01. Nakulapituvaggo – Phẩm Nakulapitā – Nakulapitā

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn sống giữa dân chúng Bhaggā, tại núi Cá Sấu, (3) rừng Bhesakaḷā, (4) vườn Nai.

1) Thus, have I heard.

On one occasion the Blessed One was dwelling among the Bhaggas at Suṃsumāragira in the Bhesakaḷā Grove, the Deer Park.

ekamantaṃ nisinno kho nakulapitā gahapati bhagavantaṃ etadavoca --

♦ “ahamasmi, bhante, jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto āturakāyo abhikkhaṇātaṅko. aniccadassāvī kho panāhaṃ, bhante, bhagavato manobhāvanīyānañca bhikkhūnaṃ. ovadatu maṃ, bhante, bhagavā; anusāsatu maṃ, bhante, bhagavā; yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā”ti.

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Nakulapitā bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi lớn, trưởng lão, cao niên, (5) đã đạt đến tuổi thọ, thân bịnh hoạn, luôn luôn ốm đau. Bạch Thế Tôn, con không được thường thấy Thế Tôn và các vị Tỷ-kheo đáng kính. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy giáo giới cho con! Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy giảng dạy cho con! Nhờ vậy, con được hạnh phúc, an lạc lâu dài.

3) and said to him: (1)

— “I am old, venerable sir, aged, burdened with years, advanced in life, come to the last stage, afflicted in body, often ill. I rarely get to see the Blessed One and the bhikkhus worthy of esteem. (2) Let the Blessed One exhort me, venerable sir, let him instruct me, since that would lead to my welfare and happiness for a long time.”

6) Tôn giả Sāriputta nói với gia chủ Nakulapitā đang ngồi một bên:

-- Này Gia chủ, tịch tịnh là các căn của Gia chủ; thanh tịnh và trong sáng là sắc diện của Gia chủ. Có phải hôm nay Gia chủ đối diện với Thế Tôn, được nghe pháp thoại?

6) and the Venerable Sāriputta then said to him:

— “Householder, your faculties are serene, your facial complexion is pure and bright. Did you get to hear a Dhamma talk today in the presence of the Blessed One?”

7) — “Here, venerable sir, I approached the Blessed One….

(The householder Nakulapitā repeats his entire conversation with the Buddha.)

Ðược nghe nói vậy, thưa Tôn giả, Thế Tôn nói với con:

"-- Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thật sự là vậy, này Gia chủ. Thân của Gia chủ, này Gia chủ, là bịnh hoạn, ốm yếu, bị nhiễm ô che đậy. Ai mang cái thân này, này Gia chủ, lại tự cho là không bịnh, dầu chỉ trong một giây phút; người ấy phải là người ngu! Do vậy, này Gia chủ, Gia chủ cần phải học tập như sau: 'Dầu thân tôi có bịnh, tâm sẽ không bị bịnh!"

10) -- Vậy này Gia chủ, hãy lắng nghe và khéo suy nghiệm, ta sẽ nói.

-- Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Nakulapitā vâng đáp Tôn giả Sāriputta.

10) “Then listen and attend closely, householder, I will speak.”

— “Yes, venerable sir,” the householder Nakulapitā replied.

āyasmā sāriputto etadavoca --

♦ “kathañca, gahapati, āturakāyo ceva hoti, āturacitto ca?

11) Tôn giả Sāriputta nói như sau:

-- Thế nào, này Gia chủ, là thân bịnh và tâm bịnh?

11) The Venerable Sāriputta said this:

— “How, householder, is one afflicted in body and afflicted in mind?

♦ “saññaṃ attato samanupassati, saññāvantaṃ vā attānaṃ; attani vā saññaṃ, saññāya vā attānaṃ. ‘ahaṃ saññā, mama saññā’ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. tassa ‘ahaṃ saññā, mama saññā’ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino, sā saññā vipariṇamati aññathā hoti.

tassa saññāvipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

14) Vị ấy quán tưởng như là tự ngã, hay tự ngã như là có tưởng, hay tưởng ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong tưởng. Vị ấy bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta".

Do bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khác; nên do tưởng biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

14) “He regards perception as self, or self as possessing perception, or perception as in self, or self as in perception. He lives obsessed by the notions: ‘I am perception, perception is mine.’

