Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[3] Khandhavaggapāḷi - Thiên Uẩn - [1] The Book of the Aggregates
*****
[01] Khandha Saṃyutta
Tương Ưng Uẩn (c)
Connected Discourses on the Aggregates
B. Năm Mươi Kinh Ở Giữa – Division II. The Middle Fifty
06. Upayavaggo – Phẩm Tham Luyến – Engagement
♦ 1. Upayasuttaṃ (SN 22.53) – I. Tham Luyến (Tạp 2, Ðại 2,9a) (S.iii,53) – 53. (1) Engagement
| ♦ 53. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “upayo {upāyo (bahūsu)}, bhikkhave, avimutto, anupayo vimutto. rūpupayaṃ {rūpūpāyaṃ (sī. syā. kaṃ.), rūpupāyaṃ (pī. ka.)} vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, tham luyến là không giải thoát. Do tham luyến sắc, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. | 3) — “Bhikkhus, one who is engaged is unliberated; (69) one who is disengaged is liberated. Consciousness, bhikkhus, while standing, might stand engaged with form; based upon form, established upon form, with a sprinkling of delight, it might come to growth, increase, and expansion. |
| vedanupayaṃ vā ... pe ... saññupayaṃ vā ... pe ... saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya”. | 4) Hay do tham luyến thọ ... tham luyến tưởng ... tham luyến hành, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với hành là sở duyên, với hành là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. | 4) Or consciousness, while standing, might stand [engaged with feeling … engaged with perception …] engaged with volitional formations; based upon volitional formations, established upon volitional formations, with a sprinkling of delight, it might come to growth, increase, and expansion. (70) |
| ♦ “yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya — ‘ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññāpessāmī’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. | 5) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ rõ sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, sự tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như vậy không xảy ra. | 5) “Bhikkhus, though someone might say: ‘Apart from form, apart from feeling, apart from perception, apart from volitional formations, I will make known the coming and going of consciousness, its passing away and rebirth, its growth, increase, and expansion’—that is impossible. |
| ♦ “rūpadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. vedanādhātuyā ce, bhikkhave... saññādhātuyā ce bhikkhave... saṅkhāradhātuyā ce bhikkhave... viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. | 6-10) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu. Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với hành giới... Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu. | 6-10) “Bhikkhus, if a bhikkhu has abandoned lust for the form element, with the abandoning of lust the basis is cut off: there is no support for the establishing of consciousness. (71) If he has abandoned lust for the feeling element … for the perception element … for the volitional formations element … for the consciousness element, with the abandoning of lust the basis is cut off: there is no support for the establishing of consciousness. |
| tadappatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhaccavimuttaṃ. vimuttattā ṭhitaṃ. ṭhitattā santusitaṃ. santusitattā na paritassati. aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. paṭhamaṃ. | 11) Không có chỗ y chỉ ấy, thức không tăng thịnh, không có hành động, được giải thoát. Do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 11) “When that consciousness is unestablished, not coming to growth, nongenerative, [54] it is liberated. (72) By being liberated, it is steady; by being steady, it is content; by being content, he is not agitated. Being unagitated, he personally attains Nibbāna. He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
♦ 2. Bījasuttaṃ (SN 22.54) – II. Chủng Tử (Tạp 2, Ðại 2,8c) (S.iii,54) – 54. (2) Seeds
| ♦ 54. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “pañcimāni, bhikkhave, bījajātāni. katamāni pañca? mūlabījaṃ, khandhabījaṃ, aggabījaṃ, phalubījaṃ, bījabījaññeva pañcamaṃ. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, có năm loại chủng tử. Thế nào là năm? Chủng tử từ rễ, chủng tử từ thân, chủng tử từ đọt, chủng tử từ quả, và chủng tử từ chủng tử là thứ năm. | 3) — “Bhikkhus, there are these five kinds of seeds. What five? Root-seeds, stem-seeds, joint-seeds, cutting-seeds, and germ-seeds as the fifth. (73) |
| imāni cassu, bhikkhave, pañca bījajātāni akhaṇḍāni apūtikāni avātātapahatāni sārādāni {sārādāyīni (katthaci)} sukhasayitāni, pathavī {paṭhavī (sī. syā. kaṃ. pī.)} ca nāssa, āpo ca nāssa; api numāni {api nu imāni (sī. pī.)}, bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyun”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
4) Và này các Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử này không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, nhưng không có đất, và không có nước, thời này các Tỷ-kheo, năm loại chủng tử này có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được không? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
4) If these five kinds of seeds are unbroken, unspoilt (virgin), undamaged by wind and sun, fertile, securely planted, but there is no earth or water, would these five kinds of seeds come to growth, increase, and expansion?” — “No, venerable sir.” |
|
“If these five kinds of seeds are broken, spoilt, damaged by wind and sun, unfertile, not securely planted, but there is earth and water, would these five kinds of seeds come to growth, increase, and expansion?” — “No, venerable sir.” |
||
| “imāni cassu, bhikkhave, pañca bījajātāni akhaṇḍāni ... pe ... sukhasayitāni, pathavī ca assa, āpo ca assa; api numāni, bhikkhave, pañca bījajātāni vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyyun”ti? “evaṃ, bhante”. |
5) -- Và này các Tỷ-kheo, nếu năm loại chủng tử này không bị hư hoại, không bị hư thối, không bị gió và nhiệt phá hoại, có lõi cứng, khéo gieo, có đất và có nước, thời này các Tỷ-kheo, năm loại chủng tử này có thể tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh được không? -- Thưa được, bạch Thế Tôn. |
5) “If these five kinds of seeds are unbroken, unspoilt, undamaged by wind and sun, fertile, securely planted, and there is earth and water, would these five kinds of seeds come to growth, increase, and expansion?” — “Yes, venerable sir.” |
| “seyyathāpi, bhikkhave, pathavīdhātu, evaṃ catasso viññāṇaṭṭhitiyo daṭṭhabbā. seyyathāpi, bhikkhave, āpodhātu, evaṃ nandirāgo daṭṭhabbo. seyyathāpi, bhikkhave, pañca bījajātāni, evaṃ viññāṇaṃ sāhāraṃ daṭṭhabbaṃ”. | 6) -- Này các Tỷ-kheo, ví như đất, bốn thức trú cần phải được xem như vậy. Ví như nước, này các Tỷ-kheo, hỷ tham cần phải được xem như vậy. Ví như năm loại chủng tử, này các Tỷ-kheo, thức cùng các món ăn cần phải được xem như vậy. | 6) — “Bhikkhus, the four stations of consciousness should be seen as like the earth element. Delight and lust should be seen as like the water element. Consciousness together with its nutriment should be seen as like the five kinds of seeds. (74) |
| ♦ “rūpupayaṃ, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. | 7) Do tham luyến sắc, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. | 7) “Consciousness, bhikkhus, while standing, might stand engaged with form; [55] based upon form, established upon form, with a sprinkling of delight, it might come to growth, increase, and expansion. |
| vedanupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya ... pe ... saññupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya ... pe ... saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. | 8-10) Do tham luyến thọ... Do tham luyến tưởng... Do tham luyến các hành, này các Tỷ-kheo, thức có chân đứng được tồn tại. Với hành là sở duyên, với hành là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. | 8-10) Or consciousness, while standing, might stand engaged with feeling … engaged with perception … engaged with volitional formations; based upon volitional formations, established upon volitional formations, with a sprinkling of delight, it might come to growth, increase, and expansion. |
| ♦ “yo, bhikkhave, evaṃ vadeyya — ‘ahamaññatra rūpā aññatra vedanāya aññatra saññāya aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññāpessāmī’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. | 11) Này các Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ rõ sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, tăng thịnh hay sự lớn mạnh của thức", sự việc như vậy không xảy ra. | 11) “Bhikkhus, though someone might say: ‘Apart from form, apart from feeling, apart from perception, apart from volitional formations, I will make known the coming and going of consciousness, its passing away and rebirth, its growth, increase, and expansion’—that is impossible. |
| ♦ “rūpadhātuyā ceva, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. | 12) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu. | 12) “Bhikkhus, if a bhikkhu has abandoned lust for the form element, with the abandoning of lust the basis is cut off: there is no support for the establishing of consciousness. |
| vedanādhātuyā ce... saññādhātuyā ce... saṅkhāradhātuyā ce... viññāṇadhātuyā ce, bhikkhave, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. | 13-16) Này các Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới... đối với tưởng giới... đối với hành giới... đối với thức giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không có hiện hữu. | 13-16) If he has abandoned lust for the feeling element … for the perception element … for the volitional formations element … for the consciousness element, with the abandoning of lust the basis is cut off: there is no support for the establishing of consciousness. |
| tadappatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhaccavimuttaṃ. vimuttattā ṭhitaṃ. ṭhitattā santusitaṃ. santusitattā na paritassati. aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. dutiyaṃ. | 17) Không có chỗ y chỉ như vậy, thức không tăng thịnh, không có hành động, được giải thoát; do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 17) “When that consciousness is unestablished, not coming to growth, nongenerative, it is liberated. By being liberated, it is steady; by being steady, it is content; by being content, he is not agitated. Being unagitated, he personally attains Nibbāna. He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
♦ 3. Udānasuttaṃ (SN 22.55) – III. Lời Cảm Hứng (Tạp 2, Ðại 2,16c) (S.iii,55) – 55. (3) Inspired Utterance
| ♦ 55. sāvatthinidānaṃ. | 1) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1) At Sāvatthī… |
| tatra kho bhagavā udānaṃ udānesi — “‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti — evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī”ti. |
2) Ở đấy, Thế Tôn nói lên lời cảm hứng như sau: Nếu trước, Ta không có, |
2) There the Blessed One uttered this inspired utterance: “‘It might not be, and it might not be for me; It will not be, [and] it will not be for me’: [56] Resolving thus, A bhikkhu can cut off the lower fetters.” (75) |
| evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca — “yathā kathaṃ pana, bhante, ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti — evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī”ti? |
3) Ðược nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn: -- Như thế nào bạch Thế Tôn: Nếu trước, Ta không có, |
3) When this was said, a certain bhikkhu said to the Blessed One: — “But how, venerable sir, Can a bhikkhu, resolving thus: ‘It might not be, and it might not be for me; It will not be, [and] it will not be for me,’ Cut off the lower fetters?” |
| ♦ “idha, bhikkhu, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ... pe ... sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ. vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. | 4) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh; không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, quán thọ... quán tưởng... quán các hành... quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. | 4) — “Here, bhikkhu, the uninstructed worldling, who is not a seer of the noble ones … regards form as self … or self as in consciousness. |
| ♦ “so aniccaṃ rūpaṃ ‘aniccaṃ rūpan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ vedanaṃ ‘aniccā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ saññaṃ ‘aniccā saññā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anicce saṅkhāre ‘aniccā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, aniccaṃ viññāṇaṃ ‘aniccaṃ viññāṇan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. | 5) Vị ấy không như thật biết rõ (pajānāti) sắc vô thường là sắc vô thường, không như thật biết rõ thọ vô thường là thọ vô thường, không như thật biết rõ tưởng vô thường là tưởng vô thường, không như thật biết rõ hành vô thường là hành vô thường, không như thật biết rõ thức vô thường là thức vô thường. | 5) “He does not understand as it really is impermanent form as ‘impermanent form’ … impermanent feeling as ‘impermanent feeling’ … impermanent perception as ‘impermanent perception’ … impermanent volitional formations as ‘impermanent volitional formations’ … impermanent consciousness as ‘impermanent consciousness.’ |
| ♦ “dukkhaṃ rūpaṃ ‘dukkhaṃ rūpan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, dukkhaṃ vedanaṃ... dukkhaṃ saññaṃ... dukkhe saṅkhāre... dukkhaṃ viññāṇaṃ ‘dukkhaṃ viññāṇan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. | 6) Không như thật biết rõ sắc khổ là sắc khổ, không như thật biết rõ thọ khổ... tưởng khổ... hành khổ... không như thật biết rõ thức khổ là thức khổ. | 6) “He does not understand as it really is painful form as ‘painful form’ … painful feeling as ‘painful feeling’ … painful perception as ‘painful perception’ … painful volitional formations as ‘painful volitional formations’ … painful consciousness as ‘painful consciousness.’ |
