Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[3] Khandhavaggapāḷi - Thiên Uẩn - [1] The Book of the Aggregates
*****
[01] Khandha Saṃyutta
Tương Ưng Uẩn (d)
Connected Discourses on the Aggregates
08. Khajjanīyavaggo – Phẩm Những Gì Ðược Ăn – Being Devoured
♦ 1. Assādasuttaṃ (SN 22.73) – I. Vị Ngọt (S.iii,81) – 73. (1) Gratification
| ♦ 73. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “assutavā, bhikkhave, puthujjano rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không như thật biết rõ vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sắc. | 3) — “Bhikkhus, the uninstructed worldling does not understand as it really is the gratification, the danger, and the escape in the case of form, |
| vedanāya... saññāya... saṅkhārānaṃ... | 4-6) ... của thọ... của tưởng... của các hành. | 4-6) ... feeling, perception, volitional formations, |
| viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. | 7) Không như thật biết rõ vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của thức. | 7) ... and consciousness. |
| sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako rūpassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. vedanā ... saññāya... saṅkhārānaṃ... viññāṇassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānātī”ti. paṭhamaṃ. | 8-12) Và này các Tỷ-kheo, bậc Ða văn Thánh đệ tử như thật biết rõ vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sắc... của thọ... của tưởng... của các hành... của thức. | 8-12) “But, bhikkhus, the instructed noble disciple [82] understands as it really is the gratification, the danger, and the escape in the case of form, feeling, perception, volitional formations, and consciousness.” |
♦ 2. Samudayasuttaṃ (SN 22.74) – II. Tập Khởi (S.iii,82) – 74. (2) Origin (1)
| ♦ 74. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “assutavā, bhikkhave, puthujjano rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sắc. | 3) — “Bhikkhus, the uninstructed worldling does not understand as it really is the origin and the passing away, the gratification, the danger, and the escape in the case of form, |
| vedanāya... saññāya... saṅkhārānaṃ... | 4-6) ... của thọ... của tưởng... của các hành... | 4-6) ... feeling, perception, volitional formations, |
| viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti. | 7) Không như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của thức. | 7) ... and consciousness. |
| sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. | 8) Này các Tỷ-kheo, bậc Ða văn Thánh đệ tử như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sắc. | 8) “But, bhikkhus, the instructed noble disciple understands as it really is the origin and the passing away, the gratification, the danger, and the escape in the case of form, |
| vedanāya... saññāya... saṅkhārānaṃ... | 9-11) ... của thọ... của tưởng... của các hành... | feeling, perception, volitional formations, |
| viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānātī”ti. dutiyaṃ. | 12) ... như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của thức. | 12) ... and consciousness.” |
♦ 3. Dutiyasamudayasuttaṃ (SN 22.75) – III. Tập Khởi (S.iii,82) – 75. (3) Origin (2)
| ♦ 75. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “sutavā, bhikkhave, ariyasāvako rūpassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, bậc Ða văn Thánh đệ tử như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của sắc. | 3) — “Bhikkhus, the instructed noble disciple understands as it really is the origin and the passing away, the gratification, the danger, and the escape in the case of form, |
| vedanāya... saññāya... saṅkhārānaṃ... | 4-6) ... của thọ... của tưởng... của các hành... | 4-6) ... feeling, perception, volitional formations, |
| viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānātī”ti. tatiyaṃ. | 7) ... như thật biết rõ sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của thức. | 7) ... and consciousness.” |
♦ 4. Arahantasuttaṃ (SN 22.76) – IV. Các Vị A-La-Hán (S.iii,83) – 76. (4) Arahants (1)
| ♦ 76. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường. Cái gì vô thường là khổ. Cái gì khổ là vô ngã. Cái gì vô ngã cần phải như thật thấy với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | 3) — “Bhikkhus, form is impermanent. What is impermanent is suffering. What is suffering is nonself. What is nonself [83] should be seen as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not myself.’ |
| vedanā... saññā... saṅkhārā... | 4-6) ... thọ... tưởng... các hành là vô thường... | 4-6) “Feeling is impermanent…. Perception is impermanent…. Volitional formations are impermanent…. |
| viññāṇaṃ aniccaṃ. yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ”. | 7) Này các Tỷ-kheo, thức là vô thường. Cái gì vô thường là khổ. Cái gì khổ là vô ngã. Cái gì vô ngã cần phải như thật thấy với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | 7) Consciousness is impermanent. What is impermanent is suffering. What is suffering – is nonself. What is nonself should be seen as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not myself.’ |
| ♦ “evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi... saññāyapi... saṅkhāresupi... viññāṇasmimpi nibbindati. | 8) Này các Tỷ-kheo, do thấy vậy, bậc Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành. .. đối với thức. | 8) “Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple experiences revulsion towards form, revulsion towards feeling, revulsion towards perception, revulsion towards volitional formations, revulsion towards consciousness. |
| nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. | 9) Do nhàm chán nên ly tham. Do ly tham, nên được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc gì nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 9) Experiencing revulsion, he becomes dispassionate. Through dispassion [his mind] is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: ‘It’s liberated.’ He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ |
| yāvatā, bhikkhave, sattāvāsā, yāvatā bhavaggaṃ, ete aggā, ete seṭṭhā lokasmiṃ yadidaṃ arahanto”ti. | 10) Này các Tỷ-kheo, cho đến hữu tình cư (Sattāvāsā), cho đến tột đảnh của hữu (Bhavaggaṃ), những bậc ấy là tối thượng, những bậc ấy là tối thắng ở trong đời, tức là các bậc A-la-hán. | 10) “To whatever extent, bhikkhus, there are abodes of beings, even up to the pinnacle of existence, (99) these are the foremost in the world, these are the best, that is, the arahants.” |
| ♦ idamavoca bhagavā. idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā — | 11) Thế Tôn thuyết như vậy. Bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Ðạo Sư lại nói thêm: | 11) This is what the Blessed One said. Having said this, the Fortunate One, the Teacher, further said this: |
|
♦ “sukhino vata arahanto, taṇhā tesaṃ na vijjati. ♦ asmimāno samucchinno, mohajālaṃ padālitaṃ. |
1) An lạc, bậc La-hán, Họ không có khát ái, Ngã mạn khéo chặt đứt; Lưới si bị phá rách. |
“Happy indeed are the arahants! No craving can be found in them. Cut off is the conceit ‘I am,’ Burst asunder is delusion’s net. |
|
♦ “anejaṃ te anuppattā, cittaṃ tesaṃ anāvilaṃ. ♦ loke anupalittā te, brahmabhūtā anāsavā. |
2) Họ đạt được bất động, Tâm viễn ly ô trược, Không nhiễm trước thế gian, Bậc Phạm thiên vô lậu. |
“They have reached the unstirred state, (100) Limpid are their minds; They are unsullied in the world— The holy ones, without taints. |
|
♦ “pañcakkhandhe pariññāya, satta saddhammagocarā. ♦ pasaṃsiyā sappurisā, puttā buddhassa orasā. |
3) Họ biến tri năm uẩn. Do hành bảy Chánh pháp. (47) Bậc Chân nhân tán thán, Con đích tôn chư Phật. |
“Having fully understood the five aggregates, Ranging in the seven good qualities, (101) Those praiseworthy superior men Are the Buddha’s bosom sons. |
|
♦ “sattaratanasampannā, tīsu sikkhāsu sikkhitā. ♦ anuvicaranti mahāvīrā, pahīnabhayabheravā. |
4) Ðầy đủ bảy món báu, (48) Ba học đều thành tựu, Bậc đại hùng du hành, Ðoạn tận mọi sợ hãi. |
“Endowed with the seven gems, Trained in the threefold training, (102) Those great heroes wander about With fear and trembling abandoned. |
|
♦ “dasahaṅgehi sampannā, mahānāgā samāhitā. ♦ ete kho seṭṭhā lokasmiṃ, taṇhā tesaṃ na vijjati. |
5) Ðầy đủ mười uy lực, (49) Bậc Long tượng Thiền định. Họ tối thắng ở đời, Khát ái được đoạn tận. |
“Endowed with the ten factors, Those great nāgas, concentrated, Are the best beings in the world: No craving can be found in them.(103) |
|
♦ “asekhañāṇamuppannaṃ, antimoyaṃ {antimassa (ka.)} samussayo. ♦ yo sāro brahmacariyassa, tasmiṃ aparapaccayā. |
6) Thành tựu vô học trí, Thân này thân tối hậu, Cứu cánh (50) của Phạm hạnh, Ðạt được không nhờ ai. (51) |
“The adepts’ knowledge has arisen in them: ‘This body is the last I bear.’ In regard to the core of the holy life They no longer depend on others. [84] |
|
♦ “vidhāsu na vikampanti, vippamuttā punabbhavā. ♦ dantabhūmimanuppattā, te loke vijitāvino. |
7) Ðối các tưởng, không động, Giải thoát khỏi tái sanh, Ðạt được điều phục địa, Họ chiến thắng ở đời. |
“They do not waver in discrimination, (104) They are released from renewed existence. Having reached the stage of the tamed, They are the victors in the world. |
|
♦ “uddhaṃ tiriyaṃ apācīnaṃ, nandī tesaṃ na vijjati. ♦ nadanti te sīhanādaṃ, buddhā loke anuttarā”ti. catutthaṃ. |
8) Thượng, hạ cùng tả, hữu. (52) Họ không có hỷ lạc, Họ rống sư tử rống, Phật vô thượng ở đời! |
“Above, across, and below, Delight is no more found in them. They boldly sound their lion’s roar: ‘The enlightened are supreme in the world.’” |
♦ 5. Dutiyārahantasuttaṃ (SN 22.77) – V. Các Vị A-La-Hán (S.iii,84) – 77. (5) Arahants (2)
| ♦ 77. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | (This sutta is identical with the preceding one except that the verses are omitted.) |
| “rūpaṃ, bhikkhave, aniccaṃ. yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ; yaṃ dukkhaṃ tadanattā; yadanattā taṃ ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti ... pe | 3) -- Sắc, này các Tỷ-kheo, là vô thường. Cái gì vô thường là khổ. Cái gì khổ là vô ngã. Cái gì vô ngã cần phải như thật thấy với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | |
| ... evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ”. | 4-7) Thọ... Tưởng... Các hành... Thức là vô thường... | |
| ♦ “evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi... saññāyapi... saṅkhāresupi... viññāṇasmimpi nibbindati. | 8) Này các Tỷ-kheo, do thấy vậy, bậc Ða văn Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... đối với thức. | |
| nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. | 9) Do nhàm chán nên ly tham. Do ly tham nên được giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | |
| yāvatā, bhikkhave, sattāvāsā, yāvatā bhavaggaṃ, ete aggā, ete seṭṭhā lokasmiṃ yadidaṃ arahanto”ti. pañcamaṃ. | 10) Này các Tỷ-kheo, cho đến hữu tình cư, cho đến tột đảnh của hữu, những bậc ấy là tối thượng, những bậc ấy là tối thắng ở trong đời, tức là các bậc A-la-hán. |
♦ 6. Sīhasuttaṃ (SN 22.78) – VI. Sư Tử (S.iii,85) – 78. (6) The Lion
| ♦ 78. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “sīho, bhikkhave, migarājā sāyanhasamayaṃ āsayā nikkhamati; āsayā nikkhamitvā vijambhati; vijambhitvā samantā catuddisā anuviloketi; samantā catuddisā anuviloketvā tikkhattuṃ sīhanādaṃ nadati; tikkhattuṃ sīhanādaṃ naditvā gocarāya pakkamati. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, con sư tử, vua các loài thú, vào buổi chiều, đi ra khỏi hang. Sau khi ra khỏi hang, nó duỗi thân mình và chân. Sau khi duỗi thân mình và chân, nó nhìn xung quanh bốn phương. Sau khi nhìn xung quanh bốn phương, nó rống lên tiếng rống sư tử ba lần. Sau khi rống tiếng rống sư tử ba lần, nó đi tìm mồi. | 3-4) — “Bhikkhus, in the evening the lion, the king of beasts, comes out from his lair. Having come out, he stretches himself, surveys the four quarters all around, and roars his lion’s roar three times. Then he sets out in search of game. [85] |
| ye hi keci, bhikkhave, tiracchānagatā pāṇā sīhassa migarañño nadato saddaṃ suṇanti; yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti; bilaṃ bilāsayā pavisanti; dakaṃ dakāsayā pavisanti; vanaṃ vanāsayā pavisanti; ākāsaṃ pakkhino bhajanti. | Này các Tỷ-kheo, các loài thú thuộc loại bàng sanh, nghe tiếng rống của con sư tử, vua các loài thú, phần lớn chúng trở thành sợ hãi, run sợ, khiếp đảm. Các loài ở hang tìm vào hang. Các loài ở nước tìm xuống nước. Các loài ở rừng tìm vào rừng. Các loài chim bay lên hư không. | “When the lion, the king of beasts, roars, whatever animals hear the sound are for the most part filled with fear, a sense of urgency, and terror. Those who live in holes enter their holes; those who live in the water enter the water; those who live in the woods enter the woods; and the birds fly up into the air. |
| yepi te, bhikkhave, rañño nāgā gāmanigamarājadhānīsu, daḷhehi varattehi baddhā, tepi tāni bandhanāni sañchinditvā sampadāletvā bhītā muttakarīsaṃ cajamānā {mocantā (pī. ka.)}, yena vā tena vā palāyanti. | 5) Này các Tỷ-kheo, các loài voi chúa ở tại làng, thị trấn hay thành phố, bị trói bởi các cây đa cứng chắc, bứt đứt, giật đứt những sợi dây ấy, khiếp đảm cuồng chạy, tung cả phân và nước tiểu. | 5) Even those royal bull elephants, bound by strong thongs in the villages, towns, and capital cities, burst and break their bonds asunder; frightened, they urinate and defecate and flee here and there. |
| evaṃ mahiddhiko kho, bhikkhave, sīho migarājā tiracchānagatānaṃ pāṇānaṃ, evaṃ mahesakkho, evaṃ mahānubhāvo”. | 6) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là đại thần thông lực của con sư tử, vua các loài thú; đối với loài bàng sanh, như vậy là đại thế lực, như vậy là đại uy lực. | 6) So, powerful, bhikkhus, is the lion, the king of beasts, among the animals, so majestic and mighty. |
| ♦ “evameva kho, bhikkhave, yadā tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā. | 7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi Như Lai xuất hiện ở đời, bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. | 7) “So too, bhikkhus, (105) when the Tathāgata arises in the world, an arahant, perfectly enlightened, accomplished in true knowledge and conduct, fortunate, knower of the world, unsurpassed leader of persons to be tamed, teacher of devas and humans, the Enlightened One, the Blessed One, |
| so dhammaṃ deseti — ‘iti rūpaṃ, iti rūpassa samudayo, iti rūpassa atthaṅgamo; iti vedanā... iti saññā... iti saṅkhārā... iti viññāṇaṃ, iti viññāṇassa samudayo, iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. | Vị ấy thuyết pháp: Ðây là sắc. Ðây là sắc tập khởi. Ðây là sắc đoạn diệt. Ðây là con đường đưa đến sắc đoạn diệt. Ðây là thọ... Ðây là tưởng... Ðây là các hành... Ðây là thức. Ðây là thức tập khởi. Ðây là thức đoạn diệt. Ðây là con đường đưa đến thức đoạn diệt. | he teaches the Dhamma thus: ‘Such is form, such its origin, such its passing away; such is feeling … such is perception … such are volitional formations … such is consciousness, such its origin, such its passing away.’ (106) |
| yepi te, bhikkhave, devā dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulā uccesu vimānesu ciraṭṭhitikā tepi tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā yebhuyyena bhayaṃ saṃvegaṃ santāsaṃ āpajjanti — | 8) Này các Tỷ-kheo, có những chư Thiên nào, tuổi thọ dài, có mỹ sắc, hưởng lạc nhiều, đã sống lâu trong các lâu đài to lớn. Các chư Thiên này, sau khi nghe Như Lai thuyết pháp, phần lớn họ (53) trở thành sợ hãi, run sợ, khiếp đảm. Họ nghĩ: | 8) “Then, bhikkhus, when those devas who are long-lived, beautiful, abounding in happiness, dwelling for a long time in lofty palaces, hear the Tathāgata’s teaching of the Dhamma, they are for the most part filled with fear, a sense of urgency, and terror, [saying]: |