As he lives obsessed by these notions, that perception of his changes and alters. With the change and alteration of perception, there arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

♦ “saṅkhāre attato samanupassati, saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ; attani vā saṅkhāre, saṅkhāresu vā attānaṃ. ‘ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārā’ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. tassa ‘ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārā’ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino, te saṅkhārā vipariṇamanti aññathā honti.

tassa saṅkhāravipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

15) Vị ấy quán các hành như là tự ngã hay tự ngã như là có các hành, hay các hành ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong các hành. Vị ấy bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta".

Do bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta" khi các hành biến hoại, đổi khác; do các hành biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

15) “He regards volitional formations as self, or self as possessing volitional formations, or volitional formations as in self, or self as in volitional formations. He lives obsessed by the notions: ‘I am volitional formations; volitional formations are mine.’

As he lives obsessed by these notions, those volitional formations of his change and alter. [4] With the change and alteration of volitional formations, there arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

♦ “viññāṇaṃ attato samanupassati, viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; attani vā viññāṇaṃ, viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. ‘ahaṃ viññāṇaṃ, mama viññāṇan’ti pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti. tassa ‘ahaṃ viññāṇaṃ, mama viññāṇan’ti pariyuṭṭhaṭṭhāyino, taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati aññathā hoti. tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

16) Vị ấy quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức. Vị ấy bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta"

khi thức biến hoại, đổi khác; nên do thức biến hoại, đổi khác, vị ấy khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

16) “He regards consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. He lives obsessed by the notions: ‘I am consciousness, consciousness is mine.’

As he lives obsessed by these notions, that consciousness of his changes and alters. With the change and alteration of consciousness, there arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

evaṃ kho, gahapati, āturakāyo ceva hoti āturacitto ca.

♦ “kathañca, gahapati, āturakāyo hi kho hoti no ca āturacitto?

17) Như vậy, này Gia chủ, là thân có bịnh và tâm có bịnh.

18) Thế nào, này Gia chủ, là thân có bịnh nhưng tâm không có bịnh?

17) “It is in such a way, householder, that one is afflicted in body and afflicted in mind. (6)

18) “And how, householder, is one afflicted in body but not afflicted in mind?

‘ahaṃ rūpaṃ, mama rūpan’ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti.

tassa ‘ahaṃ rūpaṃ, mama rūpan’ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, taṃ rūpaṃ vipariṇamati aññathā hoti. tassa rūpavipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

Vị ấy không bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta".

Do vị ấy không bị ám ảnh: "Sắc là ta, sắc là của ta" khi sắc biến hoại, đổi khác; nên không do sắc biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

He does not live obsessed by the notions: ‘I am form, form is mine.’

As he lives un-obsessed by these notions, that form of his changes and alters. With the change and alteration of form, there do not arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

♦ “na vedanaṃ attato samanupassati, na vedanāvantaṃ vā attānaṃ; na attani vā vedanaṃ, na vedanāya vā attānaṃ.

‘ahaṃ vedanā, mama vedanā’ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti.

tassa ‘ahaṃ vedanā, mama vedanā’ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, sā vedanā vipariṇamati aññathā hoti. tassa vedanāvipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

20) Không quán thọ như là tự ngã, hay tự ngã như là có thọ, hay thọ ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thọ.

Vị ấy không bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta".

Do vị ấy không bị ám ảnh: "Thọ là ta, thọ là của ta" khi thọ biến hoại, đổi khác; nên không do thọ biến hoại, đổi khác, mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

20) “He does not regard feeling as self, or self as possessing feeling, or feeling as in self, or self as in feeling.

He does not live obsessed by the notions: ‘I am feeling, feeling is mine.’

As he lives un-obsessed by these notions, that feeling of his changes and alters. With the change and alteration of feeling, there do not arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

♦ “na saññaṃ attato samanupassati, na saññāvantaṃ vā attānaṃ; na attani vā saññaṃ, na saññāya vā attānaṃ.

‘ahaṃ saññā, mama saññā’ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti.

tassa ‘ahaṃ saññā, mama saññā’ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, sā saññā vipariṇamati aññathā hoti. tassa saññāvipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

21) Không quán tưởng như là tự ngã, hay tự ngã như là có tưởng, hay tưởng ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong tưởng.

