Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[4] Saḷāyatanavaggapāḷi - Thiên Sáu Xứ - The Book of the Six Sense Bases
*****
[01] Saḷāyatana Saṃyutta
Tương Ưng Sáu Xứ (f)
Connected Discourses on the Six Sense Bases
18. Samuddavaggo – Phẩm Biển – The Ocean [157]
♦ 1. Paṭhamasamuddasuttaṃ (SN 35.228) – 187. I. Biển (1) (100) (S.iv,157) – 228. (1) The Ocean (1)
| ♦ 228. “‘samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. | 2) -- "Biển, biển", này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu nói như vậy. Cái ấy, này các Tỷ-kheo, không phải là biển trong giới luật các bậc Thánh. Cái ấy (của kẻ phàm phu), này các Tỷ-kheo, là một khối nước lớn, là một dòng nước lớn. | 1-2) “Bhikkhus, the uninstructed worldling speaks of ‘the ocean, the ocean.’ But that is not the ocean in the Noble One’s Discipline; that is only a great mass of water, a great expanse of water. |
| cakkhu, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa rūpamayo vego. yo taṃ rūpamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari cakkhusamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo. | 3-7) Con mắt là biển của người, tốc độ của nó làm bằng các sắc. Ai điều phục được tốc độ làm bằng các sắc ấy, này các Tỷ-kheo, người ấy được gọi là Bà-la-môn đã vượt khỏi biển mắt, với những làn sóng (saūmiṃ), nước xoáy (sāvaṭṭasu), các loại cá mập (sagāhaṃ), các loại La-sát (Rakkhasaṃ), (101) đến bờ bên kia và đứng trên đất liền. | 3-7) “The eye, bhikkhus, is the ocean for a person; its current consists of forms. (161) One who withstands that current consisting of forms is said to have crossed the ocean of the eye with its waves, whirlpools, sharks, and demons. (162) Crossed over, gone beyond, the brahmin stands on high ground. |
| ... pe ... jivhā, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa rasamayo vego. yo taṃ rasamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari jivhāsamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo ... pe ... | Tai... Mũi... Lưỡi... Thân... | “The ear, bhikkhus, is the ocean for a person…. |
| mano, bhikkhave, purisassa samuddo; tassa dhammamayo vego. yo taṃ dhammamayaṃ vegaṃ sahati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, atari manosamuddaṃ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ; tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo”ti. | 8) Ý, này các Tỷ-kheo, là biển của người, tốc độ của nó làm bằng các pháp. Ai điều phục được tốc độ làm bằng các pháp ấy, này các Tỷ-kheo, người ấy được gọi là Bà-la-môn đã vượt khỏi biển ý, với những làn sóng, nước xoáy, các loại cá mập, các loại La-sát, đến bờ bên kia, và đứng trên đất liền. | 8) The mind is the ocean for a person; its current consists of mental phenomena. One who withstands that current consisting of mental phenomena is said to have crossed the ocean of the mind with its waves, whirlpools, sharks, and demons. Crossed over, gone beyond, the brahmin stands on high ground.” |
|
idamavoca ... pe ... satthā — ♦ “yo imaṃ samuddaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ, ♦ saūmiṃ sāvaṭṭaṃ sabhayaṃ duttaraṃ accatari. ♦ sa vedagū vusitabrahmacariyo, ♦ lokantagū pāragatoti vuccatī”ti. paṭhamaṃ. |
9) Bậc Ðạo Sư nói như sau: Ai vượt qua biển này, |
9) This is what the Blessed One said. Having said this, the Fortunate One, the Teacher, further said this: “One who has crossed this ocean so hard to cross, With its dangers of sharks, demons, waves, The knowledge-master who has lived the holy life, Reached the world’s end, is called one gone beyond.” |
♦ 2. Dutiyasamuddasuttaṃ (SN 35.229) – 188. II. Biển (2) (S.iv,157) – 229. (2) The Ocean (2)
| ♦ 229. “samuddo, samuddo’ti, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati. neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo. |
1) ... 2) -- "Biển, biển", này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu nói như vậy. Cái ấy, này các Tỷ-kheo, không phải là biển trong giới luật của bậc Thánh. Cái ấy (của kẻ phàm phu) là một khối nước lớn, một dòng nước lớn. |
1-2) “Bhikkhus, the uninstructed worldling speaks of ‘the ocean, the ocean.’ [158] But that is not the ocean in the Noble One’s Discipline; that is only a great mass of water, a great body of water. |
| santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. | 3-5) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khá ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, đây không gọi là biển trong giới luật của bậc Thánh. | 3-5) “There are, bhikkhus, forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. This is called the ocean in the Noble One’s Discipline. |
| etthāyaṃ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā {guḷāguṇṭhikajātā (sī.), kulaguṇḍikajātā (syā. kaṃ.), guṇaguṇikajātā (pī.), kulāguṇḍikajātā (ka.)} muñjapabbajabhūtā, apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati | Ở đây, thế giới này với Thiên giới, với Ma giới, với Phạm thiên giới, với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài Người, phần lớn (102) chìm đắm trong ấy, bị rối ren như cuộn chỉ, bị bao trùm như cuộn dây, thành như sợi dây bện bằng cỏ, không thể vượt qua cõi dữ, ác thú, đọa xứ, luân hồi! | Here this world with its devas, Māra, and Brahmā, this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans, for the most part is submerged, (163) become like a tangled skein, like a knotted ball of thread, like matted reeds and rushes, and cannot pass beyond the plane of misery, the bad destinations, the nether world, saṃsāra. |
|
.. pe .... ♦ “santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā ... pe ... |
6-7) Này các Tỷ-kheo, có những tiếng do tai nhận thức... có những hương do mũi nhận thức... có những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân nhận thức... | 6-7) “There are sounds cognizable by the ear … |
| santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo. etthāyaṃ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā yebhuyyena samunnā tantākulakajātā kulagaṇṭhikajātā muñjapabbajabhūtā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattatī”ti. | 8) Này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ái, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, đây không gọi là biển trong giới luật của bậc Thánh. Ở đây, thế giới này với Thiên giới, với Ma giới, với Phạm thiên giới, với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài Người, phần lớn chìm đắm trong ấy, bị rối ren như cuộn chỉ, bị bao trùm như cuộn dây, thành như sợi dây bện bằng cỏ, không thể vượt qua cõi dữ, ác thú, đọa xứ, luân hồi! | 8) mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. Here this world with its devas, Māra, and Brahmā, this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans, for the most part is submerged, become like a tangled skein, like a knotted ball of thread, like matted reeds and rushes, and cannot pass beyond the plane of misery, the bad destinations, the nether world, saṃsāra. (164) |
|
|
189. III. Người Câu Cá (S.iv,158) | |
|
♦ “yassa rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā. ♦ so imaṃ samuddaṃ sagāhaṃ sarakkhasaṃ, saūmibhayaṃ duttaraṃ accatari. ♦ “saṅgātigo maccujaho nirupadhi, pahāsi dukkhaṃ apunabbhavāya. ♦ atthaṅgato so na puneti {na pamāṇameti (sī. syā. kaṃ. pī.)}, amohayī, maccurājanti brūmī”ti. dutiyaṃ. |
1) ... 2) -- Ai đoạn trừ được tham, sân và vô minh, người ấy vượt qua biển khó vượt này, với các loài cá mập, các loài La-sát, với các làn sóng hãi hùng khó vượt này. Vượt trói buộc, thoát chết, |
1-2) “One who has expunged lust and hate Along with [the taint of] ignorance, Has crossed this ocean so hard to cross With its dangers of sharks, demons, waves. “The tie-surmounter, death-forsaker, without acquisitions, Has abandoned suffering (165) for no renewed existence. Passed away, he cannot be measured, I say: He has bewildered the King of Death.” |
♦ 3. Bāḷisikopamasuttaṃ (SN 35.230) – 189. III. Người Câu Cá (S.iv,158) – 230. (3) The Fisherman Simile
| ♦ 230. “seyyathāpi, bhikkhave, bāḷisiko āmisagatabaḷisaṃ gambhīre udakarahade pakkhipeyya. tamenaṃ aññataro āmisacakkhu maccho gileyya. evañhi so, bhikkhave, maccho gilitabaḷiso bāḷisikassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo bāḷisikassa. | 3) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người câu cá trong hồ nước sâu, quăng xuống một lưỡi câu có mắc mồi. Một con cá, với mắt nhìn vào mồi, nuốt lưỡi câu ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con cá ấy vì nuốt lưỡi câu, đi đến bất hạnh, đi đến ách nạn, bị người câu cá muốn làm gì thì làm. | 3) “Bhikkhus, suppose a fisherman would cast a baited hook into a deep lake, [159] and a fish on the lookout for food would swallow it. That fish who has thus swallowed the fisherman’s hook would meet with calamity and disaster, and the fisherman could do with it as he wishes. |