| ♦ “anattaṃ rūpaṃ ‘anattā rūpan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ vedanaṃ ‘anattā vedanā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ saññaṃ ‘anattā saññā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anatte saṅkhāre ‘anattā saṅkhārā’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, anattaṃ viññāṇaṃ ‘anattā viññāṇan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. | 7) Không như thật biết rõ sắc vô ngã là sắc vô ngã, không như thật biết rõ thọ vô ngã... tưởng vô ngã... hành vô ngã... không như thật biết rõ thức vô ngã là thức vô ngã. | 7) “He does not understand as it really is selfless form as ‘selfless form’ … selfless feeling as ‘selfless feeling’ … selfless perception as ‘selfless perception’ … selfless volitional formations as ‘selfless volitional formations’ … selfless consciousness as ‘selfless consciousness.’ |
| ♦ “saṅkhataṃ rūpaṃ ‘saṅkhataṃ rūpan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti, saṅkhataṃ vedanaṃ... saṅkhataṃ saññaṃ... saṅkhate saṅkhāre... saṅkhataṃ viññāṇaṃ ‘saṅkhataṃ viññāṇan’ti yathābhūtaṃ nappajānāti. | 8) Không như thật biết rõ sắc hữu vi là sắc hữu vi, không như thật biết rõ thọ hữu vi... tưởng hữu vi... hành hữu vi... không như thật biết rõ thức hữu vi là thức hữu vi. | 8) “He does not understand as it really is conditioned form as ‘conditioned form’ … conditioned feeling as ‘conditioned feeling’ … conditioned perception as ‘conditioned perception’ … conditioned volitional formations as ‘conditioned volitional formations’ … conditioned consciousness as ‘conditioned consciousness.’ |
| rūpaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ nappajānāti. vedanā vibhavissati... saññā vibhavissati... saṅkhārā vibhavissanti... viññāṇaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ nappajānāti. | 9) Không như thật biết rõ sắc sẽ biến diệt... thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biết diệt... các hành sẽ biến diệt... không như thật biết rõ thức sẽ biến diệt. | 9) “He does not understand as it really is: ‘Form will be exterminated’ … ‘Feeling will be exterminated’ … ‘Perception will be exterminated’ … ‘Volitional formations will be exterminated’ … ‘Consciousness will be exterminated.’ (76) [57] |
| ♦ “sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto na rūpaṃ attato samanupassati ... pe ... na vedanaṃ... na saññaṃ... na saṅkhāre... na viññāṇaṃ attato samanupassati. | 10) Còn bậc Ða văn Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo thấy rõ các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, thấy rõ các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không quán sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có sắc, hay sắc ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong sắc, không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. | 10) “The instructed noble disciple, bhikkhu, who is a seer of the noble ones … does not regard form as self … or self as in consciousness. |
| ♦ “so aniccaṃ rūpaṃ ‘aniccaṃ rūpan’ti yathābhūtaṃ pajānāti. aniccaṃ vedanaṃ... aniccaṃ saññaṃ... anicce saṅkhāre... aniccaṃ viññāṇaṃ ‘aniccaṃ viññāṇan’ti yathābhūtaṃ pajānāti. | 11) Vị ấy như thật thấy rõ sắc vô thường là vô thường, thọ vô thường... tưởng vô thường... hành vô thường... thức vô thường là thức vô thường. | 11) “He understands as it really is impermanent form as ‘impermanent form’ … impermanent consciousness as ‘impermanent consciousness.’ |
| dukkhaṃ rūpaṃ ... pe ... dukkhaṃ viññāṇaṃ... | 12) Vị ấy như thật thấy rõ sắc khổ là sắc khổ, thọ khổ... tưởng khổ... hành khổ... như thật thấy rõ thức khổ là thức khổ. | 12) “He understands as it really is painful form as ‘painful form’ … painful consciousness as ‘painful consciousness.’ |
| anattaṃ rūpaṃ ... pe ... anattaṃ viññāṇaṃ... | 13) Vị ấy như thật thấy rõ sắc vô ngã là sắc vô ngã, thọ vô ngã... tưởng vô ngã... các hành vô ngã... thức vô ngã là thức vô ngã. | 13) “He understands as it really is selfless form as ‘selfless form’ … selfless consciousness as ‘selfless consciousness.’ |
| saṅkhataṃ rūpaṃ ... pe ... saṅkhataṃ viññāṇaṃ ‘saṅkhataṃ viññāṇan’ti yathābhūtaṃ pajānāti. | 14) Vị ấy như thật thấy rõ sắc hữu vi là sắc hữu vi, thọ hữu vi... tưởng hữu vi... các hành hữu vi... thức hữu vi là thức hữu vi. | 14) “He understands as it really is conditioned form as ‘conditioned form’ … conditioned consciousness as ‘conditioned consciousness.’ |
| rūpaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ pajānāti. vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ vibhavissatīti yathābhūtaṃ pajānāti. | 15) Vị ấy như thật thấy rõ sắc sẽ biến diệt là sắc sẽ biến diệt, thọ sẽ biến diệt... tưởng sẽ biến diệt... các hành sẽ biến diệt... thức sẽ biến diệt là thức sẽ biến diệt. | 15) “He understands as it really is: ‘Form will be exterminated’ … ‘Feeling will be exterminated’ … ‘Perception will be exterminated’ … ‘Volitional formations will be exterminated’ … ‘Consciousness will be exterminated.’ |
| ♦ “so rūpassa vibhavā, vedanāya vibhavā, saññā vibhavā, saṅkhārānaṃ vibhavā, viññāṇassa vibhavā, evaṃ kho, bhikkhu, ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti — evaṃ adhimuccamāno bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī”ti. |
16) Do sắc biến diệt, thọ biến diệt, tưởng biến diệt, hành biến diệt, thức biến diệt, vị Tỷ-kheo nói lên lời cảm hứng: Nếu trước, ta không có, |
16) “With the extermination of form, feeling, perception, volitional formations, and consciousness, that bhikkhu, resolving thus: ‘It might not be, and it might not be for me; it will not be, [and] it will not be for me,’ can cut off the lower fetters.” (77) |
|
“evaṃ adhimuccamāno, bhante, bhikkhu chindeyya orambhāgiyāni saṃyojanānī”ti. ♦ “kathaṃ pana, bhante, jānato kathaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotī”ti? |
17) -- Dầu cho quyết tâm như vậy, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo có thể cắt đứt hạ phần kiết sử. Nhưng bạch Thế Tôn, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức? | 17) — “Resolving thus, venerable sir, a bhikkhu can cut off the lower fetters. But how should one know, how should one see, for the immediate destruction of the taints to occur?” (78) |
| “idha, bhikkhu, assutavā puthujjano atasitāye ṭhāne tāsaṃ āpajjati. tāso heso {hesā (ka.)} bhikkhu assutavato puthujjanassa — ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’”ti. |
18) -- Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu hoảng sợ tại chỗ không có gì đáng hoảng sợ; kẻ vô văn phàm phu hoảng sợ như sau: Nếu trước, ta không có, |
18) — “Here, bhikkhu, the uninstructed worldling becomes frightened over an unfrightening matter. For this is frightening to the uninstructed worldling: ‘It might not be, and it might not be for me; it will not be, [and] it will not be for me.’ |
| ♦ “sutavā ca kho, bhikkhu, ariyasāvako atasitāye ṭhāne na tāsaṃ āpajjati. na heso {na hesā (ka.)}, bhikkhu, tāso sutavato ariyasāvakassa — ‘no cassaṃ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti. |
19) Và vị Ða văn Thánh đệ tử, này Tỷ-kheo, không hoảng sợ tại chỗ không có gì đáng hoảng sợ; vị Ða văn Thánh đệ tử không có hoảng sợ như sau: Nếu trước, ta không có, |
19) But the instructed noble disciple does not become frightened over an unfrightening matter. For this is not frightening to the noble disciple: ‘It might not be, and it might not be for me; it will not be, [and] it will not be for me.’ (79) [58] |
| rūpupayaṃ vā, bhikkhu, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṃ rūpappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. | 20) Này Tỷ-kheo, do tham luyến sắc, thức có chân đứng được an trú. Với sắc là sở duyên, với sắc là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. | 20) “Consciousness, bhikkhu, while standing, might stand engaged with form … |
| vedanupayaṃ vā, bhikkhu... saññupayaṃ vā, bhikkhu... saṅkhārupayaṃ vā, bhikkhu, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṃ saṅkhārappatiṭṭhaṃ nandūpasecanaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. | 21-33) Do tham luyến thọ... do tham luyến tưởng... do tham luyến hành... do tham luyến thức, này Tỷ-kheo, thức có chân đứng được an trú. Với hành là sở duyên, với hành là trú xứ, (thức) hướng tìm hỷ, đi đến tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh. | 21-33) … engaged with feeling … engaged with perception … engaged with volitional formations; based upon volitional formations, established upon volitional formations, with a sprinkling of delight, it might come to growth, increase, and expansion. |
| ♦ “yo {so (sabbattha)} bhikkhu evaṃ vadeyya — ‘ahamaññatra rūpā, aññatra vedanāya, aññatra saññāya, aññatra saṅkhārehi viññāṇassa āgatiṃ vā gatiṃ vā cutiṃ vā upapattiṃ vā vuddhiṃ vā virūḷhiṃ vā vepullaṃ vā paññāpessāmī’ti, netaṃ ṭhānaṃ vijjati. | 24) Này Tỷ-kheo, ai nói như sau: "Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành, tôi sẽ chỉ rõ sự đến hay đi, sự diệt hay sanh, sự tăng trưởng, tăng thịnh, lớn mạnh của thức", sự việc như vậy không xảy ra. | 24) “Bhikkhu, though someone might say: ‘Apart from form, apart from feeling, apart from perception, apart from volitional formations, I will make known the coming and going of consciousness, its passing away and rebirth, its growth, increase, and expansion’—that is impossible. |
| ♦ “rūpadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. | 25) Này Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với sắc giới; do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không hiện hữu. | 25) “Bhikkhu, if a bhikkhu has abandoned lust for the form element, with the abandoning of lust the basis is cut off: there is no support for the establishing of consciousness. |
| vedanādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno... saññādhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno... saṅkhāradhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno... |
26) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thọ giới... 27) Này Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với tưởng giới... 28) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với hành giới... |
26-27) If he has abandoned lust for the feeling element … for the perception element … for the volitional formations element … |
| iññāṇadhātuyā ce, bhikkhu, bhikkhuno rāgo pahīno hoti. rāgassa pahānā vocchijjatārammaṇaṃ patiṭṭhā viññāṇassa na hoti. | 29) Này Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đoạn tận tham đối với thức giới, do tham được đoạn tận, sở duyên được cắt đứt, chỗ y chỉ của thức không hiện hữu. | 29) ...for the consciousness element, with the abandoning of lust the basis is cut off: there is no support for the establishing of consciousness. |
| tadappatiṭṭhitaṃ viññāṇaṃ avirūḷhaṃ anabhisaṅkhārañca vimuttaṃ. vimuttattā ṭhitaṃ. ṭhitattā santusitaṃ. santusitattā na paritassati. aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati. ‘khīṇā jāti ... pe ... nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotī”ti. tatiyaṃ. | 30) Không có chỗ y chỉ như vậy thức không tăng trưởng, không có hành động, được giải thoát; do giải thoát nên được kiên trú; do kiên trú nên được tri túc; do tri túc nên không có ưu não; do không có ưu não nên tự mình cảm thấy tịch tịnh hoàn toàn. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". |
“When that consciousness is unestablished, not coming to growth, nongenerative, it is liberated. By being liberated, it is steady; by being steady, it is content; by being content, he is not agitated. Being unagitated, he personally attains Nibbāna. He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ “It is, bhikkhu, for one who knows thus, for one who sees thus, that the immediate destruction of the taints occurs.” |
♦ 4. Upādānaparipavattasuttaṃ (SN 22.56) – IV. Thủ Chuyển (Tạp 2, Ðại 2,9b) (S.iii,58) – 56. (4) Phases of the Clinging Aggregates
| ♦ 56. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. katame pañca? rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. | 3) — “Bhikkhus, there are these five aggregates subject to clinging. What five? The form aggregate subject to clinging, [59] the feeling aggregate subject to clinging, the perception aggregate subject to clinging, the volitional formations aggregate subject to clinging, the consciousness aggregate subject to clinging. |
| yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, ime pañcupādānakkhandhe catuparivaṭṭaṃ yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ. | 4) Này các Tỷ-kheo, khi nào Ta chưa như thật thắng tri năm thủ uẩn này theo bốn chuyển, thì cho đến khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thiên, Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta không xác chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh Ðẳng Chánh Giác. | 4) “So long as I did not directly know as they really are the five aggregates subject to clinging in four phases, (80) I did not claim to have awakened to the unsurpassed perfect enlightenment in this world with its devas, Māra, and Brahmā, in this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans. |
| yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, ime pañcupādānakkhandhe catuparivaṭṭaṃ yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke ... pe ... sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ”. | 5) Nhưng này các Tỷ-kheo, khi nào Ta đã như thật thắng tri năm thủ uẩn này theo bốn chuyển, cho đến khi ấy, này các Tỷ-kheo, đối với thế giới chư Thiên, Ma, Phạm thiên, cùng với quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, Ta xác chứng rằng Ta đã chứng được vô thượng Chánh Ðẳng Chánh Giác. | 5) But when I directly knew all this as it really is, then I claimed to have awakened to the unsurpassed perfect enlightenment in this world with … its devas and humans. |
| ♦ “kathañca catuparivaṭṭaṃ? rūpaṃ abbhaññāsiṃ, rūpasamudayaṃ abbhaññāsiṃ, rūpanirodhaṃ abbhaññāsiṃ, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ; vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ abbhaññāsiṃ, viññāṇasamudayaṃ abbhaññāsiṃ, viññāṇanirodhaṃ abbhaññāsiṃ, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abbhaññāsiṃ. | 6) Và thế nào là bốn chuyển? Ta đã thắng tri sắc, Ta đã thắng tri sắc tập khởi, Ta đã thắng tri sắc đoạn diệt, Ta đã thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt. Ta đã thắng tri thọ... tưởng... hành... Ta đã thắng tri thức, Ta đã thắng tri thức tập khởi, Ta đã thắng tri thức đoạn diệt, Ta đã thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt. | 6) “And how, bhikkhus, are there four phases? I directly knew form, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation. I directly knew feeling … perception … volitional formations … consciousness, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation. |
