Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[3] Khandhavaggapāḷi - Thiên Uẩn - The Book of the Aggregates
*****
[01] Khandha Saṃyutta
Tương Ưng Uẩn (f)
Connected Discourses on the Aggregates
10. Pupphavaggo – Phẩm Hoa – Flowers
♦ 1. Nadīsuttaṃ (SN 22.93) – I. Dòng Sông (Tạp 10, Ðại 2,70a) (S.iii,137) – 93. (1) The River
| ♦ 93. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “seyyathāpi, bhikkhave, nadī pabbateyyā ohārinī dūraṅgamā sīghasotā. tassā ubhosu tīresu {ubhato tīre (sī.), ubhato tīresu (syā. kaṃ.)} kāsā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; kusā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; pabbajā {babbajā (sī. pī.)} cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; bīraṇā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ; rukkhā cepi jātā assu, te naṃ ajjholambeyyuṃ. | 3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một con sông từ núi cao chảy xuống, từ xa chảy đến, dòng nước chảy xiết. Trên hai bờ con sông ấy, nếu cỏ lau kāsā mọc lên, chúng từ bờ rũ xuống; nếu các loại cỏ kāsā mọc lên, chúng từ bờ rũ xuống; nếu các loại lau babbajā mọc lên, chúng từ bờ rũ xuống; nếu các loại cỏ bīraṇā mọc lên, chúng từ bờ rũ xuống; nếu các loại cây mọc lên, chúng từ bờ rũ xuống. | 3) — “Bhikkhus, suppose there was a mountain river sweeping downwards, flowing into the distance with a swift current. If on either bank of the river kāsa grass or kusa grass were to grow, it would overhang it; if rushes, reeds, or trees were to grow, they would overhang it. |
| tassā puriso sotena vuyhamāno kāse cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṃ. so tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjeyya. kuse cepi gaṇheyya, pabbaje cepi gaṇheyya, bīraṇe cepi gaṇheyya, rukkhe cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṃ. so tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjeyya. | 4) Và một người bị dòng nước của con sông ấy cuốn trôi, nếu người ấy nắm lấy cỏ lau kāsā, cỏ này có thể bựt đứt. Do nhân duyên ấy, người ấy bị rơi vào tai ách khổ nạn. Nếu người ấy nắm lấy loại cỏ kāsā, cỏ này có thể bựt đứt. Do nhân duyên ấy, người ấy bị rơi vào tai ách khổ nạn. Nếu người ấy nắm lấy loại lau babbajā, cỏ này có thể bựt đứt. Do nhân duyên ấy, người ấy bị rơi vào tai ách khổ nạn. Nếu người ấy nắm lấy các loại cây, loại cây này có thể bựt đứt. Do nhân duyên ấy, người ấy bị rơi vào tai ách khổ nạn. | 4) If a man being carried along by the current should grasp the kāsa grass, it would break off and he would thereby meet with calamity and disaster; if he should grasp the kusa grass, it would break off and he would thereby meet with calamity and disaster; if he should grasp the rushes, reeds, or trees, [138] they would break off and he would thereby meet with calamity and disaster. |
| evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. tassa taṃ rūpaṃ palujjati. so tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjati. | 5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc. Khi sắc ấy của người ấy bị bựt đứt, do nhân duyên ấy, người ấy bị rơi vào tai ách khổ nạn. | 5) “So too, bhikkhus, the uninstructed worldling … regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. That form of his disintegrates and he thereby meets with calamity and disaster. |
| vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... | 6-8) ... quán thọ... quán tưởng... quán các hành... | 6-8) He regards feeling as self … perception as self … volitional formations as self … |
| viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. tassa taṃ viññāṇaṃ palujjati. so tatonidānaṃ anayabyasanaṃ āpajjati. | 9) ...quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Thức ấy của người ấy bị bựt đứt, do nhân duyên ấy, người ấy rơi vào tai ách khổ nạn. | 9) … consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. That consciousness of his disintegrates and he thereby meets with calamity and disaster. |
| taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ bhante”. |
10) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường? -- Vô thường, bạch Thế Tôn. |
10) “What do you think, bhikkhus, is form permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” |
| “vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ bhante”. |
11-14) -- Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là thường hay vô thường? -- Vô thường, bạch Thế Tôn. |
… |
| “tasmātiha ... pe ... evaṃ passaṃ ... pe ... nāparaṃ itthattāyāti pajānātī”ti. paṭhamaṃ. | 15-16) Do vậy... Thấy vậy... "... không còn trở lui trạng thái này nữa". Vị ấy biết rõ như vậy. | 15-16) “Therefore … Seeing thus … He understands: ‘… there is no more for this state of being.’” |
♦ 2. Pupphasuttaṃ (SN 22.94) – II. Bông Hoa (hay Tăng trưởng) (Tạp 2, Ðại 2,8b) (Siii,113) – 94. (2) Flowers
| ♦ 94. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “nāhaṃ, bhikkhave, lokena vivadāmi, lokova mayā vivadati. na, bhikkhave, dhammavādī kenaci lokasmiṃ vivadati. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, Ta không tranh luận với đời, chỉ có đời tranh luận với Ta. Này các Tỷ-kheo, người nói Pháp không tranh luận bất cứ với một ai ở đời. | 3) — “Bhikkhus, I do not dispute with the world; rather, it is the world that disputes with me. A proponent of the Dhamma does not dispute with anyone in the world. |
| yaṃ, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. yaṃ, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi”. | 4) Này các Tỷ-kheo, cái gì người có trí ở đời chấp nhận là "không", Ta cũng nói là "không". Này các Tỷ-kheo, cái gì người có trí ở đời chấp nhận là "có", Ta cũng nói là "có". | 4) Of that which the wise in the world agree upon as not existing, I too say that it does not exist. And of that which the wise in the world agree upon as existing, I too say that it exists. (185) |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, yamahaṃ ‘natthī’ti vadāmi? | 5) Và này các Tỷ-kheo, cái gì người có trí ở đời chấp nhận là "không", Ta cũng nói là "không"? | 5) “And what is it, bhikkhus, that the wise in the world agree upon as not existing, of which I too say that it does not exist? [139] |
| rūpaṃ, bhikkhave, niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. | 6) Này các Tỷ-kheo, người có trí ở đời không chấp nhận sắc là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, thời Ta cũng nói là "không". | 6) Form that is permanent, stable, eternal, not subject to change: this the wise in the world agree upon as not existing, and I too say that it does not exist. |
| vedanā... saññā... saṅkhārā... | 7-9) Thọ... tưởng... các hành... | 7-9) Feeling … Perception … Volitional formations … |
| viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi. | 10) Người có trí ở đời không chấp nhận thức là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, thời Ta cũng nói là "không". | 10) Consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change: this the wise in the world agree upon as not existing, and I too say that it does not exist. |
| idaṃ kho, bhikkhave, natthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘natthī’ti vadāmi”. | 11) Này các Tỷ-kheo, đây là cái gì ở đời người có trí chấp nhận là "không", Ta cũng nói là "không". | 11) “That, bhikkhus, is what the wise in the world agree upon as not existing, of which I too say that it does not exist. |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ, yamahaṃ ‘atthī’ti vadāmi? | 12) Và này các Tỷ-kheo, cái gì người có trí ở đời chấp nhận là "có", Ta cũng nói là "có"? | 12) “And what is it, bhikkhus, that the wise in the world agree upon as existing, of which I too say that it exists? |
| rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi. | 13) Này các Tỷ-kheo, người có trí ở đời chấp nhận sắc là vô thường, không thường hằng, không thường trú, chịu sự biến hoại, thời Ta cũng nói là "có" (vậy). | 13) Form that is impermanent, suffering, and subject to change: this the wise in the world agree upon as existing, and I too say that it exists. |
| vedanā aniccā ... pe ... | 14-16) ... thọ... tưởng... các hành... | 14-16) Feeling … Perception … Volitional formations … |
| viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi. | 17) Này các Tỷ-kheo, người có trí ở đời chấp nhận thức là vô thường, không thường hằng, không thường trú, chịu sự biến hoại, thời Ta cũng nói là "có" (vậy). | 17) Consciousness that is impermanent, suffering, and subject to change: this the wise in the world agree upon as existing, and I too say that it exists. |
| idaṃ kho, bhikkhave, atthisammataṃ loke paṇḍitānaṃ; ahampi taṃ ‘atthī’ti vadāmi”. | 18) Này các Tỷ-kheo, đây là cái gì người có trí ở đời chấp nhận là vô thường, không thường hằng, không thường trú, chịu sự biến hoại, thời Ta cũng nói là "có" (vậy). | 18) “That, bhikkhus, is what the wise in the world agree upon as existing, of which I too say that it exists. |
| ♦ “atthi, bhikkhave, loke lokadhammo, taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti; abhisambujjhitvā abhisametvā taṃ ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. | 19) Ở trong đời, này các Tỷ-kheo, có thế pháp. (87) Thế pháp ấy Như Lai hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng tri. Sau khi hoàn toàn chứng ngộ, hoàn toàn chứng tri, Như Lai tuyên bố, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai thị, phân tích, hiển lộ. | 19) “There is, bhikkhus, a world-phenomenon (186) in the world to which the Tathāgata has awakened and broken through. Having done so, he explains it, teaches it, proclaims it, establishes it, discloses it, analyses it, elucidates it. |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, loke lokadhammo, taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti, abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti? | 20) Này các Tỷ-kheo, thế pháp ở trong đời là gì, thế pháp ấy được Như Lai chứng ngộ, chứng tri; sau khi chứng ngộ, chứng tri, Ngài tuyên bố, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai thị, phân tích, hiển lộ? | 20) “And what is that world-phenomenon in the world to which the Tathāgata has awakened and broken through? |
| rūpaṃ, bhikkhave, loke lokadhammo taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. | 21) Sắc, này các Tỷ-kheo, là thế pháp ở trong đời. Thế pháp ấy được Như Lai chứng ngộ, chứng tri, sau khi chứng ngộ, chứng tri, Ngài tuyên bố, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai thị, phân tích, hiển lộ. | 21) Form, bhikkhus, is a world-phenomenon in the world to which the Tathāgata has awakened and broken through. Having done so, he explains it, teaches it, proclaims it, establishes it, discloses it, analyses it, elucidates it. |
| ♦ “yo, bhikkhave, tathāgatena evaṃ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṃ, bhikkhave, bālaṃ puthujjanaṃ andhaṃ acakkhukaṃ ajānantaṃ apassantaṃ kinti karomi! | Và ai, khi Như Lai tuyên bố, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai thị, phân tích, hiển lộ như vậy, (vẫn) không biết, không thấy, thì đối với người ấy, Ta xem là vô tích sự, là kẻ ngu si, phàm phu, mù lòa, không có mắt, không có biết, không có thấy. | When it is being thus explained … and elucidated by the Tathāgata, if anyone does not know and see, how can I do anything with that foolish worldling, blind and sightless, who does not know and does not see? |
| vedanā, bhikkhave, loke lokadhammo ... pe ... saññā, bhikkhave... saṅkhārā, bhikkhave... | 22-24) Thọ... Tưởng... Các hành... | 22-24) “Feeling … Perception … Volitional formations … |
| viññāṇaṃ, bhikkhave, loke lokadhammo taṃ tathāgato abhisambujjhati abhisameti. abhisambujjhitvā abhisametvā ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti. | 25) Thức, này các Tỷ-kheo, là thế pháp ở trong đời. Thế pháp ấy được Như Lai chứng ngộ, chứng tri. Sau khi chứng ngộ, chứng tri, Ngài tuyên bố, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai thị, phân tích, hiển lộ. | 25) Consciousness is a world-phenomenon in the world to which the Tathāgata has awakened and broken through. Having done so, he explains it, teaches it, proclaims it, establishes it, discloses it, analyses it, elucidates it. |
| ♦ “yo, bhikkhave, tathāgatena evaṃ ācikkhiyamāne desiyamāne paññapiyamāne paṭṭhapiyamāne vivariyamāne vibhajiyamāne uttānīkariyamāne na jānāti na passati tamahaṃ, bhikkhave, bālaṃ puthujjanaṃ andhaṃ acakkhukaṃ ajānantaṃ apassantaṃ kinti karomi! | Và ai, khi Như Lai tuyên bố, thuyết giảng, trình bày, xác chứng, khai thị, phân tích, hiển lộ như vậy, (vẫn) không biết, không thấy, thì đối với người ấy, Ta xem là vô tích sự, là kẻ ngu si, phàm phu, mù lòa, không có mắt, không có biết, không có thấy. | When it is being thus explained … [140] ... and elucidated by the Tathāgata, if anyone does not know and see, how can I do anything with that foolish worldling, blind and sightless, who does not know and does not see? |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, uppalaṃ vā padumaṃ vā puṇḍarīkaṃ vā udake jātaṃ udake saṃvaḍḍhaṃ udakā accuggamma ṭhāti {tiṭṭhantaṃ (ka.)} anupalittaṃ udakena; | 26) Ví như, này các Tỷ-kheo, bông sen xanh, hay bông sen hồng, hay bông sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi nước, và đứng thẳng không bị nước nhiễm ướt. | 26) “Bhikkhus, just as a blue, red, or white lotus is born in the water and grows up in the water, but having risen up above the water, it stands unsullied by the water, |