Vị ấy không bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta".

Do vị ấy không bị ám ảnh: "Tưởng là ta, tưởng là của ta" khi tưởng biến hoại, đổi khác; nên không do tưởng biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

21) “He does not regard perception as self, or self as possessing perception, or perception as in self, or self as in perception.

He does not live obsessed by the notions: ‘I am perception, perception is mine.’

As he lives un-obsessed by these notions, that perception of his changes and alters. With the change and alteration of perception, there do not arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair. [5]

♦ na saṅkhāre attato samanupassati, na saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ; na attani vā saṅkhāre, na saṅkhāresu vā attānaṃ.

‘ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārā’ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti.

tassa ‘ahaṃ saṅkhārā, mama saṅkhārā’ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, te saṅkhārā vipariṇamanti aññathā honti. tassa saṅkhāravipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

22) Không quán các hành như là tự ngã, hay tự ngã như là có hành, hay các hành ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong các hành.

Vị ấy không bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta".

Do vị ấy không bị ám ảnh: "Các hành là ta, các hành là của ta" khi các hành biến hoại, đổi khác; nên không do các hành biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

22) “He does not regard volitional formations as self, or self as possessing volitional formations, or volitional formations as in self, or self as in volitional formations.

He does not live obsessed by the notions: ‘I am volitional formations; volitional formations are mine.’

As he lives un-obsessed by these notions, those volitional formations of his change and alter. With the change and alteration of volitional formations, there do not arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

♦ “na viññāṇaṃ attato samanupassati, na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ; na attani vā viññāṇaṃ, na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. ‘ahaṃ viññāṇaṃ, mama viññāṇan’ti na pariyuṭṭhaṭṭhāyī hoti.

tassa ‘ahaṃ viññāṇaṃ, mama viññāṇan’ti apariyuṭṭhaṭṭhāyino, taṃ viññāṇaṃ vipariṇamati aññathā hoti.

tassa viññāṇavipariṇāmaññathābhāvā nuppajjanti sokaparidevadukkha-domanassupāyāsā.

23) Không quán thức như là tự ngã, hay tự ngã như là có thức, hay thức ở trong tự ngã, hay tự ngã ở trong thức.

Vị ấy không bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta".

Do vị ấy không bị ám ảnh: "Thức là ta, thức là của ta" khi thức biến hoại, đổi khác; nên không do thức biến hoại, đổi khác mà khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não!

23) “He does not regard consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness.

He does not live obsessed by the notions: ‘I am consciousness, consciousness is mine.’

As he lives un-obsessed by these notions, that consciousness of his changes and alters. With the change and alteration of consciousness, there do not arise in him sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại một thị trấn của dân chúng Sakka tên là Devadaha.

1) Thus, have I heard.

On one occasion the Blessed One was dwelling among the Sakyans where there was a town of the Sakyans named Devadaha.

ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ —

“icchāma mayaṃ, bhante, pacchābhūmaṃ janapadaṃ gantuṃ, pacchābhūme janapade nivāsaṃ kappetun”ti.

♦ “apalokito pana vo, bhikkhave, sāriputto”ti?

“na kho no, bhante, apalokito āyasmā sāriputto”ti.

“apaloketha, bhikkhave, sāriputtaṃ. sāriputto, bhikkhave, paṇḍito, bhikkhūnaṃ anuggāhako sabrahmacārīnan”ti.

“evaṃ bhante”ti

kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

3) Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

-- Chúng con muốn xin Thế Tôn cho phép chúng con đi đến quốc độ phương Tây. Chúng con muốn trú ở quốc độ phương Tây.

-- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo đã xin phép Sāriputta chưa?

-- Bạch Thế Tôn, chúng con chưa xin phép Tôn giả Sāriputta.

-- Này các Tỷ-kheo, vậy hãy xin phép Sāriputta. Sāriputta, này các Tỷ-kheo, là bậc Hiền trí, là người đỡ đầu (anuggāhako) các vị Tỷ-kheo đồng Phạm hạnh.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) and said to him:

— “Venerable sir, we wish to go to the western province in order to take up residence there.” (9)

— “Have you taken leave of Sāriputta, bhikkhus?”

— “No, venerable sir.”