| ♦ “katamañca, bhikkhave, rūpaṃ? cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. idaṃ vuccati, bhikkhave, rūpaṃ. āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc? Bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành. Này các Tỷ-kheo, đấy được gọi là sắc. Do các thức ăn tập khởi nên sắc tập khởi. Do các thức ăn đoạn diệt nên sắc đoạn diệt. Và con đường đưa đến sắc đoạn diệt là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. | 7) “And what, bhikkhus, is form? The four great elements and the form derived from the four great elements: this is called form. With the arising of nutriment there is the arising of form. With the cessation of nutriment there is the cessation of form. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of form; that is, right view … right concentration. (81) |
| ♦ “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. | 8) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào do thắng tri sắc như vậy; do thắng tri sắc tập khởi như vậy, do thắng tri sắc đoạn diệt như vậy, do thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này. | 8) “Whatever ascetics and brahmins, having thus directly known form, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, are practising for the purpose of revulsion towards form, for its fading away and cessation, they are practising well. Those who are practising well have gained a foothold in this Dhamma and Discipline. (82) |
| ♦ “ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya ... pe ... evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya, rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā te suvimuttā. ye suvimuttā te kevalino. ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 9) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri sắc là như vậy... thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt là như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, họ được giải thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát. Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | 9) “And whatever ascetics and brahmins, having thus directly known form, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, through revulsion towards form, through its fading away and cessation, are liberated by nonclinging, they are well liberated. Those who are well liberated are consummate ones. As to those consummate ones, there is no round for describing them. (83) |
| ♦ “katamā ca, bhikkhave, vedanā? chayime, bhikkhave, vedanākāyā — cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā. ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā. phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 10) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ? Này các Tỷ-kheo, có sáu thọ thân này: thọ do nhãn xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc sanh, thọ do ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thọ. Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy... chánh định. | 10) “And what, bhikkhus, is feeling? [60] There are these six classes of feeling: feeling born of eye-contact, feeling born of ear-contact, feeling born of nose-contact, feeling born of tongue-contact, feeling born of body-contact, feeling born of mind-contact. This is called feeling. With the arising of contact there is the arising of feeling. (84) With the cessation of contact there is the cessation of feeling. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of feeling; that is, right view … right concentration. |
| ♦ “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāsamudayaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. | 11) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy, thắng tri thọ tập khởi là như vậy, thắng tri thọ đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này. | 11) “Whatever ascetics and brahmins, having thus directly known feeling, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, are practising for the purpose of revulsion towards feeling, for its fading away and cessation, they are practising well. Those who are practising well have gained a foothold in this Dhamma and Discipline. |
| ♦ “ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya ... pe ... evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya ... pe ... vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 12) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy... thắng tri con đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy... thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ! | 12) “And whatever ascetics and brahmins, having thus directly known feeling … and the way leading to its cessation … As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| ♦ “katamā ca, bhikkhave, saññā? chayime, bhikkhave, saññākāyā — rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā. ayaṃ vuccati, bhikkhave, saññā. phassasamudayā saññāsamudayo; phassanirodhā saññānirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saññānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi ... pe ... vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 13-15) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng? Này các Tỷ-kheo, có sáu tưởng thân này: sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tưởng. Do xúc tập khởi nên tưởng tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên tưởng đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến tưởng đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy... chánh định... thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | 13-15) “And what, bhikkhus, is perception? There are these six classes of perception: perception of forms, perception of sounds, perception of odours, perception of tastes, perception of tactile objects, perception of mental phenomena. This is called perception. With the arising of contact there is the arising of perception. With the cessation of contact there is the cessation of perception. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of perception; that is, right view … right concentration. “Whatever ascetics and brahmins … As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| ♦ “katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? chayime, bhikkhave, cetanākāyā — rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā. ime vuccanti, bhikkhave, saṅkhārā. phassasamudayā saṅkhārasamudayo; phassanirodhā saṅkhāranirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 16) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hành? Có sáu tư thân này: sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là hành. Do xúc tập khởi nên các hành tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên các hành đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định. | 16) “And what, bhikkhus, are volitional formations? There are these six classes of volition: (85) volition regarding forms, volition regarding sounds, volition regarding odours, volition regarding tastes, volition regarding tactile objects, volition regarding mental phenomena. This is called volitional formations. With the arising of contact there is the arising of volitional formations. With the cessation of contact there is the cessation of volitional formations. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of volitional formations; that is, right view … right concentration. |
| ♦ “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiññāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. | 17) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri các hành là như vậy, thắng tri các hành tập khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến các hành đoạn diệt là như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt các hành. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này. | 17-18) “Whatever ascetics and brahmins … [61] ... As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| ♦ “ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiññāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya saṅkhārānaṃ nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. ye suvimuttā, te kevalino. ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 18) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri các hành là như vậy, thắng tri các hành tập khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến các hành đoạn diệt là như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt các hành, họ giải thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát. Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | |
| ♦ “katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ? chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā — cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. idaṃ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṃ. nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo; nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 19) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức? Có sáu thức thân này, này các Tỷ -kheo, (tức là) nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thức. Do danh sắc tập khởi nên thức tập khởi. Do danh sắc đoạn diệt nên thức đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thức đoạn diệt, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy... chánh định. | “And what, bhikkhus, is consciousness? There are these six classes of consciousness: eye-consciousness, ear-consciousness, nose-consciousness, tongueconsciousness, body-consciousness, mindconsciousness. This is called consciousness. With the arising of name-and-form there is the arising of consciousness. With the cessation of name-and-form there is the cessation of consciousness. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of consciousness; that is, right view … right concentration. (86) |
| ♦ “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. | 20) Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy, họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này. | 20) “Whatever ascetics and brahmins, having thus directly known consciousness, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, are practising for the purpose of revulsion towards consciousness, for its fading away and cessation, they are practising well. Those who are practising well have gained a foothold in this Dhamma and Discipline. |
| ♦ “ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. ye suvimuttā, te kevalino. ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāyā”ti. catutthaṃ. | 21) Và này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, họ được giải thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát. Những ai khéo giải thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | 21) “And whatever ascetics and brahmins, having thus directly known consciousness, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, through revulsion towards consciousness, through its fading away and cessation, are liberated by nonclinging, they are well liberated. Those who are well liberated are consummate ones. As to those consummate ones, there is no round for describing them.” |
♦ 5. Sattaṭṭhānasuttaṃ (SN 22.57) – V. Bảy Xứ (Sattatthāna) (Tạp 2, Ðại 2,10a; 498c; 875b) (Tăng 35, Ðại 2,754b) (S.iii,61) – 57. (5) The Seven Cases
| ♦ 57. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “sattaṭṭhānakusalo, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā uttamapurisoti vuccati. | 3) -- Vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ, này các Tỷ-kheo, quán sát theo ba cách, được gọi là một vị toàn vẹn trong Pháp và Luật này, đã thành tựu viên mãn, một bậc tối thượng nhân. | 3) — “Bhikkhus, a bhikkhu who is skilled in seven cases and a triple investigator is called, in this Dhamma and Discipline, a consummate one, one who has fully lived the holy life, the highest kind of person. (87) |
| kathañca, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti? | 4) Này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ? | 4) “And how, bhikkhus, is a bhikkhu skilled in seven cases? [62] |
| idha, bhikkhave, bhikkhu rūpaṃ pajānāti, rūpasamudayaṃ pajānāti, rūpanirodhaṃ pajānāti, rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti; rūpassa assādaṃ pajānāti, rūpassa ādīnavaṃ pajānāti, rūpassa nissaraṇaṃ pajānāti; | 5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo biết rõ (pajānāti) sắc, biết rõ sắc tập khởi, biết rõ sắc đoạn diệt, biết rõ con đường đưa đến sắc đoạn diệt, biết rõ vị ngọt của sắc, biết rõ sự nguy hiểm của sắc, biết rõ sự xuất ly của sắc. | 5) Here, bhikkhus, a bhikkhu understands form, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation; he understands the gratification, the danger, and the escape in the case of form. |
| vedanaṃ pajānāti ... saññaṃ... saṅkhāre... | 6-8) ... biết rõ thọ... biết rõ tưởng... biết rõ các hành... | 6-8) “He understands feeling … perception … volitional formations … |
| viññāṇaṃ pajānāti, viññāṇasamudayaṃ pajānāti, viññāṇanirodhaṃ pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti; viññāṇassa assādaṃ pajānāti, viññāṇassa ādīnavaṃ pajānāti, viññāṇassa nissaraṇaṃ pajānāti. | 9) ... biết rõ thức, biết rõ thức tập khởi, biết rõ thức đoạn diệt, biết rõ con đường đưa đến thức đoạn diệt, biết rõ vị ngọt của thức, biết rõ sự nguy hiểm của thức, biết rõ sự xuất ly của thức. | 9) … consciousness, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation; he understands the gratification, the danger, and the escape in the case of consciousness. |
| ♦ “katamañca, bhikkhave, rūpaṃ? cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. idaṃ vuccati, bhikkhave, rūpaṃ. āhārasamudayā rūpasamudayo; āhāranirodhā rūpanirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo rūpanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 10) Này các Tỷ-kheo, thế nào là sắc? Bốn đại chủng và sắc do bốn đại chủng tạo thành. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là sắc. Do các món ăn tập khởi nên sắc tập khởi. Do các món ăn đoạn diệt nên sắc đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến sắc đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định... | 10) “And what, bhikkhus, is form? The four great elements and the form derived from the four great elements: this is called form. With the arising of nutriment there is the arising of form. With the cessation of nutriment there is the cessation of form. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of form; that is, right view … right concentration. |