| evameva kho, bhikkhave, tathāgato loke jāto loke saṃvaḍḍho lokaṃ abhibhuyya viharati anupalitto lokenā”ti. dutiyaṃ. | 27) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai sanh ra ở trong đời, lớn lên trong đời, vươn lên khỏi đời, và sống không bị đời ô nhiễm. | 27) so too the Tathāgata was born in the world and grew up in the world, but having overcome the world, he dwells unsullied by the world.” (187) |
♦ 3. Pheṇapiṇḍūpamasuttaṃ (SN 22.95) – III. Bọt Nước (Tạp 10, Ðại 2,86b) (S.iii,114) – 95. (3) A Lump of Foam
| ♦ 95. ekaṃ samayaṃ bhagavā ayujjhāyaṃ {ayojjhāyaṃ (sī. pī.)} viharati gaṅgāya nadiyā tīre. | 1) Một thời Thế Tôn ở Ayujjhāya, trên bờ sông Hằng. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling at Ayojjhā on the bank of the river Ganges. |
| tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi -- | 2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo... | 2) There the Blessed One addressed the bhikkhus thus: (188) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, ayaṃ gaṅgā nadī mahantaṃ pheṇapiṇḍaṃ āvaheyya. tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. kiñhi siyā, bhikkhave, pheṇapiṇḍe sāro? | 3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng này chảy mang theo đống bọt nước lớn. Có người có mắt nhìn đống bọt nước ấy, chuyên chú, như lý quán sát. Do nhìn chuyên chú, như lý quán sát (88) nó, đống bọt nước ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. (89) Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong đống bọt nước được? | 3) — “Bhikkhus, suppose that this river Ganges was carrying along a great lump of foam. A man with good sight would inspect it, ponder it, and carefully investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a lump of foam? |
| evameva kho, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ... pe ... yaṃ dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. kiñhi siyā, bhikkhave, rūpe sāro? | 4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có sắc gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; vị Tỷ-kheo thấy sắc, chuyên chú, như lý quán sát sắc. Do vị Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát sắc, sắc ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong sắc được? | 4) So too, bhikkhus, whatever kind of form there is, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: [141] a bhikkhu inspects it, ponders it, and carefully investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in form? (189) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye thullaphusitake deve vassante udake udakapubbuḷaṃ {udakabubbuḷaṃ (sī. pī.)} uppajjati ceva nirujjhati ca. tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. kiñhi siyā, bhikkhave, udakapubbuḷe sāro? | 5) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong mùa thu, khi trời mưa những giọt mưa lớn, trên mặt nước, các bong bóng nước hiện ra rồi tan biến. Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, bong bóng nước ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong bong bóng nước được? | 5) “Suppose, bhikkhus, that in the autumn, when it is raining and big rain drops are falling, a water bubble arises and bursts on the surface of the water. A man with good sight would inspect it, ponder it, and carefully investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a water bubble? |
| evameva kho, bhikkhave, yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ... pe ... yā dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. kiñhi siyā, bhikkhave, vedanāya sāro? | 6) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có thọ gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát thọ ấy. Do Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó, thọ ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là rỗng không, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong thọ được? | 6) So too, bhikkhus, whatever kind of feeling there is, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: a bhikkhu inspects it, ponders it, and carefully investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in feeling? (190) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, gimhānaṃ pacchime māse ṭhite majjhanhike kāle marīcikā phandati. tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya ... pe ... kiñhi siyā, bhikkhave, marīcikāya sāro? | 7) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong tháng cuối mùa hạ, vào đúng giữa trưa đứng bóng, một ráng mặt trời rung động hiện lên. Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát nó. Do người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát, nên ráng mặt trời ấy hiện rõ ra là trống không, rỗng không, không có lõi cứng... Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong ráng mặt trời được? | 7) “Suppose, bhikkhus, that in the last month of the hot season, at high noon, a shimmering mirage appears. A man with good sight would inspect it, ponder it, and carefully investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a mirage? |
| evameva kho, bhikkhave, yā kāci saññā ... pe .... | 8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có tưởng gì... | 8) So too, bhikkhus, whatever kind of perception there is, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: a bhikkhu inspects it, ponders it, and carefully investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in perception? (191) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ {kudhāriṃ (syā. kaṃ. ka.)} ādāya vanaṃ paviseyya. so tattha passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ {akukkajātaṃ (ka. sī. pī.), akusajātaṃ (ka. sī.), akukkujakajātaṃ (ka.)}. tamenaṃ mūle chindeyya; mūle chetvā agge chindeyya, agge chetvā pattavaṭṭiṃ vinibbhujeyya. so tassa pattavaṭṭiṃ vinibbhujanto pheggumpi nādhigaccheyya, kuto sāraṃ! | 9) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người cần có lõi cây, (90) tìm cầu lõi cây, đi tìm lõi cây, cầm cái búa sắc bén đi vào ngôi rừng. Ở đây, người ấy thấy một cụm cây chuối lớn, mọc thẳng, mới lớn, cao vút. (91) Người ấy chặt rễ cây ấy. Sau khi chặt rễ, người ấy chặt ngọn. Sau khi chặt ngọn, người ấy lột vỏ chuối ngoài (pattavaṭṭiṃ). Khi lột vỏ chuối ngoài, giác cây (pheggumpi) còn tìm không được, tìm đâu cho có được lõi cây? | 9) “Suppose, bhikkhus, that a man needing heartwood, seeking heartwood, wandering in search of heartwood, would take a sharp axe and enter a forest. There he would see the trunk of a large plantain tree, straight, fresh, without a fruit-bud core. (192) He would cut it down at the root, cut off the crown, and unroll the coil. As he unrolls the coil, he would not find even softwood, let alone heartwood. A man with good sight would inspect it, ponder it, and carefully investigate it, [142] and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. |
| tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. kiñhi siyā, bhikkhave, kadalikkhandhe sāro? | 10) Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát cụm chuối ấy. Khi người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát cụm chuối ấy, cụm chuối ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cây trong cụm chuối được? | 10) For what substance could there be in the trunk of a plantain tree? |
| evameva kho, bhikkhave, ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ... pe ... ye dūre santike vā taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. kiñhi siyā, bhikkhave, saṅkhāresu sāro? | 11) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm các hành gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát hành ấy. Khi người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát, hành ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cây trong các hành được? | 11) So too, bhikkhus, whatever kind of volitional formations there are, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: a bhikkhu inspects them, ponders them, and carefully investigates them. As he investigates them, they appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in volitional formations? (193) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, māyākāro vā māyākārantevāsī vā catumahāpathe {cātummahāpathe (sī. syā. kaṃ. pī.)} māyaṃ vidaṃseyya. tamenaṃ cakkhumā puriso passeyya nijjhāyeyya yoniso upaparikkheyya. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyeyya, tucchakaññeva khāyeyya, asārakaññeva khāyeyya. kiñhi siyā, bhikkhave, māyāya sāro? | 12) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ảo thuật sư hay đệ tử một ảo thuật sư, tại ngã tư đường bày trò ảo thuật (māyaṃ vidaṃseyya). Một người có mắt nhìn chuyên chú, như lý quán sát trò ảo thuật ấy. Do người ấy nhìn chuyên chú, như lý quán sát, ảo thuật ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cứng. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cứng trong ảo thuật được? | 12) “Suppose, bhikkhus, that a magician or a magician’s apprentice would display a magical illusion at a crossroads. A man with good sight would inspect it, ponder it, and carefully investigate it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in a magical illusion? |
| evameva kho, bhikkhave, yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ... pe ... yaṃ dūre santike vā, taṃ bhikkhu passati nijjhāyati yoniso upaparikkhati. tassa taṃ passato nijjhāyato yoniso upaparikkhato rittakaññeva khāyati, tucchakaññeva khāyati, asārakaññeva khāyati. kiñhi siyā, bhikkhave, viññāṇe sāro? | 13) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm thức gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại... hoặc xa hay gần; Tỷ-kheo nhìn chuyên chú, như lý quán sát, thức ấy hiện rõ ra là trống không, hiện rõ ra là trống rỗng, hiện rõ ra là không có lõi cây. Làm sao, này các Tỷ-kheo, lại có lõi cây trong thức được? | 13) So too, bhikkhus, whatever kind of consciousness there is, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: a bhikkhu inspects it, ponders it, and carefully investigates it, and it would appear to him to be void, hollow, insubstantial. For what substance could there be in consciousness? (194) |
| ♦ “evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi... saññāyapi... saṅkhāresupi ... viññāṇasmimpi nibbindati. | 14) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... nhàm chán đối với thức. | 14) “Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple experiences revulsion towards form, revulsion towards feeling, revulsion towards perception, revulsion towards volitional formations, revulsion towards consciousness. |
| nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti ... pe ... nāparaṃ itthattāyāti pajānāti”. | Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát... không còn trở lui trạng thái này nữa". Vị ấy biết rõ như vậy. | Experiencing revulsion, he becomes dispassionate. Through dispassion [his mind] is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: ‘It’s liberated.’ He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
| ♦ idamavoca bhagavā. idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā — | 15) Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ sau khi nói như vậy, bậc Ðạo Sư lại nói thêm: | 15) This is what the Blessed One said. Having said this, the Fortunate One, the Teacher, further said this: |
|
♦ “pheṇapiṇḍūpamaṃ rūpaṃ, vedanā bubbuḷūpamā {bubbulūpamā (sī.), pubbuḷopamā (ka.)}. ♦ marīcikūpamā saññā, saṅkhārā kadalūpamā. ♦ māyūpamañca viññāṇaṃ, desitādiccabandhunā. ♦ “yathā yathā nijjhāyati, |
1) Sắc ví với đống bọt, Thọ ví bong bóng nước, Tưởng ví ráng mặt trời, Hành ví với cây chuối, Thức ví với ảo thuật, Ðấng bà con mặt trời, Ðã thuyết giảng như vậy. |
“Form is like a lump of foam, Feeling like a water bubble; Perception is like a mirage, Volitions like a plantain trunk, And consciousness like an illusion, So, explained the Kinsman of the Sun. |
|
yoniso upaparikkhati. ♦ rittakaṃ tucchakaṃ hoti, yo naṃ passati yoniso. ♦ “imañca kāyaṃ ārabbha, bhūripaññena desitaṃ. |
2) Nếu như vậy chuyên chú, Như lý chơn quán sát, Như lý nhìn các pháp, Hiện rõ tánh trống không. |
“However, one may ponder it And carefully investigate it, It appears but hollow and void When one views it carefully. [143] |
|
♦ pahānaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ, rūpaṃ passatha {passetha (sī.)} chaḍḍitaṃ. ♦ “āyu usmā ca viññāṇaṃ, |
3) Bắt đầu với thân này, Bậc Ðại Tuệ thuyết giảng, Ðoạn tận cả ba pháp, Thấy sắc bị quăng bỏ. |
“With reference to this body The One of Broad Wisdom has taught That with the abandoning of three things One sees this form discarded. |
|
yadā kāyaṃ jahantimaṃ. ♦ apaviddho {apaviṭṭho (syā. kaṃ.)} tadā seti, parabhattaṃ acetanaṃ. ♦ “etādisāyaṃ santāno, |