| ‘aniccāva kira, bho, mayaṃ samānā niccamhāti amaññimha. addhuvāva kira, bho, mayaṃ samānā dhuvamhāti amaññimha. asassatāva kira, bho, mayaṃ samānā sassatamhāti amaññimha. mayampi kira, bho, aniccā addhuvā asassatā sakkāyapariyāpannā’ti. | "Chúng ta là vô thường, này chư Tôn giả, nhưng chúng ta nghĩ là chúng ta thường còn. Chúng ta là không thường hằng, này chư Tôn giả, nhưng chúng ta nghĩ là chúng ta thường hằng. Chúng ta không thường trú, này chư Tôn giả, nhưng chúng ta nghĩ là chúng ta thường trú. Này chư Tôn giả, chúng ta là vô thường, không thường hằng, không thường trú, bị thâu nhiếp trong một thân này". | ‘It seems, sir, that we are impermanent, though we thought ourselves permanent; it seems, sir, that we are unstable, though we thought ourselves stable; it seems, sir, that we are noneternal, though we thought ourselves eternal. It seems, sir, that we are impermanent, unstable, noneternal, included within identity.’ (107) |
| evaṃ mahiddhiko kho, bhikkhave, tathāgato sadevakassa lokassa, evaṃ mahesakkho, evaṃ mahānubhāvo”ti. | 9) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là đại thần thông lực của Như Lai đối với chư Thiên và thế giới chư Thiên, như vậy là đại thế lực, như vậy là đại uy lực. | 9) So, powerful, bhikkhus, is the Tathāgata over this world together with its devas, so majestic and mighty.” |
| idamavoca bhagavā ... pe ... etadavoca satthā — | 10) Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Thuyết giảng như vậy xong, bậc Ðạo Sư lại nói thêm: | 10) This is what the Blessed One said. Having said this, the Fortunate One, the Teacher, further said this: [86] |
|
♦ “yadā buddho abhiññāya, dhammacakkaṃ pavattayi. ♦ sadevakassa lokassa, satthā appaṭipuggalo. |
1) Khi Phật với thượng trí, Chuyển bánh xe Chánh pháp, Cho Thiên giới, Nhân giới, Bậc Ðạo Sư vô tỷ. |
“When the Buddha, through direct knowledge, Sets in motion the Wheel of Dhamma, The peerless Teacher in this world With its devas [makes this known]: |
|
♦ “sakkāyañca nirodhañca, sakkāyassa ca sambhavaṃ. ♦ ariyañcaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ. |
2) Sự đoạn diệt tự thân, Sự hiện hữu tự thân, Và đường Thánh Tám ngành Ðưa đến khổ diệt tận, |
“The cessation of identity And the origin of identity, Also, the Noble Eightfold Path That leads to suffering’s appeasement. |
|
♦ “yepi dīghāyukā devā, vaṇṇavanto yasassino. ♦ bhītā santāsamāpāduṃ, sīhassevitare migā. |
3) Chư Thiên được trường thọ, Có mỹ sắc danh xưng, Sanh khiếp đảm, sợ hãi, Như thú thấy sư tử. |
“Then those devas with long life spans, Are struck with fear, filled with terror, Like beasts who hear the lion’s roar. |
|
♦ avītivattā sakkāyaṃ, aniccā kira bho mayaṃ. ♦ sutvā arahato vākyaṃ, vippamuttassa tādino”ti. chaṭṭhaṃ. |
4) Vì chưa thoát tự thân, "Chúng ta là vô thường", Nghe lời bậc Ứng Cúng, Ðã giải thoát như vậy. |
“‘We’ve not transcended identity; It seems, sir, we’re impermanent,’ [So, they say] having heard the utterance Of the Arahant, the released Stable One.” |
♦ 7. Khajjanīyasuttaṃ (SN 22.79) – VII. Ðáng Ðược Ăn (Tạp 2, Ðại 2,11) (S.iii,86) (54) – 79. (7) Being Devoured
| ♦ 79. sāvatthinidānaṃ. | 1-2) Nhân duyên ở Sāvatthī... | 1-2) At Sāvatthī… |
| “ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussaramānā anussaranti sabbete pañcupādānakkhandhe anussaranti etesaṃ vā aññataraṃ. | 3) -- Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có nhớ đến các đời sống ở các kiếp trước, tất cả họ đều nhớ đến năm thủ uẩn hay nhớ đến một trong những uẩn này. | 3) — “Bhikkhus, those ascetics and brahmins who recollect their manifold past abodes all recollect the five aggregates subject to clinging or a certain one among them. (108) |
| katame pañca? ‘evaṃrūpo ahosiṃ atītamaddhānan’ti — iti vā hi, bhikkhave, anussaramāno rūpaṃyeva anussarati. ‘evaṃvedano ahosiṃ atītamaddhānan’ti — iti vā hi, bhikkhave, anussaramāno vedanaṃyeva anussarati. ‘evaṃsañño ahosiṃ atītamaddhānan’ti... ‘evaṃsaṅkhāro ahosiṃ atītamaddhānan’ti... ‘evaṃviññāṇo ahosiṃ atītamaddhānan’ti — iti vā hi, bhikkhave, anussaramāno viññāṇameva anussarati”. | 4) Thế nào là năm? Này các Tỷ-kheo, có người nhớ rằng: "Trong quá khứ, thân ta như thế này". Nhớ như vậy, vị ấy nhớ đến sắc. Hay có người nhớ rằng: "Trong quá khứ, ta có cảm thọ như thế này". Nhớ như vậy, vị ấy nhớ đến thọ. Hay có người nhớ rằng: "Trong quá khứ ta có tưởng... có các hành... có thức như thế này". Nhớ như vậy, vị ấy nhớ đến thức. | 4) What five? “When recollecting thus, bhikkhus: ‘I had such form in the past,’ it is just form that one recollects. When recollecting: ‘I had such a feeling in the past,’ it is just feeling that one recollects. When recollecting: ‘I had such a perception in the past,’ it is just perception that one recollects. When recollecting: ‘I had such volitional formations in the past,’ it is just volitional formations that one recollects. When recollecting: ‘I had such consciousness in the past,’ it is just consciousness that one recollects. |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, rūpaṃ vadetha? ruppatīti kho, bhikkhave, tasmā ‘rūpan’ti vuccati. kena ruppati? sītenapi ruppati, uṇhenapi ruppati, jighacchāyapi ruppati, pipāsāyapi ruppati, ḍaṃsamakasavātātapasarīsapa-samphassenapi {... siriṃsapasamphassenapi (sī. pī.)} ruppati. ruppatīti kho, bhikkhave, tasmā ‘rūpan’ti vuccati. | 5) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là sắc? Bị thay đổi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là sắc. Bị thay đổi bởi cái gì? Bị thay đổi bởi lạnh, bị thay đổi bởi nóng, bị thay đổi bởi đói, bị thay đổi bởi khát, bị thay đổi bởi sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng và rắn. Bị thay đổi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là sắc. | 5) “And why, bhikkhus, do you call it form? (109) ‘It is deformed,’ bhikkhus, therefore it is called form. (110) Deformed by what? Deformed by cold, deformed by heat, deformed by hunger, deformed by thirst, deformed by contact with flies, mosquitoes, wind, sun, and serpents. ‘It is deformed,’ bhikkhus, therefore it is called form. |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, vedanaṃ vadetha? vedayatīti kho, bhikkhave, tasmā ‘vedanā’ti vuccati. kiñca vedayati? sukhampi vedayati, dukkhampi vedayati, adukkhamasukhampi vedayati. vedayatīti kho, bhikkhave, tasmā ‘vedanā’ti vuccati. | 6) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là thọ? Ðược cảm thọ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là thọ. Cảm thọ gì? Cảm thọ lạc, cảm thọ khổ, cảm thọ phi khổ phi lạc. Ðược cảm thọ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là thọ. | 6) “And why, bhikkhus, do you call it feeling? ‘It feels,’ bhikkhus, therefore it is called feeling. (111) And what does it feel? It feels pleasure, it feels pain, [87] it feels neither pain-nor-pleasure. ‘It feels,’ bhikkhus, therefore it is called feeling. |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, saññaṃ vadetha? sañjānātīti kho, bhikkhave, tasmā ‘saññā’ti vuccati. kiñca sañjānāti? nīlampi sañjānāti, pītakampi sañjānāti, lohitakampi sañjānāti, odātampi sañjānāti. sañjānātīti kho, bhikkhave, tasmā ‘saññā’ti vuccati. | 7) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là tưởng? Nhận rõ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là tưởng. Nhận rõ gì? Nhận rõ màu xanh, nhận rõ màu vàng, nhận rõ màu đỏ, nhận rõ màu trắng. Nhận rõ, này các Tỷ-kheo, nên gọi là tưởng. | 7) “And why, bhikkhus, do you call it perception? ‘It perceives,’ bhikkhus, therefore it is called perception. And what does it perceive? It perceives blue, it perceives yellow, it perceives red, it perceives white. ‘It perceives,’ bhikkhus, therefore it is called perception. |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, saṅkhāre vadetha? saṅkhatamabhisaṅkharontīti kho, bhikkhave, tasmā ‘saṅkhārā’ti vuccati. kiñca saṅkhatamabhisaṅkharonti? rūpaṃ rūpattāya {rūpatthāya (ka.)} saṅkhatamabhisaṅkharonti, vedanaṃ vedanattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti, saññaṃ saññattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti, saṅkhāre saṅkhārattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti, viññāṇaṃ viññāṇattāya saṅkhatamabhisaṅkharonti. saṅkhatamabhisaṅkharontīti kho, bhikkhave, tasmā ‘saṅkhārā’ti vuccati. | 8) Này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là hành? Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi nên gọi là hành. Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi gì? Làm cho hiện hành sắc với sắc tánh, làm cho hiện hành thọ với thọ tánh, làm cho hiện hành tưởng với tưởng tánh, làm cho hiện hành các hành với hành tánh, làm cho hiện hành thức với thức tánh. Làm cho hiện hành (pháp) hữu vi, này các Tỷ-kheo, nên gọi là các hành. | 8) “And why, bhikkhus, do you call them volitional formations? ‘They construct the conditioned,’ bhikkhus, therefore they are called volitional formations. (112) And what is the conditioned that they construct? They construct conditioned form as form; (113) they construct conditioned feeling as feeling; they construct conditioned perception as perception; they construct conditioned volitional formations as volitional formations; they construct conditioned consciousness as consciousness. ‘They construct the conditioned,’ bhikkhus, therefore they are called volitional formations. |
| ♦ “kiñca, bhikkhave, viññāṇaṃ vadetha? vijānātīti kho, bhikkhave, tasmā ‘viññāṇan’ti vuccati. kiñca vijānāti? ambilampi vijānāti, tittakampi vijānāti, kaṭukampi vijānāti, madhurampi vijānāti, khārikampi vijānāti, akhārikampi vijānāti, loṇikampi vijānāti, aloṇikampi vijānāti. vijānātīti kho, bhikkhave, tasmā ‘viññāṇan’ti vuccati. | 9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là thức? Rõ biết, (55) này các Tỷ-kheo, nên gọi là thức. Rõ biết gì? Rõ biết chua, rõ biết đắng, rõ biết cay, rõ biết ngọt, rõ biết chất kiềm... rõ biết không phải chất kiềm, rõ biết mặn, rõ biết không mặn. Rõ biết, này các Tỷ-kheo, nên gọi là thức. | 9) “And why, bhikkhus, do you call it consciousness? ‘It cognizes,’ bhikkhus, therefore it is called consciousness. And what does it cognize? It cognizes sour, it cognizes bitter, it cognizes pungent, it cognizes sweet, it cognizes sharp, it cognizes mild, it cognizes salty, it cognizes bland. ‘It cognizes,’ bhikkhus, therefore it is called consciousness. (114) |
| ♦ “tatra, bhikkhave, sutavā ariyasāvako iti paṭisañcikkhati — ‘ahaṃ kho etarahi rūpena khajjāmi. atītampāhaṃ addhānaṃ evameva rūpena khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena rūpena khajjāmi. ahañceva kho pana anāgataṃ rūpaṃ abhinandeyyaṃ, anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva rūpena khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena rūpena khajjāmī’ti. | 10) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nay ta bị sắc chinh phục. (56) Trong thời quá khứ, ta cũng bị sắc chinh phục, như ta bị sắc hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với sắc vị lai, thời trong vị lai, ta sẽ bị sắc chinh phục, như nay ta bị sắc hiện tại chinh phục". | 10-11) “Therein, bhikkhus, the instructed noble disciple reflects thus: ‘I am now being devoured by form. (115) In the past, too I was devoured by form in the very same way that I am now being devoured by present form. If I were to seek delight in future form, then in the future too I shall be devoured by form in the very same way that I am now being devoured by present form.’ |
| so iti paṭisaṅkhāya atītasmiṃ rūpasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ rūpaṃ nābhinandati; paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. | Do suy nghĩ như vậy, vị ấy không có luyến tiếc đối với sắc quá khứ, không có hoan hỷ đối với sắc vị lai, và thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với sắc hiện tại. | Having reflected thus, he becomes indifferent towards past form, he does not seek delight in future form, and he is practicing for revulsion towards present form, for its fading away and cessation. |
| ♦ “‘ahaṃ kho etarahi vedanāya khajjāmi. atītampāhaṃ addhānaṃ evameva vedanāya khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannāya vedanāya khajjāmi. ahañceva kho pana anāgataṃ vedanaṃ abhinandeyyaṃ; anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva vedanāya khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannāya vedanāya khajjāmī’ti. | 12) "Ta nay bị thọ chinh phục. Trong thời quá khứ, ta cũng bị thọ chinh phục như vậy, như nay ta bị thọ hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với thọ vị lai, thời trong thời vị lai, ta sẽ bị thọ chinh phục, như nay ta bị thọ hiện tại chinh phục". | 12) “[He reflects thus:] ‘I am now being devoured by feeling.’ … [88] |
| so iti paṭisaṅkhāya atītāya vedanāya anapekkho hoti; anāgataṃ vedanaṃ nābhinandati; paccuppannāya vedanāya nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. | Do suy nghĩ như vậy, vị ấy không luyến tiếc đối với thọ quá khứ, không có hoan hỷ đối với thọ vị lai, và thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thọ hiện tại. | |
| ♦ “‘ahaṃ kho etarahi saññāya khajjāmi ... pe ... ahaṃ kho etarahi saṅkhārehi khajjāmi. atītampāhaṃ addhānaṃ evameva saṅkhārehi khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannehi saṅkhārehi khajjāmīti. ahañceva kho pana anāgate saṅkhāre abhinandeyyaṃ; anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva saṅkhārehi khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannehi saṅkhārehi khajjāmī’ti. so iti paṭisaṅkhāya atītesu saṅkhāresu anapekkho hoti; anāgate saṅkhāre nābhinandati; paccuppannānaṃ saṅkhārānaṃ nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. |
13) "Ta nay bị tưởng chinh phục...". 14) "Ta nay bị các hành chinh phục...". |
13-14) ‘I am now being devoured by perception.’ … ‘I am now being devoured by volitional formations.’ … |
| ♦ “‘ahaṃ kho etarahi viññāṇena khajjāmi. atītampi addhānaṃ evameva viññāṇena khajjiṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena viññāṇena khajjāmi. ahañceva kho pana anāgataṃ viññāṇaṃ abhinandeyyaṃ; anāgatampāhaṃ addhānaṃ evameva viññāṇena khajjeyyaṃ, seyyathāpi etarahi paccuppannena viññāṇena khajjāmī’ti. | 15) "Ta nay bị thức chinh phục. Trong thời quá khứ, ta cũng bị thức chinh phục như vậy, như nay ta bị thức hiện tại chinh phục. Nếu ta hoan hỷ đối với thức vị lai, thời trong thời vị lai, ta sẽ bị thức chinh phục, như nay ta bị thức hiện tại chinh phục". | 15) ‘I am now being devoured by consciousness. In the past too I was devoured by consciousness in the very same way that I am now being devoured by present consciousness. If I were to seek delight in future consciousness, then in the future too I shall be devoured by consciousness in the very same way that I am now being devoured by present consciousness.’ |
| so iti paṭisaṅkhāya atītasmiṃ viññāṇasmiṃ anapekkho hoti; anāgataṃ viññāṇaṃ nābhinandati; paccuppannassa viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. | Do suy nghĩ như vậy, vị ấy không có luyến tiếc đối với thức quá khứ, không có hoan hỷ đối với thức tương lai, và thực hành sự yếm ly, ly tham, đoạn diệt đối với thức hiện tại. | Having reflected thus, he becomes indifferent towards past consciousness, he does not seek delight in future consciousness, and he is practicing for revulsion towards present consciousness, for its fading away and cessation. |
| ♦ “taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “dukkhaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
16) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
16) “What do you think, bhikkhus, is form permanent or impermanent? … Is feeling … perception … volitional formations … [89] consciousness permanent or impermanent?” (116) — “Impermanent, venerable sir.” — “Is what is impermanent suffering or happiness?” — “Suffering, venerable sir.” — “Is what is impermanent, suffering, and subject to change fit to be regarded thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” — “No, venerable sir.” |