| ♦ “yaṃ rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ — ayaṃ rūpassa assādo. yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ — ayaṃ rūpassa ādīnavo. yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ — idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ. | 11) Duyên sắc khởi lên lạc hỷ gì, đây là vị ngọt của sắc. Sự vô thường, khổ, chịu sự biến hoại của sắc, đây là sự nguy hiểm của sắc. Sự nhiếp phục dục tham đối với sắc, sự đoạn tận dục tham đối với sắc, đây là sự xuất ly của sắc. | 11) “The pleasure and joy that arise in dependence on form: this is the gratification in form. That form is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in form. The removal and abandonment of desire and lust for form: this is the escape from form. |
| ♦ “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ rūpassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa nissaraṇaṃ abhiññāya rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. | 12) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri sắc là như vậy, thắng tri sắc tập khởi là như vậy, thắng tri sắc đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến sắc đoạn diệt là như vậy, thắng tri vị ngọt của sắc là như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của sắc là như vậy, thắng tri sự xuất ly của sắc là như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sắc. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này. | 12) “Whatever ascetics and brahmins, having thus directly known form, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, having thus directly known the gratification, the danger, and [63] the escape in the case of form, are practising for the purpose of revulsion towards form, for its fading away and cessation, they are practising well. Those who are practising well have gained a foothold in this Dhamma and Discipline. |
| ♦ “ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ rūpaṃ abhiññāya, evaṃ rūpasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ rūpanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ rūpassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ rūpassa nissaraṇaṃ abhiññāya rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. ye suvimuttā, te kevalino. ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 13) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri sắc là như vậy, thắng tri sắc tập khởi là như vậy, thắng tri sắc đoạn diệt là như vậy, thắng tri vị ngọt của sắc là như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của sắc là như vậy, thắng tri sự xuất ly của sắc là như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, họ được giải thoát, không có chấp thủ. Họ được khéo giải thoát. Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn. Những ai vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | 13) “And whatever ascetics and brahmins, having thus directly known form, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, having thus directly known the gratification, the danger, and the escape in the case of form, through revulsion towards form, through its fading away and cessation, are liberated by nonclinging, they are well liberated. Those who are well liberated are consummate ones. As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| ♦ “katamā ca, bhikkhave, vedanā? chayime, bhikkhave, vedanākāyā — cakkhusamphassajā vedanā ... pe ... manosamphassajā vedanā. ayaṃ vuccati, bhikkhave, vedanā. phassasamudayā vedanāsamudayo; phassanirodhā vedanānirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 14) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thọ? Này các Tỷ-kheo, có sáu thọ thân này: Thọ do nhãn xúc sanh... thọ do ý xúc sanh. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thọ. Do xúc tập khởi nên thọ tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên thọ đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thọ đoạn diệt, tức là chánh tri kiến... chánh định. | 14) “And what, bhikkhus, is feeling? There are these six classes of feeling: feeling born of eye-contact … (as in preceding sutta) … feeling born of mind-contact. This is called feeling. With the arising of contact there is the arising of feeling. With the cessation of contact there is the cessation of feeling. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of feeling; that is, right view … right concentration. |
| ♦ “yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ — ayaṃ vedanāya assādo. yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā — ayaṃ vedanāya ādīnavo. yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ — idaṃ vedanāya nissaraṇaṃ. | 15) Do duyên thọ khởi lên lạc hỷ gì, đây gọi là vị ngọt của thọ. Cảm thọ vô thường, khổ, vô ngã, đây gọi là nguy hiểm của thọ. Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục tham đối với thọ, đây gọi là sự xuất ly của thọ. | 15) “The pleasure and joy that arise in dependence on feeling: this is the gratification in feeling. That feeling is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in feeling. The removal and abandonment of desire and lust for feeling: this is the escape from feeling. |
| ♦ “ye hi, keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāsamudayaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhaṃ abhiññāya, evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ vedanāya assādaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāya ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ vedanāya nissaraṇaṃ abhiññāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. | 16) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy, thắng tri thọ tập khởi là như vậy, thắng tri thọ đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thọ đoạn diệt là như vậy, thắng tri vị ngọt của thọ là như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của thọ là như vậy, thắng tri sự xuất ly của thọ là như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thọ. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này. | 16) “Whatever ascetics and brahmins, having thus directly known feeling, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, having thus directly known the gratification, the danger, and the escape in the case of feeling, are practising for the purpose of revulsion towards feeling, for its fading away and cessation, they are practising well. Those who are practising well have gained a foothold in this Dhamma and Discipline. |
| ♦ “ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ vedanaṃ abhiññāya ... pe ... vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 17) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thọ là như vậy... thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | 17) “And whatever ascetics and brahmins, having thus directly known feeling … and the escape in the case of feeling … As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| ♦ “katamā ca, bhikkhave, saññā? chayime, bhikkhave, saññākāyā — rūpasaññā, saddasaññā, gandhasaññā, rasasaññā, phoṭṭhabbasaññā, dhammasaññā. ayaṃ vuccati, bhikkhave, saññā. phassasamudayā saññāsamudayo; phassanirodhā saññānirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saññānirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi ... pe ... vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 18-20) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng? Này các Tỷ-kheo, có sáu tưởng thân này: Sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tưởng. Do xúc tập khởi nên tưởng tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên tưởng đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến tưởng đoạn diệt... thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. |
18-20) “And what, bhikkhus, is perception? There are these six classes of perception: perception of forms … perception of mental phenomena. This is called perception. With the arising of contact there is the arising of perception. With the cessation of contact there is the cessation of perception. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of perception; that is, right view … right concentration. “The pleasure and joy that arise in dependence on perception: this is the gratification in perception. That perception is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in perception. The removal and abandonment of desire and lust for perception: this is the escape from perception. “Whatever ascetics and brahmins … As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| ♦ “katame ca, bhikkhave, saṅkhārā? chayime, bhikkhave, cetanākāyā — rūpasañcetanā, saddasañcetanā, gandhasañcetanā, rasasañcetanā, phoṭṭhabbasañcetanā, dhammasañcetanā. ime vuccanti bhikkhave, saṅkhārā. phassasamudayā saṅkhārasamudayo; phassanirodhā saṅkhāranirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saṅkhāranirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 21) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các hành? Này các Tỷ-kheo, có sáu tư thân: Sắc tư... pháp tư. Này các Tỷ-kheo, đây được gọi là các hành. Do xúc tập khởi nên các hành tập khởi. Do xúc đoạn diệt nên các hành đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là chánh tri kiến... chánh định. | 21) “And what, bhikkhus, are volitional formations? There are these six classes of volition: volition regarding forms … volition regarding mental phenomena. This is called volitional formations. With the arising of contact there is the arising of volitional formations. With the cessation of contact there is the cessation of volitional formations. [64] This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of volitional formations; that is, right view … right concentration. |
| ♦ “yaṃ saṅkhāre paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ — ayaṃ saṅkhārānaṃ assādo. ye saṅkhārā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā — ayaṃ saṅkhārānaṃ ādīnavo. yo saṅkhāresu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ — idaṃ saṅkhārānaṃ nissaraṇaṃ. | 22) Do duyên hành khởi lên lạc hỷ gì, đây là vị ngọt của hành. Các hành vô thường, khổ, vô ngã, đây là nguy hiểm của hành. Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục tham đối với các hành, đây là sự xuất ly của các hành. | 22) “The pleasure and joy that arise in dependence on volitional formations: this is the gratification in volitional formations. That volitional formations are impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in volitional formations. The removal and abandonment of desire and lust for volitional formations: this is the escape from volitional formations. |
| ♦ “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ saṅkhāre abhiññāya, evaṃ saṅkhārasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhaṃ abhiññāya, evaṃ saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya ... pe ... saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti ... pe ... vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 23-24) Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri các hành là như vậy, thắng tri các hành tập khởi là như vậy, thắng tri các hành đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến các hành đoạn diệt là như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với các hành. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này... Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | 23-24) “Whatever ascetics and brahmins … As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| ♦ “katamañca, bhikkhave, viññāṇaṃ? chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā — cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manoviññāṇaṃ. idaṃ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṃ. nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo; nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho. ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṃ — sammādiṭṭhi ... pe ... sammāsamādhi. | 25) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thức? Này các Tỷ-kheo, có sáu thức thân này: Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là thức. Do danh sắc tập khởi nên thức tập khởi. Do danh sắc đoạn diệt nên thức đoạn diệt. Ðây là con đường Thánh đạo Tám ngành đưa đến thức đoạn diệt đối với thức, tức là chánh tri kiến... chánh định. | 25) “And what, bhikkhus, is consciousness? There are these six classes of consciousness: eye-consciousness … mind-consciousness. This is called consciousness. With the arising of name-and-form there is the arising of consciousness. With the cessation of name-and-form there is the cessation of consciousness. This Noble Eightfold Path is the way leading to the cessation of consciousness; that is, right view … right concentration. |
| ♦ “yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ — ayaṃ viññāṇassa assādo. yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ — ayaṃ viññāṇassa ādīnavo. yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ — idaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ. | 26) Do duyên thức khởi lên lạc hỷ gì, đây là vị ngọt của thức. Thức vô thường, khổ, vô ngã, đây là nguy hiểm của thức. Sự nhiếp phục dục tham, sự đoạn tận dục tham đối với thức, đây là sự xuất ly của thức. | 26) “The pleasure and joy that arise in dependence on consciousness: this is the gratification in consciousness. That consciousness is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in consciousness. The removal and abandonment of desire and lust for consciousness: this is the escape from consciousness. |
| ♦ “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ viññāṇassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā. ye suppaṭipannā, te imasmiṃ dhammavinaye gādhanti. | 27) Này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri vị ngọt của thức là như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của thức là như vậy, thắng tri sự xuất ly của thức là như vậy; họ hướng về thực hiện yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thức. Những thực hiện ấy, họ khéo thực hiện. Những ai khéo thực hiện, những vị ấy có chân đứng trong Pháp và Luật này. | 27) “Whatever ascetics and brahmins, having thus directly known consciousness, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, having thus directly known the gratification, the danger, and the escape in the case of consciousness, are practising for the purpose of revulsion towards consciousness, for its fading away and cessation, they are practising well. Those who are practising well have gained a foothold in this Dhamma and Discipline. [65] |