| ♦ evameva kho, bhikkhave, chayime baḷisā lokasmiṃ anayāya sattānaṃ vadhāya {byābādhāya (sī. pī.)} pāṇinaṃ. katame cha? | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có sáu lưỡi câu này ở trong đời, đưa đến bất hạnh cho các loài hữu tình, đưa đến tai hại cho các loài chúng sanh. Thế nào là sáu? | So too, bhikkhus, there are these six hooks in the world for the calamity of beings, for the slaughter (166) of living beings. |
| santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce, bhikkhu, abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso, mārassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato. | 4-8) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ sắc ấy, tán dương, tham luyến an trú, thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã nuốt lưỡi câu của Ác ma, đã đi đến bất hạnh, đã đi đến ách nạn, đã bị Ác ma muốn làm gì thì làm. | 4-8) “There are, bhikkhus, forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them, welcomes them, and remains holding to them, he is called a bhikkhu who has swallowed Māra’s hook. He has met with calamity and disaster, and the Evil One can do with him as he wishes. |
| .. pe ... santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā ... pe .... | Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân nhận thức... | “There are, bhikkhus, sounds cognizable by the ear … |
| ♦ santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce, bhikkhu, abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso mārassa anayaṃ āpanno byasanaṃ āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato. | 9) Này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ pháp ấy, tán dương, tham luyến an trú, thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã nuốt lưỡi câu của Ác ma, đã đi đến bất hạnh, đã đi đến ách nạn, đã bị Ác ma muốn làm gì thì làm. | 9) mental phenomena cognizable by the mind that are desirable … tantalizing. If a bhikkhu seeks delight in them … the Evil One can do with him as he wishes. |
| ♦ “santi ca, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati. ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṃ paribhedi baḷisaṃ na anayaṃ āpanno na byasanaṃ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato | 10-14) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ các sắc ấy, không tán dương, không tham luyến an trú, thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là không nuốt lưỡi câu của Ác ma, đã bẻ gãy lưỡi câu, đã bẻ nát lưỡi câu, không đi đến bất hạnh, không đi đến ách nạn, không bị Ác ma muốn làm gì thì làm. | 10-14) “There are, bhikkhus, forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, agreeable, pleasing, sensually enticing, tantalizing. If a bhikkhu does not seek delight in them, does not welcome them, and does not remain holding to them, he is called a bhikkhu who has not swallowed Māra’s hook, who has broken the hook, demolished the hook. He has not met with calamity and disaster, and the Evil One cannot do with him as he wishes. |
|
... pe .... ♦ “santi, bhikkhave, jivhāviññeyyā rasā ... pe .... |
Này các Tỷ-kheo, có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân nhận thức... | “There are, bhikkhus, sounds cognizable by the ear … |
| santi, bhikkhave, manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṃ paribhedi baḷisaṃ na anayaṃ āpanno na byasanaṃ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato”ti. tatiyaṃ. | 15) Này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ pháp ấy, không tán dương, không tham luyến an trú, thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị không nuốt lưỡi câu của Ác ma, đã bẻ gãy lưỡi câu, đã bẻ nát lưỡi câu, không đi đến bất hạnh, không đi đến ách nạn, không bị Ác ma muốn làm gì thì làm. | 15) mental phenomena cognizable by the mind that are desirable … tantalizing. If a bhikkhu does not seek delight in them … the Evil One cannot do with him as he wishes.” |
♦ 4. Khīrarukkhopamasuttaṃ (SN 35.231) – 190. IV. Cây Có Nhựa (104) (S.iv,159) – 231. (4) The Milk-Sap Tree
| ♦ 231. “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! |
1) ... 2-6) -- Này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các sắc do mắt nhận thức đi vào trong tầm mắt nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả phần lớn. |
1-7) — “Bhikkhus, in regard to forms cognizable by the eye, if in any bhikkhu or bhikkhunı̄ [160] lust still exists and has not been abandoned, if hatred still exists and has not been abandoned, if delusion still exists and has not been abandoned, then even trifling forms that enter into range of the eye obsess the mind, not to speak of those that are prominent. |
| taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno. | Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận... | For what reason? Because lust still exists and has not been abandoned, hatred still exists and has not been abandoned, delusion still exists and has not been abandoned. |
|
... pe .... ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi ... pe .... |
Ðối với các tiếng do tai nhận thức... Ðối với các hương do mũi nhận thức... Ðối với các vị do lưỡi nhận thức... Ðối với các xúc do thân nhận thức... | The same in regard to sounds cognizable by the ear … |
| ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo, so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno. | 7) Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp do ý nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả phần lớn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận. | mental phenomena cognizable by the mind. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā daharo taruṇo komārako. tamenaṃ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya {bhindeyya (syā. kaṃ. sī. aṭṭha.), abhindeyya (katthaci)} āgaccheyya khīran”ti? “evaṃ, bhante”. “taṃ kissa hetu”? “yañhi, bhante, khīraṃ taṃ atthī”ti. |
8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có nhựa, hoặc cây Bồ-đề (assattha), hoặc cây bàng (nigrodha), hoặc cây sanh (pilakkha), hoặc cây udumbara, hoặc một loại cây còn tươi. Rồi một người với cái búa sắc bén chặt vào cây ấy. Nước nhựa cây ấy có chảy ra không? -- Thưa có, bạch Thế Tôn. -- Vì sao? -- Vì rằng, bạch Thế Tôn, cây ấy có nhựa. |
8) “Suppose, bhikkhus, there was a milk-sap tree (167) — an assattha or a banyan or a pilakkha or an udumbara—fresh, young, tender. If a man breaks it here and there with a sharp axe, would sap come out?” — “Yes, venerable sir. — For what reason? — Because there is sap.” |
| ♦ “evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno. | 9) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các sắc do mắt nhận thức đi vào trong tầm mắt nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả phần lớn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận... | 9-13) — “So too, bhikkhus, in regard to forms cognizable by the eye … even trifling forms that enter into range of the eye obsess the mind, not to speak of those that are prominent. For what reason? Because lust still exists and has not been abandoned, hatred still [161] exists and has not been abandoned, delusion still exists and has not been abandoned. |
|
... pe .... ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi ... pe .... |
Ðối với các tiếng do tai nhận thức... Ðối với các hương do mũi nhận thức... Ðối với các vị do lưỡi nhận thức... Ðối với các xúc do thân nhận thức... | The same in regard to sounds cognizable by the ear … |
| ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno, tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṃ; ko pana vādo adhimattānaṃ! taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo so atthi, yo doso so atthi, yo moho so atthi, yo rāgo so appahīno, yo doso so appahīno, yo moho so appahīno. | Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp do ý nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả phần lớn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận. | mental phenomena cognizable by the mind. |
| ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno. | 10-14) Này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào không có tham, không có sân, không có si, tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận; dầu cho cả phần lớn, khi các sắc do mắt nhận thức đi vào trong tầm mắt nhận thức, chúng không chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì chỉ phần nhỏ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì không có tham, không có sân, không có si, và tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận... | 10-15) “Bhikkhus, in regard to forms cognizable by the eye, if in any bhikkhu or bhikkhunı̄ lust does not exist and has been abandoned, if hatred does not exist and has been abandoned, if delusion does not exist and has been abandoned, then even prominent forms that enter into range of the eye do not obsess the mind, not to speak of those that are trifling. For what reason? Because lust does not exist and has been abandoned, hatred does not exist and has been abandoned, delusion does not exist and has been abandoned. |
|
... pe .... ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu ... pe ... |
Ðối với các tiếng do tai nhận thức... Ðối với các hương do mũi nhận thức... Ðối với các vị do lưỡi nhận thức... Ðối với các xúc do thân nhận thức... | The same in regard to sounds cognizable by the ear … |
| manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno. | 15) Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp do ý nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo ni nào không có tham, không có sân, không có si, tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận; dầu cho cả phần lớn, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng không chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì chỉ có phần nhỏ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì không có tham, không có sân, không có si, và tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận. | mental phenomena cognizable by the mind. |
| seyyathāpi, bhikkhave, khīrarukkho assattho vā nigrodho vā pilakkho vā udumbaro vā sukkho kolāpo terovassiko. tamenaṃ puriso tiṇhāya kuṭhāriyā yato yato ābhindeyya āgaccheyya khīran”ti? “no hetaṃ, bhante”. “taṃ kissa hetu”? “yañhi, bhante, khīraṃ taṃ natthī”ti. |
16) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có nhựa, cây Bồ-đề hay cây bàng, hay cây sanh, hay cây udumbara đã khô héo, không có nhựa, đã quá mùa. (105) Rồi một người với cây búa sắc bén chặt vào cây ấy. Nước nhựa cây ấy có chảy ra không? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. -- Vì sao? -- Vì rằng, bạch Thế Tôn, cây ấy không có nhựa. |
16) “Suppose, bhikkhus, there was a milk-sap tree—an assattha or a banyan or a pilakkha or an udumbara— dried up, desiccated, past its prime. If a man breaks it here and there with a sharp axe, would sap come out?” [162] — “No, venerable sir. — For what reason? — Because there is no sap.” |
|
♦ “evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno ... pe .... ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu ... pe .... |
-- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào không có tham, không có sân, không có si... si ấy đã đoạn tận... | “So too, bhikkhus, in regard to forms cognizable by the eye … even prominent forms that enter into range of the eye do not obsess the mind, not to speak of those that are trifling. For what reason? Because lust does not exist and has been abandoned, hatred does not exist and has been abandoned, delusion does not exist and has been abandoned. The same in regard to sounds cognizable by the ear … |
| ♦ “yassa kassaci, bhikkhave, bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno, tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti; ko pana vādo parittānaṃ! taṃ kissa hetu? yo, bhikkhave, rāgo so natthi, yo doso so natthi, yo moho so natthi, yo rāgo so pahīno, yo doso so pahīno, yo moho so pahīno”ti. catutthaṃ. | Ðối với các pháp do ý nhận thức, tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận; dầu cho cả phần lớn, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng không chinh phục tâm vị ấy, còn nói gì chỉ có phần nhỏ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì không có tham ấy, không có sân ấy, không có si ấy, và tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận. | mental phenomena cognizable by the mind.” |
♦ 5. Koṭṭhikasuttaṃ (SN 35.232) – 191. V. Koṭṭhika (S.iv,162) – 232. (5) Koṭṭhita
| ♦ 232. ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṃ viharanti isipatane migadāye. | 1) Một thời Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Mahā Koṭṭhika trú ở Bārāṇaasī, tại Isipatana, vườn Lộc Uyển. | 1) On one occasion the Venerable Sāriputta and the Venerable Mahākoṭṭhita were dwelling at Bārāṇası̄ in the Deer Park at Isipatana. |
| atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. | 2) Rồi Tôn giả Mahā Koṭṭhika, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy, đi đến Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Sāriputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. | 2-3) Then, in the evening, the Venerable Mahākoṭṭhita emerged from seclusion and approached the Venerable Sāriputta. He exchanged greetings with the Venerable Sāriputta and, when they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side |
|
ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca -- ♦ “kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ ... pe ... jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, rasā jivhāya saṃyojanaṃ ... pe ... mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, dhammā manassa saṃyojanan”ti? |
3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Mahā Koṭṭhika nói với Tôn giả Sāriputta: -- Thưa Hiền giả, có phải con mắt là kiết sử của các sắc, hay các sắc là kiết sử của con mắt?... Có phải ý là kiết sử của các pháp hay các pháp là kiết sử của ý? |
and said to him: — “How is it, friend Sariputta, is the eye the fetter of forms or are forms the fetter of the eye? [163] Is the ear the fetter of sounds or are sounds the fetter of the ear? … Is the mind the fetter of mental phenomena or are mental phenomena the fetter of the mind?” |
| ♦ “na kho, āvuso koṭṭhika, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ ... pe ... na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ ... pe ... na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ. | 4) -- Này Hiền giả Koṭṭhika, con mắt không phải là kiết sử của các sắc, các sắc không phải là kiết sử của con mắt; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử... Ý không phải là kiết sử của các pháp, các pháp không phải là kiết sử của ý; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử. | 4) — “Friend Koṭṭhita, the eye is not the fetter of forms nor are forms the fetter of the eye, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both: that is the fetter there. The ear is not the fetter of sounds nor are sounds the fetter of the ear, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both: that is the fetter there…. The mind is not the fetter of mental phenomena nor are mental phenomena the fetter of the mind, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both: that is the fetter there. |
| ♦ “seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo {balivaddo (sī. pī.), balibaddo (syā. kaṃ. ka.)} odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā assu. yo nu kho evaṃ vadeyya — ‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanan’ti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā”ti? “no hetaṃ, āvuso”. |
5) Ví như, này Hiền giả, một con bò đen và một con bò trắng bị cột lại bởi sợi dây hay cái ách. Nếu có người nói con bò đen là kiết sử của con bò trắng, hay con bò trắng là kiết sử của con bò đen, thời nói vậy có phải nói một cách chơn chánh không? -- Thưa không. |
5) “Suppose, friend, a black ox and a white ox were yoked together by a single harness or yoke. Would one be speaking rightly if one were to say: ‘The black ox is the fetter of the white ox; the white ox is the fetter of the black ox’?” — “No, friend. |
| “na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, na odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanaṃ. yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā taṃ tattha saṃyojanaṃ. | -- Này Hiền giả, con bò đen không phải là kiết sử của con bò trắng. Và con bò trắng cũng không phải là kiết sử của con bò đen. Do sợi dây hay cái ách cột lại, cái ấy ở đây là kiết sử. | — The black ox is not the fetter of the white ox nor is the white ox the fetter of the black ox, but rather the single harness or yoke by which the two are yoked together: that is the fetter there.” |