| “vedanā ... saññā... saṅkhārā... | 17-19) -- Thọ... Tưởng... Các hành... | |
| viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “dukkhaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
20) Thức là thường hay vô thường? -- Vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng khi quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
|
| “tasmātiha, bhikkhave, yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ. | 21) -- Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với sắc quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng... xa hay gần; tất cả sắc cần phải như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | 21) “Therefore, bhikkhus, any kind of form whatsoever ... |
| yā kāci vedanā... yā kāci saññā... ye keci saṅkhārā... |
22) Ðối với thọ... 23) Ðối với tưởng... 24) Ðối với các hành.. |
22-24) Any kind of feeling whatsoever … Any kind of perception whatsoever … Any kind of volitional formations whatsoever … |
| yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ... pe ... yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ”. | 25) Ðối với thức quá khứ, vị lai, hiện tại, thuộc nội hay ngoại, thô hay tế, liệt hay thắng, xa hay gần; tất cả thức đều phải như thật quán với chánh trí tuệ là: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". | 25) Any kind of consciousness whatsoever, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near, all consciousness should be seen as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not myself.’ |
| ♦ “ayaṃ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako apacināti, no ācināti; pajahati {no (sī.)}, na upādiyati; visineti {no (sī.)}, na ussineti; vidhūpeti {no (sī.)}, na sandhūpeti. | 26) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử giảm thiểu, không tăng trưởng, từ bỏ, không chấp thủ, xa lánh, không thân cận, phân tán, không huân tập. | 26) “This is called, bhikkhus, a noble disciple who dismantles and does not build up; who abandons and does not cling; who scatters and does not amass; who extinguishes and does not kindle. (117) |
| kiñca apacināti, no ācināti? rūpaṃ apacināti, no ācināti; vedanaṃ ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ apacināti, no ācināti. | 27) Giảm thiểu, không tăng trưởng cái gì? Giảm thiểu, không tăng trưởng sắc..., giảm thiểu, không tăng trưởng thọ...tưởng...các hành...giảm thiểu, không tăng trưởng thức. | 27) “And what is it that he dismantles and does not build up? He dismantles form and does not build it up. He dismantles feeling … perception … volitional formations … consciousness and does not build it up. |
| kiñca pajahati, na upādiyati? rūpaṃ pajahati, na upādiyati; vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ pajahati, na upādiyati. | 28) Từ bỏ, không chấp thủ cái gì? Từ bỏ, không chấp thủ sắc...thọ... tưởng... các hành... từ bỏ, không chấp thủ thức. | 28) “And what is it that he abandons and does not cling to? He abandons form and does not cling to it. He abandons feeling … perception … volitional formations … consciousness and does not cling to it. |
| kiñca visineti, na ussineti? rūpaṃ visineti, na ussineti; vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ visineti, na ussineti. | 29) Xa lánh, không thân cận cái gì? Xa lánh, không thân cận sắc... thọ... tưởng... các hành... xa lánh, không thân cận thức. | 29) “And what is it that he scatters and does not amass? He scatters form and does not amass it. He scatters feeling … perception … volitional formations … consciousness and does not amass it. [90] |
| kiñca vidhūpeti, na sandhūpeti? rūpaṃ vidhūpeti, na sandhūpeti; vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ vidhūpeti, na sandhūpeti. | 30) Phân tán, không huân tập cái g? Phân tán, không huân tập sắc... thọ... tưởng... các hành... phân tán, không huân tập thức. | 30) “And what is it that he extinguishes and does not kindle? He extinguishes form and does not kindle it. He extinguishes feeling … perception … volitional formations … consciousness and does not kindle it. |
| ♦ “evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi... saññāyapi... saṅkhāresupi... viññāṇasmimpi nibbindati. nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati. vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti. ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānāti. | 31) Thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". | 31) “Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple experiences revulsion towards form, revulsion towards feeling, revulsion towards perception, revulsion towards volitional formations, revulsion towards consciousness. Experiencing revulsion, he becomes dispassionate. Through dispassion [his mind] is liberated. When it is liberated there comes the knowledge: ‘It’s liberated.’ He understands: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ |
| ♦ “ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhikkhu nevācināti na apacināti, apacinitvā ṭhito neva pajahati na upādiyati, pajahitvā ṭhito neva visineti na ussineti, visinetvā ṭhito neva vidhūpeti na sandhūpeti. | 32) Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Tỷ-kheo không tăng trưởng, không giảm thiểu. Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ; sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận; sau khi xa lánh, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập. | 32) “This is called, bhikkhus, a noble disciple who neither builds up nor dismantles, but who abides having dismantled; who neither abandons nor clings, but who abides having abandoned; who neither scatters nor amasses, but who abides having scattered; who neither extinguishes nor kindles, but who abides having extinguished. (118) |
| vidhūpetvā ṭhito kiñca nevācināti na apacināti? apacinitvā ṭhito rūpaṃ nevācināti na apacināti; apacinitvā ṭhito vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ nevācināti na apacināti. | 33) Sau khi phân tán, vị ấy trú, không tăng trưởng, không giảm thiểu cái gì? Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không tăng trưởng, không giảm thiểu sắc. Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không tăng trưởng, không giảm thiểu thọ... tưởng... các hành... không tăng trưởng, không giảm thiểu thức. | 33) “And what is it, bhikkhus, that he neither builds up nor dismantles, but abides having dismantled? He neither builds up nor dismantles form, but abides having dismantled it. He neither builds up nor dismantles feeling … perception … volitional formations … consciousness, but abides having dismantled it. |
| apacinitvā ṭhito kiñca neva pajahati na upādiyati? pajahitvā ṭhito rūpaṃ neva pajahati na upādiyati; pajahitvā ṭhito vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ neva pajahati na upādiyati. | 34) Sau khi giảm thiểu, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ cái gì? Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ sắc; sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không từ bỏ, không chấp thủ thọ... tưởng... các hành... không từ bỏ, không chấp thủ thức. | 34) “And what is it that he neither abandons nor clings to, but abides having abandoned? He neither abandons nor clings to form, but abides having abandoned it. He neither abandons nor clings to feeling … perception … volitional formations … consciousness, but abides having abandoned it. |
| pajahitvā ṭhito kiñca neva visineti na ussineti? visinetvā ṭhito rūpaṃ neva visineti na ussineti; visinetvā ṭhito vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ neva visineti na ussineti. | 35) Sau khi từ bỏ, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận cái gì? Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận sắc; sau khi xa lánh, vị ấy trú, không xa lánh, không thân cận thọ... tưởng... các hành... không phân tán, không huân tập thức. | 35) “And what is it that he neither scatters nor amasses, but abides having scattered? He neither scatters nor amasses form, but abides having scattered it. He neither scatters nor amasses feeling … perception … volitional formations … consciousness, but abides having scattered it. |
| visinetvā ṭhito kiñca neva vidhūpeti na sandhūpeti? vidhūpetvā ṭhito rūpaṃ neva vidhūpeti na sandhūpeti; vidhūpetvā ṭhito vedanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ neva vidhūpeti na sandhūpeti. | 36) Sau khi xa lánh, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập cái gì? Sau khi phân tán, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập sắc; sau khi phân tán, vị ấy trú, không phân tán, không huân tập thọ...tưởng...các hành...không phân tán, không huân tập thức. | 36) “And what is it that he neither extinguishes nor kindles, but abides having extinguished? He neither extinguishes nor kindles form, but abides having extinguished it. He neither extinguishes nor kindles feeling … perception … volitional formations … consciousness, but abides having extinguished it. |
| vidhūpetvā ṭhito evaṃvimuttacittaṃ kho, bhikkhave, bhikkhuṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti — | 37) Sau khi phân tán, vị ấy trú, với tâm giải thoát như vậy. Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy được chư Thiên với Thiên chủ, Phạm thiên chúng với Phạm thiên đảnh lễ, dầu cho ở xa: | 37) “When, bhikkhus, a bhikkhu is thus liberated in mind, the devas together with Indra, Brahmā, and Pajāpati pay homage to him from afar: [91] |
|
♦ “namo te purisājañña, namo te purisuttama. ♦ yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyasī”ti. sattamaṃ. |
38) Ôi, ta đảnh lễ Ông, Bậc người như lương mã! Ôi, ta đảnh lễ Ông, Là bậc tối thắng nhân! Ta không có chấp trước, Ðối tượng Ông Thiền tư! |
38) “‘Homage to you, O thoroughbred man! Homage to you, O highest among men! We ourselves do not directly know Dependent upon what you meditate.’” (119) |
♦ 8. Piṇḍolyasuttaṃ (SN 22.80) – VIII. Người Khất Thực (57) (Tạp 10, Ðại 2,71c) (Trung 34, Ðại 1,647a) (S.iii,91) – 80. (8) Alms-Gatherer
| ♦ 80. ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme. | 1) Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở vườn Cây Bàng (Nigrodhārāma) | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling among the Sakyans at Kapilavatthu in Nigrodha’s Park. |
| atha kho bhagavā kismiñcideva pakaraṇe bhikkhusaṅghaṃ paṇāmetvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṃ piṇḍāya pāvisi. | 2) Rồi Thế Tôn nhân một lỗi lầm, (58) sau khi quở trách chúng Tỷ-kheo Tăng, đắp y vào buổi sáng, cầm y bát, đi vào thành Kapilavatthu để khất thực. | 2) Then the Blessed One, having dismissed the bhikkhus for a particular reason, (120) dressed in the morning and, taking bowl and robe, entered Kapilavatthu for alms. |
| kapilavatthusmiṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. mahāvanaṃ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṃ nisīdi. | 3) Ði khất thực ở Kapilavatthu xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, Thế Tôn đi đến Mahāvana (Ðại Lâm) để nghỉ buổi trưa. Sau khi đi sâu vào rừng Mahāvana, Ngài ngồi nghỉ trưa dưới một gốc cây beluvalaṭṭhikā. | 3) When he had walked for alms in Kapilavatthu and had returned from the alms round, after his meal he went to the Great Wood for the day’s abiding. Having plunged into the Great Wood, he sat down at the foot of a beluva sapling for the day’s abiding. |
| ♦ atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi — | 4) Trong khi Thế Tôn độc cư Thiền tịnh, tư tưởng như sau được khởi lên: | 4) Then, while the Blessed One was alone in seclusion, a reflection arose in his mind thus: (121) |
| “mayā kho bhikkhusaṅgho pabāḷho. santettha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ. tesaṃ mamaṃ apassantānaṃ siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo. seyyathāpi nāma vacchassa taruṇassa mātaraṃ apassantassa siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo, | 5) "Chúng Tỷ-kheo đã được Ta làm cho vững mạnh. Nhưng ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này. Nếu họ không thấy Ta, họ có thể đổi khác, biến đổi. Như con bê, nếu không thấy bò mẹ, có thể thay đổi, đổi khác. | 5) “The Saṅgha of bhikkhus has been dismissed by me. There are bhikkhus here who are newly ordained, not long gone forth, recently come to this Dhamma and Discipline. If they do not see me there may take place in them some alteration or change. Just as when a young calf does not see its mother there may take place in it some alteration or change. |
| evameva santettha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ tesaṃ mamaṃ apassantānaṃ siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo. seyyathāpi nāma bījānaṃ taruṇānaṃ udakaṃ alabhantānaṃ siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo, | 6) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này. Nếu họ không thấy Ta, họ có thể đổi khác, biến đổi. Ví như những hột giống non, nếu không có nước, có thể đổi khác, biến đổi. | 6) So too there are bhikkhus here who are newly ordained, not long gone forth, recently come to this Dhamma and Discipline. If they do not see me there may take place in them some alteration or change. Just as when young seedlings do not get water there may take place in them some alteration or change. |
| evameva santettha ... pe ... tesaṃ mamaṃ alabhantānaṃ dassanāya siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo. yaṃnūnāhaṃ yatheva mayā pubbe bhikkhusaṅgho anuggahito, evameva etarahi anuggaṇheyyaṃ bhikkhusaṅghan”ti. | 7) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không được bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này. Nếu họ không thấy Ta, họ có thể đổi khác, biến đổi. Như trước đây chúng Tỷ-kheo đã được Ta giúp đỡ, cũng vậy, nay Ta hãy giúp đỡ cho chúng Tỷ-kheo!" | 7) So too there are bhikkhus here who are newly ordained, not long gone forth, recently come to this Dhamma and Discipline. If they do not see me there may take place in them some alteration or change. Let me assist the Saṅgha of bhikkhus now just as I have assisted it in the past.” |
| ♦ atha kho brahmā sahampati bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya — seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ {sammiñjitaṃ (sī. syā. kaṃ. pī.)} vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva — brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. | 8) Rồi Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình biết được tư niệm của Thế Tôn, như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại hay co lại cánh tay duỗi ra, cũng vậy, biến mất từ Phạm thiên giới, hiện ra trước mặt Thế Tôn. | 8) Then Brahmā Sahampati, having known with his own mind the reflection in the Blessed One’s mind, just as quickly as a strong man might extend his drawn-in arm or draw in his extended arm, disappeared from the brahmā world and reappeared before the Blessed One. [92] |
| atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca — “evametaṃ, bhagavā; evametaṃ, sugata ! bhagavato, bhante, bhikkhusaṅgho pabāḷho. |
9) Rồi Phạm thiên Sahampati, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn, và bạch Thế Tôn: -- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn làm cho vững mạnh. |
9) He arranged his upper robe over one shoulder, raised his joined hands in reverential salutation towards the Blessed One, and said to him: — “So, it is, Blessed One! So, it is, Fortunate One! The Saṅgha of bhikkhus has been dismissed by the Blessed One. |
| santettha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ. tesaṃ bhagavantaṃ apassantānaṃ siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo. seyyathāpi nāma vacchassa taruṇassa mātaraṃ apassantassa siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo, | 10) Nhưng ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này. Nếu họ không thấy Thế Tôn, họ có thể đổi khác, biến đổi. Như con bê, nếu không thấy bò mẹ, có thể đổi khác, biến đổi. | 10-12) There are bhikkhus here who are newly ordained … (as above, including the similes) … If they do not see the Blessed One there may take place in them some alteration or change. |