— “Then take leave of Sāriputta, bhikkhus. Sāriputta is wise, he is one who helps his brothers in the holy life.” (10) [6]

— “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied.

6) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Sāriputta:

-- Chúng tôi muốn, thưa Hiền giả Sāriputta, đi đến quốc độ phương Tây. Chúng tôi muốn trú ở quốc độ phương Tây. Bậc Ðạo Sư đã cho phép chúng tôi.

6) and said to him:

— “Friend Sāriputta, we wish to go to the western province in order to take up residence there. We have taken leave of the Teacher.”

♦ “santi hāvuso, nānāverajjagataṃ bhikkhuṃ pañhaṃ pucchitāro — khattiyapaṇḍitāpi brāhmaṇapaṇḍitāpi gahapatipaṇḍitāpi samaṇapaṇḍitāpi. paṇḍitā hāvuso, manussā vīmaṃsakā — ‘kiṃvādī panāyasmantānaṃ {kiṃvādāyasmantānaṃ (pī. ka.)} satthā kimakkhāyīti, kacci vo āyasmantānaṃ dhammā sussutā suggahitā sumanasikatā sūpadhāritā suppaṭividdhā paññāya, yathā byākaramānā āyasmanto vuttavādino ceva bhagavato assatha, na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkheyyātha, dhammassa cānudhammaṃ byākareyyātha, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo {vādānupāto (aṭṭhakathāyaṃ pāṭhantaraṃ)} gārayhaṃ ṭhānaṃ āgaccheyyā’”ti?

7) -- Này các Hiền giả, có những người đặt câu hỏi (10) với vị Tỷ-kheo thường đi các quốc độ khác nhau: Các Sát-đế-lị hiền trí, (11) các Bà-la-môn hiền trí, (12) các Gia chủ hiền trí, (13) các Sa-môn hiền trí. (14) Này chư Hiền giả, các bậc hiền trí với óc ưa quán sát, sẽ hỏi: "Bậc Ðạo Sư của Tôn giả nói gì, tuyên bố gì?Pháp có được chư Tôn giả khéo nghe, khéo nắm giữ, khéo tác ý, khéo thọ trì, khéo thâm nhập với trí tuệ không?" Ðể khi trả lời, các Tôn giả có thể lập lại các ý kiến của Thế Tôn, không có xuyên tạc Thế Tôn với điều không thật, có thể trả lời tùy pháp, đúng với Chánh pháp, và không để một vị đồng phạm hạnh nào, nói lời đúng pháp, (15) có thể có lý do để quở trách. (16)

7) — “Friends, there are wise khattiyas, wise brahmins, wise householders, and wise ascetics who question a bhikkhu when he has gone abroad (12) —for wise people, friends, are inquisitive: ‘What does your teacher say, what does he teach?’ I hope that you venerable ones have learned the teachings well, grasped them well, attended to them well, reflected on them well, and penetrated them well with wisdom, so that when you answer you will state what has been said by the Blessed One and will not misrepresent him with what is contrary to fact; so that you will explain in accordance with the Dhamma, and no reasonable consequence of your assertion would give ground for criticism.” (13)

♦ “dūratopi kho mayaṃ, āvuso, āgaccheyyāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṃ. sādhu vatāyasmantaṃyeva sāriputtaṃ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho”ti.

8) -- Chúng tôi có thể đi đến thật xa, thưa Tôn giả, để nghe tận mặt Tôn giả Sāriputta nói về ý nghĩa của lời nói này! Lành thay, nếu được Tôn giả Sāriputta giải thích ý nghĩa của lời nói này!

8) — “We would come from far away, friend, to learn the meaning of this statement from the Venerable Sāriputta. It would be good indeed if the Venerable Sāriputta would clear up the meaning of this statement.”

9) -- Vậy này các Hiền giả, hãy lắng nghe và khéo tác ý, tôi sẽ nói.

-- Thưa vâng, Tôn giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói như sau:

9) “Then listen and attend closely, friends, I will speak.”

— “Yes, friend,” those bhikkhus replied. The Venerable Sāriputta said this: [7]

12) “When you have answered thus, friends, there may be wise khattiyas … wise ascetics who will question you further—for wise people, friends, are inquisitive: ‘Having seen what danger does your teacher teach the removal of desire and lust for form, the removal of desire and lust for feeling … perception … volitional formations … consciousness?’ Being asked thus, friends, you should answer thus: ‘If, friends, one is not devoid of lust, desire, affection, thirst, passion, and craving in regard to form, (14) then with the change and alteration of form there arise in one sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.