| ♦ “evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ ... pe ... na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ ... pe ... na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ. | Này Hiền giả, cũng vậy, con mắt cũng không phải là kiết sử của các sắc, các sắc không phải là kiết sử của con mắt; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử... Ý không phải là kiết sử của các pháp, các pháp không phải là kiết sử của của ý; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử. | “So too, friend, the eye is not the fetter of forms … nor are mental phenomena the fetter of the mind, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both: that is the fetter there. |
| ♦ “cakkhu vā, āvuso, rūpānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, rūpā vā cakkhussa saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha {paññāyati (ka.)} sammā dukkhakkhayāya. | 6) Này Hiền giả, nếu con mắt là kiết sử của các sắc, hay các sắc là kiết sử của con mắt, thời Phạm hạnh này đưa đến chơn chánh đoạn tận khổ đau không thể tuyên bố. | 6) “If, friend, the eye were the fetter of forms or if forms were the fetter of the eye, this living of the holy life could not be discerned for the complete destruction of suffering. (168) |
| yasmā ca kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya. | Vì rằng, này Hiền giả, con mắt không phải là kiết sử của các sắc, các sắc cũng không phải là kiết sử của con mắt; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử. Do vậy, Phạm hạnh đưa đến chơn chánh đoạn tận khổ đau có thể tuyên bố. | But since the eye is not the fetter of forms nor are forms the fetter of the eye [164] —but rather the desire and lust that arise there in dependence on both is the fetter there—the living of the holy life is discerned for the complete destruction of suffering. |
|
... pe .... ♦ “jivhā, āvuso, rasānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, rasā vā jivhāya saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. yasmā ca kho, āvuso, na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya ... pe .... |
... | “If, friend, the ear were the fetter of sounds or if sounds were the fetter of the ear … |
| ♦ “mano vā, āvuso, dhammānaṃ saṃyojanaṃ abhavissa, dhammā vā manassa saṃyojanaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. yasmā ca kho, āvuso, na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya. | Này Hiền giả, nếu ý là kiết sử của các pháp, hay các pháp là kiết sử của ý, thời Phạm hạnh này đưa đến chơn chánh đoạn tận khổ đau không thể tuyên bố. Vì rằng, ý không phải là kiết sử của các pháp, hay các pháp không phải là kiết sử của ý; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử. Do vậy, Phạm hạnh đưa đến chơn chánh đoạn tận khổ đau có thể tuyên bố. | If the mind were the fetter of mental phenomena or if mental phenomena were the fetter of the mind, this living of the holy life could not be discerned for the complete destruction of suffering. But since the mind is not the fetter of mental phenomena nor are mental phenomena the fetter of the mind—but rather the desire and lust that arise there in dependence on both is the fetter there—the living of the holy life is discerned for the complete destruction of suffering. |
| ♦ “imināpetaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ ... pe ... na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ ... pe ... na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ. | 7) Này Hiền giả, với pháp môn này cần phải hiểu biết như vậy. Mắt không phải là kiết sử của sắc. Sắc không phải là kiết sử của mắt; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử... Ý không phải là kiết sử của các pháp, các pháp không phải là kiết sử của mắt; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử. | 7) “In this way too, friend, it may be understood how that is so: |
| ♦ “saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato cakkhu. passati bhagavā cakkhunā rūpaṃ. chandarāgo bhagavato natthi. suvimuttacitto bhagavā. saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato sotaṃ. suṇāti bhagavā sotena saddaṃ. chandarāgo bhagavato natthi. suvimuttacitto bhagavā. saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato ghānaṃ. ghāyati bhagavā ghānena gandhaṃ. chandarāgo bhagavato natthi. suvimuttacitto bhagavā. saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato jivhā. sāyati bhagavā jivhāya rasaṃ. chandarāgo bhagavato natthi. suvimuttacitto bhagavā. saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato kāyo. phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṃ. chandarāgo bhagavato natthi. suvimuttacitto bhagavā. saṃvijjati kho, āvuso, bhagavato mano. vijānāti bhagavā manasā dhammaṃ. chandarāgo bhagavato natthi. suvimuttacitto bhagavā. | 8) Này Hiền giả, Thế Tôn có mắt. Với con mắt, Thế Tôn thấy sắc. Tham dục không có nơi Thế Tôn. Khéo giải thoát là tâm Thế Tôn... Này Hiền giả, Thế Tôn có ý. Với ý, Thế Tôn biết pháp. Tham dục không có nơi Thế Tôn. Khéo giải thoát là tâm Thế Tôn. | 8) There exists in the Blessed One the eye, the Blessed One sees a form with the eye, yet there is no desire and lust in the Blessed One; the Blessed One is well liberated in mind. There exists in the Blessed One the ear, the Blessed One hears a sound with the ear … There exists in the Blessed One the nose, the Blessed One smells an odour with the nose … There exists in the Blessed One the tongue, the Blessed One savours a taste with the tongue … There exists in the Blessed One the body, the Blessed One feels a tactile object with the body … There exists in the Blessed One the mind, the Blessed One cognizes [165] a mental phenomenon with the mind, yet there is no desire and lust in the Blessed One; the Blessed One is well liberated in mind. |
| ♦ “iminā kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ. na sotaṃ... na ghānaṃ... na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ. na kāyo... na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ; yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanan”ti. pañcamaṃ. | 9) Này Hiền giả, với pháp môn này cần phải hiểu biết như vậy. Mắt không phải là kiết sử của các sắc, các sắc không phải là kiết sử của mắt; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử... Ý không phải là kiết sử của các pháp, các pháp không phải là kiết sử của ý; ở đây, do duyên cả hai khởi lên dục tham. Dục tham ở đây là kiết sử. | 9) “In this way, friend, it can be understood how the eye is not the fetter of forms nor forms the fetter of the eye, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both is the fetter there; how the ear is not the fetter of sounds nor sounds the fetter of the ear…; how the mind is not the fetter of mental phenomena nor mental phenomena the fetter of the mind, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both is the fetter there.” |
♦ 6. Kāmabhūsuttaṃ (SN 35.233) – 192. VI. Kāmabhū (S.iv,165) – 233. (6) Kāmabhū
| ♦ 233. ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca kāmabhū kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. | (Tôn giả Kāmabhu đi đến Tôn giả Ānanda và hỏi cùng một câu và được trả lời tương tự như kinh trước). | 1) On one occasion the Venerable Ānanda and the Venerable Kāmabhū were dwelling at Kosambı̄ in Ghosita’s Park. |
| atha kho āyasmā kāmabhū sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. | 2-3) Then, in the evening, the Venerable Kāmabhū emerged from seclusion and approached the Venerable Ānanda. He exchanged greetings with the Venerable Ānanda and, when they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side | |
|
ekamantaṃ nisinno kho āyasmā kāmabhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca -- ♦ “kiṃ nu kho, āvuso ānanda, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ ... pe ... jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, rasā jivhāya saṃyojanaṃ ... pe ... mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, dhammā manassa saṃyojanan”ti? |
and said to him: — “How is it, friend Ānanda, is the eye the fetter of forms or are forms the fetter of the eye? … Is the mind the fetter of mental phenomena or are mental phenomena the fetter of the mind?” |
|