4) Thân bị quăng, vô tri, Không thọ, sức nóng, thức, Bị quăng đi, nó nằm, Làm đồ ăn kẻ khác. |
“When vitality, heat, and consciousness Depart from this physical body, Then it lies there cast away: Food for others, without volition. (195) |
|
māyāyaṃ bālalāpinī. ♦ vadhako esa akkhāto, sāro ettha na vijjati. |
5) Cái thân liên tục (92) này, Ảo sư, kẻ ngu nói, Ðược gọi kẻ sát nhân, Không tìm thấy lõi cây. |
“Such is this continuum, This illusion, beguiler of fools. It is taught to be a murderer; Here no substance can be found. (196) |
|
♦ “evaṃ khandhe avekkheyya, bhikkhu āraddhavīriyo. ♦ divā vā yadi vā rattiṃ, sampajāno paṭissato. |
6) Hãy quán uẩn như vậy, Vị Tỷ-kheo tinh cần, Suốt cả đêm lẫn ngày, Tỉnh giác, chánh tư niệm. |
“A bhikkhu with energy aroused Should look upon the aggregates thus, Whether by day or at night, (197) Comprehending, ever mindful. |
|
♦ “jaheyya sabbasaṃyogaṃ, kareyya saraṇattano. ♦ careyyādittasīsova, patthayaṃ accutaṃ padan”ti. tatiyaṃ. |
7) Hãy bỏ mọi kiết sử, Làm chỗ mình nương tựa, Sống như lửa cháy đầu, (93) Cầu chứng cảnh bất động. |
“He should discard all the fetters And make a refuge for himself; Let him fare as with head ablaze, Yearning for the imperishable state.” |
♦ 4. Gomayapiṇḍasuttaṃ (SN 22.96) – IV. Phân Bò (Tạp 10, Ðại 2,67c) (Trang 11, Ðại 1,496a) (Trang 34, Ðại 1,645a) (S.iii,143) – 96. (4) A Lump of Cow dung
| ♦ 96. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — “atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? |
3-4) Sau khi ngồi, vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, có thể có sắc nào, sắc ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy? |
3-4) Then a certain bhikkhu … Sitting to one side, that bhikkhu said to the Blessed One: — “Venerable sir, is there any form that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself? |
| atthi nu kho, bhante, kāci vedanā yā vedanā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? atthi nu kho, bhante, kāci saññā yā saññā ... pe ... atthi nu kho, bhante, keci saṅkhārā ye saṅkhārā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti? atthi nu kho, bhante, kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī”ti? | 5-8) Bạch Thế Tôn, có thể có thọ nào... có thể có tưởng nào... có thể có các hành nào... có thể có thức nào, thức ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy? | 5-8) Is there, venerable sir, any feeling … any perception … any volitional formations … any consciousness [144] that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself?” |
| natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. | 9) -- Này Tỷ-kheo, không có sắc nào, sắc ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy. | 9) — “Bhikkhu, there is no form that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself. |
| natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā... kāci saññā... keci saṅkhārā... kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī”ti. | 10-13) Này Tỷ-kheo, không có thọ nào... không có tưởng nào... không có các hành nào... không có thức nào, thức ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy. | 10-13) There is no feeling … no perception … no volitional formations … no consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself.” |
| ♦ atha kho bhagavā parittaṃ gomayapiṇḍaṃ pāṇinā gahetvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca — | 14) Rồi Thế Tôn lấy tay cầm lên một miếng phân bò và nói với Tỷ-kheo ấy: | 14) Then the Blessed One took up a little lump of cow dung in his hand and said to that bhikkhu: |
| “ettakopi kho, bhikkhu, attabhāvapaṭilābho natthi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. | 15) -- Này Tỷ-kheo, cho đến được một ngã thể nhỏ như thế này cũng không thường còn, thường hằng, thường trú, chịu sự biến hoại, không vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú. | 15) — “Bhikkhu, there is not even this much individual existence that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself. |
| ettako cepi, bhikkhu, attabhāvapaṭilābho abhavissa nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. | 16) Nếu được một ngã thể nhỏ như thế này, này Tỷ-kheo, là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thưòng hằng, vĩnh trú, thời đời sống Phạm hạnh để chơn chánh đoạn tận khổ đau không thể trình bày. | 16) If there was this much individual existence that was permanent, stable, eternal, not subject to change, this living of the holy life for the complete destruction of suffering could not be discerned. (198) |
| yasmā ca kho, bhikkhu, ettakopi attabhāvapaṭilābho natthi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya. | Vì này Tỷ-kheo, cho đến được một ngã thể nhỏ bé như thế này cũng không thường còn, thường hằng, thường trú, chịu sự biến hoại, không vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú; do vậy đời sống Phạm hạnh để chơn chánh đoạn tận khổ đau có thể trình bày. | But because there is not even this much individual existence that is permanent, stable, eternal, not subject to change, this living of the holy life for the complete destruction of suffering is discerned. |
| ♦ “bhūtapubbāhaṃ, bhikkhu, rājā ahosiṃ khattiyo muddhāvasitto. tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītinagarasahassāni ahesuṃ kusāvatī rājadhānippamukhāni. | 17) Thuở xưa, này Tỷ-kheo, Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh. Khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 đô thị, và đô thị Kusāvatī là bậc nhất. | 17) “In the past, bhikkhu, I was a head-anointed khattiya king. (199) I had 84,000 cities, the chief of which was the capital Kusāvatī. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītipāsādasahassāni ahesuṃ dhammapāsādappamukhāni. | 18) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 cung điện, và cung điện Dhamma là bậc nhất. | 18) I had 84,000 palaces, the chief of which was the palace [named] Dhamma. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuṃ mahābyūhakūṭāgārappamukhāni {mahāviyūhakūṭāgārappamukhāni (dī. ni. 2.263)}. | 19) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 trùng các, và trùng các Mahābyūha là bậc nhất. | 19) I had 84,000 halls with peaked roofs, the chief of which was the hall [named] the Great Array. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītipallaṅkasahassāni ahesuṃ dantamayāni sāramayāni sovaṇṇamayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni {kādalimigapavarapaccattharaṇāni (sī.)} sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni. | 20) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 sàng tọa làm bằng ngà, làm bằng lõi cây, làm bằng vàng, làm bằng bạc, trải bằng nệm len có lông dài, trải bằng chăn len trắng, trải bằng chăn len thêu bông, trải nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, có lầu che phía trên và có gối chân màu đỏ cả hai đầu. | 20) I had 84,000 couches made of ivory, of heartwood, of gold and silver, decked with long-haired coverlets, embroidered with flowers, with choice spreads made of antelope hides, [145] with red awnings overhead and red cushions at both ends. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītināgasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājappamukhāni. | 21) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 con voi với những trang sức bằng vàng, với những cờ xí bằng vàng, bao bọc với những lưới bằng vàng, và voi chúa Uposatha là bậc nhất. | 21) “I had 84,000 bull elephants with golden ornaments and golden banners, covered with nets of golden thread, the chief of which was the royal bull elephant [named] Uposatha. (200) |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītiassasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakāssarājappamukhāni. | 22) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 con ngựa với những trang sức bằng vàng, với những cờ xí bằng vàng, bao bọc với những lưới bằng vàng, và ngựa chúa Valāhaka là bậc nhất. | 22) I had 84,000 steeds with golden ornaments and golden banners, covered with nets of golden thread, the chief of which was the royal steed [named] Valāhaka. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītirathasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇaddhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathappamukhāni. | 23) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 cỗ xe, với những trang sức bằng vàng, với những cờ xí bằng vàng, bao bọc với những lưới bằng vàng, và cỗ xe Vejayanta là bậc nhất. | 23) I had 84,000 chariots with golden ornaments and golden banners, covered with nets of golden thread, the chief of which was the chariot [named] Vejayanta. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu, rañño sato khattiyassa muddhāvasittassa caturāsītimaṇisahassāni ahesuṃ maṇiratanappamukhāni. | 24) Này Tỷ-kheo, khi Ta là vị vua Sát-đế-lị đã làm lễ quán đảnh, Ta có 84.000 châu báu, và Ma-ni châu là bậc nhất. | 24) “I had 84,000 jewels, the chief of which was the jewel-gem. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu ... pe ... caturāsītītthisahassāni ahesuṃ subhaddādevippamukhāni. | 25) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 phụ nữ, và hoàng hậu Subhaddā là bậc nhất. | 25) I had 84,000 women, the chief of whom was Queen Subhaddā. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu ... pe ... caturāsītikhattiyasahassāni ahesuṃ anuyantāni pariṇāyakaratanappamukhāni. | 26) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 chư hầu Sát-đế-lị, và Binh chủ báu là bậc nhất. | 26) I had 84,000 vassals of the khattiya caste, the chief of whom was the commander-gem. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu ... pe ... caturāsītidhenusahassāni ahesuṃ dukūlasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni. | 27) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 con bò cái, với những dây thừng bằng vải đay mịn màng, và chậu sữa bằng bạc. | 27) I had 84,000 cows with tethers of fine jute and milk pails of bronze. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu ... pe ... caturāsītivatthakoṭisahassāni ahesuṃ khomasukhumāni koseyyasukhumāni kambalasukhumāni kappāsikasukhumāni. | 28) Này Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 koṭi (94) áo bằng vải gai tinh tế, bằng vải lụa tinh tế, bằng vải len tinh tế, bằng vải bông tinh tế. | 28) I had 84,000 koṭis of garments made of fine linen, of fine silk, of fine wool, of fine cotton. |
| tassa mayhaṃ, bhikkhu ... pe ... caturāsītithālipākasahassāni ahesuṃ; sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhihariyittha. | 29) Này các Tỷ-kheo, khi Ta là... Ta có 84.000 dĩa bàn, và trên ấy các cơm sáng và cơm chiều được dọn lên. | 29) I had 84,000 plates on which my meals were served both in the morning and in the evening. |
| ♦ “tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā nagarasahassānaṃ ekaññeva taṃ nagaraṃ hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi — kusāvatī rājadhānī. | 30) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 đô thị ấy, đô thị Ta trú thời ấy là kinh đô Kusāvatī. | 30) “Of those 84,000 cities, (201) bhikkhu, there was only one city in which I resided at that time: the capital Kusāvatī. |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā pāsādasahassānaṃ ekoyeva so pāsādo hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi — dhammo pāsādo. | 31) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 cung điện ấy, cung điện Ta trú thời ấy là cung điện Dhamma. | 31) Of those 84,000 palaces, [146] there was only one palace in which I resided at that time: the palace [named] Dhamma. |
| esaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā kūṭāgārasahassānaṃ ekaññeva taṃ kūṭāgāraṃ hoti yamahaṃ tena samayena ajjhāvasāmi — mahābyūhaṃ kūṭāgāraṃ. | 32) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 trùng các ấy, trùng các Ta trú là trùng các Mahābyūha. | 32) Of those 84,000 halls with peaked roof, there was only one hall with peaked roof in which I resided at that time: the hall [named] the Great Array. |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā pallaṅkasahassānaṃ ekoyeva so pallaṅko hoti yamahaṃ tena samayena paribhuñjāmi — dantamayo vā sāramayo vā sovaṇṇamayo vā rūpiyamayo vā. | 33) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 sàng tọa ấy, sàng tọa Ta thọ dùng thời ấy là sàng tọa bằng ngà, hay bằng lõi cây, hay bằng vàng, hay bằng bạc. | 33) Of those 84,000 couches, there was only one couch that I used at that time, one made either of ivory or of heartwood or of gold or of silver. |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā nāgasahassānaṃ ekoyeva so nāgo hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi — uposatho nāgarājā. | 34) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 con voi ấy, con voi Ta cưỡi thời ấy là voi chúa Uposatha. | 34) “Of those 84,000 elephants, there was only one elephant that I rode at that time, the royal bull elephant [named] Uposatha. |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā assasahassānaṃ ekoyeva so asso hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi — valāhako assarājā. | 35) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 con ngựa ấy, con ngựa Ta cưỡi thời ấy là ngựa chúa Valāhaka. | 35) Of those 84,000 steeds, there was only one steed that I rode at that time, the royal steed [named] Valāhaka. |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā rathasahassānaṃ ekoyeva so ratho hoti yamahaṃ tena samayena abhiruhāmi — vejayanto ratho. | 36) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 cỗ xe ấy, cỗ xe Ta cưỡi thời ấy là cỗ xe Vejayanta. | 36) Of those 84,000 chariots, there was only one chariot that I rode in at that time, the chariot [named] Vejayanta. |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā itthisahassānaṃ ekāyeva sā itthī hoti yā maṃ tena samayena paccupaṭṭhāti — khattiyānī vā velāmikā vā. | 37) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 phụ nữ ấy, phụ nữ hầu hạ Ta thời ấy là Khattiyāni (95) hay Velāmikā (96). | 37) “Of those 84,000 women, there was only one woman who waited on me at that time, either a khattiya maiden or a velāmika maiden. (202) |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā vatthakoṭisahassānaṃ ekaññeva taṃ vatthayugaṃ hoti yamahaṃ tena samayena paridahāmi — khomasukhumaṃ vā koseyyasukhumaṃ vā kambalasukhumaṃ vā kappāsikasukhumaṃ vā. | 38) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 áo mặc ấy, đôi áo Ta mặc thời ấy, hoặc bằng vải gai tinh tế, hay bằng lụa tinh tế, hay bằng len tinh tế, hay bằng vải bông tinh tế. | 38) Of those 84,000 koṭis of garments, there was only one pair of garments that I wore at that time, one made either of fine linen or of fine silk or of fine wool or of fine cotton. |
| tesaṃ kho pana, bhikkhu, caturāsītiyā thālipākasahassānaṃ ekoyeva so thālipāko hoti yato nāḷikodanaparamaṃ bhuñjāmi tadupiyañca sūpeyyaṃ {sūpabyañjanaṃ (syā. kaṃ.)}. | 39) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, trong 84.000 dĩa bàn ấy, một dĩa bàn Ta dùng để ăn một phần (nāḷika) cơm, còn dĩa bàn thứ hai, Ta dùng để ăn đồ ăn tương đương. | 39) Of those 84,000 plates, there was only one plate from which I ate at most a measure of rice with a suitable curry. |
| iti kho, bhikkhu, sabbe te saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā. | 40) Như vậy, này các Tỷ-kheo, tất cả các hành ấy là thuộc quá khứ, đoạn diệt, biến hoại. | 40) “Thus, bhikkhu, all those formations have passed, ceased, changed. |
| evaṃ aniccā kho, bhikkhu, saṅkhārā. evaṃ addhuvā kho, bhikkhu, saṅkhārā. evaṃ anassāsikā kho, bhikkhu, saṅkhārā. | 41) Như vậy vô thường, này các Tỷ-kheo, là các hành. Như vậy không thường hằng, này các Tỷ-kheo, là các hành. Như vậy không thường trú, này các Tỷ-kheo, là các hành. | 41) So, impermanent are formations, bhikkhu, so unstable, so unreliable. [147] |
| yāvañcidaṃ, bhikkhu, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccitun”ti. catutthaṃ. | 42) Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm chán đối với tất cả hành, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát. | 42) It is enough, bhikkhu, to feel revulsion towards all formations, enough to become dispassionate towards them, enough to be liberated from them.” |
♦ 5. Nakhasikhāsuttaṃ (SN 22.97) – V. Ðầu Ngón Tay (Tăng 14, Ðại 2,617b) (S.iii,147) – 97. (5) The Fingernail
| ♦ 97. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — | 3) Sau khi ngồi, vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn: | 3) Sitting to one side, that bhikkhu said to the Blessed One: |
| “atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? | 4) -- Bạch Thế Tôn, có thể có sắc nào là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy? | 4) — “Is there, venerable sir, any form that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself? |
| atthi nu kho, bhante, kāci vedanā yā vedanā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? | 5) Bạch Thế Tôn, có thể có thọ nào... | 5) Is there any feeling … |
| atthi nu kho, bhante, kāci saññā ... pe ... keci saṅkhārā, ye saṅkhārā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti? |
6) Bạch Thế Tôn, có thể có tưởng nào... 7) Bạch Thế Tôn, có thể có các hành nào... |
6-7) … any perception … any volitional formations … |
| atthi nu kho, bhante, kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī”ti? | 8) Bạch Thế Tôn, có thể có thức nào, thức ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy? | 8) … any consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself?” |
| “natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. | 9) -- Này Tỷ-kheo, không có sắc nào, sắc ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy. | 9) — “Bhikkhu, there is no form … |
| natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā... kāci saññā... keci saṅkhārā ... pe ... kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī”ti. | 10-13) Này Tỷ-kheo, không có thọ nào... không có tưởng nào... không có các hành nào... không có thức nào, thức ấy lại thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú như vậy. | 10-13) ... no feeling … no perception … no volitional formations … no consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself.” |
| ♦ atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca — | 14) Rồi Thế Tôn lấy lên một ít đất trong đầu ngón tay và nói với Tỷ-kheo ấy: | 14) Then the Blessed One took up a little bit of soil in his fingernail and said to that bhikkhu: |
| “ettakampi kho, bhikkhu, rūpaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. | 15) -- Này Tỷ-kheo, cho đến một sắc nhỏ như thế này cũng không thường còn, thường hằng, thường trú, chịu sự biến hoại, không vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú. | 15) — “Bhikkhu, there is not even this much form that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself. |
| ettakaṃ cepi, bhikkhu, rūpaṃ abhavissa niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, nayidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. | Nếu một sắc nhỏ như thế này, này Tỷ-kheo, là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú, thời đời sống Phạm hạnh để chơn chánh đoạn tận khổ đau không thể trình bày. | If there was this much form that was permanent, stable, eternal, not subject to change, this living of the holy life for the complete destruction of suffering could not be discerned. |
| yasmā ca kho, bhikkhu, ettakampi rūpaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya”. | Nhưng vì rằng, này Tỷ-kheo, cho đến một sắc nhỏ như thế này cũng không thường còn, thường hằng, thường trú, chịu sự biến hoại, không vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú, do vậy, đời sống Phạm hạnh để chơn chánh đoạn tận khổ đau có thể trình bày. | But because there is not even this much form that is permanent, stable, eternal, not subject to change, this living of the holy life for the complete destruction of suffering is discerned. [148] |
| ♦ “ettakāpi kho, bhikkhu, vedanā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. ettakā cepi, bhikkhu, vedanā abhavissa niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. yasmā ca kho, bhikkhu, ettakāpi vedanā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya. | 16) Cho đến một thọ nhỏ như thế này, này các Tỷ-kheo, cũng không thường còn, thường hằng, thường trú, chịu sự biến hoại, không vĩnh viễn, thường hằng, vĩnh trú. Nếu thọ nhỏ như thế này, này Tỷ-kheo, là thường còn, thường hằng, thường trú... có thể trình bày. | 16) “There is not even this much feeling … |
| ♦ “ettakāpi kho, bhikkhu, saññā natthi ... pe ... ettakāpi kho, bhikkhu, saṅkhārā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. ettakā cepi, bhikkhu, saṅkhārā abhavissaṃsu niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. yasmā ca kho, bhikkhu, ettakāpi saṅkhārā natthi niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya. |
17) Cho đến một tưởng... 18) Cho đến một hành... |
17-18) … perception … volitional formations … |
| ♦ “ettakampi kho, bhikkhu, viññāṇaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. ettakampi kho, bhikkhu, viññāṇaṃ abhavissa niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, na yidaṃ brahmacariyavāso paññāyetha sammā dukkhakkhayāya. | 19) Cho đến một thức nhỏ như thế này, này Tỷ-kheo, cũng không thường còn, thường hằng, thường trú, chịu sự biến hoại, không vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú. Nếu một thức nhỏ như thế này, này Tỷ-kheo, là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú, thời đời sống Phạm hạnh để chơn chánh đoạn tận khổ đau không thể trình bày. | 19) … consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself. If there was this much consciousness … |
| yasmā ca kho, bhikkhu, ettakampi viññāṇaṃ natthi niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ, tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammā dukkhakkhayāya. | Nhưng vì rằng, này Tỷ-kheo, cho đến một thức nhỏ như thế này cũng không thường còn, thường hằng, thường trú, chịu sự biến hoại, không vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú, do vậy đời sống Phạm hạnh để chơn chánh đoạn tận khổ đau có thể trình bày. | But because there is not even this much consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change, this living of the holy life for the complete destruction of suffering is discerned. |
| ♦ “taṃ kiṃ maññasi, bhikkhu, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ bhante” |
20) Ông nghĩ thế nào, này Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. |
20) “What do you think, bhikkhu, is form permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” … [149] ... |
| ... pe ... “tasmātiha ... pe ... evaṃ passaṃ ... pe ... nāparaṃ itthattāyāti pajānātī”ti. pañcamaṃ. | 21-22) Do vậy, thấy vậy... "... không có trở lui trạng thái này nữa". Vị ấy biết rõ như vậy. | 21-22) “Therefore … Seeing thus … He understands: ‘… there is no more for this state of being.’” |
♦ 6. Suddhikasuttaṃ (SN 22.98) – VI. Thanh Tịnh (hay Biển) (Tạp 18, Ðại 2,69c) (S.iii,149) – 98. (6) Simple Version
| ♦ 98. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — | 3) Ngồi một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn: | 3) Sitting to one side, that bhikkhu said to the Blessed One: |
| “atthi nu kho, bhante, kiñci rūpaṃ, yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati? | 4) -- Có một sắc nào, bạch Thế Tôn, sắc ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú không? | 4) — “Is there, venerable sir, any form, ... |
| atthi nu kho, bhante, kāci vedanā ... pe ... kāci saññā... keci saṅkhārā... kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī”ti? | 5-8) Có một thọ... tưởng... hành... thức nào, bạch Thế Tôn, thức ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú không? | 5-8) ... any feeling, any perception, any volitional formations, any consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself?” |
| “natthi kho, bhikkhu, kiñci rūpaṃ yaṃ rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. | 9) -- Không có một sắc nào, này Tỷ-kheo, sắc ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú. | 9) “Bhikkhu, there is no form, ... |
| natthi kho, bhikkhu, kāci vedanā... kāci saññā... keci saṅkhārā... kiñci viññāṇaṃ, yaṃ viññāṇaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassataṃ avipariṇāmadhammaṃ sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī”ti. chaṭṭhaṃ. | 10-13) Không có một thọ... một tưởng... các hành... một thức nào, thức ấy là thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại, vĩnh viễn thường hằng, vĩnh trú. | 10-13) no feeling, no perception, no volitional formations, no consciousness that is permanent, stable, eternal, not subject to change, and that will remain the same just like eternity itself.” |
♦ 7. Gaddulabaddhasuttaṃ (SN 22.99) – VII. Dây Thằng (Hay Dây Buộc) (Tạp 10, Ðại 2,69b) (S.iii,149) – 99. (7) The Leash (1)
| ♦ 99. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. | 3) -- Vô thỉ, này các Tỷ-kheo, là sự luân hồi này. Ðiểm bắt đầu không thể nêu rõ đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển, luân hồi. | 3) — “Bhikkhus, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings roaming and wandering on hindered by ignorance and fettered by craving. (203) |
| hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāsamuddo ussussati visussati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. | 4) Có thể có một thời, này các Tỷ kheo, biển lớn đi đến khô cạn, hoàn toàn đi đến khô kiệt, không có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ kheo, Ta không có tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển, luân hồi. | 4) “There comes a time, bhikkhus, when the great ocean dries up and evaporates and no longer exists, (204) but still, I say, there is no making an end of suffering for those beings roaming and wandering on hindered by ignorance and fettered by craving. |
| hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ sineru pabbatarājā ḍayhati vinassati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. | 5) Có thể có một thời, này các Tỷ-kheo, Sineru (Tu-di), Vua các núi, đi đến băng hoại, hoại diệt, không có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta không có tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển, luân hồi! | 5) “There comes a time, bhikkhus, when Sineru, the king of mountains, burns up and perishes and no longer exists, but still, I say, [150] there is no making an end of suffering for those beings roaming and wandering on hindered by ignorance and fettered by craving. |
| hoti so, bhikkhave, samayo yaṃ mahāpathavī ḍayhati vinassati na bhavati; na tvevāhaṃ, bhikkhave, avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi”. | 6) Có thể có một thời, này các Tỷ-kheo, đại địa đi đến băng hoại, hoại diệt, không có hiện hữu. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta không có tuyên bố rằng, có sự chấm dứt khổ đau đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển luân hồi! | 6) “There comes a time, bhikkhus, when the great earth burns up and perishes and no longer exists, but still, I say, there is no making an end of suffering for those beings roaming and wandering on hindered by ignorance and fettered by craving. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho {gaddūlabandho (syā. kaṃ.)} daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā anuparidhāvati anuparivattati; | 7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có con chó (97) bị dây thằng trói chặt vào một cây cột hay cột trụ vững trắc, chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh cây cột ấy hay cột trụ ấy. | 7) “Suppose, bhikkhus, a dog tied up on a leash was bound to a strong post or pillar: it would just keep on running and revolving around that same post or pillar. |
| evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ... pe ... sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati ... pe ... vedanaṃ attato samanupassati... saññaṃ attato samanupassati... saṅkhāre attato samanupassati... viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu... không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã... quán thọ như là tự ngã... quán tưởng như là tự ngã... quán các hành như là tự ngã... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. | So too, the uninstructed worldling … regards form as self … feeling as self … perception as self … volitional formations as self … consciousness as self…. |
| so rūpaññeva anuparidhāvati anuparivattati, vedanaññeva ... pe ... saññaññeva... saṅkhāreyeva... viññāṇaññeva anuparidhāvati anuparivattati. | Người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... Người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh thức. | He just keeps running and revolving around form, around feeling, around perception, around volitional formations, around consciousness. (205) |
| so rūpaṃ anuparidhāvaṃ anuparivattaṃ, vedanaṃ ... pe ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ anuparidhāvaṃ anuparivattaṃ, na parimuccati rūpamhā, na parimuccati vedanāya, na parimuccati saññāya, na parimuccati saṅkhārehi, na parimuccati viññāṇamhā, na parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘na parimuccati dukkhasmā’ti vadāmi”. | Vì rằng người ấy chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... người ấy chạy theo vòng theo, chạy tròn xung quanh thức; người ấy không giải thoát khỏi sắc, không giải thoát khỏi thọ, không giải thoát khỏi tưởng, không giải thoát khỏi các hành, không giải thoát khỏi thức, không giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta tuyên bố rằng: "Vị ấy không giải thoát khỏi khổ đau". | As he keeps on running and revolving around them, he is not freed from form, not freed from feeling, not freed from perception, not freed from volitional formations, not freed from consciousness. He is not freed from birth, aging, and death; not freed from sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair; not freed from suffering, I say. |
| ♦ “sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ... pe ... sappurisadhamme suvinīto, na rūpaṃ attato samanupassati ... pe ... na vedanaṃ... na saññaṃ... na saṅkhāre... na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. | 8) Nhưng bậc Ða văn Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, được thấy các bậc Thánh... khéo tu tập pháp các bậc Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã... không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. | 8) But the instructed noble disciple … does not regard form as self … nor feeling as self … nor perception as self … nor volitional formations as self … nor consciousness as self…. |
| so rūpaṃ nānuparidhāvati nānuparivattati, vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ nānuparidhāvati nānuparivattati. | Vị ấy không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh thức. Vị ấy không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh thức. | He no longer keeps running and revolving around form, around feeling, around perception, around volitional formations, around consciousness. |
| so rūpaṃ ananuparidhāvaṃ ananuparivattaṃ, vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ ananuparidhāvaṃ ananuparivattaṃ; parimuccati rūpamhā, parimuccati vedanāya, parimuccati saññāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viññāṇamhā, parimuccati jātiyā jarāmaraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi. ‘parimuccati dukkhasmā’ti vadāmī”ti. sattamaṃ. | Vị ấy không chạy vòng theo, chạy tròn xung quanh sắc... thọ... tưởng... các hành... thức; do không chạy vòng theo, chạy vòng tròn xung quanh thức, vị ấy được giải thoát khỏi sắc, được giải thoát khỏi thọ, được giải thoát khỏi tưởng, được giải thoát khỏi các hành, được giải thoát khỏi thức, được giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói: "Vị ấy được giải thoát khỏi đau khổ". | As he no longer keeps running and revolving around them, he is freed from form, freed from feeling, freed from perception, freed from volitional formations, freed from consciousness. He is freed from birth, aging, and death; freed from sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair; freed from suffering, I say.” [151] |
♦ 8. Dutiyagaddulabaddhasuttaṃ (SN 22.100) – VIII. Dây Thằng (Hay Dây Buộc) (Tạp 10, Ðại 2,69c) (S.iii,151) – 100. (8) The Leash (2)
| ♦ 100. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | |
| “anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro. pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. | 3) -- Vô thỉ, này các Tỷ-kheo, là sự luân hồi này. Ðiểm bắt đầu không thể nêu rõ đối với chúng sanh bị vô minh che đậy, bị khát ái trói buộc, phải lưu chuyển, luân hồi. | 3) — “Bhikkhus, this saṃsāra is without discoverable beginning. A first point is not discerned of beings roaming and wandering on hindered by ignorance and fettered by craving…. |
| seyyathāpi, bhikkhave, sā gaddulabaddho daḷhe khīle vā thambhe vā upanibaddho. so gacchati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upagacchati; tiṭṭhati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upatiṭṭhati; nisīdati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upanisīdati; nipajjati cepi tameva khīlaṃ vā thambhaṃ vā upanipajjati. | 4) Ví như, này các Tỷ-kheo, có con chó bị dây thằng trói chặt vào một cây cột trụ vững chắc. Nếu nó có đi, nó chỉ đi tới cây cột hay cột trụ ấy. Nếu nó đứng, nó chỉ đứng gần cây cột hay cột trụ ấy. Nếu nó ngồi, nó chỉ ngồi gần cây cột hay cột trụ ấy. Nếu nó nằm, nó chỉ nằm gần cây cột hay cột trụ ấy. | 4) “Suppose, bhikkhus, a dog tied up on a leash was bound to a strong post or pillar. If it walks, it walks close to that post or pillar. If it stands, it stands close to that post or pillar. If it sits down, it sits down close to that post or pillar. If it lies down, it lies down close to that post or pillar. |
| evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati. | 5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu quán sắc: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi", quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi". | 5) “So too, bhikkhus, the uninstructed worldling regards form thus: ‘This is mine, this I am, this is my self.’ He regards feeling … perception … volitional formations … consciousness thus: ‘This is mine, this I am, this is my self.’ |
| so gacchati cepi ime pañcupādānakkhandhe upagacchati; tiṭṭhati cepi ime pañcupādānakkhandhe upatiṭṭhati; nisīdati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanisīdati; nipajjati cepi ime pañcupādānakkhandhe upanipajjati. | Nếu người ấy có đi, người ấy chỉ đi tới năm thủ uẩn này. Nếu người ấy đứng, người ấy chỉ đứng gần năm thủ uẩn này. Nếu người ấy ngồi, người ấy chỉ ngồi gần năm thủ uẩn này. Nếu người ấy nằm, người ấy chỉ nằm gần năm thủ uẩn này. | If he walks, he walks close to those five aggregates subject to clinging. If he stands, he stands close to those five aggregates subject to clinging. If he sits down, he sits down close to those five aggregates subject to clinging. If he lies down, he lies down close to those five aggregates subject to clinging. |
| tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ — ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti. | 6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải luôn luôn quán sát tâm của mình như sau: "Trong một thời gian dài, tâm này bị tham, sân, si nhiễm ô. Do tâm nhiễm ô, này các Tỷ-kheo, chúng sanh bị nhiễm ô. Do tâm thanh tịnh, chúng sanh được thanh tịnh". | 6) “Therefore, bhikkhus, one should often reflect upon one’s own mind thus: ‘For a long time this mind has been defiled by lust, hatred, and delusion.’ Through the defilements of the mind beings are defiled; with the cleansing of the mind beings are purified. |
| ♦ “diṭṭhaṃ vo, bhikkhave, caraṇaṃ nāma cittan”ti? “evaṃ, bhante”. “tampi kho, bhikkhave, caraṇaṃ nāma cittaṃ citteneva cittitaṃ. tenapi kho, bhikkhave, caraṇena cittena cittaññeva cittataraṃ. |
7) Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy một bức họa gọi là danh họa (98) không? -- Thưa có, bạch Thế Tôn. -- Này các Tỷ-kheo, bức danh họa ấy do tâm tư họa mà thành. Do vậy, này các Tỷ-kheo, tâm còn đa dạng hơn (99) cả danh họa ấy. |
7) “Bhikkhus, have you seen the picture called ‘Faring On’?” (206) — “Yes, venerable sir.” — “Even that picture called ‘Faring On’ has been designed in its diversity by the mind, yet the mind is even more diverse than that picture called ‘Faring On.’ (207) |
| tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ — ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti. | 8) Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải luôn luôn quán sát tâm của mình như sau: "Trong một thời gian dài, tâm này bị tham, sân, si làm nhiễm ô. Do tâm nhiễm ô, này các Tỷ-kheo, chúng sanh bị nhiễm ô. Do tâm thanh tịnh, chúng sanh được thanh tịnh". | 8) “Therefore, bhikkhus, one should often reflect upon one’s own mind thus: ‘For a long time this mind has been defiled by lust, hatred, and delusion.’ Through the defilements of the mind beings are defiled; with the cleansing of the mind beings are purified. [152] |
| ♦ “nāhaṃ, bhikkhave, aññaṃ ekanikāyampi samanupassāmi evaṃ cittaṃ. yathayidaṃ, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā, tepi kho, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā citteneva cittitā, tehipi kho, bhikkhave, tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṃ. | 9) Này các Tỷ-kheo, Ta không quán thấy một bộ loại nào khác (100) lại đa dạng như tâm. Như các hữu tình thuộc loại bàng sanh; các hữu tình thuộc loại bàng sanh ấy, này các Tỷ-kheo, do tâm tư duy (mà thành). (101) Do vậy, này các Tỷ-kheo, tâm ấy lại đa dạng hơn các hữu tình thuộc loại bàng sanh ấy. | 9) — “Bhikkhus, I do not see any other order of living beings so diversified as those in the animal realm. Even those beings in the animal realm have been diversified by the mind, (208) yet the mind is even more diverse than those beings in the animal realm. |
| tasmātiha, bhikkhave, abhikkhaṇaṃ sakaṃ cittaṃ paccavekkhitabbaṃ — ‘dīgharattamidaṃ cittaṃ saṃkiliṭṭhaṃ rāgena dosena mohenā’ti. cittasaṃkilesā, bhikkhave, sattā saṃkilissanti; cittavodānā sattā visujjhanti. | 10) Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải luôn luôn quán sát tâm của mình như sau: "Trong một thời gian dài, tâm này bị tham, sân, si làm nhiễm ô. Do tâm nhiễm ô, này các Tỷ-kheo, chúng sanh bị nhiễm ô. Do tâm thanh tịnh, chúng sanh được thanh tịnh". | 10) “Therefore, bhikkhus, one should often reflect upon one’s own mind thus: ‘For a long time this mind has been defiled by lust, hatred, and delusion.’ Through the defilements of the mind beings are defiled; with the cleansing of the mind beings are purified. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, rajako vā cittakārako vā rajanāya vā lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjiṭṭhāya {mañjeṭṭhāya (sī. syā. kaṃ.), mañjeṭṭhiyā (pī.)} vā suparimaṭṭhe phalake vā bhittiyā vā dussapaṭṭe vā itthirūpaṃ vā purisarūpaṃ vā abhinimmineyya sabbaṅgapaccaṅgiṃ; | 11) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm hay một họa sĩ, nếu người ấy có thuốc nhuộm, hay lạc, hay nghệ, hay màu xanh, hay màu đỏ tía, hay một tấm gỗ khéo bào, hay một bức tường, hay một tấm vải. Người ấy có thể vẽ hình người đàn bà hay hình người đàn ông với đầy đủ tất cả chi tiết. | 11) “Suppose, bhikkhus, an artist or a painter, using dye or lac or turmeric or indigo or crimson, would create the figure of a man or a woman complete in all its features on a well-polished plank or wall or canvas. (209) |
| evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano rūpaññeva abhinibbattento abhinibbatteti, vedanaññeva ... pe ... saññaññeva... saṅkhāre yeva... viññāṇaññeva abhinibbattento abhinibbatteti. | Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, liên tục làm cho hiện hữu sắc... thọ... tưởng... các hành... liên tục làm cho hiện hữu thức. | So too, when the uninstructed worldling produces anything, it is only form that he produces; only feeling that he produces; only perception that he produces; only volitional formations that he produces; only consciousness that he produces. |
| taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ ... pe ... |
12) Các Ông nghĩ thế nào, này các Tỷ-kheo, sắc là thường hay vô thường? -- Vô thường, bạch Thế Tôn. -- Thọ... tưởng... các hành... thức là thường hay vô thường? -- Vô thường, bạch Thế Tôn. |
12) “What do you think, bhikkhus, is form permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.”… |
| “tasmātiha, bhikkhave, evaṃ passaṃ ... pe ... nāparaṃ itthattāyāti pajānātī”ti. aṭṭhamaṃ. | 13-14) -- Do vậy, này các Tỷ-kheo... Thấy vậy... "... không còn trở lui trạng thái này nữa". Vị ấy biết rõ như vậy. | 13-14) “Therefore … Seeing thus … He understands: ‘… there is no more for this state of being.’” |
♦ 9. Vāsijaṭasuttaṃ (SN 22.101) – IX. Cán Búa (Hay Chiếc Thuyền) (102) (Tạp 10, Ðại 2,67a) (S.iii,152) – 101. (9) The Adze Handle (or The Ship)
| ♦ 101. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī. |
| “jānato ahaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. | 3) -- Do biết, do thấy, này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc, không phải do không biết, do không thấy. | 3) — “Bhikkhus, I say that the destruction of the taints is for one who knows and sees, not for one who does not know and does not see. |
| kiñca, bhikkhave, jānato kiṃ passato āsavānaṃ khayo hoti? ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā... iti saññā... iti saṅkhārā... iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti — evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti”. | 4) Do biết cái gì, thấy cái gì, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận? Ðây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn diệt. Ðây là thọ... Ðây là tưởng... Ðây là các hành... Ðây là thức. Ðây là thức tập khởi. Ðây là thức đoạn diệt. Do biết như vậy, do thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận. | 4) For one who knows what, who sees what, does the destruction of the taints come about? ‘Such is form, such its origin, such its passing away; such is feeling … such is perception … such are volitional formations … such is consciousness, such its origin, [153] such its passing away’: it is for one who knows thus, for one who sees thus, that the destruction of the taints comes about. (210) |
| ♦ “bhāvanānuyogaṃ ananuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya — ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. | 5) Này các Tỷ-kheo, như có Tỷ-kheo sống không chí tâm trong sự tu tập, khởi lên ước muốn như sau: "Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ!" Tuy vậy, tâm của vị ấy cũng không giải thoát khỏi các lậu hoặc, có chấp thủ. | 5) “Bhikkhus, when a bhikkhu does not dwell devoted to development, even though such a wish as this might arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints by nonclinging!’ yet his mind is not liberated from the taints by nonclinging. |
| taṃ kissa hetu? ‘abhāvitattā’ tissa vacanīyaṃ. kissa abhāvitattā? abhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, abhāvitattā catunnaṃ sammappadhānānaṃ, abhāvitattā catunnaṃ iddhipādānaṃ, abhāvitattā pañcannaṃ indriyānaṃ, abhāvitattā pañcannaṃ balānaṃ, abhāvitattā sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, abhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa. | 6) Vì sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập. Không có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm xứ. Không có tu tập Bốn chánh cần. Không có tu tập Bốn như ý túc. Không có tu tập Năm căn. Không có tu tập Năm lực. Không có tu tập Bảy giác chi. Không có tu tập Thánh đạo Tám ngành. | 6) For what reason? It should be said: because of nondevelopment. Because of not developing what? Because of not developing the four establishments of mindfulness … the four right strivings … the four bases for spiritual power … the five spiritual faculties … the five powers … the seven factors of enlightenment … the Noble Eightfold Path. (211) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. tānassu kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. | 7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai trứng gà, không được con gà mái ấp nằm đúng cách, không được ấp nóng đúng cách, không được ấp dưỡng (103) đúng cách. | 7) “Suppose, bhikkhus there was a hen with eight, ten, or twelve eggs that she had not covered, incubated, and nurtured properly. |
| kiñcāpi tassā kukkuṭiyā evaṃ icchā uppajjeyya — ‘aho, vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun’ti, atha kho abhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. | 8) Dầu cho con gà mái ấy khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà con của ta, với chân, móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy các con gà con ấy không có thể, với chân, móng, đỉnh đầu hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn. | 8) Even though such a wish as this might arise in her: ‘Oh, that my chicks might pierce their shells with the points of their claws and beaks and hatch safely!’ yet the chicks are incapable of piercing their shells with the points of their claws and beaks and hatching safely. |
| taṃ kissa hetu? tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; tāni kukkuṭiyā na sammā adhisayitāni, na sammā pariseditāni, na sammā paribhāvitāni. | 9) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, tám, mười hay mười hai trứng gà ấy không được con gà mái ấp nằm một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp dưỡng một cách đúng đắn. | 9) For what reason? Because that hen with eight, ten, or twelve eggs had not covered, incubated, and nurtured them properly. |
| evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ ananuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi evaṃ icchā uppajjeyya — ‘aho, vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa neva anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. | 10) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chí tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy có khởi lên ý muốn: "Mong rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng không giải thoát khỏi các lậu hoặc, có chấp thủ. | 10) “So too, bhikkhus, when a bhikkhu does not dwell devoted to development, even though such a wish as this might arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints by nonclinging!’ yet his mind is not liberated from the taints by nonclinging. |
| taṃ kissa hetu? ‘abhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. kissa abhāvitattā? abhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ ... pe ... aṭṭhaṅgikassa maggassa. | 11) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy không có tu tập. Không có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm xứ... Không có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành. | 11) For what reason? It should be said: because of nondevelopment. Because of not developing what? Because of not developing … the Noble Eightfold Path. |
| ♦ “bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa, bhikkhave, bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya — ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. | 12) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn: "Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. | 12) “Bhikkhus, when a bhikkhu dwells devoted to development, [154] even though no such wish as this might arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints by nonclinging!’ yet his mind is liberated from the taints by nonclinging. |
| taṃ kissa hetu? ‘bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. kissa bhāvitattā? bhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ, bhāvitattā catunnaṃ sammappadhānānaṃ, bhāvitattā catunnaṃ iddhipādānaṃ, bhāvitattā pañcannaṃ indriyānaṃ, bhāvitattā pañcannaṃ balānaṃ, bhāvitattā sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ, bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa. | 13) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Có tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ, có tu tập Bốn chánh cần. Có tu tập Bốn như ý túc. Có tu tập Năm căn. Có tu tập Năm lực. Có tu tập Bảy giác chi. Có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành. | 13) For what reason? It should be said: because of development. Because of developing what? Because of developing the four establishments of mindfulness … the four right strivings … the four bases for spiritual power … the five spiritual faculties … the five powers … the seven factors of enlightenment … the Noble Eightfold Path. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā. tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni . kiñcāpi tassā kukkuṭiyā na evaṃ icchā uppajjeyya — ‘aho vata me kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjeyyun’ti, atha kho bhabbāva te kukkuṭapotakā pādanakhasikhāya vā mukhatuṇḍakena vā aṇḍakosaṃ padāletvā sotthinā abhinibbhijjituṃ. | 14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai trứng gà. Các trứng ấy được con gà mái ấp nằm một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp dưỡng một cách đúng đắn. Dầu cho con gà mái ấy không khởi lên ước muốn: "Mong rằng các con gà con của ta, với chân, móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy, các con gà con ấy có thể với chân, móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn. | 14) “Suppose, bhikkhus, there was a hen with eight, ten, or twelve eggs that she had covered, incubated, and nurtured properly. Even though no such wish as this might arise in her: ‘Oh, that my chicks might pierce their shells with the points of their claws and beaks and hatch safely!’ yet the chicks are capable of piercing their shells with the points of their claws and beaks and of hatching safely. |
| taṃ kissa hetu? tathā hi pana, bhikkhave, kukkuṭiyā aṇḍāni aṭṭha vā dasa vā dvādasa vā; tānassu kukkuṭiyā sammā adhisayitāni, sammā pariseditāni, sammā paribhāvitāni. | 15) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai trứng gà được con gà mái ấy ấp nằm một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp dưỡng một cách đúng đắn. | 15) For what reason? Because that hen with eight, ten, or twelve eggs had covered, incubated, and nurtured them properly. |
| evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ icchā uppajjeyya — ‘aho vata me anupādāya āsavehi cittaṃ vimucceyyā’ti, atha khvassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati. | 16) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy sống chí tâm tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn: "Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm của vị ấy vẫn được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. | 16) “So too, bhikkhus, (212) when a bhikkhu dwells devoted to development, even though no such wish as this might arise in him: ‘Oh, that my mind might be liberated from the taints by nonclinging! ’ yet his mind is liberated from the taints by nonclinging. |
| taṃ kissa hetu? ‘bhāvitattā’tissa vacanīyaṃ. kissa bhāvitattā? bhāvitattā catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ ... pe ... bhāvitattā ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa. | 17) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ... có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành. | 17) For what reason? It should be said: because of development. Because of developing what? Because of developing … the Noble Eightfold Path. |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, palagaṇḍassa vā palagaṇḍantevāsissa vā vāsijaṭe dissanteva aṅgulipadāni dissati aṅguṭṭhapadaṃ. no ca khvassa evaṃ ñāṇaṃ hoti — ‘ettakaṃ vata me ajja vāsijaṭassa khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti. atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṃ hoti. | 18) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ đá hay đệ tử người thợ đá, khi nhìn vào cán búa thấy dấu các ngón tay và dấu các ngón tay cái. Vị ấy không có thể biết được như sau: "Hôm nay, từng ấy cán búa của ta bị hao mòn; hôm nay từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được cán búa bị hao mòn trên sự hao mòn của cán búa. | 18) “When, bhikkhus, a carpenter (213) or a carpenter’s apprentice looks at the handle of his adze, he sees the impressions of his fingers and his thumb, but he does not know: ‘So much of the adze handle has been worn away today, so much yesterday, so much earlier.’ But when it has worn away, the knowledge occurs to him that it has worn away. |
| evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato kiñcāpi na evaṃ ñāṇaṃ hoti — ‘ettakaṃ vata me ajja āsavānaṃ khīṇaṃ, ettakaṃ hiyyo, ettakaṃ pare’ti, atha khvassa khīṇe khīṇantveva ñāṇaṃ hoti. | 19) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo chí tâm trong sự tu tập không có biết như sau: "Hôm nay, từng ấy lậu hoặc của ta được hao mòn, hôm qua từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được các lậu hoặc được hao mòn trên sự hao mòn các lậu hoặc. | 19) “So too, bhikkhus, when a bhikkhu dwells devoted to development, [155] even though no such knowledge occurs to him: ‘So much of my taints has been worn away today, so much yesterday, so much earlier,’ yet when they are worn away, the knowledge occurs to him that they have been worn away. |
| seyyathāpi, bhikkhave, sāmuddikāya nāvāya vettabandhanabaddhāya vassamāsāni udake pariyādāya hemantikena thalaṃ ukkhittāya vātātapaparetāni vettabandhanāni. tāni pāvusakena meghena abhippavuṭṭhāni appakasireneva paṭippassambhanti pūtikāni bhavanti; | 20) Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi biển có đầy đủ cột buồm và dây buồm, bị mắc cạn sáu tháng do thiếu nước trong mùa khô; các cột buồm và dây buồm bị gió và mặt trời làm hư hỏng, rồi bị nước mưa đổ xuống trong mùa mưa, chúng trở thành yếu và hư nát. | 20) “Suppose, bhikkhus, there was a seafaring ship bound with rigging that had been worn away in the water for six months. (214) It would be hauled up on dry land during the cold season and its rigging would be further attacked by wind and sun. Inundated by rain from a rain cloud, the rigging would easily collapse and rot away. |
| evameva kho, bhikkhave, bhāvanānuyogaṃ anuyuttassa bhikkhuno viharato appakasireneva saṃyojanāni paṭippassambhanti pūtikāni bhavantī”ti. navamaṃ. | 21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập, các kiết sử rất dễ bị yếu dần và hư nát. | 21) So too, bhikkhus, when a bhikkhu dwells devoted to development, his fetters easily collapse and rot away.” |
♦ 10. Aniccasaññāsuttaṃ (SN 22.102) – X. Vô Thường Tánh (Hay Tưởng) (Tạp 10, Ðại 2,70c) (S.iii,155) – 102. (10) Perception of Impermanence
| ♦ 102. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati”. | 3) -- Do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng, tất cả dục tham được đoạn tận, tất cả sắc tham được đoạn tận, tất cả hữu tham được đoạn tận, tất cả vô minh được đoạn tận, tất cả ngã mạn được tận trừ. | 3) — “Bhikkhus, when the perception of impermanence is developed and cultivated, it eliminates all sensual lust, it eliminates all lust for existence, it eliminates all ignorance, it uproots all conceit ‘I am.’ (215) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye kassako mahānaṅgalena kasanto sabbāni mūlasantānakāni sampadālento kasati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 4) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người làm ruộng, vào mùa thu, dùng một cái cày lớn cắt đứt tất cả rễ mọc trong khi cày. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng, tất cả dục tham được đoạn tận, tất cả sắc tham được đoạn tận, tất cả hữu tham được đoạn tận, tất cả vô minh được đoạn tận, tất cả ngã mạn được tận trừ. | 4) “Just as, bhikkhus, in the autumn a ploughman ploughing with a great ploughshare cuts through all the rootlets as he ploughs. So too, when the perception of impermanence is developed and cultivated, it eliminates all sensual lust … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, pabbajalāyako pabbajaṃ lāyitvā agge gahetvā odhunāti niddhunāti nicchoṭeti; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 5) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người cắt cỏ cắt đứt cây cỏ, nắm lấy đầu ngọn đập lên, đập xuống, đập tả, đập hữu, rồi quăng một bên. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng, tất cả dục tham được đoạn tận... tất cả ngã mạn được tận trừ. | 5) “Just as, bhikkhus, a rush-cutter would cut down a rush, grab it by the top, and shake it down and shake it out and thump it about, so too, when the perception of impermanence is developed and cultivated, it eliminates all sensual lust … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni tattha ambāni vaṇṭapaṭibandhāni sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 6) Ví như, này các Tỷ-kheo, khi một chùm xoài bị cắt đứt từ cành, thời các trái xoài cùng dính vào cành đều bị đứt theo. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng, tất cả dục tham được đoạn tận... tất cả ngã mạn được tận trừ. | 6) “Just as, bhikkhus, when the stalk of a bunch of mangoes has been cut, [156] all the mangoes attached to the stalk follow along with it, so too, when the perception of impermanence is developed … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṃ tāsaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 7) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có nóc nhọn, phàm có rui kèo nào, tất cả đều đi đến nóc nhọn, hướng đến nóc nhọn, quy tụ về nóc nhọn, và nóc nhọn là tối thượng hơn chúng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng... tất cả ngã mạn được tận trừ. | 7) “Just as, bhikkhus, all the rafters of a house with a peaked roof lead to the roof peak, slope towards the roof peak, and converge upon the roof peak, and the roof peak is declared to be their chief, so too, when the perception of impermanence is developed … it uproots all conceit ‘I am.’ (216) |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, ye keci mūlagandhā kāḷānusārigandho tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 8) Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những rễ hương gì, hương anusàri đen là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo... tất cả ngã mạn được tận trừ. | 8) “Just as, bhikkhus, among fragrant roots, black orris is declared to be their chief, so too, when the perception of impermanence is developed … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, ye keci sāragandhā, lohitacandanaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 9) Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những lõi hương gì, hương chiên-đàn đỏ là tối thượng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo... tất cả ngã mạn được tận trừ. | 9) “Just as, bhikkhus, among fragrant heartwoods, red sandalwood is declared to be their chief, so too, when the perception of impermanence is developed … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, ye keci pupphagandhā, vassikaṃ tesaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 10) Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những hoa hương gì, hương vassika là tối thượng hơn những hương ấy. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo. .. tất cả ngã mạn được tận trừ. | 10) “Just as, bhikkhus, among fragrant flowers, jasmine is declared to be their chief, so too, when the perception of impermanence is developed … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, ye keci kuṭṭarājāno {kuḍḍarājāno (sī.)}, sabbete rañño cakkavattissa anuyantā bhavanti, rājā tesaṃ cakkavatti aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 11) Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những tiểu vương nào, tất cả những vua ấy đều tùy thuộc vua Chuyển luân vương. Vua Chuyển luân vương được gọi là vua tối thượng đối với họ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo... tất cả ngã mạn được tận trừ. | 11) “Just as, bhikkhus, all petty princes are the vassals of a wheel-turning monarch, and the wheel-turning monarch is declared to be their chief, so too, when the perception of impermanence is developed … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci tārakarūpānaṃ pabhā, sabbā tā candimappabhāya kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ, candappabhā tāsaṃ aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 12) Ví như, này các Tỷ-kheo, ánh sáng các loại sao gì, tất cả ánh sáng ấy không bằng một phần mười sáu ánh sáng của mặt trăng. Ánh sáng mặt trăng được xem là tối thượng trong các ánh sáng ấy. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo... tất cả ngã mạn được tận trừ. | 12) “Just as, bhikkhus, the radiance of all the stars does not amount to a sixteenth part of the radiance of the moon, and the radiance of the moon is declared to be their chief, so too, when the perception of impermanence is developed … it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “seyyathāpi, bhikkhave, saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nataṃ abbhussakkamāno, sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocate ca; evameva kho, bhikkhave, aniccasaññā bhāvitā bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati. | 13) Ví như, này các Tỷ-kheo, trong mùa thu, khi trời mở rộng và gột sạch mây, mặt trời mọc lên trên bầu trời, đuổi sạch tất cả u ám khỏi hư không, bừng sáng, chói sáng và rực sáng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do tu tập, làm cho sung mãn vô thường tưởng, tất cả dục tham được đoạn tận, tất cả sắc tham được đoạn tận, tất cả hữu tham được đoạn tận, tất cả vô minh được đoạn tận, tất cả ngã mạn được tận trừ. | 13) “Just as, bhikkhus, in the autumn, when the sky is clear and cloudless, the sun, ascending in the sky, dispels all darkness from space as it shines and beams and radiates, so too, when the perception of impermanence is developed and cultivated, it eliminates all sensual lust, it eliminates all lust for existence, it eliminates all ignorance, it uproots all conceit ‘I am.’ |
| ♦ “kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, aniccasaññā kathaṃ bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati ... pe ... sabbaṃ asmimānaṃ samūhanati? | 14) Tu tập vô thường tưởng như thế nào, này các Tỷ-kheo, làm cho sung mãn như thế nào mà tất cả dục tham được đoạn tận... tất cả ngã mạn được tận trừ? | 14) “And how, bhikkhus, is the perception of impermanence developed [157] and cultivated so that it eliminates all sensual lust, eliminates all lust for existence, eliminates all ignorance, and uproots all conceit ‘I am’? |
| ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā... iti saññā... iti saṅkhārā... iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti — | 15) Ðây là sắc; đây là sắc tập khởi; đây là sắc đoạn diệt; đây là thọ... đây là tưởng... đây là các hành... đây là thức; đây là thức tập khởi; đây là thức đoạn diệt. | 15) ‘Such is form, such its origin, such its passing away; such is feeling … such is perception … such are volitional formations … such is consciousness, such its origin, such its passing away’: |
| evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, aniccasaññā evaṃ bahulīkatā sabbaṃ kāmarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ rūparāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ bhavarāgaṃ pariyādiyati, sabbaṃ avijjaṃ pariyādiyati, sabbaṃ asmimānaṃ samūhanatī”ti. dasamaṃ. | 16) Vô thường tưởng được tu tập như vậy, này các Tỷ-kheo, được làm cho sung mãn như vậy, tất cả dục tham được đoạn tận, tất cả sắc tham được đoạn tận; tất cả hữu tham được đoạn tận; tất cả vô minh được đoạn tận; tất cả ngã mạn được tận trừ. | 16) that is how the perception of impermanence is developed and cultivated so that it eliminates all sensual lust, eliminates all lust for existence, eliminates all ignorance, and uproots all conceit ‘I am.’” |
|
♦ pupphavaggo dasamo. ♦ tassuddānaṃ — ♦ nadī pupphañca pheṇañca, gomayañca nakhāsikhaṃ. ♦ suddhikaṃ dve ca gaddulā, vāsījaṭaṃ aniccatāti. ♦ majjhimapaṇṇāsako samatto. ♦ tassa majjhimapaṇṇāsakassa vagguddānaṃ — ♦ upayo arahanto ca, khajjanī therasavhayaṃ. ♦ pupphavaggena paṇṇāsa, dutiyo tena vuccatīti. |
*****
(87) Lokadhamma. SA. II. 320: Lokadhammoti khandhapañcakaṃ (thế pháp chỉ cho 5 thủ uẩn). Chữ lujjana có nghĩa là tan vỡ, bể vụn.
(88) SA. II. 321: Yoniso upaparikkheyyāti kāraṇena upaparikkheyya ("Như lý quán sát” tức là quán sát theo nhân duyên).
(89) Sāra: Lõi cây. Xem Pss. Sis. 167.
(90) Xem MI. 111,233.
(91) Akukkukajāta. Xem S. IV. 167.
(92) Santāna. Có lẽ đây là kinh duy nhất trong Tam tạng thuật ngữ này được dùng. Phật giáo thời kỳ sau thường sử dụng thuật ngữ này.
(93) Ādittasīsa. Xem Thag. V. 39.
(94) Koṭi: 10 triệu.
(95) Khattiyānī: Một người nữ thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ.
(96) Velāmikā: Tên của người lãnh đạo đoàn tùy tùng gồm 84.000 thị nữ phục vụ Vua Mahāsudassana, tại kinh đô Kusāvatī, nước Malla. Bà cũng là người nữ thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ.
(97) Chú giải: Con chó là phàm phu. Dây thừng là tà kiến. Cột trụ là tự thân.