| evameva santettha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ tesaṃ bhagavantaṃ apassantānaṃ siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo. seyyathāpi nāma bījānaṃ taruṇānaṃ udakaṃ alabhantānaṃ siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo, | 11) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này. Nếu họ không thấy Thế Tôn, họ có thể đổi khác, biến đổi. Ví như những hạt giống non, nếu không có nước, có thể đổi khác, biến đổi. | |
| evameva santettha bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ, tesaṃ bhagavantaṃ alabhantānaṃ dassanāya siyā aññathattaṃ siyā vipariṇāmo. | 12) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này. Nếu họ không thấy Thế Tôn, họ có thể đổi khác, biến đổi. | |
| abhinandatu, bhante, bhagavā bhikkhusaṅghaṃ; abhivadatu, bhante, bhagavā bhikkhusaṅghaṃ. yatheva bhagavatā pubbe bhikkhusaṅgho anuggahito, evameva etarahi anuggaṇhātu bhikkhusaṅghan”ti. | 13) Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy làm cho chúng Tỷ-kheo hoan hỷ. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết giảng cho chúng Tỷ-kheo như trước đây chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ, cũng vậy, nay Thế Tôn hãy giúp đỡ cho chúng Tỷ-kheo! | 13) Venerable sir, let the Blessed One take delight in the Saṅgha of bhikkhus! Let the Blessed One welcome the Saṅgha of bhikkhus! Let the Blessed One assist the Saṅgha of bhikkhus now just as he has assisted it in the past.” |
| ♦ adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. | 14) Thế Tôn im lặng nhận lời. | 14) The Blessed One consented by silence. |
| atha kho brahmā sahampati bhagavato adhivāsanaṃ viditvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. | 15) Rồi Phạm thiên Sahampati, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ. | 15) Then Brahmā Sahampati, having understood the Blessed One’s consent, paid homage to the Blessed One and, keeping him on his right, he disappeared right there. |
| ♦ atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena nigrodhārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. nisajja kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi {abhisaṅkhāresi (syā. kaṃ.), abhisaṅkhāyi (pī.), abhisaṅkharoti (ka.)} yathā te bhikkhū ekadvīhikāya sārajjamānarūpā yenāhaṃ {yena bhagavā (?)} tenupasaṅkameyyuṃ. | 16) Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều từ chỗ tịnh cư đứng dậy, đi đến vườn Cây Bàng, sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nghĩ rằng: "Ta hãy thị hiện thần thông một cách khiến cho các vị Tỷ-kheo ấy đến Ta từng nhóm một hay hai người, với tâm có tội lỗi". | 16) Then in the evening the Blessed One emerged from seclusion and went to Nigrodha’s Park. He sat down in the appointed seat and performed such a feat of spiritual power that the bhikkhus would come to him, alone and in pairs, in a timid manner. (122) |
| tepi bhikkhū {( ) sī. syā. kaṃ. potthakesu natthi} ekadvīhikāya sārajjamānarūpā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 17) Và các Tỷ-kheo ấy đến Thế Tôn, từng nhóm một hay hai người, với tâm có tội lỗi; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. | 17) Then those bhikkhus approached the Blessed One, alone and in pairs, in a timid manner. [93] Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. |
| ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca -- | 18) Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo đang ngồi một bên: | 18) The Blessed One then said to them: |
| ♦ “antamidaṃ, bhikkhave, jīvikānaṃ yadidaṃ piṇḍolyaṃ. abhisāpoyaṃ, bhikkhave, lokasmiṃ piṇḍolo vicarasi pattapāṇīti. | -- Này các Tỷ-kheo, đây là nghề sinh sống hèn hạ nhất, (59) tức là nghề khất thực. Ðây là một lời nguyền rủa trong đời, này các Tỷ-kheo, khi nói: "Ông, kẻ khất thực với bát trên bàn tay, Ông đi chỗ này, chỗ kia và đấy là nghề sinh sống". | — “Bhikkhus, this is the lowest form of livelihood, that is, gathering alms. In the world this is a term of abuse: (123) ‘You alms-gatherer; you roam about with a begging bowl in your hand!’ |
| tañca kho etaṃ, bhikkhave, kulaputtā upenti atthavasikā, atthavasaṃ paṭicca; neva rājābhinītā, na corābhinītā, na iṇaṭṭā, na bhayaṭṭā, na ājīvikāpakatā; | Này các Tỷ-kheo, điều mà các thiện gia nam tử chấp nhận là những vị sống vì lý tưởng mục đích, duyên với lý tưởng mục đích; không phải vì ma cưỡng ép, không phải vì trộm cướp cưỡng ép, không phải vì thiếu nợ, không phải vì sợ hãi, không phải vì không có nguồn sinh sống, | And yet, bhikkhus, clansmen intent on the good take up that way of life for a valid reason. It is not because they have been driven to it by kings that they do so, nor because they have been driven to it by thieves, nor owing to debt, nor from fear, nor to earn a livelihood. |
| api ca kho otiṇṇāmha jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi dukkhotiṇṇā dukkhaparetā appeva nāma imassa kevalassa dukkhakkhandhassa antakiriyā paññāyethāti. | mà với ý nghĩ: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị chìm đắm trong đau khổ, bị đoanh vây bởi đau khổ. Rất có thể, sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này được tìm ra". | But they do so with the thought: ‘I am immersed in birth, aging, and death; in sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair. I am immersed in suffering, oppressed by suffering. Perhaps an ending of this entire mass of suffering might be discerned!’ |
| ♦ “evaṃ pabbajito cāyaṃ, bhikkhave, kulaputto. so ca hoti abhijjhālu kāmesu tibbasārāgo byāpannacitto paduṭṭhamanasaṅkappo muṭṭhassati asampajāno asamāhito vibbhantacitto pākatindriyo. | 19) Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là thiện gia nam tử xuất gia. Vị ấy có tham dục đối với các dục vọng, tham ái cuồng nhiệt, tâm tư sân hận, tư niệm ô nhiễm, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn không chế ngự. | 19) “It is in such a way, bhikkhus, that this clansman has gone forth. Yet he is covetous, inflamed by lust for sensual pleasures, with a mind full of ill will, with intentions corrupted by hate, muddle-minded, lacking clear comprehension, unconcentrated, scatter-brained, loose in his sense faculties. |
| seyyathāpi, bhikkhave, chavālātaṃ ubhatopadittaṃ majjhe gūthagataṃ, neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati, nāraññe kaṭṭhatthaṃ pharati. tathūpamāhaṃ, bhikkhave, imaṃ puggalaṃ vadāmi gihibhogā ca parihīno, sāmaññatthañca na paripūreti. | Ví như, này các Tỷ-kheo, một que củi từ chỗ hỏa táng, cả hai đầu đều cháy, ở giữa lại dính phân, không được dùng làm củi trong làng, không được dùng làm củi trong rừng. Dùng ví dụ ấy, Ta tả cho các Ông con người ấy, đã mất cả nhà và tài sản, lại không làm viên mãn mục đích của Sa-môn hạnh. | Just as a brand from a funeral pyre, burning at both ends and smeared with excrement in the middle, cannot be used as timber either in the village or in the forest, in just such a way do I speak about this person: he has missed out on the enjoyments of a householder, yet he does not fulfil the goal of asceticism. |
| ♦ “tayome, bhikkhave, akusalavitakkā — kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko. ime ca bhikkhave, tayo akusalavitakkā kva aparisesā nirujjhanti? catūsu vā satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato animittaṃ vā samādhiṃ bhāvayato. | 20) Này các Tỷ-kheo, có ba bất thiện tầm này: dục tầm, sân tầm, hại tầm. Và này các Tỷ-kheo, ba bất thiện tầm này được đoạn diệt không có dư tàn, đối với vị nào tâm đã khéo an trú vào bốn Niệm xứ hay tu tập vô tướng Thiền định. | 20) “There are, bhikkhus, these three kinds of unwholesome thoughts: sensual thought, thought of ill will, thought of harming. (124) And where, bhikkhus, do these three unwholesome thoughts cease without remainder? For one who dwells with a mind well established in the four establishments of mindfulness, or for one who develops the signless concentration. |
| yāvañcidaṃ, bhikkhave, alameva animitto samādhi bhāvetuṃ. animitto, bhikkhave, samādhi bhāvito bahulīkato mahapphalo hoti mahānisaṃso. | 21) Này các Tỷ-kheo, hãy khéo tu tập vô tướng Thiền định. Này các Tỷ-kheo, vô tướng Thiền định được tu tập, làm cho tăng thịnh, đưa đến quả lớn, lợi ích lớn. | 21) This is reason enough, bhikkhus, to develop the signless concentration. When the signless concentration is developed, and cultivated, bhikkhus, it is of great fruit and benefit. |
| ♦ “dvemā, bhikkhave, diṭṭhiyo — bhavadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhi ca. tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako iti paṭisañcikkhati — ‘atthi nu kho taṃ kiñci lokasmiṃ yamahaṃ upādiyamāno na vajjavā assan’ti? | 22) Này các Tỷ-kheo, có hai kiến này: hữu kiến, phi hữu kiến. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Có cái gì ở trong đời, ta chấp trước mà không có phạm tội?" | 22) “There are, bhikkhus, these two views: the view of existence and the view of extermination. (125) [94] Therein, bhikkhus, the instructed noble disciple reflects thus: ‘Is there anything in the world that I could cling to without being blameworthy?’ |
| so evaṃ pajānāti — ‘natthi nu kho taṃ kiñci lokasmiṃ yamahaṃ upādiyamāno na vajjavā assaṃ. ahañhi rūpaññeva upādiyamāno upādiyeyyaṃ vedanaññeva... saññaññeva... saṅkhāreyeva viññāṇaññeva upādiyamāno upādiyeyyaṃ. tassa me assa {ayaṃ (ka.)} upādānapaccayā bhavo; bhavapaccayā jāti; jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā sambhaveyyuṃ. evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo assā’”ti. | 23) Và vị ấy biết: "Không có cái gì ở trong đời ta chấp trước mà không có phạm tội". Nếu ta chấp thủ sự chấp thủ sắc... thọ... tưởng... các hành... Nếu ta chấp thủ sự chấp thủ thức, do duyên chấp thủ, hữu trở thành của ta. Do duyên hữu, có sanh. Do sanh, có già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. | 23) He understand thus: ‘There is nothing in the world that I could cling to without being blameworthy. For if I should cling, it is only form that I would be clinging to, only feeling … only perception … only volitional formations … only consciousness that I would be clinging to. With that clinging of mine as condition, there would be existence; with existence as condition, birth; with birth as condition, aging-and-death, sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair would come to be. Such would be the origin of this whole mass of suffering.’ (126) |
| ♦ “taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “dukkhaṃ, bhante”. “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
24) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. -- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
24) “What do you think, bhikkhus, is form permanent or impermanent? … |
| “vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ ... pe ... | 25-28) -- Thọ... Tưởng... Hành... Thức.... | 25-28) Is feeling … perception … volitional formations … consciousness permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” – “Is what is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” – “Is what is impermanent, suffering, and subject to change fit to be regarded thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” – “No, venerable sir.” |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ passaṃ... nāparaṃ itthattāyāti pajānātī”ti. aṭṭhamaṃ. | Do vậy, này các Tỷ-kheo, thấy vậy... Vị ấy biết: "... không còn trở lui trạng thái này nữa". (60) |
“Seeing thus … He understands: ‘… there is no more for this state of being.’” (127) |
♦ 9. Pālileyyasuttaṃ (SN 22.81) – IX. Pārileyya (61) (Tạp 2, Ðại 2,13c) (S.iii,94) – 81. (9) Pārileyya
| ♦ 81. ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. | 1) Một thời Thế Tôn ở Kosambi, tại vườn Ghosita. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling at Kosambī in Ghosita’s Park. |
| atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisi. kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṃ eko adutiyo cārikaṃ pakkāmi. | 2) Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Kosambi để khất thực. Khất thực xong, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở về, Ngài dọn dẹp chỗ nằm của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo, ra đi du hành. (62) | 2) Then, in the morning, the Blessed One dressed and, taking bowl and robe, entered Kosambī for alms. When he had walked for alms in Kosambī and had returned from the alms round, after his meal [95] he set his lodging in order himself, took his bowl and robe, and without informing his personal attendants, without taking leave of the Bhikkhu Saṅgha, he set out on tour alone, without a companion. (128) |
| ♦ atha kho aññataro bhikkhu acirapakkantassa bhagavato yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca — | 3) Rồi một Tỷ-kheo, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, liền đi đến Tôn giả Ānanda; sau khi đến, nói với Tôn giả Ānanda: | 3) Then, not long after the Blessed One had departed, a certain bhikkhu approached the Venerable Ānanda and told him: |
| esāvuso, ānanda, bhagavā sāmaṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṃ eko adutiyo cārikaṃ pakkanto”ti. | -- Này Hiền giả Ānanda, Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo, ra đi du hành. | — “Friend Ānanda, the Blessed One has set his lodging in order himself, taken his bowl and robe, and without informing his personal attendants, without taking leave of the Bhikkhu Saṅgha, he has set out on tour alone, without a companion.” |
| “yasmiṃ, āvuso, samaye bhagavā sāmaṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṃ eko adutiyo cārikaṃ pakkamati, ekova bhagavā tasmiṃ samaye viharitukāmo hoti; na bhagavā tasmiṃ samaye kenaci anubandhitabbo hotī”ti. | 4) -- Này Hiền giả, trong khi Thế Tôn tự sắp xếp sàng tọa của mình, cầm y bát, không gọi thị giả, không tin cho chúng Tăng biết, một mình, không có người đi theo, ra đi du hành; trong khi ấy, Thế Tôn ưa sống một mình; trong khi ấy, Thế Tôn không muốn ai đi theo Ngài. | 4) — “Friend, whenever the Blessed One sets out like that he wishes to dwell alone. On such an occasion the Blessed One should not be followed by anyone.” |
| ♦ atha kho bhagavā anupubbena cārikaṃ caramāno yena pālileyyakaṃ {pārileyyakaṃ (sī. pī.)} tadavasari. tatra sudaṃ bhagavā pālileyyake viharati bhaddasālamūle. | 5) Rồi Thế Tôn tuần tự du hành, đi đến Pālileyyaka. Tại đây, Thế Tôn trú ở Pālileyyaka, dưới gốc cây bhaddasāla. | 5) Then the Blessed One, wandering by stages, arrived at Pārileyyaka. There at Pārileyyaka the Blessed One dwelt at the foot of an auspicious sal tree. (129) |
| atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu. sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 6) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Ānanda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ānanda những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên. | 6) Then a number of bhikkhus approached the Venerable Ānanda and exchanged greetings with him. (130) When they had concluded their greetings and cordial talk, they sat down to one side |
| ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ — | 7) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Ānanda: | 7) and said to the Venerable Ānanda: |
| “cirassutā kho no, āvuso ānanda, bhagavato sammukhā dhammī kathā; icchāma mayaṃ, āvuso ānanda, bhagavato sammukhā dhammiṃ kathaṃ sotun”ti. | -- Ðã lâu lắm, này Hiền giả Ānanda, chúng tôi chưa được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. Chúng tôi muốn, này Hiền giả Ānanda, được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp. | — “Friend Ānanda, it has been a long time since we heard a Dhamma talk in the presence of the Blessed One. We should like to hear such a talk, friend Ānanda.” |