| ♦ “na kho, āvuso kāmabhū {kāmabhu (sī.) moggallāne 65-ge vāti suttaṃ passitabbaṃ}, cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanaṃ ... pe ... na jivhā rasānaṃ saṃyojanaṃ, na rasā jivhāya saṃyojanaṃ ... pe ... na mano dhammānaṃ saṃyojanaṃ, na dhammā manassa saṃyojanaṃ. yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saṃyojanaṃ. | 4) “Friend Kāmabhū, the eye is not the fetter of forms nor are forms the fetter of the eye … The mind is not the fetter of mental phenomena nor are mental phenomena the fetter of the mind, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both: that is the fetter there. [166] | |
| ♦ “seyyathāpi, āvuso, kāḷo ca balībaddo odāto ca balībaddo ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā assu. yo nu kho evaṃ vadeyya — ‘kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanan’ti, sammā nu kho so vadamāno vadeyyā”ti? “no hetaṃ, āvuso”. |
5) “Suppose, friend, a black ox and a white ox were yoked together by a single harness or yoke. Would one be speaking rightly if one were to say: ‘The black ox is the fetter of the white ox; the white ox is the fetter of the black ox’?” — “No, friend. |
|
| “na kho, āvuso, kāḷo balībaddo odātassa balībaddassa saṃyojanaṃ, napi odāto balībaddo kāḷassa balībaddassa saṃyojanaṃ. yena ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā, taṃ tattha saṃyojanaṃ. | — The black ox is not the fetter of the white ox nor is the white ox the fetter of the black ox, but rather the single harness or yoke by which the two are yoked together: that is the fetter there.” | |
| evameva kho, āvuso, na cakkhu rūpānaṃ saṃyojanaṃ, na rūpā cakkhussa saṃyojanaṃ ... pe ... na jivhā ... pe ... na mano ... pe ... yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo, taṃ tattha saṃyojanan”ti. chaṭṭhaṃ. | 6-9) “So too, friend, the eye is not the fetter of forms … nor are mental phenomena the fetter of the mind, but rather the desire and lust that arise there in dependence on both: that is the fetter there.” |
♦ 7. Udāyīsuttaṃ (SN 35.234) – 193. VII. Udāyi (106) (S.iv,166) – 234. (7) Udāyi
| ♦ 234. ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca udāyī kosambiyaṃ viharanti ghositārāme. | 1) Một thời Tôn giả Ānanda và Tôn giả Udāyi trú ở Kosambi, tại vườn Ghosita. | 1) On one occasion the Venerable Ānanda and the Venerable Udāyı̄ were dwelling at Kosambı̄ in Ghosita’s Park. |
| atha kho āyasmā udāyī sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. | 2) Rồi Tôn giả Udāyi, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy, đi đến Tôn giả Ānanda; sau khi đến nói lên với Tôn giả Ānanda những lời chào đón hỏi thăm... rồi ngồi xuống một bên. | 2-3) Then, in the evening, the Venerable Udāyı̄ emerged from seclusion and approached the Venerable Ānanda. He exchanged greetings with the Venerable Ānanda and, when they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side |
|
ekamantaṃ nisinno kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca -- ♦ “yatheva nu kho, āvuso ānanda, ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito — ‘itipāyaṃ kāyo anattā’ti, sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ — ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’”ti? |
3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Udāyi thưa với Tôn giả Ānanda: -- Thưa Hiền giả Ānanda, như Thế Tôn dùng nhiều phương tiện đã nói lên, đã khai mở, đã nêu rõ thân này là vô ngã. Có thể chăng, cũng như vậy tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị rằng thức này cũng vô ngã? |
and said to him: — “Friend Ānanda, in many ways [the nature of] this body has been declared, disclosed, and revealed by the Blessed One thus: ‘For such a reason this body is nonself.’ Is it possible to explain [the nature of] this consciousness in a similar way—to teach, proclaim, establish, disclose, analyse, and elucidate it thus: ‘For such a reason this consciousness is nonself’?” |
| ♦ “yatheva kho, āvuso udāyī, ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito — ‘itipāyaṃ kāyo anattā’ti, sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ — ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’”ti. | -- Này Hiền giả Udāyi, như Thế Tôn dùng nhiều pháp môn đã nói lên, đã khai mở, đã nêu rõ thân này là vô ngã. Cũng như vậy, có thể tuyên bố, tuyên thuyết, tường thuyết, khai hiển, khai thị, phân biệt, minh hiển, minh thị rằng thức này cũng vô ngã. | “It is possible, friend Udāyı̄. |
| ♦ “cakkhuñca, āvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇan”ti? “evamāvuso”ti . “yo cāvuso, hetu, yo ca paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya. api nu kho cakkhuviññāṇaṃ paññāyethā”ti? “no hetaṃ, āvuso”. |
4-8) Này Hiền giả, có phải do duyên mắt và các sắc khởi lên nhãn thức? -- Thưa phải, Hiền giả. -- Này Hiền giả, do nhân nào, do duyên nào khởi lên nhãn thức, nếu nhân ấy, nếu duyên ấy một cách toàn diện, dưới mọi hình thức, được đoạn diệt hoàn toàn, không có dư tàn, thời nhãn thức có thể nêu rõ được không? -- Thưa không, Hiền giả. |
4-8) Doesn’t eyeconsciousness arise in dependence on the eye and forms?” [167] — “Yes, friend.” — “If the cause and condition for the arising of eyeconsciousness would cease completely and totally without remainder, could eye-consciousness be discerned?” — “No, friend.” |
|
“imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ — ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’”ti ... pe .... ♦ “jivhañcāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇan”ti? “evamāvuso”ti. “yo cāvuso, hetu yo ca paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya, api nu kho jivhāviññāṇaṃ paññāyethā”ti? “no hetaṃ, āvuso”. “imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ — ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’”ti ... pe .... |
-- Với pháp môn này, Thế Tôn đã tuyên thuyết, đã khai mở, đã nêu rõ thức này là vô ngã... Có phải do duyên tai và các tiếng khởi lên nhĩ thức?... Có phải do duyên mũi và các hương khởi lên tỷ thức?... Có phải do duyên lưỡi và các vị khởi lên thiệt thức?... Có phải do duyên thân và các xúc khởi lên thân thức?... |
— “In this way, friend, this has been declared, disclosed, and revealed by the Blessed One thus: ‘For such a reason this consciousness is nonself.’ “Doesn’t ear-consciousness arise in dependence on the ear and sounds? … |
| ♦ “manañcāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇan”ti? “evamāvuso”ti. “yo cāvuso, hetu, yo ca paccayo manoviññāṇassa uppādāya, so ca hetu, so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya, api nu kho manoviññāṇaṃ paññāyethā”ti? “no hetaṃ, āvuso”. “imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ — ‘itipidaṃ viññāṇaṃ anattā’”ti. |
9) Này Hiền giả, có phải do duyên ý và các pháp khởi lên ý thức? -- Thưa phải, Hiền giả. -- Này Hiền giả, do nhân nào, do duyên nào khởi lên ý thức, nếu nhân ấy, nếu duyên ấy một cách toàn diện, dưới mọi hình thức, được đoạn diệt hoàn toàn, không có dư tàn, thời ý thức có thể nêu rõ được không? -- Thưa không, Hiền giả. -- Với pháp môn này, thưa Hiền giả, Thế Tôn đã tuyên thuyết, đã khai mở, đã nêu rõ thức này là vô ngã. |
9) Doesn’t mind-consciousness arise in dependence on the mind and mental phenomena?” — “Yes, friend.” — “If the cause and condition for the arising of mindconsciousness would cease completely and totally without remainder, could mind-consciousness be discerned?” — “No, friend.” — “In this way too, friend, this has been declared, disclosed, and revealed by the Blessed One thus: ‘For such a reason this consciousness is nonself.’ |
| ♦ “seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya vanaṃ paviseyya. so tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ {akukkuṭakajātaṃ (syā. kaṃ.), akukkajaṭajātaṃ (ka.)}. tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chetvā agge chindeyya; agge chetvā pattavaṭṭiṃ vinibbhujeyya {vinibbhujjeyya (pī.), vinibbhajjeyya (syā. kaṃ.)}. so tattha pheggumpi nādhigaccheyya, kuto sāraṃ! | 10) Ví như, này Hiền giả, một người cần dùng lõi cây, tìm cầu lõi cây, đi tìm lõi cây, cầm cây búa sắc bén đi vào trong rừng. Ở đấy, người này thấy một thân cây chuối lớn, thẳng, mới lớn và cao. Người ấy chặt đứt rễ cây, chặt đứt xong, người ấy chặt ngọn. Sau khi chặt ngọn, người ấy lột vỏ ngoài ra. Người ấy ở đây không tìm được giác cây, còn nói gì lõi cây. | 10) “Suppose, friend, a man needing heartwood, seeking heartwood, wandering in search of heartwood, would take a sharp axe and enter a forest. ̣(169) There he would see the trunk of a large plantain tree, straight, fresh, without a fruit-bud core. [168] He would cut it down at the root, cut off the crown, and unroll the coil. As he unrolls the coil, he would not find even softwood, let alone heartwood. |