(98) Xem Expos. 85: Một kiệt tác. SA. II. 328: SA. II. 328: Caraṇaṃ nāma cittanti vicaraṇacittaṃ ("Tâm được gọi là đi loanh quanh" nghĩa là tâm đi quanh quẩn, tới lui).
(99) Expos. 86: Nghệ thuật hơn cả nghệ thuật. Xem Pss. Breth. 378, 419.
(100) Ekanikāya. Expos. 32, 88.
(101) Chú giải: Đây chỉ cho ý nghiệp đưa đến tái sanh.
(102) Xem A. IV. 126-27; Vin. IV. 168. Bản tiếng Anh của PTS: Adze-handle (or The Ship), nghĩa là Cán búa (hay Con tàu).
(103) Paribhāvitāni: Được che chở nhờ đôi cánh của gà mẹ. Xem DB. I. 86; M. I. 104.
*****
(185) This portion of the sutta offers an important counterpoint to the message of the Kaccānagotta Sutta (12:15). Here the Buddha emphasizes that he does not reject all ontological propositions, but only those that transcend the bounds of possible experience. While the Kaccānagotta Sutta shows that the “middle teaching” excludes static, substantialist conceptions of existence and nonexistence, the present text shows that the same “middle teaching” can accommodate definite pronouncements about these ontological issues. The affirmation of the existence of the five aggregates, as impermanent processes, serves as a rejoinder to illusionist theories, which hold that the world lacks real being.
(186) Lokadhamma. Spk: The five aggregates are called thus because it is their nature to disintegrate (lujjanasabhāvattā). Loka is derived from lujjati at 35:82. The etymology cannot be accepted literally but serves a pedagogic purpose.
(187) Spk: In this sutta three types of world are spoken of. When it is said, “I do not dispute with the world,” it is the world of beings (sattaloka). “A world-phenomenon in the world”: here, the world of formations (saṅkhāraloka). “The Tathāgata was born in the world”: here, the geographic world (okāsaloka). Ee has omitted loke jāto, no doubt by oversight. The simile is also at AN II 38,30–39,3; see too AN V 152,12–16.
(188) Spk: One evening, while dwelling in that abode, the Blessed One came out from his fragrant cottage and sat down by the bank of the Ganges. He saw a great lump of foam coming downstream and thought, “I will give a Dhamma talk relating to the five aggregates.” Then he addressed the bhikkhus sitting around him.
The sutta is one of the most radical discourses on the empty nature of conditioned phenomena; its imagery (especially the similes of the mirage and the magical illusion) has been taken up by later Buddhist thinkers, most persistently by the Mādhyamikas. Some of the images are found elsewhere in the Pāli Canon, e.g., at Dhp 46, 170. In the context of early Buddhist thought these similes have to be handled with care. They are not intended to suggest an illusionist view of the world but to show that our conceptions of the world, and of our own existence, are largely distorted by the process of cognition. Just as the mirage and magical illusion are based on real existents—the sand of the desert, the magician’s appurtenances—so these false conceptions arise from a base that objectively exists, namely, the five aggregates; but when seen through a mind subject to conceptual distortion, the aggregates appear in a way that deviates from their actual nature. Instead of being seen as transient and selfless, they appear as substantial and as a self.
(189) Spk explains at length how form (i.e., the body) is like a lump of foam (pheṇapiṇḍa). I give merely the highlights: as a lump of foam lacks any substance (sāra), so form lacks any substance that is permanent, stable, a self; as the lump of foam is full of holes and fissures and the abode of many creatures, so too form; as the lump of foam, after expanding, breaks up, so does form, which is pulverized in the mouth of death. Spk’s commentary is also at Vibh-a 32–35.
(190) Spk: A bubble (bubbuḷa) is feeble and cannot be grasped, for it breaks up as soon as it is seized; so too feeling is feeble and cannot be grasped as permanent and stable. As a bubble arises and ceases in a drop of water and does not last long, so too with feeling: 100,000 koṭis of feelings arise and cease in the time of a fingersnap (one koṭi = 10 million). As a bubble arises in dependence on conditions, so feeling arises in dependence on a sense base, an object, the defilements, and contact.
(191) Spk: Perception is like a mirage (marīcikā) in the sense that it is insubstantial, for one cannot grasp a mirage to drink or bathe or fill a pitcher. As a mirage deceives the multitude, so does perception, which entices people with the idea that the colourful object is beautiful, pleasurable, and permanent.
(192) Akukkukajātaṃ. Spk: There is no pith growing inside (anto asañjātaghanadaṇḍakaṃ).
(193) The simile is used for a different purpose at MN I 233,15–23.Spk: As a plantain trunk (kadalikkhandha) is an assemblage of many sheaths, each with its own characteristic, so the aggregate of volitional formations is an assemblage of many phenomena, each with its own characteristic.
(194) Spk: Consciousness is like a magical illusion (māyā) in the sense that it is insubstantial and cannot be grasped. Consciousness is even more transient and fleeting than a magical illusion. For it gives the impression that a person comes and goes, stands and sits, with the same mind, but the mind is different in each of these activities. Consciousness deceives the multitude like a magical illusion.
For a modern parable illustrating the deceptive nature of consciousness, based on this simile, see Ñāṇananda, The Magic of the Mind, pp. 5–7.
(195) See MN I 296,9–11, spoken by Sāriputta. I cannot trace a parallel spoken by the Buddha himself, but see Dhp 41.
(196) Spk explains that māyāyaṃ bālalāpinī, in pāda b, refers specifically to the aggregate of consciousness. The aggregate-mass is a murderer in two ways: (i) because the aggregates slay each other; and (ii) because murder appears in dependence on the aggregates. As to (i), when the earth element breaks up it takes along the other elements, and when the form aggregate breaks up it takes along the mental aggregates. As to (ii), when the aggregates exist such things as murder, bondage, injury, etc., come into being. On the comparison of the aggregates to murderers, see too 22:85 (III 114,20–24).
(197) Read: divā vā yadi vā rattiṃ.
(198) Spk: The holy life of the path arises stilling the formations of the three planes. If even this much individual existence were permanent, though the path might arise it would not be able to still the round of formations. Thus the holy life would not be discerned.
(199) Spk: This is said to show: “If any formations were permanent, then the success I enjoyed as King Mahāsudassana would have been permanent.” On King Mahāsudassana, a past incarnation of the Buddha, see the eponymic sutta, DN No. 17.
(200) The elephant, the steed, the jewel-gem, the beautiful queen, and the commander-gem are five of the seven gems of the wheel-turning monarch (rājā cakkavattī). The other two, which Mahāsudassana also possessed, are the wheelgem and the steward-gem; for details, see DN II 172–77. The seven gems are mentioned at 46:42.
(201) The passage beginning “Of those 84,000 cities” to the end is also at DN II 197–98, but the latter includes an additional closing paragraph. The homily on impermanence is at 15:20 (II 193,3–6).
Spk: Having shown his success at the time when he was King Mahāsudassana, he now shows its impermanence. Just as a man might place a ladder against a campaka tree, climb up, take a campaka flower, and then descend, so the Blessed One has climbed up the story of King Mahāsudassana’s success, taken the characteristic of impermanence at the top, and descended.
(202) I read with Se, khattiyā vā velāmikā vā. Spk explains a velāmika as one born from a khattiya father and a brahmin mother, or a brahmin father and a khattiya mother.
(203) As at 15:1, etc. See II, n. 254.
(204) On the destruction of the world by fire, see Vism 414–17 (Ppn 13:32–41).
(205) The simile of the dog is also at MN II 232,24–233,4. Spk: The foolish worldling is like the dog, his view is like the leash, his personal identity (sakkāya) is like the post. Like the dog’s running around the post is the worldling’s running around his personal identity bound to it by craving and views.
(206) Caraṇaṃ nāma cittaṃ. Citta here is the equivalent of Skt citra, picture. The exact meaning of the picture’s title is obscure. Spk glosses vicaraṇacitta, “the wandering picture” [Spk-pṭ: because they take it and wander about with it], but caraṇa here possibly means conduct, as in other contexts.
Spk: The Saṅkha were a sect of heretical brahmins. Having taken a canvas, they had various pictures painted on it of the good and bad destinations to illustrate success and failure, and then they took it around on their wanderings. They would show it to the people, explaining, “If one does this deed, one gets this result; if one does that, one gets that.”
(207) Tam pi … caraṇaṃ nāma cittaṃ citten’ eva cittitaṃ, tena pi … caraṇena cittena cittaññeva cittataraṃ. There are several puns here that cannot be successfully conveyed in translation (nor even in Skt for that matter). Citta is both mind (as in Skt) and picture (= Skt citra). Cittita (Ee: cintita) is “thought out” (related to citta, mind) and “diversified” (related to citra, picture). I have used “designed in its diversity” to capture both nuances. As 64–65 quotes this passage in its discussion of how mind designs the world.
(208) Te pi … tiracchānagatā pāṇā citten’ eva cittitā, tehi pi … tiracchānagatehi pāṇehi cittaññeva cittataraṃ. Another series of puns. The point is that the diversity of the creatures in the animal realm reflects the diversity of the past kamma that causes rebirth as an animal, and this diversity of kamma in turn stems from the diversity of volition (cetanā), a mental factor. As 64–65 discusses this passage at length.
Spk: Quails and partridges, etc., do not accumulate diverse kamma, thinking, “We will become diversified in such and such a way,” but the kamma arrives at the appropriate species (yoni), and the diversity is rooted in the species. For beings that arise in a particular species become diversified in the way appropriate to that species. Thus the diversity is achieved through the species, and the species reflect kamma.
(209) The simile is also at 12:64. See II, n. 173.
(210) Also at 12:23. The following, through to the end, is also at AN IV 125–27.
(211) Again, these are the thirty-seven aids to enlightenment. The theme of this sutta might be compared with MN No. 126, which deals with the question whether, in living the holy life, it is necessary tomake a wish (āsañ ce pi karitvā) in order to achieve the fruit (phalassa adhigamāya). Here the word rendered “wish” is icchā.
(212) The simile of the chicks is applied differently at MNI 104,3–13 and MN I 357,6–358,2. See too Vin III 3–5. Spk elaborates on the comparison of the bhikkhu’s enlightenment to the hatching of chicks: The hen’s preparatory work is like the bhikkhu’s devotion to development. The nonrotting of the eggs is like the bhikkhu’s not falling away from insight knowledge; the drying up of the moisture in the eggs is like the drying up of attachment to the three realms of existence; the thinning of the egg shells is like the thinning of ignorance; the maturation of the chicks is like the maturation of insight knowledge. The time when the chicks break the shells and emerge safely is like the time when the bhikkhu breaks the shell of ignorance and attains arahantship. And as the chicks go about adorning the village field, so the great arahant enters into fruition attainment which takes Nibbāna as its object, and thus adorns his monastery.
(213) Reading palagaṇḍassa with Be and Se. Spk glosses vaḍḍhakissa.
(214) The simile is also at 45:158. I read it as in Se and Ee. Spk develops this simile even more minutely than the simile of the chicks. In brief: Like the wearing away of the rigging by the ocean water is the wearing away of the bhikkhu’s fetters by his going forth (into homelessness), study, and questioning. Like the time the ship is hauled onto dry land is the time the bhikkhu takes up a meditation subject and dwells in the forest. Like the drying up of the rigging by wind and sun during the day is the drying up of craving by insight knowledge. Like the wetting by snow at night is the wetting of the mind by gladness and joy arisen from meditation. Like the rain cloud pouring down is the knowledge of the path of arahantship. Like the decay of the rigging is the attainment of the fruit of arahantship. Like the persistence of the rigging in a decrepit state is the persistence of the arahant as he lives on benefitting the multitude. Like the collapse of the decrepit rigging is the arahant’s attainment of the Nibbāna element without residue.
(215) Sensual lust is eliminated by the path of nonreturning; lust for existence, ignorance, and the conceit “I am” by the path of arahantship.
(216) This simile, and the six to follow, are applied differently at 45:141–47. The simile of the ascending sun is also at 2:29.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