| ♦ “ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṃ viññāṇaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇasamudayaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ abhiññāya; evaṃ viññāṇassa assādaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa ādīnavaṃ abhiññāya, evaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā. ye suvimuttā, te kevalino. ye kevalino vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya. | 28) Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào thắng tri thức là như vậy, thắng tri thức tập khởi là như vậy, thắng tri thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri con đường đưa đến thức đoạn diệt là như vậy, thắng tri vị ngọt của thức là như vậy, thắng tri sự nguy hiểm của thức là như vậy, thắng tri sự xuất ly của thức là như vậy; do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, họ giải thoát, không chấp thủ. Họ được khéo giải thoát. Những ai được khéo giải thoát, họ được vẹn toàn. Những ai được vẹn toàn, thời không thể nêu rõ sự luân chuyển của họ. | 28) “And whatever ascetics and brahmins, having thus directly known consciousness, its origin, its cessation, and the way leading to its cessation, having thus directly known the gratification, the danger, and the escape in the case of consciousness, through revulsion towards consciousness, through its fading away and cessation, are liberated by nonclinging, they are well liberated. Those who are well liberated are consummate ones. As to those consummate ones, there is no round for describing them. |
| evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti. | 29) Này các Tỷ-kheo, như vậy là vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ. | 29) “It is in such a way, bhikkhus, that a bhikkhu is skilled in seven cases. |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti? idha, bhikkhave, bhikkhu dhātuso upaparikkhati, āyatanaso upaparikkhati, paṭiccasamuppādaso upaparikkhati. evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī hoti. | 30) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là vị Tỷ-kheo quán sát theo ba cách? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát theo giới, quán sát theo xứ, quán sát theo duyên khởi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát theo ba cách. | 30) “And how, bhikkhus, is a bhikkhu a triple investigator? Here, bhikkhus, a bhikkhu investigates by way of the elements, by way of the sense bases, and by way of dependent origination. It is in such a way that a bhikkhu is a triple investigator. (88) |
| sattaṭṭhānakusalo, bhikkhave, bhikkhu tividhūpaparikkhī, imasmiṃ dhammavinaye kevalī vusitavā ‘uttamapuriso’ti vuccatī”ti. pañcamaṃ. | 31) Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo thiện xảo trong bảy xứ, quán sát theo ba cách, được gọi là một vị toàn vẹn trong Pháp và Luật này, đã thành tựu viên mãn, một vị tối thượng nhân. | 31) “Bhikkhus, a bhikkhu who is skilled in these seven cases and a triple investigator is called, in this Dhamma and Discipline, a consummate one, one who has fully lived the holy life, the highest kind of person.” |
♦ 6. Sammāsambuddhasuttaṃ (SN 22.58) – VI. Chánh Ðẳng Giác. (S.iii,54) – 58. (6) The Perfectly Enlightened One
| ♦ 58. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paññāvimuttoti vuccati. | 3) -- Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, Chánh Ðẳng Giác. Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được giải thoát nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, giải thoát nhờ trí tuệ. | 3) — “Bhikkhus, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, liberated by nonclinging through revulsion towards form, through its fading away and cessation, is called a Perfectly Enlightened One. A bhikkhu liberated by wisdom, liberated by nonclinging through revulsion towards form, through its fading away and cessation, is called one liberated by wisdom. (89) |
| ♦ “tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vedanāya nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto vedanāya nibbidā ... pe ... paññāvimuttoti vuccati. | 4) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, Chánh Ðẳng Giác. Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được giải thoát nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, giải thoát nhờ trí tuệ. | 4) “The Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, liberated by nonclinging through revulsion towards feeling … |
| ♦ “tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho saññāya... saṅkhārānaṃ... viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati. bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paññāvimuttoti vuccati. | 5-7) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt tưởng... đoạn diệt các hành... đoạn diệt thức, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, Chánh Ðẳng Giác. Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được giải thoát nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thức, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, giải thoát nhờ trí tuệ. | 5-7) … perception … volitional formations … consciousness, through its fading away [66] and cessation, is called a Perfectly Enlightened One. A bhikkhu liberated by wisdom, liberated by nonclinging through revulsion towards feeling … perception … volitional formations … consciousness, through its fading away and cessation, is called one liberated by wisdom. |
| ♦ “tatra kho, bhikkhave, ko viseso, ko adhippayāso {adhippāyo (sī.), adhippāyaso (syā. kaṃ. pī. ka.)}, kiṃ nānākaraṇaṃ, tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paññāvimuttena bhikkhunā”ti? | 8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là sự sai biệt, thế nào là sự đặc thù, thế nào là sự sai khác giữa bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, và bậc Tỷ-kheo được giải thoát nhờ trí tuệ? | “Therein, bhikkhus, what is the distinction, what is the disparity, what is the difference between the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and a bhikkhu liberated by wisdom?” |
| “bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṃnettikā bhagavaṃpaṭisaraṇā. sādhu vata, bhante, bhagavantaññeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti. | 9) -- Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm chỉ đạo, lấy Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu được Thế Tôn nói lên ý nghĩa của lời này. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì! | 9) — “Venerable sir, our teachings are rooted in the Blessed One, guided by the Blessed One, take recourse in the Blessed One. It would be good if the Blessed One would clear up the meaning of this statement. Having heard it from him, the bhikkhus will remember it.” |
| “tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī”ti. “evaṃ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. |
-- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói: -- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. |
— “Then listen and attend closely, bhikkhus, I will speak.” — “Yes, venerable sir,” the bhikkhus replied. |
|
bhagavā etadavoca -- ♦ “tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā {sañjānetā (syā. kaṃ.)}, anakkhātassa maggassa akkhātā maggaññū, maggavidū, maggakovido; maggānugā ca, bhikkhave, etarahi sāvakā viharanti pacchāsamannāgatā. |
10) Thế Tôn nói như sau: -- Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, làm cho khởi lên con đường (trước kia) chưa khởi, là bậc đem lại con đường (trước kia) chưa được đem lại, là bậc tuyên thuyết con đường (trước kia) chưa được tuyên thuyết, bậc tri đạo, bậc ngộ đạo, bậc thuần thục về đạo. Còn nay, này các Tỷ-kheo, các vị đệ tử là những vị sống theo đạo, tiếp tục thành tựu (đạo). |
10) The Blessed One said this: — “The Tathāgata, bhikkhus, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is the originator of the path unarisen before, the producer of the path unproduced before, the declarer of the path undeclared before. He is the knower of the path, the discoverer of the path, the one skilled in the path. And his disciples now dwell following that path and become possessed of it afterwards. |
| ayaṃ kho, bhikkhave, viseso, ayaṃ adhippayāso, idaṃ nānākaraṇaṃ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paññāvimuttena bhikkhunā”ti. chaṭṭhaṃ. | 11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự sai biệt, sự đặc thù, sự sai khác giữa Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác và bậc Tỷ-kheo được giải thoát nhờ trí tuệ. | 11) “This, bhikkhus, is the distinction, the disparity, the difference between the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and a bhikkhu liberated by wisdom.” |
♦ 7. Anattalakkhaṇasuttaṃ (SN 22.59) – VII. Năm Vị (Vô ngã tưởng) (Ðại 2,7c) (Luật tạng, Ðại phẩm q.1, từ trang 3) (S.iii,66) – 59. (7) The Characteristic of Nonself
| ♦ 59. ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. | 1) Một thời Thế Tôn ở Bārāṇasi (Ba-la-nại), tại Isipatana (Chư Tiên đọa xứ), vườn Lộc Uyển. | 1) Thus, have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Bārāṇasī in the Deer Park at Isipatana. (90) |
| tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi — “bhikkhavo”ti. “bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. bhagavā etadavoca -- | 2) Ở đây Thế Tôn nói với đoàn năm vị Tỷ-kheo: (41) "Này các Tỷ-kheo". -- "Thưa vâng bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: | 2) There the Blessed One addressed the bhikkhus of the group of five thus: “Bhikkhus!” “Venerable sir!” those bhikkhus replied. The Blessed One said this: |
| ♦ “rūpaṃ, bhikkhave, anattā. rūpañca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ rūpaṃ ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca rūpe — ‘evaṃ me rūpaṃ hotu, evaṃ me rūpaṃ mā ahosī’ti. | 3) -- Sắc, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Này các Tỷ-kheo, nếu sắc là ngã, thời sắc không thể đi đến bệnh hoạn và có thể được các sắc như sau: "Mong rằng sắc của tôi là như thế này! Mong rằng sắc của tôi chẳng phải như thế này!" | 3) — “Bhikkhus, form is nonself. For if, bhikkhus, form was self, this form would not lead to affliction, and it would be possible to have it of form: ‘Let my form be thus; let my form not be thus.’ |
| yasmā ca kho, bhikkhave, rūpaṃ anattā, tasmā rūpaṃ ābādhāya saṃvattati, na ca labbhati rūpe — ‘evaṃ me rūpaṃ hotu, evaṃ me rūpaṃ mā ahosī’”ti. | 4) Và này các Tỷ-kheo, vì sắc là vô ngã. Do vậy sắc đi đến bệnh hoạn, và không thể có được các sắc: "Mong rằng sắc của tôi như thế này! Mong rằng sắc của tôi chẳng phải như thế này!" | 4) But because form is nonself, form leads to affliction, and it is not possible to have it of form: ‘Let my form be thus; let my form not be thus.’ (91) |
| ♦ “vedanā anattā. vedanā ca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ vedanā ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca vedanāya — ‘evaṃ me vedanā hotu, evaṃ me vedanā mā ahosī’ti. | 5) Thọ, này các Tỷ-kheo, là vô ngã. Này các Tỷ-kheo, nếu thọ là ngã, thời thọ không thể đi đến bệnh hoạn, và có thể được các thọ như sau: "Mong rằng thọ của tôi như thế này! Mong rằng thọ của tôi chẳng phải như thế này!" | 5-6) “Feeling is nonself….[67] ... |
| yasmā ca kho, bhikkhave, vedanā anattā, tasmā vedanā ābādhāya saṃvattati, na ca labbhati vedanāya — ‘evaṃ me vedanā hotu, evaṃ me vedanā mā ahosī’”ti. | 6) Và này các Tỷ-kheo, vì thọ là vô ngã. Do vậy, thọ đi đến bệnh hoạn, và không thể có được các thọ: "Mong rằng thọ của tôi như thế này! Mong rằng thọ của tôi chẳng phải như thế này!" | |
| ♦ “saññā anattā ... pe ... | 7) Tưởng là vô ngã... | 7) Perception is nonself…. |
| saṅkhārā anattā. saṅkhārā ca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissaṃsu, nayidaṃ saṅkhārā ābādhāya saṃvatteyyuṃ, labbhetha ca saṅkhāresu — ‘evaṃ me saṅkhārā hontu, evaṃ me saṅkhārā mā ahesun’ti. | 8) Các hành là vô ngã, này các Tỷ-kheo, nếu các hành là ngã, thời các hành không thể đi đến bệnh hoạn và có thể được các hành như sau: "Mong rằng các hành của tôi như thế này! Mong rằng các hành của tôi chẳng phải như thế này!" | 8-9) Volitional formations are nonself…. |
| yasmā ca kho, bhikkhave, saṅkhārā anattā, tasmā saṅkhārā ābādhāya saṃvattanti, na ca labbhati saṅkhāresu — ‘evaṃ me saṅkhārā hontu, evaṃ me saṅkhārā mā ahesun’”ti. | 9) Và này các Tỷ-kheo, vì các hành là vô ngã. Do vậy, các hành đi đến bệnh hoạn, và không thể có được các hành: "Mong rằng các hành của tôi như thế này! Mong rằng các hành của tôi không phải như thế này!" | |
| ♦ “viññāṇaṃ anattā. viññāṇañca hidaṃ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṃ viññāṇaṃ ābādhāya saṃvatteyya, labbhetha ca viññāṇe — ‘evaṃ me viññāṇaṃ hotu, evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī’ti. | 10) Thức là vô ngã, này các Tỷ-kheo, nếu thức là ngã, thời thức không thể đi đến bệnh hoạn, và có thể có được các thức như sau: "Mong rằng thức của tôi như thế này! Mong rằng thức của tôi chẳng phải như thế này!" | 10) Consciousness is nonself. For if, bhikkhus, consciousness were self, this consciousness would not lead to affliction, and it would be possible to have it of consciousness: ‘Let my consciousness be thus; let my consciousness not be thus.’ |
| yasmā ca kho, bhikkhave, viññāṇaṃ anattā, tasmā viññāṇaṃ ābādhāya saṃvattati, na ca labbhati viññāṇe — ‘evaṃ me viññāṇaṃ hotu, evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī’”ti. | 11) Và này các Tỷ-kheo, vì thức là vô ngã. Do vậy, thức đi đến bệnh hoạn, và không có thể có được thức: "Mong rằng thức của tôi như thế này! Mong rằng thức của tôi chẳng phải như thế này!" | 11) But because consciousness is nonself, consciousness leads to affliction, and it is not possible to have it of consciousness: ‘Let my consciousness be thus; let my consciousness not be thus.’ |
| ♦ “taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “dukkhaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
12) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Sắc là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn! -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: " Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
12) “What do you think, bhikkhus, is form permanent or impermanent?” –“Impermanent, venerable sir.” –“Is what is impermanent suffering or happiness?” [68] — “Suffering, venerable sir.” — “Is what is impermanent, suffering, and subject to change fit to be regarded thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” — “No, venerable sir.” |
| “vedanā... saññā... saṅkhārā... | 13-15) -- Thọ... Tưởng... Các hành... | 13-15) “Is feeling permanent or impermanent?… Is perception permanent or impermanent? … Are volitional formations permanent or impermanent?… |
| viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “dukkhaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
16) Thức là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
16) Is consciousness permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” – “Is what is impermanent suffering or happiness?” – “Suffering, venerable sir.” – “Is what is impermanent, suffering, and subject to change fit to be regarded thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” — “No, venerable sir.” |
| ♦ “tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. | 17) -- Do vậy, này các Tỷ-kheo, phàm sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật quán với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". |
17) — “Therefore, bhikkhus, any kind of form whatsoever, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near, all form should be seen as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ |
| yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattā vā bahiddhā vā ... pe ... yā dūre santike vā, sabbā vedanā — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. | 18) Phàm thọ gì... | 18) “Any kind of feeling whatsoever … |
| ♦ “yā kāci saññā ... pe ... ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā ... pe ... ye dūre santike vā, sabbe saṅkhārā — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. |
19) Phàm tưởng gì... 20) Phàm các hành gì... |
19-20) Any kind of perception whatsoever … Any kind of volitional formations whatsoever … |
| ♦ “yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. | 21) Phàm thức gì quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức cần phải như thật quán với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | Any kind of consciousness whatsoever, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near, all consciousness should be seen as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ |
| ♦ “evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. | 22) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Ða văn Thánh đệ tử yếm ly đối với sắc, yếm ly đối với thọ, yếm ly đối với tưởng, yếm y đối với các hành, yếm ly đối với thức. Do yếm ly, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 22) “Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple experiences revulsion towards form, revulsion towards feeling, revulsion towards perception, revulsion towards volitional formations, revulsion towards consciousness. Experiencing revulsion, he becomes dispassionate. Through dispassion [his mind] is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: ‘It’s liberated.’ He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
|
♦ idamavoca bhagavā. attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ {abhinandunti (ka.)}. ♦ imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti. sattamaṃ. |
23) Thế Tôn thuyết như vậy. Nhóm năm vị Tỷ-kheo hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi lời dạy này được nói lên, tâm của nhóm năm vị Tỷ-kheo được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. | 23) That is what the Blessed One said. Elated, those bhikkhus delighted in the Blessed One’s statement. And while this discourse was being spoken, the minds of the bhikkhus of the group of five were liberated from the taints by nonclinging. |
♦ 8. Mahālisuttaṃ (SN 22.60) – VIII. Mahāli (Tạp 3,32, Phú-Lâu-Na, Ðại 2,20b) (Siii,68) – 60. (8) Mahāli
| ♦ 60. evaṃ me sutaṃ — ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. |
1) Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Vesāli, trong rừng Ðại Lâm, tại Trùng Các đại giảng đường. |
1) Thus, have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood in the Hall with the Peaked Roof. |
| atha kho mahāli licchavi yena bhagavā tenupasaṅkami ... pe ... ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavi bhagavantaṃ etadavoca -- | 2) Rồi Mahāli, người Licchavi, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Mahāli, người Licchavi, bạch Thế Tôn: | 2) Then Mahāli the Licchavi approached the Blessed One [69] … and said to him: |
| ♦ “pūraṇo, bhante, kassapo evamāha — ‘natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; ahetū appaccayā sattā saṃkilissanti. natthi hetu natthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā; ahetū appaccayā sattā visujjhantī’ti. idha, bhagavā kimāhā”ti? | 3) -- Pūraṇa Kassapa (Phú-lan-na Ca-diếp) (42), bạch Thế Tôn, thuyết như sau: "Không nhân, không duyên là sự nhiễm ô của chúng sanh. Không nhân, không duyên, chúng sanh bị nhiễm ô. Không nhân, không duyên là sự thanh tịnh của chúng sanh. Không nhân, không duyên, chúng sanh được thanh tịnh". Ở đây, bạch Thế Tôn, Thế Tôn thuyết như thế nào? | 3) — “Venerable sir, Pūraṇa Kassapa speaks thus: ‘There is no cause or condition for the defilement of beings; beings are defiled without cause or condition. There is no cause or condition for the purification of beings; beings are purified without cause or condition.’ What does the Blessed One say about this?” (92) |
| ♦ “atthi, mahāli, hetu atthi paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti. atthi, mahāli, hetu, atthi paccayo sattānaṃ visuddhiyā; sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti. | 4) -- Này Mahāli, có nhân, có duyên là sự nhiễm ô của chúng sanh. Này Mahāli, có nhân, có duyên, chúng sanh bị nhiễm ô. Này Mahāli, có nhân có duyên là sự thanh tịnh của chúng sanh. Có nhân, có duyên, chúng sanh được thanh tịnh. | 4) — “There is, Mahāli, a cause and condition for the defilement of beings; beings are defiled with cause and condition. There is a cause and condition for the purification of beings; beings are purified with cause and condition.” |
| ♦ “katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; kathaṃ sahetū sappaccayā sattā saṃkilissantī”ti? | 5) -- Nhưng bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì là sự nhiễm ô của chúng sanh? Do có nhân gì, do có duyên gì chúng sanh bị nhiễm ô? | 5) — “But, venerable sir, what is the cause and condition for the defilement of beings? How is it that beings are defiled with cause and condition?” |
| ♦ “rūpañca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhaṃ abhavissa dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, nayidaṃ sattā rūpasmiṃ sārajjeyyuṃ. yasmā ca kho, mahāli, rūpaṃ sukhaṃ sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, tasmā sattā rūpasmiṃ sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya; evaṃ sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti. | 6) -- Này Mahāli, nếu sắc nhứt hướng khổ, rơi trên đau khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, thời chúng sanh không tham đắm đối với sắc. Và vì rằng, này Mahāli, sắc là lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, cho nên chúng sanh tham đắm đối với sắc. Do tham đắm nên bị triền phược, do bị triền phược nên bị nhiễm ô. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự nhiễm ô chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh sẽ bị nhiễm ô. | 6) — “If, Mahāli, this form was exclusively suffering, immersed in suffering, steeped in suffering, and if it were not [also] steeped in pleasure, beings would not become enamoured with it. But because form is pleasurable, immersed in pleasure, steeped in pleasure, and is not steeped [only] in suffering, beings become enamoured with it. (93) By being enamoured with it, they are captivated by it, and by being captivated by it they are defiled. This, Mahāli, is a cause and condition for the defilement of beings; it is thus that beings are defiled with cause and condition. |
| ♦ “vedanā ca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhā abhavissa dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṃ sattā vedanāya sārajjeyyuṃ. yasmā ca kho, mahāli, vedanā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā vedanāya sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti. | 7) Và này Mahāli, nếu thọ nhứt hướng khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, thời các chúng sanh không tham đắm đối với thọ. Và vì rằng, này Mahāli, thọ là lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, cho nên chúng sanh tham đắm đối với thọ. Do tham đắm nên bị triền phược, do bị triền phược nên bị nhiễm ô. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự nhiễm ô của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh sẽ bị nhiễm ô. | 7) “If, Mahāli, this feeling was exclusively suffering … |
| ♦ “saññā ca hidaṃ, mahāli ... pe ... saṅkhārā ca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhā abhavissaṃsu dukkhānupatitā dukkhāvakkantā anavakkantā sukhena, nayidaṃ sattā saṅkhāresu sārajjeyyuṃ. yasmā ca kho, mahāli, saṅkhārā sukhā sukhānupatitā sukhāvakkantā anavakkantā dukkhena, tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. ayampi kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissanti. | 8-9) Và này Mahāli, nếu tưởng nhứt hướng khổ... nếu các hành nhứt hướng khổ... | 8-9) If this perception … these volitional formations … [70] |
| ♦ “viññāṇañca hidaṃ, mahāli, ekantadukkhaṃ abhavissa dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, nayidaṃ sattā viññāṇasmiṃ sārajjeyyuṃ. yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṃ sukhaṃ sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, tasmā sattā viññāṇasmiṃ sārajjanti; sārāgā saṃyujjanti; saṃyogā saṃkilissanti. ayampi kho, mahāli, hetu ayaṃ paccayo sattānaṃ saṃkilesāya. evampi sahetū sappaccayā sattā saṃkilissantī”ti. | 10) Và này Mahāli, nếu thức nhứt hướng khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, thời chúng sanh không tham đắm đối với thức. Vì rằng, này Mahāli, thức là lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, do vậy chúng sanh tham đắm đối với thức. Do tham đắm nên bị triền phược, do bị triền phược nên bị nhiễm ô. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự nhiễm ô của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh sẽ bị nhiễm ô. | 10) …this consciousness was exclusively suffering … beings would not become enamoured with it. But because consciousness is pleasurable … beings become enamoured with it. By being enamoured with it, they are captivated by it, and by being captivated by it they are defiled. This too, Mahāli, is a cause and condition for the defilement of beings; it is thus that beings are defiled with cause and condition.” |
| ♦ “katamo pana, bhante, hetu katamo paccayo sattānaṃ visuddhiyā; kathaṃ sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti? | 11) -- Bạch Thế Tôn, thế nào là nhân, thế nào là duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh? Do có nhân như thế nào, có duyên như thế nào, chúng sanh được thanh tịnh? | 11) “But, venerable sir, what is the cause and condition for the purification of beings? How is it that beings are purified with cause and condition?” |
| “rūpañca hidaṃ, mahāli, ekantasukhaṃ abhavissa sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, nayidaṃ sattā rūpasmiṃ nibbindeyyuṃ. yasmā ca kho, mahāli, rūpaṃ dukkhaṃ dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, tasmā sattā rūpasmiṃ nibbindanti; nibbindaṃ virajjanti; virāgā visujjhanti. ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, sattānaṃ visuddhiyā. evaṃ sahetū sappaccayā sattā visujjhanti”. | 12) -- Này Mahāli, nếu sắc là nhứt hướng lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, thời chúng sanh không nhàm chán đối với sắc. Và vì rằng, này Mahāli, sắc là khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, do vậy chúng sanh mới yếm ly đối với sắc. Do yếm ly nên ly tham; do ly tham nên giải thoát. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh được thanh tịnh. | 12)“If, Mahāli, this form was exclusively pleasurable, immersed in pleasure, steeped in pleasure, and if it were not [also] steeped in suffering, beings would not experience revulsion towards it. But because form is suffering, immersed in suffering, steeped in suffering, and is not steeped [only] in pleasure, beings experience revulsion towards it. Experiencing revulsion, they become dispassionate, and through dispassion they are purified. This, Mahāli, is a cause and condition for the purification of beings; it is thus that beings are purified with cause and condition. |
| ♦ “vedanā ca hidaṃ, mahāli, ekantasukhā abhavissa ... pe ... saññā ca hidaṃ, mahāli ... pe ... saṅkhārā ca hidaṃ, mahāli, ekantasukhā abhavissaṃsu ... pe ... |
13) Này Mahāli, nếu thọ là nhứt hướng lạc... 14) Này Mahāli, nếu tưởng là nhứt hướng lạc... 15) Này Mahāli, nếu các hành là nhứt hướng lạc... |
13-15) “If, Mahāli, this feeling was exclusively pleasurable … If this perception … these volitional formations … |
| viññāṇañca hidaṃ, mahāli, ekantasukhaṃ abhavissa sukhānupatitaṃ sukhāvakkantaṃ anavakkantaṃ dukkhena, nayidaṃ sattā viññāṇasmiṃ nibbindeyyuṃ. yasmā ca kho, mahāli, viññāṇaṃ dukkhaṃ dukkhānupatitaṃ dukkhāvakkantaṃ anavakkantaṃ sukhena, tasmā sattā viññāṇasmiṃ nibbindanti; nibbindaṃ virajjanti; virāgā visujjhanti. ayaṃ kho, mahāli, hetu, ayaṃ paccayo, sattānaṃ visuddhiyā . evampi sahetū sappaccayā sattā visujjhantī”ti. aṭṭhamaṃ. | 16) Này Mahāli, nếu thức là nhứt hướng lạc, rơi trên lạc, nhập cuộc với lạc, không nhập cuộc với khổ, thời chúng sanh không nhàm chán đối với thức. Và vì rằng, này Mahāli, thức là khổ, rơi trên khổ, nhập cuộc với khổ, không nhập cuộc với lạc, do vậy chúng sanh mới yếm ly đối với thức. Do yếm ly nên ly tham, do ly tham nên giải thoát. Này Mahāli, đây là nhân, đây là duyên cho sự thanh tịnh của chúng sanh. Do có nhân như vậy, do có duyên như vậy, chúng sanh được thanh tịnh. | … this consciousness were exclusively pleasurable … beings would not experience revulsion towards it. But because consciousness is suffering … beings experience revulsion towards it. Experiencing revulsion, they become dispassionate, and through dispassion they are purified. [71] This too, Mahāli, is a cause and condition for the purification of beings; it is thus that beings are purified with cause and condition.” |