| evameva kho, āvuso, bhikkhu chasu phassāyatanesu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati. so evaṃ asamanupassanto {evaṃ samanupassanto (syā. kaṃ. ka.)} na kiñci loke upādiyati. anupādiyaṃ na paritassati. aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. sattamaṃ. | 11) Cũng vậy, này Hiền giả, Tỷ-kheo trong sáu xúc xứ, không quán thấy có tự ngã và thuộc ngã. Do thấy như vậy, vị ấy không chấp thủ một cái gì ở trong đời. Do không chấp thủ, vị ấy không tham luyến. Do không tham luyến, vị ấy tự mình hoàn toàn tịch tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 11) “So too, a bhikkhu does not recognize either a self or anything belonging to a self in these six bases for contact. Since he does not recognize anything thus, he does not cling to anything in the world. Not clinging, he is not agitated. Being unagitated, he personally attains Nibbāna. He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
♦ 8. Ādittapariyāyasuttaṃ (SN 35.235) – 194. VIII. Với Lửa Cháy (107) (S.iv,168) – 235. (8) The Exposition on Burning
| ♦ 235. “ādittapariyāyaṃ vo, bhikkhave, dhammapariyāyaṃ desessāmi. taṃ suṇātha. katamo ca, bhikkhave, ādittapariyāyo, dhammapariyāyo? | 1) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về pháp môn lửa cháy, pháp môn Chánh pháp. Hãy lắng nghe. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp môn lửa cháy, pháp môn Chánh pháp? | 1) “Bhikkhus, I will teach you a Dhamma exposition on the theme of burning. Listen to that… “And what, bhikkhus, is the Dhamma exposition on the theme of burning? |
| varaṃ, bhikkhave, tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya {sañjotibhūtāya (syā. kaṃ.)} cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva cakkhuviññeyyesu rūpesu anubyañjanaso nimittaggāho. nimittassādagathitaṃ {nimittassādagadhitaṃ (syā. kaṃ. ka.) ma. ni. 3.316-317} vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya, ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya — nirayaṃ vā, tiracchānayoniṃ vā. | 2) Thật tốt hơn, này các Tỷ-kheo, nếu nhãn căn bị hủy hoại với một cây kim bằng sắt nung đỏ, hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn. Như vậy, không có chấp thủ tướng riêng, không chấp thủ tướng chung đối với các sắc do mắt nhận thức, này các Tỷ-kheo, thức có thể vững trú, kiên trú, bị trói buộc bởi vị ngọt tướng chung hay bị trói buộc bởi vị ngọt tướng riêng. Trong thời gian ấy, nếu mệnh chung, thời sự kiện này xảy ra: Ði thác sanh vào một trong hai sanh thú này: địa ngục hay bàng sanh. | 2) It would be better, bhikkhus, for the eye faculty to be lacerated by a red-hot iron pin burning, blazing, and glowing, than for one to grasp the sign through the features in a form cognizable by the eye. (170) For if consciousness should stand tied to gratification in the sign or in the features, and if one should die on that occasion, it is possible that one will go to one of two destinations: hell or the animal realm. |
|
imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi. ♦ “varaṃ, bhikkhave, tiṇhena ayosaṅkunā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena sotindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva sotaviññeyyesu saddesu anubyañjanaso nimittaggāho. nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṅkareyya, ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya — nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. |
3) Này các Tỷ-kheo, do thấy nguy hiểm này, Ta nói như vầy: Thật tốt hơn, này các Tỷ-kheo, nếu nhĩ căn bị hủy hoại với một cái dùi bằng sắt nung đỏ, hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn. Như vậy, không chấp thủ tướng riêng, không chấp thủ tướng chung đối với các tiếng do tai nhận thức, này các Tỷ-kheo, thức có thể vững trú, kiên trú, bị trói buộc bởi vị ngọt tướng chung, hay bị trói buộc bởi vị ngọt tướng riêng. Trong thời gian ấy, nếu mệnh chung, thời sự kiện này có thể xảy ra: Ði thác sanh vào một trong hai sanh thú này: địa ngục hay bàng sanh. |
3) Having seen this danger, I speak thus. “It would be better, bhikkhus, for the ear faculty to be lacerated by a sharp iron stake burning, blazing, and glowing, than for one to grasp the sign through the features in a sound cognizable by the ear. For if consciousness should stand tied to gratification in the sign or in the features, and if one should die on that occasion, it is possible that one will go to one of two destinations: hell, or the animal realm. |
|
imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi . ♦ “varaṃ, bhikkhave, tiṇhena nakhacchedanena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena ghānindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva ghānaviññeyyesu gandhesu anubyañjanaso nimittaggāho. nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya — nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. |
4-6) Này các Tỷ-kheo, do thấy nguy hiểm này, Ta nói như vầy: Thật tốt hơn, này các Tỷ-kheo, nếu tỷ căn bị phá hủy với một cái kềm sắc bén, bị hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn... |
4-6) Having seen this danger, I speak thus. [169] “It would be better, bhikkhus, for the nose faculty to be lacerated by a sharp nail cutter burning, blazing, and glowing, than for one to grasp the sign through the features in an odour cognizable by the nose. For if consciousness should stand tied to gratification in the sign or in the features, and if one should die on that occasion, it is possible that one will go to one of two destinations: hell or the animal realm. |
|
imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi. ♦ “varaṃ, bhikkhave, tiṇhena khurena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena jivhindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva jivhāviññeyyesu rasesu anubyañjanaso nimittaggāho. nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya — nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. |
nếu thiệt căn bị hủy hoại với một con dao sắc bén hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn... | Having seen this danger, I speak thus. “It would be better, bhikkhus, for the tongue faculty to be lacerated by a sharp razor burning, blazing, and glowing, than for one to grasp the sign through the features in a taste cognizable by the tongue. For if consciousness should stand tied to gratification in the sign or in the features, and if one should die on that occasion, it is possible that one will go to one of two destinations: hell or the animal realm. |
|
imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi. ♦ “varaṃ, bhikkhave, tiṇhāya sattiyā ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya kāyindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ, na tveva kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu anubyañjanaso nimittaggāho. nimittassādagathitaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, anubyañjanassādagathitaṃ vā tasmiñce samaye kālaṃ kareyya. ṭhānametaṃ vijjati, yaṃ dvinnaṃ gatīnaṃ aññataraṃ gatiṃ gaccheyya — nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā. |
nếu thân căn (108) bị hủy hoại với một cái kiếm sắc bén, hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn... |
Having seen this danger, I speak thus. “It would be better, bhikkhus, for the body faculty to be lacerated by a sharp spear burning, blazing, and glowing, than for one to grasp the sign through the features in a tactile object cognizable by the body. For if consciousness should stand tied to gratification in the sign or in the features, and if one should die on that occasion, it is possible that one will go to one of two destinations: hell or the animal realm. |
|
imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi. ♦ “varaṃ, bhikkhave, sottaṃ. sottaṃ kho panāhaṃ, bhikkhave, vañjhaṃ jīvitānaṃ vadāmi, aphalaṃ jīvitānaṃ vadāmi, momūhaṃ jīvitānaṃ vadāmi, na tveva tathārūpe vitakke vitakkeyya yathārūpānaṃ vitakkānaṃ vasaṃ gato saṅghaṃ bhindeyya. imaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, vañjhaṃ jīvitānaṃ ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi. |
7) Này các Tỷ-kheo, do thấy nguy hiểm này, Ta nói như vầy: Thật tốt hơn là nằm ngủ. Nằm ngủ, Ta nói rằng là trống không đối với các loài có sinh mạng. Ta nói rằng là vô quả đối với các loài có sanh mạng. Ta nói rằng là mù mờ đối với các loài có sanh mạng. Vì rằng nếu ngủ, thời không có suy nghĩ những vấn đề để có thể bị những vấn đề tư duy chinh phục, để có thể phá hòa hợp Tăng. Này các Tỷ-kheo, thấy sự trống không của nằm ngủ và sự nguy hiểm của tỉnh thức, Ta nói như vậy. |
