassa dīgharattaṃ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato. tasmā āyasmato upasenassa na evaṃ hoti — ‘ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā ... pe ... ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā ... pe ... ahaṃ manoti vā mama manoti vā’”ti. | 7) Vì rằng trong một thời gian dài, Tôn giả Upasena đã khéo nhổ tận gốc ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn tùy miên, cho nên Tôn giả Upasena không có những tư tưởng như: "Tôi là con mắt", hay: "Con mắt là của tôi"... hay: "Tôi là cái lưỡi", hay: "Lưỡi là của tôi"... hay: "Tôi là ý", hay: "Ý là của tôi". | 7) “It must be because I-making, mine-making, and the underlying tendency to conceit have been thoroughly uprooted in the Venerable Upasena for a long time that it does not occur to him, ‘I am the eye’ or ‘The eye is mine’; ‘I am the ear’ or ‘The ear is mine’ … ‘I am the mind’ or ‘The mind is mine.’” |
| atha kho te bhikkhū āyasmato upasenassa kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīhariṃsu. | 8) Rồi các Tỷ-kheo ấy nhắc cái giường cùng với Tôn giả Upasena ra ngoài. | 8) Then those bhikkhus lifted the Venerable Upasena’s body on to the bed and carried it outside. |
| atha kho āyasmato upasenassa kāyo tattheva vikiri; seyyathāpi bhusamuṭṭhīti. sattamaṃ. | 9) Rồi thân của Tôn giả Upasena, ngay tại chỗ ấy phân tán như một nắm rơm. | 9) Then the Venerable Upasena’s body was scattered right there just like a handful of chaff. |
♦ 8. Upavāṇasandiṭṭhikasuttaṃ (SN 35.70) – 70.VIII. Upavāṇa (1) (22) (S.iv,41) – 70. (8) Upavāṇa
| ♦ 70. atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami ... pe ... ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṃ etadavoca — |
1) ... 2) Rồi Tôn giả Upavāṇa đi đến Thế Tôn... 3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Upavāṇa bạch Thế Tôn: |
1-3) Then the Venerable Upavāṇa approached the Blessed One … and said to him: |
| “‘sandiṭṭhiko dhammo, sandiṭṭhiko dhammo’ti, bhante, vuccati. kittāvatā nu kho, bhante, sandiṭṭhiko dhammo hoti, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī”ti? | -- "Thiết thực hiện tại, thiết thực hiện tại (Sandiṭṭhika)", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người có trí tự mình giác hiểu? | — “Venerable sir, it is said, ‘the directly visible Dhamma, the directly visible Dhamma.’ (34) In what way, venerable sir, is the Dhamma directly visible, immediate, inviting one to come and see, applicable, to be personally experienced by the wise?” |
| ♦ “idha pana, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti rūparāgappaṭisaṃvedī ca. santañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti rūparāgappaṭisaṃvedī ca. santañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī”ti | 4) -- Ở đây, này Upavāṇa, sau khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo cảm thọ sắc và cảm thọ tham sắc có nội tham đối với các sắc; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các sắc". Cho đến chừng nào sau khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo cảm thọ sắc và cảm thọ tham sắc, và có nội tham đối với các sắc; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các sắc". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu. | 4) “Here, Upavāṇa, having seen a form with the eye, a bhikkhu experiences the form as well as lust for the form. He understands that lust for forms exists internally thus: ‘There is in me lust for forms internally.’ Since that is so, Upavāṇa, the Dhamma is directly visible, immediate, inviting one to come and see, applicable, to be personally experienced by the wise. [42] |
| ... pe .... | 5-6) Lại nữa, này Upavāṇa, Tỷ-kheo sau khi tai nghe tiếng... sau khi mũi ngửi hương... | 5-9) “Further, Upavāṇa, having heard a sound with the ear … |
| ♦ “puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedī ca hoti rasarāgappaṭisaṃvedī ca. santañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo’ti pajānāti. yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedī ca hoti rasarāgappaṭisaṃvedī ca. santañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo’ti pajānāti. evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī”ti ... pe .... | 7-8) Lại nữa, này Upavāṇa, Tỷ-kheo sau khi lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... | |