| ♦ atha kho āyasmā ānando tehi bhikkhūhi saddhiṃ yena pālileyyakaṃ bhaddasālamūlaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. | 8) Rồi Tôn giả Ānanda cùng với các Tỷ-kheo ấy đi đến Pālileyyaka, gốc cây bhaddasāla, chỗ Thế Tôn ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. | 8) Then the Venerable Ānanda together with those bhikkhus approached the Blessed One at Pārileyyaka, at the foot of the auspicious sal tree. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. |
| ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. | 9) Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho các Tỷ-kheo ấy, giảng giải, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ. | 9) The Blessed One then instructed, exhorted, inspired, and gladdened those bhikkhus with a Dhamma talk. [96] |
| tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi — “kathaṃ nu kho jānato kathaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotī”ti? | 10) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo sanh khởi suy nghĩ như sau: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?" | 10) Now on that occasion a reflection arose in the mind of a certain bhikkhu thus: “How should one know, how should one see, for the immediate destruction of the taints to occur?” (131) |
| atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi — | 11) Thế Tôn với tâm của mình biết được suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo: | 11) The Blessed One, having known with his own mind the reflection in that bhikkhu’s mind, addressed the bhikkhus thus: |
| “vicayaso desito, bhikkhave, mayā dhammo; vicayaso desitā cattāro satipaṭṭhānā; vicayaso desitā cattāro sammappadhānā; vicayaso desitā cattāro iddhipādā; vicayaso desitāni pañcindriyāni; vicayaso desitāni pañca balāni; vicayaso desitā sattabojjhaṅgā; vicayaso desito ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. evaṃ vicayaso desito, bhikkhave, mayā dhammo. | -- Này các Tỷ-kheo, pháp đã được giải thích, thuyết giảng. Bốn niệm xứ đã được giải thích, thuyết giảng. Bốn chánh cần đã được giải thích, thuyết giảng. Bốn như ý túc đã được giải thích, thuyết giảng. Năm căn đã được giải thích, thuyết giảng. Năm lực đã được giải thích, thuyết giảng. Bảy bồ-đề phần đã được giải thích, thuyết giảng. Thánh đạo Tám ngành đã được giải thích, thuyết giảng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, pháp được Ta giải thích, thuyết giảng. | — “Bhikkhus, this Dhamma has been taught by me discriminately. (132) The four establishments of mindfulness have been taught by me discriminately. The four right strivings … The four bases for spiritual power … The five spiritual faculties … The five powers … The seven factors of enlightenment … The Noble Eightfold Path has been taught by me discriminately. |
| evaṃ vicayaso desite kho, bhikkhave, mayā dhamme atha ca panidhekaccassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi — ‘kathaṃ nu kho jānato kathaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotī’”ti? | 12) Dầu cho, này các Tỷ-kheo, các pháp được Ta giải thích, thuyết giảng như vậy, nhưng ở đây có Tỷ-kheo khởi lên suy nghĩ sau đây: "Biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức?" | 12) Bhikkhus, in regard to the Dhamma that has been thus taught by me discriminately, a reflection arose in the mind of a certain bhikkhu thus: ‘How should one know, how should one see, for the immediate destruction of the taints to occur?’ |
| ♦ “kathañca, bhikkhave, jānato kathaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hoti? | 13-16) Này các Tỷ-kheo, biết như thế nào, thấy như thế nào, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức? | 13-16) “And how, bhikkhus, should one know, how should one see, for the immediate destruction of the taints to occur? |
| idha bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati. yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so. | Ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, quán sắc như là tự ngã, sự quán như vầy là hành. | Here, bhikkhus, the uninstructed worldling, who is not a seer of the noble ones and is unskilled and undisciplined in their Dhamma, who is not a seer of superior persons and is unskilled and undisciplined in their Dhamma, regards form as self. That regarding, bhikkhus, is a formation. (133) |
| so pana saṅkhāro kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? | Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? | That formation—what is its source, what is its origin, from what is it born and produced? |
| avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā; tatojo so saṅkhāro. | Ðối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Từ khát ái ấy, hành ấy sanh. | When the uninstructed worldling is contacted by a feeling born of ignorance-contact, craving arises: thence that formation is born. |
| iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. | Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. | “Thus, bhikkhus, that formation is impermanent, conditioned, dependently arisen; |
| sāpi taṇhā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. sāpi vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. sopi phasso anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. evampi kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hoti. | Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy... xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, do thấy vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | that craving is impermanent, conditioned, dependently arisen; that feeling is impermanent, conditioned, dependently arisen; that contact is impermanent, conditioned, dependently arisen; that ignorance is impermanent, conditioned, dependently arisen. [97] When one knows and sees thus, bhikkhus, the immediate destruction of the taints occurs. |
| ♦ “na heva kho rūpaṃ attato samanupassati; api ca kho rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati. yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so. so pana saṅkhāro kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? | 17) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã như là có sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? | 17) “He may not regard form as self, but he regards self as possessing form. That regarding is a formation … (all as above) … |
| avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā; tatojo so saṅkhāro. iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. sāpi taṇhā... sāpi vedanā... sopi phasso... sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. | Ðối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. | |
| evampi kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hoti. | Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | When one knows and sees thus, bhikkhus, the immediate destruction of the taints occurs. |
| ♦ “na heva kho rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati; api ca kho attani rūpaṃ samanupassati. yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so. so pana saṅkhāro kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? | 18) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, không quán tự ngã như là có sắc, nhưng có thể quán sắc ở trong tự ngã. Quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? | 18) “He may not regard form as self or self as possessing form, but he regards form as in self. That regarding is a formation…. |
| avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā; tatojo so saṅkhāro. iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. sāpi taṇhā... sāpi vedanā... sopi phasso... sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. | Ðối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. | |
| evampi kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hoti. | Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | |
| ♦ “na heva kho rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati, na attani rūpaṃ samanupassati; api ca kho rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati. yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so. so pana saṅkhāro kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? | 19) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, nhưng có thể quán tự ngã ở trong sắc. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? |
19) “He may not regard form as self or self as possessing form or form as in self, but he regards self as in form. That regarding is a formation…. [98] |
| avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayite phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā; tatojo so saṅkhāro. iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. sāpi taṇhā ... sāpi vedanā... sopi phasso... sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. | Ðối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. | |
| evampi kho, bhikkhave, jānato ... pe ... āsavānaṃ khayo hoti. | Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | |
| ♦ “na heva kho rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ attānaṃ, na attani rūpaṃ, na rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati; api ca kho vedanaṃ attato samanupassati, api ca kho vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati, api ca kho attani vedanaṃ samanupassati, api ca kho vedanāya attānaṃ samanupassati; | 20-21) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã, có thể không quán tự ngã như là có sắc, có thể không quán sắc ở trong tự ngã, có thể không quán tự ngã ở trong sắc. Nhưng có thể quán thọ như là tự ngã, và có thể quán tự ngã như là có thọ, có thể quán thọ ở trong tự ngã, và có thể quán tự ngã ở trong thọ. | 20-21) “He may not regard form as self … or self as in form, but he regards feeling as self … |
| api ca kho saññaṃ... api ca kho saṅkhāre attato samanupassati, api ca kho saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati, api ca kho attani saṅkhāre samanupassati, api ca kho saṅkhāresu attānaṃ samanupassati; | 22-23) ... có thể quán tưởng... có thể quán các hành... | 22-23) … perception as self … volitional formations as self … |
| api ca kho viññāṇaṃ attato samanupassati, api ca kho viññāṇavantaṃ attānaṃ, api ca kho attani viññāṇaṃ, api ca kho viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so. so pana saṅkhāro kiṃnidāno ... pe ... kiṃpabhavo? | 24)... có thể quán thức như là tự ngã, có thể quán tự ngã như là có thức; có thể quán thức ở trong tự ngã; và có thể quán tự ngã ở trong thức. Sự quán ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? | 24) ... consciousness as self … self as in consciousness. That regarding is a formation…. |
| avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayite phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā; tatojo so saṅkhāro. iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. sāpi taṇhā... sāpi vedanā... sopi phasso ... sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. | Ðối với kẻ vô văn phàm phu, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... xúc ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. | |
| evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hoti. | Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | When one knows, and sees thus, bhikkhus, the immediate destruction of the taints occurs. |
| ♦ “na heva kho rūpaṃ attato samanupassati, na vedanaṃ attato samanupassati, na saññaṃ... na saṅkhāre... na viññāṇaṃ attato samanupassati; | 25) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; có thể không quán thọ như là tự ngã; có thể không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã. | 25) “He may not regard form as self … [99] ... or self as in consciousness, |
| api ca kho evaṃdiṭṭhi hoti — ‘so attā so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti. | Nhưng có thể có (tà) kiến như sau: "Ðây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". | but he holds such a view as this: ‘That which is the self is the world; having passed away, that I shall be—permanent, stable, eternal, not subject to change.’ (134) |
| yā kho pana sā, bhikkhave, sassatadiṭṭhi saṅkhāro so. so pana saṅkhāro kiṃnidāno ... pe ... evampi kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hoti. | Nhưng thường kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi... Do biết như vậy, thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | That eternalist view is a formation…. When one knows, and sees thus, bhikkhus, the immediate destruction of the taints occurs. |
| ♦ “na heva kho rūpaṃ attato samanupassati, na vedanaṃ ... na saññaṃ... na saṅkhāre... na viññāṇaṃ attato samanupassati; nāpi evaṃdiṭṭhi hoti — ‘so attā so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti. api ca kho evaṃdiṭṭhi hoti — ‘no cassaṃ no ca me siyā nābhavissaṃ na me bhavissatī’ti. | 26) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã; không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức là tự ngã; có thể không có (tà) kiến như sau: "Ðây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết, tôi sẽ trở thành thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại". Nhưng vị ấy có thể có (tà) kiến như sau: (63) "Nếu trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời sẽ không có của ta". | “He may not regard form as self … or hold such an [eternalist] view, but he holds such a view as this: ‘I might not be, and it might not be for me; I will not be, [and] it will not be for me.’ (135) |
| yā kho pana sā, bhikkhave, ucchedadiṭṭhi saṅkhāro so. so pana saṅkhāro kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? | 27) Ðoạn kiến ấy, này các Tỷ-kheo, là hành. Nhưng hành ấy, lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh khởi, lấy gì làm hiện hữu? | 27) That annihilationist view is a formation…. |
| avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā; tatojo so saṅkhāro. iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco ... pe ... evampi kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hoti. | Ðối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy... thọ ấy... vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Do biết vậy, thấy vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | |
| ♦ “na heva kho rūpaṃ attato samanupassati, na vedanaṃ... na saññaṃ... na saṅkhāre... na viññāṇaṃ attato samanupassati ... pe ... na viññāṇasmiṃ attato samanupassati, | 28) Vị ấy có thể không quán sắc như là tự ngã... không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã... không quán tự ngã ở trong thức; | |
| nāpi evaṃdiṭṭhi hoti — ‘so attā so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti; nāpi evaṃdiṭṭhi hoti — ‘no cassaṃ no ca me siyā nābhavissaṃ na me bhavissatī’ti; | không có (tà) kiến như sau: "Ðây là tự ngã, đây là thế giới; sau khi chết tôi sẽ thường còn, thường hằng, thường trú, không chịu sự biến hoại"; có thể không có (tà) kiến như sau: "Nếu trước ta không có, thời nay không có của ta. Nếu ta sẽ không có, thời sẽ không có của ta". | ... or hold such an [annihilationist] view, |
| api ca kho kaṅkhī hoti vicikicchī aniṭṭhaṅgato saddhamme. | Nhưng vị ấy có thể nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này. | but he is perplexed, doubtful, indecisive in regard to the true Dhamma. |
| yā kho pana sā, bhikkhave, kaṅkhitā vicikicchitā aniṭṭhaṅgatatā saddhamme saṅkhāro so. | 29) Nhưng này các Tỷ-kheo, sự nghi hoặc, do dự, không đạt được cứu cánh trong Chánh pháp này là hành. | That perplexity, doubtfulness, indecisive-ness in regard to the true Dhamma is a formation. |
| so pana saṅkhāro kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo? | Hành ấy lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì sanh, lấy gì làm hiện hữu? | That formation—what is its source, what is its origin, from what is it born and produced? |
| avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā; tatojo so saṅkhāro. iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. sāpi taṇhā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. sāpi vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. sopi phasso anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno. sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā. | Ðối với kẻ vô văn phàm phu, này các Tỷ-kheo, do cảm xúc bởi thọ sanh ra do xúc chạm với vô minh, khát ái sanh. Do khát ái ấy, hành ấy sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hành ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Khát ái ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Thọ ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Xúc ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. Vô minh ấy là vô thường, hữu vi, do duyên sanh. |
When the uninstructed worldling is contacted by a feeling born of ignorance-contact, craving arises: thence that formation is born. (136) “So that formation, bhikkhus, is impermanent, conditioned, dependently arisen; that craving is impermanent, conditioned, dependently arisen; that feeling is impermanent, conditioned, dependently arisen; that contact is impermanent, conditioned, dependently arisen; that ignorance is impermanent, conditioned, dependently arisen. |
| evaṃ kho, bhikkhave, jānato evaṃ passato anantarā āsavānaṃ khayo hotī”ti. navamaṃ. | 30) Này các Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, các lậu hoặc được đoạn tận lập tức. | 30) When one knows and sees thus, bhikkhus, the immediate destruction of the taints occurs.” (137) [100] |
♦ 10. Puṇṇamasuttaṃ (SN 22.82) – X. Trăng Rằm (64) (Tạp 2, Ðại 2,14b) (S.iii,100) (Trung Bộ Kinh, trang 109, 110 Tham chiếu) – 82. (10) The Full-Moon Night
| ♦ 82. ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. | 1) Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī (Xá-vệ), Ðông Viên, Lộc Mẫu (65) giảng đường, cùng với đại chúng Tỷ-kheo. | 1) On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in the Eastern Park, in the Mansion of Migāra’s Mother, together with a great Saṅgha of bhikkhus. (138) |
| tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto ajjhokāse nisinno hoti. | 2) Lúc bấy giờ, Thế Tôn nhân ngày lễ Bố-tát, ngày rằm, đêm trăng tròn, giữa trời, có chúng Tỷ-kheo đoanh vây. | 2) Now on that occasion—the Uposatha day of the fifteenth, a full-moon night—the Blessed One was sitting out in the open surrounded by the Saṅgha of bhikkhus. |
| ♦ atha kho aññataro bhikkhu uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca — “puccheyyāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ kiñcideva {kañcideva (?)} desaṃ, sace me bhagavā okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā”ti? “tena hi tvaṃ, bhikkhu, sake āsane nisīditvā puccha yadākaṅkhasī”ti. |
3) Rồi có Tỷ-kheo, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, chấp tay hướng đến Thế Tôn và bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Thế Tôn một vấn đề, nếu Thế Tôn cho phép, và trả lời câu hỏi của con. -- Này Tỷ-kheo, hãy ngồi tại chỗ và hỏi theo ý Ông muốn. |
3) Then a certain bhikkhu rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, raised his joined hands in reverential salutation towards the Blessed One, and said to him: — “Venerable sir, I would ask the Blessed One about a certain point, if the Blessed One would grant me the favour of answering my question.” — “Well then, bhikkhu, sit down in your own seat and ask whatever you wish.” |
|
“evaṃ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ etadavoca — “ime nu kho, bhante, pañcupādānakkhandhā, seyyathidaṃ — rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho”ti. ♦ “ime kho pana, bhikkhu, pañcupādānakkhandhā; seyyathidaṃ — rūpupādānakkhandho ... pe ... viññāṇupādānakkhandho”ti. |
4) -- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, ngồi tại chỗ ngồi của mình và bạch Thế Tôn: -- Bạch Thế Tôn, có phải có năm thủ uẩn này: tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn? -- Này Tỷ-kheo, có năm thủ uẩn, tức là sắc thủ uẩn... thức thủ uẩn. |
4) — “Yes, venerable sir,” that bhikkhu replied. Then he sat down in his own seat and said to the Blessed One: — “Aren’t these the five aggregates subject to clinging, venerable sir: that is, the form aggregate subject to clinging, the feeling aggregate subject to clinging, the perception aggregate subject to clinging, the volitional formations aggregate subject to clinging, the consciousness aggregate subject to clinging?” — “Those are the five aggregates subject to clinging, bhikkhu: that is, the form aggregate subject to clinging, the feeling aggregate subject to clinging, the perception aggregate subject to clinging, the volitional formations aggregate subject to clinging, the consciousness aggregate subject to clinging.” |
|
“sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi -- ♦ “ime kho pana, bhante, pañcupādānakkhandhā kiṃmūlakā”ti? “ime kho, bhikkhu, pañcupādānakkhandhā chandamūlakā”ti |
5) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, rồi hỏi thêm Thế Tôn một câu khác: -- Bạch Thế Tôn, năm thủ uẩn này lấy gì làm căn bản? -- Này Tỷ-kheo, năm thủ uẩn này lấy dục làm căn bản. |
5) — Saying, “Good, venerable sir,” that bhikkhu delighted and rejoiced in the Blessed One’s statement. Then he asked the Blessed One a further question: –“But, venerable sir, in what are these five aggregates subject to clinging rooted?” — “These five aggregates subject to clinging, bhikkhu, are rooted in desire.” (139) |
| ... pe ... taññeva nu kho, bhante, upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā udāhu aññatra pañcahi upādānakkhandhehi upādānanti? “na kho, bhikkhu, taññeva upādānaṃ te pañcupādānakkhandhā nāpi aññatra pañcahi upādānakkhandhehi upādānaṃ, api ca yo tattha chandarāgo taṃ tattha upādānan”ti. |
6) -- Lành thay, bạch Thế Tôn... -- Bạch Thế Tôn, chấp thủ ấy là năm thủ uẩn ấy hay chấp thủ ngoài năm thủ uẩn? -- Này Tỷ-kheo, chấp thủ ấy không tức là năm thủ uẩn ấy và chấp thủ cũng không phải ngoài năm thủ uẩn. Nhưng chỗ nào có tham và dục, chỗ ấy có chấp thủ. |
6) — “Venerable sir, is that clinging the same as these five aggregates subject to clinging, or is the clinging something apart from the five aggregates subject to clinging?” “Bhikkhus, that clinging is neither the same as these five aggregates subject to clinging, [101] nor is the clinging something apart from the five aggregates subject to clinging. But rather, the desire and lust for them, that is the clinging there.” (140) |
|
“sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu ... pe ... uttariṃ pañhaṃ apucchi -- ♦ “siyā pana, bhante, pañcupādānakkhandhesu chandarāgavemattatā”ti? “siyā, bhikkhū”ti bhagavā avoca — |
7) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy... hỏi Thế Tôn một câu hỏi khác: -- Có thể chăng, bạch Thế Tôn, trong năm thủ uẩn, có sự sai khác về dục và tham? Thế Tôn đáp : -- Có thể có, này Tỷ-kheo. |
7) Saying, “Good, venerable sir,” that bhikkhu … asked the Blessed One a further question: — “But, venerable sir, can there be diversity in the desire and lust for the five aggregates subject to clinging?” — “There can be, bhikkhu,” the Blessed One said. |
| “idha, bhikkhu, ekaccassa evaṃ hoti — ‘evaṃrūpo siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃvedano siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsañño siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃsaṅkhāro siyaṃ anāgatamaddhānaṃ, evaṃviññāṇo siyaṃ anāgatamaddhānan’ti. evaṃ kho, bhikkhu, siyā pañcupādānakkhandhesu chandarāgavemattatā”ti? | Ở đây, này Tỷ-kheo, có người nghĩ như sau: "Mong rằng trong tương lai, ta sẽ có sắc như vậy! Mong rằng trong tương lai ta sẽ có thọ như vậy! Mong rằng trong tương lai, ta sẽ có tưởng như vậy! Mong rằng trong tương lai ta sẽ có các hành như vậy! Mong rằng trong tương lai ta sẽ có thức như vậy!" Như vậy, này Tỷ-kheo, có thể có sự sai khác về dục và tham trong năm thủ uẩn. | “Here, bhikkhu, it occurs to someone: ‘May I have such form in the future! May I have such feeling in the future! May I have such perception in the future! May I have such volitional formations in the future! May I have such consciousness in the future!’ Thus, bhikkhu, there can be diversity in the desire and lust for the five aggregates subject to clinging.” |
|
“sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu ... pe ... uttariṃ pañhaṃ apucchi -- ♦ “kittāvatā nu kho, bhante, khandhānaṃ khandhādhivacanan”ti? |
8) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy... hỏi thêm câu hỏi nữa: -- Dưới hình thức nào, bạch Thế Tôn, có định nghĩa về uẩn của các uẩn? |
8) — Saying, “Good, venerable sir,” that bhikkhu … asked the Blessed One a further question: — “In what way, venerable sir, does the designation ‘aggregates’ apply to the aggregates?” |
| “yaṃ kiñci, bhikkhu, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati rūpakkhandho. | -- Phàm sắc gì, này Tỷ-kheo, thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; đây gọi là sắc uẩn. | — “Whatever kind of form there is, bhikkhu, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: this is called the form aggregate. |
| yā kāci vedanā... yā kāci saññā ... ye keci saṅkhārā... | Phàm thọ gì... Phàm tưởng gì... Phàm các hành gì... | Whatever kind of feeling there is, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: this is called the feeling aggregate. Whatever kind of perception there is, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: this is called the perception aggregate. Whatever kind of volitional formations there are, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: this is called the volitional formations aggregate. |
| yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, ayaṃ vuccati viññāṇakkhandho. | Phàm thức gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; đây gọi là thức uẩn. | Whatever kind of consciousness there is, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near: this is called the consciousness aggregate. |
| ettāvatā kho, bhikkhu, khandhānaṃ khandhādhivacanan”ti. | Dưới hình thức như vậy, này Tỷ-kheo, có định nghĩa về uẩn của các uẩn. | It is in this way, bhikkhu, that the designation ‘aggregates’ applies to the aggregates.” |
|
sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu ... pe ... apucchi -- ♦ “ko nu kho, bhante, hetu ko paccayo rūpakkhandhassa paññāpanāya; ko hetu ko paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya; ko hetu ko paccayo saññākkhandhassa paññāpanāya; ko hetu ko paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya; ko hetu ko paccayo viññāṇakkhandhassa paññāpanāyā”ti? |
9) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy... hỏi thêm câu hỏi nữa: -- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, được gọi là sắc uẩn? Do nhân gì, do duyên gì, được gọi là thọ uẩn? Do nhân gì, do duyên gì, được gọi là tưởng uẩn? Do nhân gì, do duyên gì, được gọi là hành uẩn? Do nhân gì, do duyên gì, được gọi là thức uẩn? |
9) Saying, “Good, venerable sir,” that bhikkhu … asked the Blessed One a further question: — “What is the cause and condition, venerable sir, for the manifestation of the form aggregate? (141) What is the cause and condition for the manifestation of the feeling aggregate? … for the manifestation of the perception aggregate? … for the manifestation of the volitional formations aggregate? … for the manifestation of the consciousness aggregate? |
| “cattāro kho, bhikkhu, mahābhūtā hetu, cattāro mahābhūtā paccayo rūpakkhandhassa paññāpanāya. phasso hetu phasso paccayo vedanākkhandhassa paññāpanāya. phasso hetu phasso paccayo saññākkhandhassa paññāpanāya. phasso hetu, phasso paccayo saṅkhārakkhandhassa paññāpanāya. nāmarūpaṃ hetu, nāmarūpaṃ paccayo viññāṇakkhandhassa paññāpanāyā”ti. | -- Do nhân bốn đại, này Tỷ-kheo, do duyên bốn đại, được gọi là sắc uẩn. Do nhân xúc, do duyên xúc, được gọi là thọ uẩn. Do nhân xúc, do duyên xúc, được gọi là tưởng uẩn. Do nhân xúc, do duyên xúc, được gọi là hành uẩn. Do nhân danh sắc, do duyên danh sắc, được gọi là thức uẩn. | “The four great elements, bhikkhu, are the cause and condition for the manifestation of the form aggregate. Contact is the cause and condition for the manifestation of the feeling aggregate. Contact is the cause and condition for the manifestation of the perception aggregate. [102] Contact is the cause and condition for the manifestation of the volitional formations aggregate. Name-and-form is the cause and condition for the manifestation of the consciousness aggregate.” |
|
“sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu ... pe ... apucchi -- ♦ “kathaṃ nu kho, bhante, sakkāyadiṭṭhi hotī”ti? |
10) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy... hỏi thêm câu khác: -- Như thế nào, bạch Thế Tôn, là có thân kiến? |
10) — “Venerable sir, how does identity view come to be?” |
| “idha, bhikkhu, assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto | -- Ở đây, này Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không thấy rõ bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh; không thấy rõ các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, | — “Here, bhikkhu, the uninstructed worldling, who is not a seer of the noble ones and is unskilled and undisciplined in their Dhamma, who is not a seer of superior persons and is unskilled and undisciplined in their Dhamma, |
| rūpaṃ attato samanupassati, rūpavantaṃ vā attānaṃ; attani vā rūpaṃ, rūpasmiṃ vā attānaṃ; | quán sắc như là tự ngã, hay quán tự ngã như là có sắc, hay quán sắc ở trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong sắc | regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. |
| edanaṃ... saññaṃ... saṅkhāre... viññāṇaṃ... attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. evaṃ kho, bhikkhu, sakkāyadiṭṭhi hotī”ti. | ... thọ... tưởng.. hành... quán thức như là tự ngã, hay quán tự ngã như là có thức,hay quán thức ở trong tự ngã, hay quán tự ngã ở trong thức. Như vậy, này Tỷ-kheo, là có thân kiến. | He regards feeling as self … perception as self … volitional formations as self … consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. That is how identity view comes to be.” |
|
“sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu ... pe ... apucchi -- ♦ “kathaṃ pana, bhante, sakkāyadiṭṭhi na hotī”ti? |
11) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy... hỏi thêm câu nữa: -- Như thế nào, bạch Thế Tôn, là không có thân kiến? |
11) — “But, venerable sir, how does identity view not come to be?” |
| “idha, bhikkhu, sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto | -- Ở đây, này Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử thấy rõ các bậc Thánh, khéo thuần thục pháp các bậc Thánh, khéo tu tập pháp các bậc Thánh; thấy rõ các bậc Chân nhân, khéo thuần thục pháp các bậc Chân nhân, khéo tu tập pháp các bậc Chân nhân, | — “Here, bhikkhu, the instructed noble disciple, who is a seer of the noble ones and is skilled and disciplined in their Dhamma, who is a seer of superior persons and is skilled and disciplined in their Dhamma, |
| na rūpaṃ attato samanupassati, na rūpavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā rūpaṃ, na rūpasmiṃ vā attānaṃ; | không quán sắc như là tự ngã, hay không quán tự ngã như là có sắc, hay không quán sắc ở trong tự ngã, hay không quán tự ngã ở trong sắc, | |
| na vedanaṃ... na saññaṃ... na saṅkhāre... na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. evaṃ kho, bhikkhu, sakkāyadiṭṭhi na hotī”ti. | không quán thọ... không quán tưởng... không quán các hành... không quán thức như là tự ngã, hay không quán tự ngã như là có thức, hay không quán thức ở trong tự ngã, hay không quán tự ngã ở trong thức. Như vậy, này Tỷ-kheo, là không có thân kiến. | He does not regard feeling as self … perception as self … volitional formations as self … consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. That is how identity view does not come to be.” |