7) Having seen this danger, I speak thus. “It would be better, bhikkhus, to sleep—for sleep, I say, is barren for the living, fruitless for the living, insensibility for the living—than to think such thoughts as would induce one who has come under their control to bring about a schism in the Saṅgha. [170] Having seen this danger, I speak thus. (171) |
| ♦ “tattha, bhikkhave, sutavā ariyasāvako iti paṭisañcikkhati — ‘tiṭṭhatu tāva tattāya ayosalākāya ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya cakkhundriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. handāhaṃ idameva manasi karomi — iti cakkhu aniccaṃ, rūpā aniccā, cakkhuviññāṇaṃ aniccaṃ, cakkhusamphasso anicco, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ’” {aniccan””ti (?)}. | 8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Hãy dừng lại, chớ để nhãn căn bị hủy hoại với một cây kim bằng sắt nung đỏ, hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn. Ta hãy tác ý như sau: 'Ðây, mắt là vô thường. Các sắc là vô thường. Nhãn thức là vô thường. Nhãn xúc là vô thường. Phàm duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; cảm thọ ấy là vô thường'. | 8) “In regard to this, bhikkhus, the instructed noble disciple reflects thus: ‘Leave off lacerating the eye faculty with a red-hot iron pin burning, blazing, and glowing. Let me attend only to this: So the eye is impermanent, forms are impermanent, eye-consciousness is impermanent, eye-contact is impermanent, whatever feeling arises with eye-contact as condition—whether pleasant or painful or neither-painful-nor-pleasant—that too is impermanent. |
| ♦ “tiṭṭhatu tāva tiṇhena ayosaṅkunā ādittena sampajjalitena sajotibhūtena sotindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. handāhaṃ idameva manasi karomi — iti sotaṃ aniccaṃ, saddā aniccā, sotaviññāṇaṃ aniccaṃ, sotasamphasso anicco, yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ. | 9) Hãy dừng lại, chớ để nhĩ căn bị hủy hoại với một cái dùi bằng sắt nung đỏ, hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn. Ta hãy tác ý như sau: 'Ðây, tai là vô thường. Các tiếng là vô thường. Nhĩ thức là vô thường. Nhĩ xúc là vô thường. Phàm duyên nhĩ xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; cảm thọ ấy là vô thường'. | 9) “‘Leave off lacerating the ear faculty with a sharp iron stake burning, blazing, and glowing. Let me attend only to this: So the ear is impermanent, sounds are impermanent, ear-consciousness is impermanent, earcontact is impermanent, whatever feeling arises with earcontact as condition … that too is impermanent. |
| ♦ “tiṭṭhatu tāva tiṇhena nakhacchedanena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena ghānindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. handāhaṃ idameva manasi karomi — iti ghānaṃ aniccaṃ, gandhā aniccā, ghānaviññāṇaṃ aniccaṃ, ghānasamphasso anicco, yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ ... pe ... tampi aniccaṃ. | 10) Hãy dừng lại, chớ để tỷ căn bị hủy hoại với một cái kềm bằng sắc bén bị hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn. Ta hãy tác ý như sau: 'Ðây, mũi là vô thường. Các hương là vô thường. Tỷ thức là vô thường. Tỷ xúc là vô thường. Phàm duyên tỷ xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; cảm thọ ấy là vô thường'. | 10) “‘Leave off lacerating the nose faculty with a sharp nail cutter burning, blazing, and glowing. Let me attend only to this: So the nose is impermanent, odours are impermanent, nose-consciousness is impermanent, nosecontact is impermanent, whatever feeling arises with nose-contact as condition … that too is impermanent. |
| ♦ “tiṭṭhatu tāva tiṇhena khurena ādittena sampajjalitena sajotibhūtena jivhindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. handāhaṃ idameva manasi karomi — iti jivhā aniccā, rasā aniccā, jivhāviññāṇaṃ aniccaṃ, jivhāsamphasso anicco, yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati ... pe ... tampi aniccaṃ. | 11) Hãy dừng lại, chớ để thiệt căn bị hủy hoại bởi một con dao sắc bén, hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn. Ta hãy tác ý như sau: 'Ðây, lưỡi là vô thường. Các vị là vô thường. Thiệt thức là vô thường, thiệt xúc là vô thường. Phàm duyên thiệt xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; cảm thọ ấy là vô thường'. | 11) “‘Leave off lacerating the tongue faculty with a sharp razor burning, blazing, and glowing. Let me attend only to this: So the tongue is impermanent, tastes are impermanent, tongue-consciousness is impermanent, tongue-contact is impermanent, whatever feeling arises with tongue-contact as condition … that too is impermanent. |
| ♦ “tiṭṭhatu tāva tiṇhāya sattiyā ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya kāyindriyaṃ sampalimaṭṭhaṃ. handāhaṃ idameva manasi karomi — iti kāyo anicco, phoṭṭhabbā aniccā, kāyaviññāṇaṃ aniccaṃ, kāyasamphasso anicco, yampidaṃ kāyasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ ... pe ... tampi aniccaṃ. | 12) Hãy dừng lại, chớ để thân căn bị hủy hoại bởi một lưỡi kiếm sắc bén, hừng cháy, rực cháy, cháy lửa ngọn. Ta hãy tác ý như sau: 'Ðây, thân căn là vô thường. Các xúc là vô thường. Thân thức là vô thường, thân xúc là vô thường. Phàm duyên thân xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; cảm thọ ấy là vô thường'. | 12) “‘Leave off lacerating the body faculty with a sharp spear burning, blazing, and glowing. Let me attend only to this: So the body is impermanent, [171] tactile objects are impermanent, body-consciousness is impermanent, body-contact is impermanent, whatever feeling arises with body-contact as condition … that too is impermanent. |
| ♦ “tiṭṭhatu tāva sottaṃ. handāhaṃ idameva manasi karomi — iti mano anicco, dhammā aniccā, manoviññāṇaṃ aniccaṃ, manosamphasso anicco, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi aniccaṃ”. | 13) Hãy dừng lại, chớ nằm ngủ. Ta hãy tác ý như sau: 'Ðây, ý căn là vô thường. Các pháp là vô thường. Ý thức là vô thường, ý xúc là vô thường. Phàm duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; cảm thọ ấy là vô thường'". |
13) “‘Leave off sleeping. Let me attend only to this: So the mind is impermanent, mental phenomena are impermanent, mind-consciousness is impermanent, mindcontact is impermanent, whatever feeling arises with mind-contact as condition … that too is impermanent.’ |
| ♦ “evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati ... pe ... yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati. | 14) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với mắt, nhàm chán đối với các sắc, nhàm chán đối với nhãn thức, nhàm chán đối với nhãn xúc. Phàm duyên nhãn xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy nhàm chán đối với cảm thọ ấy... nhàm chán đối với ý, nhàm chán đối với các pháp, nhàm chán đối với ý thức, nhàm chán đối với ý xúc. Phàm duyên ý xúc khởi lên cảm thọ gì, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy nhàm chán đối với cảm thọ ấy. | 14) “Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple experiences revulsion towards the eye, forms, eyeconsciousness, eye-contact, and whatever feeling arises with eye-contact as condition—whether pleasant or painful or neither-painful-nor-pleasant … towards the mind, mental phenomena, mind-consciousness, mindcontact, and whatever feeling arises with mind-contact as condition…. |
| nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. | Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên biết rằng: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | Experiencing revulsion, he becomes dispassionate. Through dispassion [his mind] is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: ‘It’s liberated.’ He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ |
| ayaṃ kho, bhikkhave, ādittapariyāyo, dhammapariyāyo”ti. aṭṭhamaṃ. | 15) Này các Tỷ-kheo, đây là pháp môn lửa cháy. Ðây là pháp môn Chánh pháp. | 15) “This, bhikkhus, is the Dhamma exposition on the theme of burning.” |
♦ 9. Paṭhamahatthapādopamasuttaṃ (SN 35.236) – 195. IX. Ví Dụ Tay Và Chân (1) (S.iv,171) – 236. (9) The Simile of Hands and Feet (1)
| ♦ 236. “hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṃ paññāyati; pādesu sati abhikkamapaṭikkamo paññāyati; pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ paññāyati; kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā paññāyati. | 1) -- Nếu có các tay, này các Tỷ-kheo, thời có thấy lượm lên và đặt xuống. Nếu có chân, thời có thấy đi tới và đi lui. Nếu có tay chân, thời có thấy co lại và duỗi ra. Nếu có bụng, thời có thấy đói và khát. | 1) “Bhikkhus, when there are hands, picking up and putting down are discerned. When there are feet, coming and going are discerned. When there are limbs, bending and stretching are discerned. When there is the belly, hunger and thirst are discerned. |
| evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ ... pe ... jivhāya sati jivhāsamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ ... pe ... manasmiṃ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ ... pe .... | 2) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu có mắt và do duyên nhãn xúc, thời khởi lên nội lạc, nội khổ... Nếu có ý, do duyên ý xúc thời khởi lên nội lạc, nội khổ. | 2) “So too, bhikkhus, when there is the eye, pleasure and pain arise internally with eye-contact as condition. (172) When there is the ear, pleasure and pain arise internally with ear-contact as condition…. When there is the mind, pleasure and pain arise internally with mind-contact as condition. |
| ♦ “hatthesu, bhikkhave, asati ādānanikkhepanaṃ na paññāyati; pādesu asati abhikkamapaṭikkamo na paññāyati; pabbesu asati samiñjanapasāraṇaṃ na paññāyati; kucchismiṃ asati jighacchā pipāsā na paññāyati. | 3) Nếu không có các tay, này các Tỷ-kheo, thời không có thấy lượm lên và đặt xuống. Nếu không có chân, thời không có thấy đi tới và đi lui. Nếu không có tay chân, thời không có thấy co lại và duỗi ra. Nếu không có bụng, thời không có thấy đói và khát. | 3) “When, bhikkhus, there are no hands, picking up and putting down are not discerned. When there are no feet, coming and going are not discerned. When there are no limbs, bending and stretching are not discerned. When there is no belly, hunger and thirst are not discerned. |
| evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ asati cakkhusamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ ... pe ... jivhāya asati jivhāsamphassapaccayā nuppajjati ... pe ... manasmiṃ asati manosamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhan”ti. navamaṃ. | 4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu không có mắt, không có duyên nhãn xúc, thời không khởi lên nội lạc, nội khổ... Nếu không có lưỡi, không có duyên thiệt xúc, thời không khởi lên nội lạc, nội khổ... Nếu không có ý, không có duyên ý xúc, thời không khởi lên nội lạc, nội khổ. | 4) “So too, bhikkhus, when there is no eye, [172] no pleasure and pain arise internally with eye-contact as condition. When there is no ear, no pleasure and pain arise internally with ear-contact as condition…. When there is no mind, no pleasure and pain arise internally with mind-contact as condition.” |
♦ 10. Dutiyahatthapādopamasuttaṃ (SN 35.237) – 196. X. Ví Dụ Tay Và Chân (2) (S.iv,172) – 237. (10) The Simile of Hands and Feet (2)
| ♦ 237. “hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṃ hoti; pādesu sati abhikkamapaṭikkamo hoti; pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṃ hoti; kucchismiṃ sati jighacchā pipāsā hoti. | 1-4) -- Nếu có các tay, này các Tỷ-kheo, thời có lượm lên và đặt xuống. Nếu có chân, thời có đi tới và đi lui... | 1-2) “Bhikkhus, when there are hands, there is picking up and putting down…. |
| evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ ... pe ... jivhāya sati ... pe ... manasmiṃ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ ... pe .... | “So too, bhikkhus, when there is the eye, pleasure and pain arise internally with eye-contact as condition…. When there is the mind, pleasure and pain arise internally with mind-contact as condition. | |
| ♦ “hatthesu, bhikkhave, asati ādānanikkhepanaṃ na hoti; pādesu asati abhikkamapaṭikkamo na hoti; pabbesu asati samiñjanapasāraṇaṃ na hoti; kucchismiṃ asati jighacchā pipāsā na hoti. | 3-4) “When, bhikkhus, there are no hands, there is no picking up and putting down…. | |
| evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṃ asati cakkhusamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhaṃ ... pe ... jivhāya asati jivhāsamphassapaccayā nuppajjati ... pe ... manasmiṃ asati manosamphassapaccayā nuppajjati ajjhattaṃ sukhaṃ dukkhan”ti. dasamaṃ. | Nếu không có ý và không có duyên ý xúc, thời không khởi lên nội lạc và nội khổ... | “So too, bhikkhus, when there is no eye … no mind, no pleasure and pain arise internally with mind-contact as condition.” |
|
♦ samuddavaggo aṭṭharasamo. ♦ tassuddānaṃ — ♦ dve samuddā bāḷisiko, khīrarukkhena koṭṭhiko. ♦ kāmabhū udāyī ceva, ādittena ca aṭṭhamaṃ. ♦ hatthapādūpamā dveti, vaggo tena pavuccatīti. |
*****
(100) Con mắt được ví với bốn biển vì không bao giờ đầy, không bao giờ thỏa mãn.
(101) Xem S. IV. 178; KS. IV. 113 (kinh 200 ở trước); A. II. 123.
(102) SA. III. 3: Yebhuyyenāti ṭhapetvā ariyasāvake (Yebhuyyena: Phần lớn; có nghĩa là không kể đến các vị Thánh đệ tử).
(103) Xem KS. I. 152.
(104) Xem M. I. 429.
(105) Xem S. IV. 182; KS. IV. 116 (kinh 202 ở trước).
(106) Xem S. IV. 107; KS. IV. 66 (kinh 123 ở trước).
(107) Xem KS. III. 62; S. IV. 19; KS. IV. 10 (kinh 28 ở trước); Vin. I. 21.
(108) Kāyindriya: thường chỉ cho da
*****
(161) Spk: The eye is the ocean for a person: both in the sense of being hard to fill and in the sense of submerging (samuddanaṭṭhena). It is an ocean in the sense of being hard to fill because it is impossible to fill it (satisfy it) with visible objects converging on it from the earth up to the highest brahmā world. And the eye is an ocean in the sense of submerging because it submerges (one) among various objects, that is, when it becomes unrestrained, flowing down, it goes in a faulty way by being a cause for the arising of defilements. Its current consists of forms: As the ocean has countless waves, so the “ocean of the eye” has countless waves consisting of the various visible objects converging on it.
(162) At It 114,15–18 the following explanation of these dangers is given: “waves” (ūmi) are anger and despair (kodhūpāyāsa); “whirlpools” (āvaṭṭa) are the five cords of sensual pleasure; “sharks and demons” (gāharakkhasa) are women. A similar explanation is at MN I 460–62, with susukā in place of gāharakkhasa. Cp. It 57,8–16. For the image of the brahmin standing on high ground, see 2:5 and AN II 5,29–6,5.
(163) Samunna, glossed by Spk with kilinna tinta nimugga, “defiled, tainted, submerged.” In Skt samunna is the past participle of the verb samunatti, from which the noun samudra (Pāli: samudda), ocean, is also derived; see MW, s.v. samud. Spk says that “for the most part” (yebhuyyena) is said making an exception of the noble disciples. The sequel is also at 12:60.
(164) Ee wrongly takes the first verse below to be prose and makes it the first paragraph of the next sutta. Woodward, at KS 4:99, has been misled by this division. The verses are also at It 57–58.
(165) I read with Be and Se pahāsi dukkhaṃ, as against Ee pahāya dukkhaṃ. It 58 also has pahāsi.
(166) I read vadhāya with Be, as against vyābādhāya in Se and Ee. See I, v. 371d, which supports vadhāya.
(167) Khīrarukkha: a tree that exudes a milky sap. The four are types of fig trees; see too 46:39.
(168) Because, as long as one has the six sense bases, one would always be fettered to the six sense objects and thus liberation would be impossible.
(169) As at 22:95 (III 141,25–31).
(170) This passage is quoted at Vism 36,24–27 (Ppn 1:100). Spk: One “grasps the sign through the features” (anubyañjanaso nimittaggāho) thinking: “The hands are beautiful, so too the feet, etc.” The grasp of the sign is the composite grasping, the grasp of the features occurs by separation. The grasp of the sign grasps everything at once, like a crocodile; the grasp of the features takes up the individual aspects like the hands and feet separately, like a leech. These two grasps are found even in a single javana process, not to speak of different javana processes.
(171) Maliciously creating a schism in the Saṅgha is one of the five crimes with immediate retribution (ānantarikakamma) said to bring about rebirth in hell in the next existence; see It 10–11 and Vin II 198, 204–5.
I read the last sentence with Se: imaṃ khvāhaṃ bhikkhave ādīnavaṃ disvā evaṃ vadāmi. Be and Ee (following a Burmesems) read imaṃ khvāhaṃ bhikkhave vañjaṃ jıvitānaṁ ādınavaṃ
disvā, which seems unintelligible.
(172) Spk: In this sutta and the next, the round of existence and its cessation are discussed by showing kammically resultant pleasure and pain.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