If, friends, one is not devoid of lust, desire, affection, thirst, passion, and craving in regard to feeling … perception … volitional formations … consciousness, then with the change and alteration of consciousness there arise in one sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair. Having seen this danger, our teacher teaches the removal of desire and lust for form, the removal of desire and lust for feeling … perception … volitional formations … consciousness.’ [8]

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahā Kaccāna (Ma-ha Ca-chiên-diên) sống giữa các dân chúng Avantī, tại Kulaghara bên bờ một vực núi.

1) Thus, have I heard.

On one occasion the Venerable Mahākaccāna was dwelling among the people of Avantī on Mount Papāta at Kuraraghara. (16)

3) Ngồi xuống một bên, gia chủ Hāliddikāni nói với Tôn Giả Mahā Kaccāna :

- Thưa Tôn Giả , Thế Tôn đã nói trong phẩm thứ tám, trong tập: "Các câu hỏi của Māgaṇḍiya" (17) như sau:

3) and said to him:

— “Venerable sir, this was said by the Blessed One in ‘The Questions of Māgaṇḍiya’ of the Aṭṭhakavagga: (17)

♦ “okaṃ pahāya aniketasārī,

♦ gāme akubbaṃ {akrubbaṃ (ka.)} muni santhavāni {sandhavāni (ka.)}.

♦ kāmehi ritto apurakkharāno {apurekkharāno (sī. suttanipātepi) moggallāne 5-135 suttampi oloketabbaṃ},

♦ kathaṃ na viggayha janena kayirā”ti.

‘Having left home to roam without abode,

In the village, the sage is intimate with none;

Rid of sensual pleasures, without expectations,

He would not engage people in dispute.’

10) Ðối với thọ giới, này Gia chủ...

11) Ðối với tưởng giới, này Gia chủ...

12) Ðối với hành giới, này Gia chủ...

10) The desire, lust, delight, and craving, the engagement and clinging, the mental standpoints, adherences, and underlying tendencies regarding the feeling element …

11) the perception element …

12) the volitional formations element …

18) “And how, householder, is one intimate in the village?

Here, householder, someone lives in association with laypeople: he rejoices with them and sorrows with them, he is happy when they are happy and sad when they are sad, and he involves himself in their affairs and duties. (24) It is in such a way that one is intimate in the village.

23) “And how, householder, is one without expectations? Here, householder, someone does not think: ‘May I have such form in the future! … [12] May I have such consciousness in the future!’ It is in such a way that one is without expectations.

25) “And how, householder, does one not engage people in dispute? Here, householder, someone does not engage in such talk as this: ‘You don’t understand this Dhamma and Discipline…. ‘It is in such a way that one does not engage people in dispute.

♦ “okaṃ pahāya aniketasārī,

♦ gāme akubbaṃ munisanthavāni.

♦ kāmehi ritto apurakkharāno,

♦ kathaṃ na viggayha janena kayirā”ti.

‘Having left home to roam without abode,

In the village, the sage is intimate with none;

Rid of sensual pleasures, without expectations,

He would not engage people in dispute’.

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahā Kaccāna sống giữa dân chúng Avantī, tại Kulaghara, bên bờ một vực núi.

1) Thus, have I heard.

On one occasion the Venerable Mahākaccāna was dwelling among the people of Avantī on Mount Papāta at Kuraraghara. [13]

6) Ðối với thọ giới, này Gia chủ...

7) Ðối với tưởng giới, này Gia chủ...

8) Ðối với hành giới, này Gia chủ...

6-9) “Through the destruction, fading away, cessation, giving up, and relinquishment of desire, lust, delight, craving, engagement and clinging, mental standpoints, adherences, and underlying tendencies towards the feeling element … the perception element …the volitional formations element …

♦ “iti kho, gahapati, yaṃ taṃ vuttaṃ bhagavatā sakkapañhe — ‘ye te samaṇabrāhmaṇā taṇhāsaṅkhayavimuttā te accantaniṭṭhā accantayogakkhemino accantabrahmacārino accantapariyosānā seṭṭhā devamanussānan’”ti.