| ♦ “puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedī ca hoti dhammarāgappaṭisaṃvedī ca. santañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedī ca hoti dhammarāgappaṭisaṃvedī ca. santañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘atthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti ... pe ... paccattaṃ veditabbo viññūhī”ti ... pe .... | 9) Lại nữa, này Upavāṇa, sau khi ý nhận biết pháp, Tỷ-kheo cảm thọ pháp và cảm thọ tham pháp, và có nội tham đối với các pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các pháp". Cho đến chừng nào sau khi ý nhận biết pháp, Tỷ-kheo cảm thọ pháp và cảm thọ tham pháp, và có nội tham đối với các pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi có nội tham đối với các pháp". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu. | having cognized a mental phenomenon with the mind, a bhikkhu experiences the mental phenomenon as well as lust for the mental phenomenon. He understands that lust for mental phenomena exists internally thus: ‘There is in me lust for mental phenomena internally.’ Since that is so, Upavāṇa, the Dhamma is directly visible, immediate, inviting one to come and see, applicable, to be personally experienced by the wise. |
| ♦ “idha pana, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti, no ca rūparāgappaṭisaṃvedī. asantañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca rūparāgappaṭisaṃvedī. asantañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo’ti pajānāti. evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī”ti | 10) Ở đấy, này Upavāṇa, sau khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo cảm thọ sắc, nhưng không cảm thọ tham sắc, và không có nội tham đối với sắc; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với sắc". Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, sau khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo cảm thọ sắc, nhưng không cảm thọ tham sắc, và không có nội tham đối với các sắc; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với các sắc". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được những người trí tự mình giác hiểu. | 1o-15) “But here, Upavāṇa, having seen a form with the eye, a bhikkhu experiences the form without experiencing lust for the form. He understands that lust for forms does not exist internally thus: ‘There is in me no lust for forms internally.’ Since that is so, Upavāṇa, the Dhamma is directly visible, immediate, inviting one to come and see, applicable, to be personally experienced by the wise. |
|
... pe .... ♦ “puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca rasarāgappaṭisaṃvedī. asantañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo’ti pajānāti ... pe .... |
11-14) Lại nữa, này Upavāṇa, Tỷ-kheo sau khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... | “Further, Upavāṇa, having heard a sound with the ear … [43] |
| ♦ “puna caparaṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca dhammarāgappaṭisaṃvedī. asantañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. yaṃ taṃ, upavāṇa, bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedīhi kho hoti, no ca dhammarāgappaṭisaṃvedī. asantañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘natthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo’ti pajānāti. evampi kho, upavāṇa, sandiṭṭhiko dhammo hoti, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī”ti. aṭṭhamaṃ. | 15) Lại nữa, này Upavāṇa, sau khi ý nhận thức pháp, Tỷ-kheo cảm thọ pháp nhưng không cảm thọ tham pháp, và không có nội tham đối với pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với pháp". Cho đến chừng nào, này Upavāṇa, Tỷ-kheo sau khi ý nhận thức pháp, cảm thọ pháp nhưng không cảm thọ tham pháp, và không có nội tham đối với pháp; vị ấy biết rõ: "Tôi không có nội tham đối với pháp". Như vậy, này Upavāṇa, là thiết thực hiện tại, có kết quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, chỉ những người có trí tự mình giác hiểu. | ... having cognized a mental phenomenon with the mind, a bhikkhu experiences the mental phenomenon without experiencing lust for the mental phenomenon. He understands that lust for mental phenomena does not exist internally thus: ‘There is in me no lust for mental phenomena internally.’ Since that is so, Upavāṇa, the Dhamma is directly visible, immediate, inviting one to come and see, applicable, to be personally experienced by the wise.” (35) |
♦ 9. Paṭhamachaphassāyatanasuttaṃ (SN 35.71) – 71.IX. Sáu Xúc Xứ (1) (S.iv,43) – 71. (9) The Six Bases for Contact (1)
| ♦ 71. “yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. avusitaṃ tena brahmacariyaṃ, ārakā so imasmā dhammavinayā”ti. |