|
“sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu ... pe ... apucchi -- ♦ “ko nu kho, bhante, rūpassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko vedanāya... ko saññāya... ko saṅkhārānaṃ... ko viññāṇassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇan”ti? |
12) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy... hỏi thêm một câu nữa: -- Bạch Thế Tôn, cái gì là vị ngọt, là sự nguy hiểm, là sự xuất ly của sắc?... của thọ... của tưởng... của các hành? Cái gì là vị ngọt, là sự nguy hiểm, là sự xuất ly của thức? |
12) — “What, venerable sir, is the gratification, the danger, and the escape in the case of form? What is the gratification, the danger, and the escape in the case of feeling?… in the case of perception? … in the case of volitional formations?… in the case of consciousness?” |
| “yaṃ kho, bhikkhu, rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ — ayaṃ rūpassa assādo. yaṃ rūpaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ — ayaṃ rūpassa ādīnavo. yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ — idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ. | -- Này Tỷ-kheo, do duyên sắc, khởi lên lạc hỷ gì, đó là vị ngọt của sắc. Sự vô thường, khổ, chịu sự biến hoại của sắc, đó là sự nguy hiểm của sắc. Sự nhiếp phục dục và tham, sự đoạn tận dục và tham đối với sắc, đó là sự xuất ly của sắc. | — “The pleasure and joy, bhikkhu, that arise in dependence on form: this is the gratification in form. That form is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in form. The removal and abandonment of desire and lust for form: this is the escape from form. |
| yaṃ vedanaṃ paṭicca... yaṃ saññaṃ paṭicca... ye saṅkhāre paṭicca... | Do duyên thọ... Do duyên tưởng... Do duyên các hành... | The pleasure and joy that arise in dependence on feeling … [103] in dependence on perception … in dependence on volitional formations … |
| yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ — ayaṃ viññāṇassa assādo. yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ — ayaṃ viññāṇassa ādīnavo. yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ — idaṃ viññāṇassa nissaraṇan”ti. | Do duyên thức khởi lên lạc hỷ gì, đó là vị ngọt của thức. Sự vô thường, khổ, chịu sự biến hoại của thức, đó là sự nguy hiểm của thức. Sự nhiếp phục dục và tham, sự đoạn tận dục và tham đối với thức, đó là sự xuất ly của thức. | … in dependence on consciousness: this is the gratification in consciousness. That consciousness is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in consciousness. The removal and abandonment of desire and lust for consciousness: this is the escape from consciousness.” |
|
sādhu, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi -- ♦ “kathaṃ nu kho, bhante, jānato, kathaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī”ti? |
13) -- Lành thay, bạch Thế Tôn. Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, lại hỏi Thế Tôn thêm câu nữa: -- Bạch Thế Tôn, do biết như thế nào, do thấy như thế nào, đối với thân có thức này và đối với tất cả tướng ở ngoài, không có (quan điểm): ngã kiến, ngã sở kiến, mạn tùy miên? (66) |
13) Saying, “Good, venerable sir,” that bhikkhu delighted and rejoiced in the Blessed One’s statement. Then he asked the Blessed One a further question: “Venerable sir, how should one know, how should one see so that, in regard to this body with consciousness and in regard to all external signs, I-making, minemaking, and the underlying tendency to conceit no longer occur within?” |
| “yaṃ kiñci, bhikkhu, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. | -- Này Tỷ-kheo, phàm sắc gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; tất cả sắc, Tỷ-kheo như thật quán với chánh trí tuệ như sau: "Ðây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi". | “Any kind of form whatsoever, bhikkhu, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near—one sees all form as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ |
| yā kāci vedanā... yā kāci saññā... ye keci saṅkhārā... | Phàm thọ gì... Phàm tưởng gì... Phàm các hành gì... | “Any kind of feeling whatsoever … Any kind of perception whatsoever … Any kind of volitional formations whatsoever … |
| yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ — ‘netaṃ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya passati. | Phàm thức gì thuộc quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần; tất cả thức, Tỷ-kheo như thật quán với chánh trí tuệ như sau: "Ðây không phải của tôi, đây không phải là tôi, đây không phải tự ngã của tôi!" | Any kind of consciousness whatsoever, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near —one sees all consciousness as it really is with correct wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ |
| evaṃ kho, bhikkhu, jānato evaṃ passato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā na hontī”ti. | Này Tỷ-kheo, do biết như vậy, thấy như vậy, đối với thân có thức này và đối với tất cả tướng ở ngoài, không có (quan điểm): ngã kiến, ngã sở kiến, mạn tùy miên. | “When one knows and sees thus, bhikkhu, then in regard to this body with consciousness and in regard to all external signs, I-making, mine-making, and the underlying tendency to conceit no longer occur within.” |
| ♦ tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno evaṃ cetaso parivitakko udapādi — “iti kira bho rūpaṃ anattā, vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ anattā; anattakatāni kammāni kathamattānaṃ {katamattānaṃ (pī.), kammattānaṃ (syā. kaṃ. ka.)} phusissantī”ti. | 14) Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo khác khởi lên suy nghĩ sau đây: (67) "Nếu Ngài nói sắc là vô ngã, thọ... tưởng... các hành... thức là vô ngã, thời các nghiệp do vô ngã tạo ra, thời ngã nào lãnh thọ?" | 14) Now on that occasion the following reflection arose in the mind of a certain bhikkhu: “So it seems that form is nonself, feeling is nonself, perception is nonself, volitional formations are nonself, consciousness is nonself. What self, then, will deeds done by what is nonself affect?” (142) |
| atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā ceto parivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi -- | 15) Rồi Thế Tôn với tâm tư của mình biết rõ suy nghĩ của Tỷ-kheo ấy, liền nói với các Tỷ-kheo: | 15) Then the Blessed One, knowing with his own mind the reflection in the mind of that bhikkhu, addressed the bhikkhus thus: |
| ♦ “ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ idhekacco moghapuriso avidvā avijjāgato taṇhādhipateyyena cetasā satthusāsanaṃ atidhāvitabbaṃ maññeyya. iti kira, bho, rūpaṃ anattā, vedanā... saññā... saṅkhārā... viññāṇaṃ anattā. anattakatāni kammāni kathamattānaṃ phusissantīti? | -- Sự kiện này xảy ra, này các Tỷ-kheo, là có kẻ ngu si, vô trí, chìm đắm trong vô minh, tâm bị khát ái chi phối, nghĩ rằng có thể vượt qua lời dạy bậc Ðạo Sư, nghĩ rằng: "Nếu Ngài dạy rằng sắc là vô ngã, thọ... tưởng... các hành... thức là vô ngã, thời các nghiệp do vô ngã làm, các nghiệp ấy do ngã nào lãnh thọ?" | “It is possible, bhikkhus, that some senseless man here, obtuse and ignorant, with his mind dominated by craving, might think that he can outstrip the Teacher’s Teaching thus: ‘So it seems that form is nonself … consciousness is nonself. [104] What self, then, will deeds done by what is nonself affect?’ |
| paṭipucchāvinītā kho me tumhe, bhikkhave, tatra tatra tesu tesu dhammesu. | Này các Tỷ-kheo, các câu vấn nạn đã được Ta khéo dạy cho các Ông, chỗ này, chỗ kia trong các pháp ấy. | Now, bhikkhus, you have been trained by me through interrogation here and there in regard to diverse teachings. (143) |
| ♦ “taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti? “aniccaṃ, bhante”. |
16) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. |
16) “What do you think, bhikkhu, is form permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” |
| “vedanā... saññā... saṅkhārā... | 17-19) -- Thọ... tưởng... các hành... | 17-19) … – “Is feeling permanent or impermanent?… Is perception permanent or impermanent? … Are volitional formations permanent or impermanent?… |
| viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti ? “aniccaṃ, bhante”. |
20) Thức là thường hay vô thường? -- Là vô thường, bạch Thế Tôn. |
20) Is consciousness permanent or impermanent?” – “Impermanent, venerable sir.” |
| “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti? “dukkhaṃ, bhante”. |
-- Cái gì vô thường là khổ hay lạc? -- Là khổ, bạch Thế Tôn. |
– “Is what is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” |
| “yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ — ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
-- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng, nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
– “Is what is impermanent, suffering, and subject to change fit to be regarded thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” – “No, venerable sir.” |
| tasmātiha ... pe ... evaṃ passaṃ ... pe ... nāparaṃ itthattāyāti pajānātī”ti. | -- Do vậy... thấy vậy... vị ấy biết: "Sanh đã tận... không còn trở lui trạng thái này nữa". | “Therefore … Seeing thus … He understands: ‘… there is no more for this state of being.’” (144) |
|
♦ “dve khandhā taññeva siyaṃ, adhivacanañca hetunā. ♦ sakkāyena duve vuttā, assādaviññāṇakena ca. ♦ ete dasavidhā vuttā, hoti bhikkhu pucchāyā”ti. dasamaṃ. |
These are the ten questions: The bhikkhu came to ask: Two about the aggregates, Whether the same, can there be, Designation and the cause, Two about identity, [One each on] gratification And [this body] with consciousness. |
|
|
♦ khajjanīyavaggo aṭṭhamo. ♦ tassuddānaṃ — ♦ assādo dve samudayā, arahantehi apare dve. ♦ sīho khajjanī piṇḍolyaṃ, pālileyyena puṇṇamāti. |
*****
(47) Chú giải viết saddhā, hīri, ottappa, saccaṃ, viriyaṃ, sati, paññā.
(48) Chú giải viết 7 giác chi.
(49) Dasabalāni: 10 Như Lai lực. Xem M. I. 69.
(50) Chú giải viết saro chỉ cho Arahattaphalaṃ.
(51) Aparapaccayā: Không lệ thuộc vào người khác.
(52) SA. II. 283 viết uddhaṃ, nghĩa là từ bàn chân đến đỉnh đầu hay chỉ cho quá khứ, hoặc thiên giới. Apācīnaṃ chỉ cho mặt đất, tương lai hay các địa ngục. Tiriyaṃ, tả hữu, bề ngang, chỉ cho hiện tại, ở giữa hay nhân giới.
(53) Chú giải giải thích trừ chư thiên trong thế giới này là những vị đệ tử chứng quả A-la-hán.
(54) Trong Udāna, các chương cũng đều lấy tiêu đề là Khajjanīya nghĩa là bị ăn, được ăn. Trong chương này, sắc được xem là người ăn và trong S. III. 109; KS. III. 93 (kinh 85 ở sau), thân được xem là kẻ giết.
(55) SA. II. 293: Sañjānati, vijānāti, pajānāti, ba tầng bậc của thức sai khác nhau: Ý thức biết rõ, phân tích, phân biệt và quyết định.
(56) Khajjāmi. SA. II. 295: Đây không có nghĩa thân làm ta đau đớn, như con lãi, con giòi làm ta đau, mà ví như một người mặc y phục bẩn, cảm thấy khó chịu. Sự khó chịu ấy cũng có thể được nói là "y phục ăn thịt ta vậy". Trong S. III. 109; KS. III. 93 (kinh 85 ở sau), có đoạn xem thân như kể giết người.
(57) Piṇḍolyaṃ, Xem Pss. Breth. 110, 415. Chú giải viết là một vị đi khất thực.
(58) SA. II. 301: Do họ làm ồn giảng đường, như được đề cập trong Ud. 25, đức Thế Tôn nói rằng các vị tân Tỳ-kheo ồn ào như những người đánh cá đang cãi cọ và bảo Tôn giả A-nan đến nhắc nhở họ.
(59) Antaṃ: cuối cùng, mạt hạng.
(60) Xem S. III. 67; KS. III. 59 (kinh 59 ở trước).
(61) Bản Tích Lan và PTS viết Pārileyya.
(62) Chú giải đề cập vắn tắt câu chuyện này. DhA. I. 57-63 viết đầy đủ hơn. Xem M. I. 320; III. 152. Các đệ tử quá ồn ào nên bậc Đạo sư đi vào rừng độc cư và được voi Pārileyya chăm sóc. Sau đó, các Tỳ-kheo đến năn nỉ Tôn giả Ānanda, mong Tôn giả vào rừng thỉnh đức Thế Tôn trở về tinh xá.
(63) Xem S. III. 56; KS. III. 48 (kinh 55 ở trước).
(64) M. 109, Mahāpuṇṇññama Sutta (Đại kinh Mãn nguyệt), M. III. 15.
(65) Chỉ cho Visākhā.
(66) Xem S. II. 253.
(67) Xem M III. 19.
*****
(99) Nine abodes of beings (sattāvāsa) are enumerated at AN IV 401 (= DN III 263). The “pinnacle of existence” (bhavagga) is presumably the sphere of neither-perceptionnor-nonperception, the highest realm of sentient existence. The term is used in this sense at Vibh 426,8 and regularly in the commentaries.
(100) We should read with Be and Se: anejaṃ te anuppattā. Spk: This is arahantship, the abandoning of craving, which is known as “the stirring” (ejā). See 35:90, 91.
(101) Sattasaddhammagocarā. The seven good qualities: faith, moral shame, fear of wrongdoing, learning, energy, mindfulness, and wisdom; see MN I 356,1–21; DN III 252,10–12.
(102) The seven gems (sattaratana) are the seven factors of enlightenment (satta bojjhaṅgā); see 46:42. The threefold training (tisikkhā) is the training in the higher virtue, the higher mind, and the higher wisdom; see AN I 235–36.
(103) The ten factors (dasaṅga): the eight perfected factors of the Noble Eightfold Path, augmented by right knowledge and right liberation. They are known more specifically as the ten factors of the one beyond training (asekha); see MN I 446,29–447,6, II 29,2–12, etc. On nāga, see I, n. 84.
(104) Vidhāsu na vikampati. Spk: This refers to the three modes of conceit (superior, equal, inferior).
(105) Spk elaborates point-by-point on the comparison between the lion’s emerging from his lair and roaring, and the Buddha’s arising in the world and teaching the Dhamma. The lion’s sounding his roar is like the Buddha’s “setting in motion” the Wheel of the Dhamma in the Deer Park, and the terror of the smaller animals like the “arising of the terror of knowledge” (ñāṇasantāsassa uppatti) in the long-lived deities when they hear the Buddha expound the Four Noble Truths.
(106) Also at 12:21, etc.; see II, n. 58. Spk refers to 22:56 for an explanation of the origin and passing away of the five aggregates.
(107) Spk: “For the most part” (yebhuyyena) is said to make an exception of those devas who are noble disciples. For no fear at all arises in the arahants, though they experience “urgency of knowledge” (ñāṇasaṃvega) because they have attained what should be attained through careful striving by one stirred by a sense of urgency. The other devas, as they attend to impermanence, experience both fear as mental fright (cittutrāsabhaya) and, at the time of strong insight, the fear of knowledge (ñāṇabhaya: probably the advanced stage of insight called bhayat’ upaṭṭhānañāṇa, “knowledge of appearance as fearful”; see n. 79). Included within identity (sakkāyapariyāpannā): included in the five aggregates. Thus, when the Buddha teaches them the Dhamma stamped with the three characteristics, exposing the faults in the round of existence, the fear of knowledge enters them.
(108) Spk says that this does not refer to recollection by direct knowledge (i.e., by retrocognition of the past) but to the recollection of one’s past abodes by way of insight. Spk seems to understand the purport of the Buddha’s statement to be that they deliberately recollect the past in terms of the aggregates. I take the point differently, i.e., that though these ascetics imagine they are recalling the past experience of a permanent self, they are only recollecting past configurations of the five aggregates. This interpretation seems to be confirmed by the next paragraph, which reduces first-person memories (evaṃrūpo ahosiṃ) to experiences framed solely in terms of the aggregates (rūpaṃ yeva). It can also draw support from the parallel paragraph opening 22:47. Spk entitles this passage “the emptiness section” (suññatāpabba). A parallel commentary on the passage, slightly more elaborate, is at Vibh-a 3–6.