♦ 9. Ādittasuttaṃ (SN 22.61) – IX. Lửa Cháy (S.iii,58) – 61. (9) Burning
| ♦ 61. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī. |
| “rūpaṃ, bhikkhave, ādittaṃ, vedanā ādittā, saññā ādittā, saṅkhārā ādittā, viññāṇaṃ ādittaṃ. | 3) -- Sắc, này các Tỷ-kheo, đang bốc cháy; thọ đang bốc cháy; tưởng đang bốc cháy; hành đang bốc cháy; thức đang bốc cháy! | 3) — “Bhikkhus, form is burning, feeling is burning, perception is burning, volitional formations are burning, consciousness is burning. (94) |
| evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi... saññāyapi... saṅkhāresupi... viññāṇasmimpi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. | 4) Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán nên ly tham; do ly tham nên giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". | 4) Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple experiences revulsion towards form, revulsion towards feeling, revulsion towards perception, revulsion towards volitional formations, revulsion towards consciousness. Experiencing revulsion, he becomes dispassionate. Through dispassion [his mind] is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: ‘It’s liberated.’ |
| ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānātī”ti. navamaṃ. | 5) Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 5) He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” |
♦ 10. Niruttipathasuttaṃ (SN 22.62) – X. Ngôn Lộ (S.iii,59) – 62. (10) Pathways of Language
| ♦ 62. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “tayome, bhikkhave, niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti, na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba loại này, ngôn lộ, danh ngôn lộ, thi thiết lộ, không có lẫn lộn, trước không lẫn lộn, nay không lẫn lộn, tương lai không lẫn lộn, không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách. Thế nào là ba? | 3) — “Bhikkhus, there are these three pathways of language, pathways of designation, (95) pathways of description, that are unmixed, that were never mixed, that are not being mixed, that will not be mixed, that are not rejected by wise ascetics and brahmins. What three? |
| katame tayo? yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’”ti. | 4) Này các Tỷ-kheo, phàm sắc gì đã qua, đã đoạn diệt, đã biến hoại; sắc ấy được xác nhận là "đã có", được xưng danh là "đã có", được thi thiết là "đã có". Sắc ấy không được xác nhận là "hiện có", không được xác nhận là "sẽ có". | 4) “Whatever form, bhikkhus, has passed, ceased, changed: the term, label, and description ‘was’ applies to it, not the term ‘is’ or the term ‘will be.’ |
| ♦ “yā vedanā atītā niruddhā vipariṇatā ‘ahosī’ti tassā saṅkhā, ‘ahosī’ti tassā samaññā, ‘ahosī’ti tassā paññatti; na tassā saṅkhā ‘atthī’ti, na tassā saṅkhā ‘bhavissatī’”ti. | 5) Phàm thọ gì đã qua, đã đoạn diệt, đã biến hoại; thọ ấy được xác nhận là "đã có", được xưng danh là "đã có", được thi thiết là "đã có". Thọ ấy không được xác nhận là "hiện có", không được xác nhận là "sẽ có". | 5) “Whatever feeling … |
| ♦ “yā saññā... ye saṅkhārā atītā niruddhā vipariṇatā ‘ahesun’ti tesaṃ saṅkhā, ‘ahesun’ti tesaṃ samaññā, ‘ahesun’ti tesaṃ paññatti; na tesaṃ saṅkhā ‘atthī’ti, na tesaṃ saṅkhā ‘bhavissantī’”ti. |
6) Phàm tưởng gì đã qua... 7) Phàm các hành gì đã qua... |
6-7) Whatever perception … Whatever volitional formations … [72] |
| ♦ “yaṃ viññāṇaṃ atītaṃ niruddhaṃ vipariṇataṃ, ‘ahosī’ti tassa saṅkhā, ‘ahosī’ti tassa samaññā, ‘ahosī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’”ti. | 8) Phàm thức gì đã qua, đã đoạn diệt, đã biến hoại; thức ấy được xác nhận là "đã có", được xưng danh là "đã có", được thi thiết là "đã có". Thức ấy không được xác nhận là "hiện có", không được xác nhận là "sẽ có". | 8) Whatever consciousness has passed, ceased, changed: the term, label, and description ‘was’ applies to it, not the term ‘is’ or the term ‘will be.’ |
| ♦ “yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ, ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’”ti. | 9) Phàm sắc gì chưa sanh, chưa hiện hữu; sắc ấy được xác nhận là "sẽ có", được xưng danh là "sẽ có", được thi thiết là "sẽ có". Sắc ấy không được xác nhận là "hiện có", không được xác nhận là "đã có". | 9) “Whatever form, bhikkhus, has not been born, has not become manifest: the term, label, and description ‘will be’ applies to it, not the term ‘is’ or the term ‘was.’ |
| ♦ “yā vedanā ajātā apātubhūtā, ‘bhavissatī’ti tassā saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassā samaññā, ‘bhavissatī’ti tassā paññatti; na tassā saṅkhā ‘atthī’ti, na tassā saṅkhā ‘ahosī’”ti. | 10) Phàm thọ gì chưa sanh, chưa hiện hữu; thọ ấy được xác nhận là "sẽ có", được xưng danh là "sẽ có", được thi thiết là "sẽ có". Thọ ấy không được xác nhận là "hiện có", thọ ấy không được xác nhận là "đã có". | 10) “Whatever feeling … |
| ♦ “yā saññā... ye saṅkhārā ajātā apātubhūtā, ‘bhavissantī’ti tesaṃ saṅkhā, ‘bhavissantī’ti tesaṃ samaññā, ‘bhavissantī’ti tesaṃ paññatti; na tesaṃ saṅkhā ‘atthī’ti, na tesaṃ saṅkhā ‘ahesun’”ti. |
11) Phàm tưởng gì... 12) Phàm các hành gì... |
11-12) Whatever perception … Whatever volitional formations … |
| ♦ “yaṃ viññāṇaṃ ajātaṃ apātubhūtaṃ, ‘bhavissatī’ti tassa saṅkhā, ‘bhavissatī’ti tassa samaññā, ‘bhavissatī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘atthī’ti, na tassa saṅkhā ‘ahosī’”ti. | 13) Phàm thức gì chưa sanh, chưa hiện hữu; thức ấy được xác nhận là "sẽ có", được xưng danh là "sẽ có", được thi thiết là "sẽ có". Thức ấy không được xác nhận là "hiện có", thức ấy không được xác nhận là "đã có". | 13) Whatever consciousness has not been born, has not become manifest: the term, label, and description ‘will be’ applies to it, not the term ‘is’ or the term ‘was.’ |
| ♦ “yaṃ, bhikkhave, rūpaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ, ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’”ti. | 14) Này các Tỷ-kheo, phàm sắc gì đã sanh, đã hiện hữu; sắc ấy được xác nhận là "hiện có", được xưng danh là "hiện có", được thi thiết là "hiện có". Sắc ấy không được xác nhận là "đã có", không được xác nhận là "sẽ có". | 14-18) “Whatever form, bhikkhus, has been born, has become manifest: the term, label, and description ‘is’ applies to it, not the term ‘was’ or the term ‘will be.’ |
| ♦ “yā vedanā jātā pātubhūtā, ‘atthī’ti tassā saṅkhā, ‘atthī’ti tassā samaññā, ‘atthī’ti tassā paññatti; na tassā saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassā saṅkhā ‘bhavissatī’”ti. | 15) Phàm thọ gì đã sanh, đã hiện hữu; thọ ấy được xác nhận là "hiện có", được xưng danh là "hiện có", được thi thiết là "hiện có". Thọ ấy không được xác nhận là "đã có", không được xác nhận là "sẽ có". | 15) “Whatever feeling … |
| ♦ “yā saññā... ye saṅkhārā jātā pātubhūtā, ‘atthī’ti tesaṃ saṅkhā, ‘atthī’ti tesaṃ samaññā, ‘atthī’ti tesaṃ paññatti; na tesaṃ saṅkhā ‘ahesun’ti, na tesaṃ saṅkhā, ‘bhavissantī’”ti. |
16) Phàm tưởng gì... 17) Phàm các hành gì... |
16-17) Whatever perception … Whatever volitional formations … |
| ♦ “yaṃ viññāṇaṃ jātaṃ pātubhūtaṃ, ‘atthī’ti tassa saṅkhā, ‘atthī’ti tassa samaññā, ‘atthī’ti tassa paññatti; na tassa saṅkhā ‘ahosī’ti, na tassa saṅkhā ‘bhavissatī’”ti. | 18) Phàm thức gì đã sanh, đã hiện hữu ; thức ấy được xác nhận là "hiện có", được xưng danh là "hiện có", được thi thiết là "hiện có". Thức ấy không được xác nhận là "đã có", thức ấy không được xác nhận là "sẽ có". |
18) Whatever consciousness has been born, has become manifest: the term, label, and description ‘is’ applies to it, not the term ‘was’ or the term ‘will be.’ |
| ♦ “ime kho, bhikkhave, tayo niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā asaṅkiṇṇā asaṅkiṇṇapubbā, na saṅkīyanti, na saṅkīyissanti, appaṭikuṭṭhā samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. | 19) Này các Tỷ-kheo, có ba loại này, ngôn lộ, danh ngôn lộ, thi thiết lộ, không có lẫn lộn, trước không lẫn lộn, nay không lẫn lộn, tương lai không lẫn lộn, không bị các Sa-môn, Bà-la-môn có trí quở trách. | 19) “These, bhikkhus, are the three pathways of language, pathways of designation, pathways of description, that are unmixed, that were never mixed, that are not being mixed, [73] that will not be mixed, that are not rejected by wise ascetics and brahmins. |
| yepi te, bhikkhave, ahesuṃ ukkalā vassabhaññā {okkalā vayabhiññā (ma. ni. 3.343)} ahetukavādā akiriyavādā natthikavādā, tepime tayo niruttipathe adhivacanapathe paññattipathe na garahitabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ amaññiṃsu. taṃ kissa hetu? nindāghaṭṭanabyārosa-upārambhabhayā”ti {nindābyārosaupārambhabhayāti (sī. syā. kaṃ. pī.) ma. ni. 3.343}. | 20) Tuy vậy, dân chúng ở Ukkali, (43) những vị thuyết pháp trong thời an cư mùa mưa, (44) các vị vô nhân luận giả, các vị vô tác luận giả, các vị vô hữu luận giả, những vị ấy cũng không có nghĩ rằng ngôn lộ, danh ngôn lộ, thi thiết lộ này không đáng quở trách, không đáng khinh miệt. Vì sao? Vì rằng, họ sợ quở trách, công kích, phẫn nộ, chỉ trích. | 20) “Bhikkhus, even Vassa and Bañña of Ukkalā, proponents of noncausality, of the inefficacy of action, and of nihilism, did not think that these three pathways of language, pathways of designation, pathways of description should be criticized or scorned. For what reason? Because they fear blame, attack, and condemnation.” (96) |
|
♦ upayavaggo chaṭṭho. ♦ tassuddānaṃ — ♦ upayo bījaṃ udānaṃ, upādānaparivattaṃ. ♦ sattaṭṭhānañca sambuddho, pañcamahāli ādittā. ♦ vaggo niruttipathena cāti. |
*****
(41) Năm vị Tỷ-kheo này là Aññāta-Kondañña, Vappa, Bhaddiya, Mahānāma, Assajī.
(42) Thuyết này của Makkhali Gosāla, không phải của Purāṇa Kassapa. Xem D. I. 53.
(43) Xem A. II. 31; Kvu. 141.
(44) Xem M. III. 78.
*****
(69) I read upayo with Be and Se, as against Ee upāyo. Here it seems the noun is being used as a virtual present participle. Spk: Engaged: one who has approached (upagato) the five aggregates by way of craving, conceit, and views.
(70) I translate in accordance with Se. Be and Ee have omitted the clauses on vedanā and saññā, apparently an old scribal error. I also read nandūpasecana, with Be and Se, as against Ee nandupasevana. Though Spk does not offer a gloss, the Be–Se reading can claim support from the underlying metaphor of vegetation, which is made explicit in the simile in the next sutta. In the simile nandirāga is compared to the water element, and it is thus appropriate that it be “sprinkled.”
The passage is quoted at DN III 228,6–13 in explanation of the “four stations of consciousness” (catasso viññaṇaṭ-ṭhitiyo); see too Nidd II 1. We find here still another indication of how consciousness grows and evolves in dependence on the other four aggregates. This sutta and the next should be compared with 12:38–40, 12:64, and 22:3. As to why consciousness is not “engaged” with itself, see above n. 19, which makes essentially the same point.
(71) Spk: The basis is cut off (vocchijjatārammaṇaṃ): the basis (or object) is cut off through the lack of any ability to precipitate rebirth. Spk-pṭ: The basis (or object), which is the condition for rebirth by way of the sign of kamma, etc., is “cut off” by way of (the cutting off of) the kamma that generates rebirth.
Spk-pṭ thus takes ārammaṇa here in the sense dominant in the Abhidhamma, i.e., as the object of rebirth-consciousness (see CMA 3:17). However, I understand the word in the older sense of “basis,” elsewhere glossed simply as paccaya; see II, n. 112. Spk’s explanation need not entail the interpretation proposed by Spk-pṭ.
(72) Be, Se: Anabhisaṅkhacca vimuttaṃ (Ee: anabhisaṅkhārañca vimuttaṃ). The “nongenerative consciousness” is the consciousness that does not generate volitional formations (saṅkhāra). Spk says it is “liberated” because it does not generate rebirth.
(73) The five kinds of “seeds” (bīja) are actually five means of propagation. Spk gives examples of the five kinds drawn from Vin IV 35.
(74) For a poetic version of the vegetation simile, see 5:9; for an elaboration of the comparison of consciousness to a seed, see AN I 223–24.
(75) Spk: The Blessed One uttered this inspired utterance because he was aroused by powerful joy while reviewing the emancipating nature (niyyānikabhāva) of the Teaching. The five lower fetters (pañc’ orambhāgiyāni saṃyojanāni) are: identity view, doubt, distorted grasp of rules and vows, sensual lust, and ill will.
The formula for resolution recommended by the Buddha occurs in the suttas in two versions, one used by the annihilationists, the other the Buddha’s adaptation of this; as the two versions differ only with respect to two verb forms, they are sometimes confounded in the various recensions. From the commentarial glosses, it appears that the confusion had already set in before the age of the commentaries. Readings also differ among several editions of the same text. Generally I prefer the readings in Se, though in relation to the present sutta Se follows the lemma and gloss of Spk, which has adopted the first phrase in its annihilationist variant (though not interpreted as such). This corruption was probably already present in the text available to the commentators.
The annihilationist version—explicitly identified as ucchedadiṭṭhi at 22:81 and classed among the wrong views at 22:152 and 24:4—reads: no c’ assaṃ no ca me siyā, na bhavissāmi na me bhavissati. At AN V 63,28–64,2 the Buddha describes this creed as the highest of outside speculative views (etadaggaṃ bāhirakānaṃ diṭṭhigatānaṃ), the reason being that one who accepts such a view will not be attracted to existence nor averse to the cessation of existence. It is problematic how the optative clause in the annihilationist version should be interpreted; perhaps it can be read as an assertion that personal existence, along with its experienced world, is utterly fortuitous (“I might not have been and it might not have been mine”). The clause in the future tense clearly asserts that personal existence and its world will terminate at death.