1) ... 2) -- Tỷ-kheo nào, này các Tỷ-kheo, không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm, sự xuất ly của sáu xúc xứ; vị ấy không thành tựu Phạm hạnh, còn đứng xa Pháp và Luật này. |
1-2) “Bhikkhus, if a bhikkhu does not understand as they really are the origin and the passing away, the gratification, the danger, and the escape, in the case of these six bases for contact, then he has not lived the holy life; he is far away from this Dhamma and Discipline.” |
| ♦ evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — “etthāhaṃ, bhante, anassasaṃ {anassasiṃ (sī.), anassāsaṃ (syā. kaṃ.), anassāsiṃ (pī.)}. ahañhi, bhante, channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī”ti. |
3) Ðược nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn: -- Ở đây, bạch Thế Tôn, con đã thất vọng (anassāsim). (23) Bạch Thế Tôn, con không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sáu xúc xứ. |
3) When this was said, a certain bhikkhu said to the Blessed One: — “Here, venerable sir, I am lost, (36) for I do not understand as they really are the origin and the passing away, the gratification, the danger, and the escape, in the case of these six bases for contact.” |
|
♦ “taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhuṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. ♦ “sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, cakkhu ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. esevanto dukkhassa |
4-6) -- Ông nghĩ thế nào, này Tỷ-kheo? Ông có quán con mắt: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. -- Lành thay, này Tỷ-kheo. Ở đây, này Tỷ-kheo, do Ông như thật thấy con mắt với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi"; như vậy là khéo thấy. Ðây là khổ được đoạn tận |
4-9) “What do you think, bhikkhu, do you regard the eye thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” — “No, venerable sir.” — Good, bhikkhu! And here, bhikkhu, you should clearly see the eye as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ This itself is the end of suffering. |
| ... pe ... | ... tai... mũi... | “Do you regard the ear thus…? |
|
jivhaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. ♦ “sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, jivhā ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. esevanto dukkhassa |
7-8) ... lưỡi... thân... | |
|
... pe ... manaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. ♦ “sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, mano ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. esevanto dukkhassā”ti. navamaṃ. |
9) Ông nghĩ thế nào, này Tỷ-kheo? Ông có quán ý: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. -- Lành thay, này Tỷ-kheo. Ở đây, này Tỷ-kheo, do Ông như thật thấy ý với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi"; như vậy là khéo thấy. Ðây là khổ được đoạn tận. |
Do you regard the mind thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” — “No, venerable sir.” — “Good, bhikkhu! And here, bhikkhu, you should clearly see the mind as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ This itself is the end of suffering.” [44] |
♦ 10. Dutiyachaphassāyatanasuttaṃ (SN 35.72) – 72.X. Sáu Xúc Xứ (2) (S.iv,44) – 72. (10) The Six Bases for Contact (2)
| ♦ 72. “yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. avusitaṃ tena brahmacariyaṃ, ārakā so imasmā dhammavinayā”ti. |
1) ... 2) -- Tỷ-kheo nào, này các Tỷ-kheo, không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sáu xúc xứ; vị ấy không thành tựu Phạm hạnh, còn đứng xa Pháp và Luật này. |
1-3) (The first two paragraphs as in the preceding sutta.) |
| ♦ evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — “etthāhaṃ, bhante, anassasaṃ panassasaṃ. ahañhi, bhante, channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī”ti. |
3) Ðược nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn: -- Ở đây, bạch Thế Tôn, con thất vọng. Bạch Thế Tôn, con không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sáu xúc xứ. |
|
|
♦ “taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhuṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī”ti? ♦ “evaṃ, bhante”. ♦ “sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, cakkhu ‘netaṃ mama, nesohamasmi na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. evaṃ te etaṃ paṭhamaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāya |
4-6) -- Ông nghĩ thế nào, này Tỷ-kheo? Ông có quán con mắt: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn. -- Lành thay, này Tỷ-kheo. Ở đây, này Tỷ-kheo, do Ông như thật thấy con mắt với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Như vậy là khéo thấy; như vậy xúc xứ thứ nhứt này sẽ được Ông đoạn tận, không còn tái sanh nữa trong tương lai. |
4-8) “What do you think, bhikkhu, do you regard the eye thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self’?” — “Yes, venerable sir.” — “Good, bhikkhu! And here, bhikkhu, you should clearly see the eye as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Thus, this first base for contact will be abandoned by you for no future renewed existence. (37) |
| ... pe .... | ... tai... mũi... | “Do you regard the ear thus…? Thus, this second base for contact will be abandoned by you for no future renewed existence…. |
|
♦ “jivhaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī”ti? ♦ “evaṃ, bhante”. ♦ “sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, jivhā ‘netaṃ mama, nesohamasmi na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. evaṃ te etaṃ catutthaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāya ... pe .... |
7-8)... lưỡi... thân... | |
|
♦ “manaṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī”ti? ♦ “evaṃ, bhante”. ♦ “sādhu, bhikkhu, ettha ca te, bhikkhu, mano ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati. evaṃ te etaṃ chaṭṭhaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāyā”ti. dasamaṃ. |
9) Ông nghĩ thế nào, này Tỷ-kheo? Ông có quán ý: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi"? -- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn. -- Lành thay, này Tỷ-kheo. Ở đây, này Tỷ-kheo, do Ông như thật thấy ý với chánh trí tuệ: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi"; như vậy là khéo thấy. Như vậy xúc xứ thứ sáu này sẽ được Ông đoạn tận, không còn tái sanh nữa trong tương lai. |
9) “Do you regard the mind thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self’?” — “Yes, venerable sir.” — “Good, bhikkhu! And here, bhikkhu, you should clearly see the mind as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Thus, this sixth base for contact will be abandoned by you for no future renewed existence.” |
♦ 11. Tatiyachaphassāyatanasuttaṃ (SN 35.73) – 73.XI. Sáu Xúc Xứ (3) (S.iv,44) – 73. (11) The Six Bases for Contact (3)
| ♦ 73. “yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. avusitaṃ tena brahmacariyaṃ, ārakā so imasmā dhammavinayā”ti. |
1) ... 2) -- Tỷ-kheo nào, này các Tỷ-kheo, không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm, và sự xuất ly của sáu xúc xứ; vị ấy không thành tựu Phạm hạnh, còn đứng xa Pháp và Luật này. |
1-3) (The first two paragraphs as in §71.) [45] |
| ♦ evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — “etthāhaṃ, bhante, anassasaṃ panassasaṃ. ahañhi, bhante, channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī”ti. |
3) Ðược nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn: -- Ở đây, bạch Thế Tôn, con thất vọng. Bạch Thế Tôn, con không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sáu xúc xứ. |
|
|
♦ “taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? ♦ “aniccaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? ♦ “dukkhaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. |
4-6) -- Ông nghĩ thế nào, này Tỷ-kheo, mắt là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
|
| ♦ “sotaṃ... ghānaṃ... jivhā... kāyo... | 5-8) -- Tai... Mũi... Lưỡi... Thân... | |
|
mano nicco vā anicco vā”ti? ♦ “anicco, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? ♦ “dukkhaṃ, bhante”. ♦ “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? ♦ “no hetaṃ, bhante”. |
9) Ý là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
|
| ♦ “evaṃ passaṃ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati, ghānasmimpi nibbindati, jivhāyapi nibbindati, kāyasmimpi nibbindati, manasmimpi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. ekādasamaṃ. | 10) -- Thấy vậy, này Tỷ-kheo, bậc Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với tai, nhàm chán đối với mũi, nhàm chán đối với lưỡi, nhàm chán đối với thân, nhàm chán đối với ý. Do nhàm chán nên vị ấy ly tham. Do ly tham vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | |
|
♦ migajālavaggo sattamo. ♦ tassuddānaṃ — ♦ migajālena dve vuttā, cattāro ca samiddhinā. ♦ upaseno upavāṇo, chaphassāyatanikā tayoti. |
*****
(18) Tên kinh này và kinh kế tiếp trong bản tiếng Anh của PTS viết: By Migajāla, nghĩa là Tôn giả Migajāla.