(109) Spk: Even though emptiness has been discussed, the discussion is not yet definitive because the characteristic of emptiness (suññatālakkhaṇa) has not been discussed. The present passage is introduced to show the characteristic of emptiness. Spk-pṭ: Since form, etc., are neither a self nor the belongings of a self, but are insubstantial and ownerless, they are empty of that (self). Their nature is emptiness, their characteristic is “being deformed,” etc.
(110) Ruppatī ti kho bhikkhave tasmā rūpan ti vuccati. I have tried, though clumsily, to capture the subtle word play of the Pāli, which capitalizes on the apparent correspondence between the verb ruppati and the noun rūpa. Etymologically, the two are not related. Ruppati is a passive verb from the root rup (= Skt lup), “to break, injure, spoil.” MW lists rupyate (s.v. rup), “to suffer violent or racking pain.” See too PED, s.v. ruppati. Spk glosses: Ruppatī ti kuppati ghaṭṭīyati pīḷīyati, bhijjatī ti attho; “It is deformed: it is disturbed, stricken, oppressed, meaning ‘it is broken.’”
At KS 2:73, n. 1, Woodward has misunderstood the point of the commentary. It is not the case that Buddhaghosa misconstrues “these various contacts not as referring to this life, but as ‘informing’ creatures in other spheres.” Rather, he merely cites the cold hells, hot hells, etc., as the realms where the different types of “deformation” are most evident (pākaṭa). Spk adds that being “deformed” is the specific characteristic (paccattalakkhaṇa) of form, which distinguishes it from feeling and the other aggregates; but the general characteristics (sāmaññalakkhaṇa) are what they have in common, namely, impermanence, suffering, and nonself.
(111) Spk: It is feeling itself that feels, not another—a being or a person.
(112) Saṅkhataṃ abhisaṅkharontī ti bhikkhave tasmā saṅkhārā ti vuccanti. Unfortunately English is a poor medium for capturing the interconnections of this sentence in the Pāli, with the object (saṅkhataṃ), the verb (abhisaṅkharonti), and the subject (saṅkhārā) all derived from the same stem. See my discussion of saṅkhārā in the General Introduction, pp. 44–47. To replicate the Pāli we might have rendered it, “They construct the constructed, therefore they are called volitional constructions,” though this would bear certain connotations quite alien to the original. It is also an unfortunate coincidence that “volitional formations,” my rendering for saṅkhārā, is related to “form,” my rendering for rūpa. In Pāi there is no etymological tie between rūpa and saṅkhārā. To capture the several nuances of the verb abhisaṅkharoti we might have taken the liberty of rendering it, in this passage, by two verbs: “to generate,” which conveys the idea that the volitional formations actually produce the other aggregates (see the following note); and “to form,” which makes apparent the correspondence with the noun “formations.”
This passage shows the active role of cetanā, volition, in constructing experienced reality. Not only does volition influence the objective content of the experience, but it also shapes the psychophysical organism within which it has arisen and, via its role as kamma, shapes the future configurations of the five aggregates to be produced by kamma. In this connection see 35:146, on the six sense bases as “old kamma.”
(113) All three printed eds. of SN read, rūpaṃ rūpattāya saṅkhata ṃ abhisaṅkharonti, and so for the other aggregates, except viññāṇa, where Ee reads, viññāṇatthāya; however, since Ee has no note on vv.ll., this is almost certainly an editorial inconsistency rather than a meaningful variant. Spk (Se and Ee) reads rūpatthāya in its lemma, implying that the termination -atthāya should apply to every aggregate, and apparently old Sinhalese mss of SN had this reading. Spk (Be), however, has rūpattāya. The explanation in Spk is equally intelligible on either reading of SN.
I follow Be here: “As one is said to cook conjee as conjee, to bake a cake as a cake, so it [Spk-pṭ: the collection of states headed by volition] constructs, builds up, amasses (abhisaṅkharoti āyūhati sampiṇḍati) form itself—called ‘the conditioned’ because it is made by a combination of conditions— so that it becomes ‘conditioned form’ in accordance with its nature, for its formness (tathattāya rūpabhāvāya); the meaning is that it produces it (nipphādetī ti attho). This is the sense in brief: It constructs, produces the formarising along with itself and the associated feeling, etc. Here, too, the Blessed One shows just the specific characteristic of volitional formations, whose characteristic is volition. [Spk-pṭ: This is said because volition is the chief of the states belonging to the aggregate of volitional formations.]”
(114) The eight flavours are: ambila, tittaka, kaṭuka, madhuka, khārika, akhārika, loṇaka, aloṇaka; see too 47:8. The explanation of viññāṇa here is very similar to that of saññā, the difference being only in the type of sense object they cognize. Spk explains that the difference in object highlights a difference in their cognitive functions: “Perception is analysed by way of the eye door because it is evident in grasping the appearance and shape of the object; consciousness is analysed by way of the tongue door because it can grasp particular distinctions in an object even when there is no appearance and shape.” Spk continues with an explanation (also found at Vism 437; Ppn 14:3–5) according to which saññā, viññāṇa, and paññā are cognitive functions of increasing depth, discriminative acumen, and power of comprehension; this, however, is difficult to reconcile with the account of these factors found in the Nikāyas. Usually in the suttas viññāṇa is presented simply as the basic awareness of an object through one of the sense bases, i.e., as bare “consciousness of” rather than as a discriminative capacity. A parallel treatment of viññāṇa at MN I 292,26–29 defines it through its ability to cognize the three types of feelings (pleasant, painful, neutral); this just shifts the problem to that of distinguishing between viññāṇa and vedanā. Hamilton discusses the problem posed by these passages (Identity and Experience, pp. 53–55, 92–93). She offers the helpful suggestion that although viññāṇa is here defined in a way that encroaches upon the domain of saññā, we should understand that saññā does the actual discrimination (of objects at all five senses) while viññāṇa “is the awareness by which we experience every stage of the cognitive process, including the process of discriminating” (p. 92). From the commentarial standpoint, saññā is discussed more fully at As 110–11 and viññāṇa (under the name citta) at As 63–64.
(115) Spk: The first two sections—the emptiness section and the section on the characteristic of emptiness—have discussed the characteristic of nonself. Now he will discuss the characteristic of suffering. Therein, form does not devour one as a dog does a piece of meat, by tearing one apart, but rather in the way a soiled garment might cause discomfort, as when one says, “This shirt is devouring me.” The lines following the reflection incorporate the conclusion of 22:9–11.
(116) Spk: This passage is stated to show the characteristic of impermanence, and to do so by bringing the three characteristics together.
(117) I render this passage with the aid of Spk, which glosses the last two pairs of terms thus: Visineti na ussinetī ti vikirati na sampiṇḍeti; vidhūpeti na sandhūpetī ti nibbāpeti na jālāpeti (some texts read viseneti, usseneti); cp. AN II 214–16. The present passage describes the sekha, who is still in the process of dismantling the round.
(118) Spk: This shows the arahant, who abides having dismantled the round.
(119) Pādas cd should be read: yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyati. See AN V 324–26 and MN I 140,3–6. Spk states that at the end of this discourse five hundred bhikkhus were established in arahantship.
(120) Spk: After spending the rains residence at Sāvatthī, the Buddha had set out for Kapilavatthu together with a large company of bhikkhus. When they arrived, the Sakyans came to see him, bringing many gifts for the Saṅgha. A noisy quarrel broke out among the bhikkhus over the distribution of the gifts, and it was for this reason that the Teacher dismissed them. He wanted to teach them, “It isn’t for the sake of such things as robes, etc., that you have gone forth into homelessness, but for the sake of arahantship.”
(121) A similar passage is at MN I 457–59, but there the Sakyans first request the Buddha to pardon the bhikkhus, followed by Brahmā Sahampati, who makes the same appeal. In the MN version the sequence of the two similes is inverted.
(122) I follow Se here, which reads: Tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi yathā te bhikkhū ekadvīhikāya sārajjamānarūpā yena bhagavā ten’ upasaṅkameyyuṃ. Be and Ee read yenāhaṃ in place of yena bhagavā; it seems the whole phrase is missing in SS. Spk glosses: Ekadvıhikāyā ti ek’ eko c’ eva dve dve ca hutvā. Sārajjamānarūpā ti ottappamānasabhāvā bhāyamānā.
Spk: Why did the Buddha perform such a feat? From a desire for theirwelfare. For if they had come to himin groups they would not have shown reverence towards the Buddha nor would they have been able to receive a Dhamma teaching. But when they come timidly, ashamed, alone and in pairs, they show reverence and can receive a teaching.
(123) Abhisāpa, glossed akkosa by Spk, which explains: “For when people get angry they abuse their antagonist by saying, ‘You should put on a monk’s robe, get yourself a begging bowl, and roam about seeking alms!’” Kapāla, rendered here “begging bowl,” is not the usual word for a monk’s almsbowl (= patta), but refers to the kind of bowl used by non-Buddhist ascetics (sometimes made from a skull); the use of the word seems pejorative. This paragraph and the next are also at It 89–90. Some of the terms describing the deviant monk just below are commented on in I, n. 176.
(124) Spk says this passage is introduced to show that this person has become like a brand from a funeral pyre because of his evil thoughts. The “signless concentration” (animittasamādhi) is insight concentration (vipassanā-samādhi), called “signless” because it removes the signs of permanence, etc. For more on the signless concentration, see IV, nn. 280, 312, 368.
(125) Spk: The view of existence (bhavadiṭṭhi) is eternalism (sassatadiṭṭhi); the view of extermination (vibhavadiṭṭhi) is annihilationism (ucchedadiṭṭhi). This passage is introduced to show that the signless concentration removes not only the three wrong thoughts but also eternalism and annihilationism.
(126) Here the Buddha connects clinging, which arises on the basis of the mere five aggregates mistakenly held to as a self, with the last portion of the formula on dependent origination, thus showing present clinging to be the sustaining cause for the continuation of the round of existence. For a parallel, see MN I 511,30–512,2.
(127) Spk: At the end of the discourse five hundred bhikkhus attained arahantship together with the analytical knowledges (paṭisambhidā).
(128) Spk assigns this sutta to the time of the famous quarrel at Kosambī. After he had failed in three attempts to reconcile the factious parties, the Buddha decided to set out alone. For a full account, see Vin I 337–57 and Ñāṇamoli, Life of the Buddha, pp. 109–19.
(129) Spk: The residents of Pārileyyaka built a leaf hall for the Blessed One in a protected grove near their town. An auspicious (bhadda) sal tree grew there. While living in dependence on the town, the Blessed One dwelt at the foot of the tree near the leaf hut in the grove. Spk relates here the story of the bull elephant who came to wait upon the Buddha; see Ud 41–42 and Vin I 352–53.
(130) Spk: These were not the factious bhikkhus, but five hundred other monks who had come from various quarters after the rains.
(131) See 22:55 and n. 78 above. Spk explains this as referring to “the fruit of arahantship immediately following the path” (maggānantaraṃ arahattaphalaṃ). However, as in the commentarial system the fruit inevitably occurs in immediate succession to the path, I think the monk is really asking how to attain arahantship swiftly and directly, without being detained at any lower stage of awakening.
(132) Vicayaso. Spk glosses with vicayena and explains: “Having delimited with knowledge that is capable of discriminating the real nature of the various phenomena.” What follows are the thirty-seven aids to enlightenment (bodhipakkhiyā dhammā); see pp. 1485–87.
(133) Spk glosses “that regarding” (sā sasamanupassanā) as a “viewformation” (diṭṭhi-saṅkhāra). I understand saṅkhāra here as meaning what is conditioned rather than the active power of generation, i.e., as the saṅkhata-saṅkhāra of the commentaries rather than as abhisaṅkharaṇa-saṅkhāra, the act of volitional formation. The point, it seems, is that by calling the act of regarding a “formation,” the Buddha underlines its conditioned origination. This in turn highlights its impermanence, recognition of which knocks away the adherence to the very notion “I am,” thus culminating in arahantship. On “ignorance-contact” (avijjāsamphassa), see n. 63.
(134) This view, which posits the identity of the self and the world (so attā so loko), seems to be derived from the Upaniṣads. Strangely, Spk passes over this view in silence, and Ps (commenting on MN I 135,37) offers only an unilluminating word gloss. For a discussion, see Wijesekera, “An Aspect of Upaniṣadic Ātman and Buddhist ‘Anattā,’” Buddhist and Vedic Studies, pp. 261–63.
(135) Here I read with Se and Ee: no c’ assaṃ no ca me siyā, na bhavissāmi na me bhavissati. Be reads the third negated verb as nābhavissaṃ. Spk: “If I were not, neither would there be my belongings; if I will not be in the future, neither will there be my belongings.” For a fuller discussion, see n. 75.
(136) Spk: Even though doubt (vicikicchā) does not exist in the cittas associated with craving, the doubt-formation arises fromit because craving has not been abandoned. For doubt arises in one who has not abandoned craving.
(137) Spk: In this sutta, in twenty-three cases, insight culminating in arahantship has been explained.
(138) This entire sutta is at MN No. 109.
(139) Ime … pañcupādānakkhandhā chandamūlakā. Spk: Taṇhā-chandamūlakā. On how the five aggregates originate from craving, see 22:5 and n. 30.
(140) This exchange is also at MN I 299,33–300,3; see too 22:121 below.
Spk: “Clinging is neither the same as the five aggregates subject to clinging” because the aggregates are not reducible simply to desire and lust; “nor is the clinging something apart from the five aggregates subject to clinging” because there is no clinging apart from the aggregates either as conascent factors or as object. For when a citta associated with craving occurs, the form produced by that citta belongs to the form aggregate, and the remaining mental states except craving belong to the other four aggregates: thus there is no clinging apart from the aggregates as conascent factors. (Craving is excepted because craving is what clings to the aggregates, and a mental factor cannot cling to itself.) Then, too, there is no clinging apart from the aggregates as object, because when clinging arises it takes as object one of the aggregates such as form.
(141) Rūpakkhandhassa paññāpanāya. This might have been rendered “for the description of the form aggregate.” Paññāpana is literally “making known,” and something is “made known” either by becoming manifest or by being described.
(142) I prefer the reading of the parallel at MN III 19,12–13, anattakatā ni kammāni kam attānaṃ phusissanti. In the SN text, Be and Se read katham attānaṃ, and Ee katam attānaṃ, which perhaps should be amended to kam attānaṃ. Spk is silent, but MA explains that this monk had slipped into an eternalist view.
(143) Paṭipucchā-vinītā kho me tumhe bhikkhave tatra tatra tesu tesu dhammesu. The readings in Ee and MN (Ee) should be amended accordingly. Neither MA nor Spk offers any explanation, but it is clear enough that the “training through interrogation” is the catechistic method to be applied in the following paragraph.
(144) MN No. 109 concludes by stating that while this discourse was being spoken the minds of sixty bhikkhus were liberated from the taints. Spk states that at the conclusion of each sutta in this vagga five hundred bhikkhus attained arahantship! The verse that follows is in Be and Ee, but not in Se or MN. Pāda c should be read with Be: sakkāyena duve vuttā.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