The Buddha transformed this formula into a theme for contemplation consonant with his own teaching by replacing the first person verbs with their third person counterparts: No c’ assa no ca me siyā, na bhavissati na me bhavissati. The change of person shifts the stress from the view of self implicit in the annihilationist version (“I will be annihilated”) to an impersonal perspective that harmonizes with the anattā doctrine. In the present sutta, resolving (adhimuccamā no) on the formula is said to culminate in the destruction of the five lower fetters, that is, in the stage of non-returning (anāgāmitā). Elsewhere the formula includes a rider, yad atthi yaṃ bhūtaṃ taṃ pajahami, “what exists, what has come to be, that I am abandoning.” Contemplation of this is said to lead to equanimity. At MN II 264,29–265,20 practice guided by the full formula, with the rider, culminates in rebirth in the base of neither-perception-nor-nonperception (if the meditator clings to the equanimity) or in Nibbāna (if there is no clinging to the equanimity). At AN IV 70–74, resolution guided by the formula, again with the rider, leads to one of the five levels of nonreturning or to arahantship. At Ud 78,2–3 the shorter formula is applied to mindfulness of the body; one who dwells thus gradually crosses attachment, i.e., wins arahantship.
It may be significant that in the Nikāyas the precise meaning of the formula is never explicated, which suggests it may have functioned as an open-ended guide to reflection to be filled in by the meditator through personal intuition. As to the actual word meaning, the commentaries take the opening particle c’ to represent ce, “if,” glossed sace by Spk and yadi by Spk-pṭ. On this basis they interpret each part of the formula as a conditional. Spk explains the formula in the present sutta on the basis of the questionable reading c’ assaṃ, though its second alternative conforms to the superior reading c’ assa. I translate here from Spk very literally, rendering the lemma in the way favoured by the explanation: “If I were not, it would not be for me: If I were not (sace ahaṃ na bhaveyyaṃ), neither would there be my belongings (mama parikkhāro). Or else: If in my past there had not been kammic formation (kammābhi-saṅkhāro), now there would not be for me these five aggregates. I will not be, (and) it will not be for me: I will now so strive that there will not be any kammic formation of mine producing the aggregates in the future; when that is absent, there will be for me no future rebirth.”
I part with the commentaries on the meaning of c’, which I take to represent ca; the syntax of the phrase as a whole clearly requires this. The Skt parallels actually contain ca (e.g., at Uv 15:4, parallel to Ud 78). If we accept this reading, then (in the present sutta) the first “it” can be taken to refer to the personal five aggregates, the second to theworld apprehended through the aggregates. For the worldling this dyad is misconstrued as the duality of self and world; for the noble disciple it is simply the duality of internal and external phenomena. On this basis I would interpret the formula thus: “The five aggregates can be terminated, and the world presented by them can be terminated. I will so strive that the five aggregates will be terminated, (and) so that the world presented by them will be terminated.” Alternatively, the first “it” might be taken to refer to craving, and the second to the five aggregates arisen through craving. In the additional rider, “what exists, what has come to be” denotes the presently existent set of five aggregates, which are being abandoned through the abandonment of the cause for their continued re-manifestation, namely, craving or desire-and-lust.
My understanding of this passage has been largely influenced by discussions with VĀT and Bhikkhu Ñāṇatusita. I am also indebted to Peter Skilling for information on the Skt and Tibetan versions of the formula.
(76) Rūpaṃ vibhavissati, etc. Spk glosses: rūpaṃ bhijjissati, “form will break up,” and Spk-pṭ: rūpaṃ vinasissati, “formwill perish.” The commentators seem to understand “extermination” here as the incessantmomentary cessation of the aggregates, but I believe the verb refers to the final cessation of the aggregates with the attainment of the anupādisesanibbā nadhātu. Thismeaning harmonizes betterwith the opening formula, and also seems supported by Th 715cd: saṅkhārā vibhavissanti, tattha kā paridevanā, “formations (only) will be exterminated, so what lamentation can there be over that.”
(77) Spk: With the extermination of form (rūpassa vibhavā): by the seeing of extermination, together with insight [Spk-pṭ: for the word “extermination” in the text is stated by elision of the word “seeing”]. For the four paths together with insight are called “the seeing of the extermination of form, etc.” This is said with reference to that.
On the interpretation that I prefer (as stated in the preceding note), “the extermination of form,” etc., refers to the ultimate cessation of the aggregates in Nibbāna, and thus the realization that such cessation takes place functions as the spur implicit in the meditation formula that inspires the bhikkhu to break the five fetters.
(78) Anantarā āsavānaṃ khayo. Here “the destruction of the taints” refers to arahantship, and it seems the bhikkhu is asking how one can attain arahantship directly, without being detained at the stage of nonreturner. Spk explains that there are two types of immediacy (anantara), proximate and distant. Insight is the proximate immediate cause for the path (since the supramundane path arises when insight has reached its peak), and the distant immediate cause for the fruit (since the fruit directly follows the path). Thus the bhikkhu is asking: “How should one know and see, with insight as the immediate cause, to attain the fruit of arahantship called ‘the destruction of the taints’?”
(79) Spk: The worldling becomes frightened with the arising of weak insight (dubbalavipassanā); for he cannot overcome self-love and thus he becomes afraid, thinking, “Now I will be annihilated and won’t exist any more.” He sees himself falling into an abyss (see MN I 136,30–37,4 and n. 181 below). But when strong insight occurs to the instructed noble disciple, he doesn’t become frightened but thinks, “It is formations only that arise, formations only that cease.” Spk-pṭ: When the good worldling sees, with the knowledge of appearance as fearful, that formations are fearful, he doesn’t become afraid.
“Knowledge of appearance as fearful” (bhayat’ upaṭṭhānañāṇa) is an advanced stage of insight knowledge which lays bare the fearful nature of formations in all three periods of time; see Vism 645–47; Ppn 21:29–34.
(80) Catuparivaṭṭa, lit. “four turnings.” Spk-pṭ: By way of turning round the Four Noble Truths with respect to each of the five aggregates.
(81) Strangely, the Nikāyas do not offer an analysis of the form derived from the four great elements (catunnaṃ mahābhūtā-naṃ upādāya rūpaṃ). This analysis first appears only in the Abhidhamma Piṭaka, according to which such form includes the five sense faculties, four sense objects (the tactile object being assigned to three of the great elements, excluding the water element), the space element, sexual determination, physical nutriment (= edible food), etc.; see CMA 6:2–5. On nutriment as a condition for the physical body, see II, n. 18. In this sutta the proximate condition for the origination of each of the five aggregates is shown, in contrast with 22:5, which shows the collective distal or remote condition for all five aggregates. For the distinction of the two types of conditions, see II, n. 58.
(82) This paragraph shows trainees (sekha), who have directly known the Four Noble Truths and are practising for attainment of Nibbāna, the ultimate cessation of the five aggregates. For this reason the trainees are said to have “gained a foothold (gādhanti) in this Dhamma and Discipline,” in contrast to the arahants, who have completed their work.
(83) This paragraph shows those beyond training (asekha), the arahants. Spk: They are well liberated (suvimuttā) by the liberation of the fruit of arahantship; consummate ones (kevalino), complete, having done all their duties. There is no round for describing them (vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya): there is no remaining round (of rebirths) for the description of them. Or else “round” means basis (kāraṇa), so there is no basis for description. At this point the plane of the one beyond training (asekhabhūmi, i.e., of the arahant) has been discussed.
On “consummate one,” see I, n. 446. On the idea of the arahant as beyond description or free from reckoning, see 22:35 and n. 47 above. The expression vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāya recurs at 44:6 (IV 391,10); see too DN II 63,30–64,1. The phrase might also have been translated, “There is no round for their manifestation.”
(84) Contact (phassa) is the coming together of sense object and consciousness via a sense faculty. When this occurs, the other mental factors arise, most notably feeling, perception, and volition.
(85) The fact that there is a difference between the name of the aggregate (saṅkhārakkhandha) and the term of definition (sañcetanā) suggests that this aggregate has a wider compass than the others. In the Abhidhamma Piṭaka and the commentaries, the saṅkhārakkhandha is treated as an “umbrella category” for classifying all mental factors other than feeling and perception. Volition is mentioned only as the most important factor in this aggregate, not as its exclusive constituent.
(86) It is significant that while contact is the proximate condition for feeling, perception, and volitional formations, name-and-form in its entirety is the proximate condition for consciousness. This ties up with the idea, as stated in 22:3, that the other four aggregates are the “home” of consciousness. See too in this connection 12:65 and 12:67.
(87) The seven cases (sattaṭṭhānā) are obtained by merging the tetrad of the preceding sutta with the triad of 22:26. Spk: This sutta is a statement of both congratulations (ussadanandiya) and enticement (palobhanīya). For just as a king who has won a battle rewards and honours his victorious warriors in order to inspire the other soldiers to become heroes, so the Blessed One extols and praises the arahants in order to inspire the others to attain the fruit of arahantship.
(88) A triple investigator (tividhūpaparikkhī). This may be understood by way of the Dhātusaṃyutta (SN 14), the Saḷāyatanasa ṃyutta (SN 35), and the Nidānasaṃyutta (SN 12). See too MN No. 115, where skill in the elements, sense bases, and dependent origination is explained in detail, augmented by the skill of knowing the possible and the impossible.
(89) It seems that here bhikkhu paññāvimutto should be understood as any arahant disciple, not specifically as the paññāvimutta contrasted with the ubhatobhāgavimutta type, as in MN I 477–78. See II, n. 210.
(90) This is the second discourse of the Buddha, recorded at Vin I 13–14. The five bhikkhus are the first five disciples, who at this point are still trainees (sekha). They attain arahantship by the end of the discourse. Spk: Following the Dhammacakkappavattana Sutta (the first sermon), given on the full-moon day of Āsaḷha (July), the five were gradually established in the fruit of stream-entry. On the fifth of the following fortnight, he addressed them, thinking, “Now I will teach them the Dhamma for the destruction of the taints.”
(91) The sutta offers two “arguments” for the anattā thesis. The first demonstrates the selfless nature of the five aggregates on the ground that they are insusceptible to the exercise of mastery (avasavattitā). If anything is to count as our “self” it must be subject to our volitional control; since, however, we cannot bend the five aggregates to our will, they are all subject to affliction and therefore cannot be our self. For a fuller presentation of this argument, see MN I 230–33. The second argument for anattā is introduced just below, beginning with the words “What do you think?…” This argument demonstrates the characteristic of nonself on the basis of the other two characteristics, impermanence and suffering, taken conjointly.
(92) In the Sāmaññaphala Sutta this view is ascribed to the Ājīvika teacher Makkhali Gosāla (DN I 53,24–28). The same source ascribes to Pūraṇa Kassapa the theory of the inefficacy of action (akiriyavāda; DN I 52,21–53,2), stated at 24:6 but without ascription. At 46:56 a different noncausality doctrine (ahetukavāda) is ascribed to Pūraṇa Kassapa.
(93) See 14:34.
(94) This is a compressed version of the fuller Āditta Sutta at 35:28, which applies the metaphor of burning to the twelve sense bases. Perhaps the present sutta was composed by simply replacing the sense bases with the aggregates, and was then compressed so that it would not “steal the show” from the more famous sutta, popularly known as the Fire Sermon, regarded by the Pāli tradition as the third formal discourse of the Buddha’s ministry.
(95) Niruttipathā adhivacanapathā paññattipathā. Spk: Language (nirutti, linguistic expression) is itself the pathway of language; or alternatively, language is called the pathway of language because it is the pathway for the communication of meanings to be understood through language. The other two terms should be understood in the same way; the three are synonyms.
Dhs §§1306–8 distinguishes between nirutti, adhivacana, and paññatti on the one hand, and their respective patha on the other. There nirutti and the other two are treated as synonymous, but their respective patha are said to comprise all phenomena (sabb’ eva dhammā). At DN II 63,28–64,2, name-and-form together with consciousness is said to be adhivacanapatha, niruttipatha, paññattipatha. On the basis of these texts it seems that Spk has gone astray here, and we should understand that the three pathways of language, etc., are the five aggregates pertaining to the three time periods, and the corresponding temporal “term, label, description” applied to them is “language, designation, description.”
The sutta is quoted at Kv 150 as support for the Theravādin argument against the Sarvāstivadins, who held that past and future phenomena exist in some way.
(96) Spk explains ukkalā as residents of the country of Ukkala (also called Okkala, according to CPD corresponding to modern Orissa). Spk treats vasabhaññā as a dvanda, vasso ca bhañño ca, and explains that the two held the three wrong views found at 24:5–7. I read the last expression with Se and Ee, nindabyārosa-uparambhabhayā. Be includes an additional term in the second place, ghaṭṭana, not found in the other eds. See the parallel atMNIII 78,12–16, which reads as Se and Ee do here. In Spk, ghaṭṭana is the gloss on byārosa, which Be apparently has absorbed into the text.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