(19) Tên kinh này và 3 kinh kế tiếp (66, 67, 68) trong bản tiếng Anh của PTS viết: Samiddhi, chỉ cho Tôn giả Samiddhi.
(20) Loka. SA. II. 368 viết lujjana palujjanaṭṭhena, nghĩa là sự vỡ vụn, hoại diệt, sự vô thường.
(21) Bản tiếng Anh của PTS viết: Upasena, chỉ cho Tôn giả Upasena.
(22) Vị thị giả của đức Thế Tôn, trước Tôn giả Ānanda. Bản tiếng Anh của PTS viết: Upavāṇa, chỉ cho Tôn giả Upavāṇa.
(23) Anassāsika: Không được an ủi. SA. II. 369: Ahaṃ ettha anassasiṃ, naṭṭho nāma ahanti vadati (Ở đây con đã thất niệm, tức là con đã bị lạc lối).
*****
(26) He was the son of Visākhā, the chief patroness of the Saṅgha. His verses are at Th 417–22.
(27) Ekavihārī ekavihārī. Cp. 21:10.
(28) Sadutiyavihārī. Dutiya, lit. “a second,” often signifies a spouse.
(29) See 1:20, 4:22.
(30) Māro vā assa mārapaññatti vā. Spk: By “Māra” he asks about death (maraṇa); “the description of Māra” is the description, name, appellation “Māra.” Cp. 23:11–12.
(31) Upasena was Sāriputta’s younger brother. His verses are at Th 577–86. Spk explains that the grotto was called “Snake’s Hood Grotto” (sappasoṇḍikapabbhāra) because of its shape.
(32) Spk: After his meal the elder had taken his large robe and was sitting in the shade of the cave doing some sewing. At that moment two young vipers were playing in the thatch over the cave; one fell and landed on the elder’s shoulder. Its mere touch was poisonous, and the poison spread over the elder’s body. He addressed the bhikkhus thus so that his body would not perish inside the cave.
(33) There is a word play in the exchange between Sāriputta and Upasena. The expression indriyānaṃ aññathatta, “alteration of the faculties,” is sometimes used as a euphemism meaning “profoundly distressed,” “not in one’s right mind” (see MN II 106,12). Here the text reads kāyassa vā aññathattaṃ indriyānaṃ vā vipariṇāmaṃ, but I think the implications are very similar. Sāriputta, then, is speaking literally while Upasena intends his words to be taken figuratively, as meaning that for one free from the notions of “I” and “mine” there is no distress even in the face of death. On being free from “I-making,” etc., see 21:2 (II 275,1–5) and II, n. 340.
(34) Sandiṭṭhiko dhammo. What follows is the standard formula for reflection on the Dhamma, minus only the first term, svākkhāto; see I, n. 33. Upavāṇa was the Buddha’s attendant when he was suffering from a wind ailment; see 7:13.
(35) Spk says that this sutta discusses the reflections of the trainee (in the first part) and of the arahant (in the second part).
(36) Be: anassasaṃ; Se and Ee: anassāsiṃ. This is the first person aorist of nassati. Spk glosses: naṭṭho nāma ahaṃ.
(37) Āyatiṃ apunabbhavāya. Spk: Here, “no future renewed existence” is Nibbāna. The meaning is, “It will be abandoned by you for the sake of Nibbāna.”
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