♦ “imassa kho, gahapati, bhagavatā saṃkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena attho daṭṭhabbo”ti. catutthaṃ.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

-- Này các Tỷ-kheo, hãy tu tập Thiền định. Vị Tỷ-kheo có Thiền định, này các Tỷ-kheo, hiểu biết một cách như thật.

2) There the Blessed One said this:

— “Bhikkhus, develop concentration. A bhikkhu who is concentrated understands things as they really are.

idha, bhikkhave, bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.

♦ “kiñca abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati?

♦ “ko ca, bhikkhave, rūpassa atthaṅgamo, ko vedanāya... ko saññāya... ko saṅkhārānaṃ... ko viññāṇassa atthaṅgamo?

♦ idha, bhikkhave, nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.

12) “And what, bhikkhus, is the passing away of form?

What is the passing away of feeling? What is the passing away of perception? What is the passing away of volitional formations? What is the passing away of consciousness?

1) Nhân duyên tại Sāvatthī...

2) -- Này các Tỷ-kheo, hãy trú tâm, dán tâm vào tĩnh mặc. (27) Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo có tỉnh mặc hiểu biết một cách như thật.

1) At Sāvatthī…

2) — “Bhikkhus, make an exertion in seclusion. (31) A bhikkhu who is secluded understands things as they really are.

3) “And what does he understand as it really is? The origin and passing away of form; the origin and passing away of feeling; the origin and passing away of perception; the origin and passing away of volitional formations; the origin and passing away of consciousness.

“And what, bhikkhus, is the origin of form?”

(The rest of this sutta is identical with the preceding one.)

1) Nhân duyên ở Sāvatthī...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về sự chấp thủ và ưu não, sự không chấp thủ và không ưu não. Hãy lắng nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

1) At Sāvatthī…

2) — “Bhikkhus, I will teach you agitation through clinging and nonagitation through nonclinging. (32) Listen to that and attend closely, I will speak.” [16]

— “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied.

bhagavā etadavoca --

♦ “kathañca, bhikkhave, upādāparitassanā hoti?

3) Thế Tôn nói như sau:

-- Này các Tỷ-kheo, thế nào là chấp thủ và ưu não?

3) The Blessed One said this:

— “And how, bhikkhus, is there agitation through clinging?

13) Không quán tưởng như là tự ngã...

14) Không quán các hành như là tự ngã...

1) Nhân duyên ở Sāvatthī...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về sự chấp thủ và ưu não, sự không chấp thủ và không ưu não...

Thế Tôn nói như sau:

1) At Sāvatthī…

2) — “Bhikkhus, I will teach you agitation through clinging and nonagitation through nonclinging. Listen to that and attend closely….

5) ... quán thọ...

6) ... quán tưởng....

7) ... quán các hành...

12) ... quán thọ: "Ðây không phải của tôi..".

13) ... quán tưởng: "Ðây không phải của tôi..".

14) ... quán các hành: "Ðây không phải của tôi.."..

1) Nhân duyên ở Sāvatthī...

2) -- Này các Tỷ-kheo, sắc là vô thường, trong quá khứ, trong vị lai, còn nói gì đến hiện tại. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Ða văn Thánh đệ tử đối với sắc quá khứ không tiếc nuối (anapekkha), đối với sắc vị lai không hoan hỷ, đối với sắc hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

1) At Sāvatthī…

2) — “Bhikkhus, form is impermanent, both of the past and the future, not to speak of the present. Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple is indifferent towards form of the past; he does not seek delight in form of the future; and he is practising for revulsion towards form of the present, for its fading away and cessation.

3) Này các Tỷ-kheo, thọ là vô thường...

4) Này các Tỷ-kheo, tưởng là vô thường...

1) Nhân duyên ở Sāvatthī...

2) -- Sắc, này các Tỷ-kheo, là khổ, quá khứ, vị lai, còn nói gì đến hiện tại. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử, đối với sắc quá khứ không tiếc nuối, đối với sắc vị lai không hoan hỷ, đối với sắc hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham đoạn diệt.

1) At Sāvatthī…

2) — “Bhikkhus, form is suffering, both of the past and the future, not to speak of the present. [20] Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple is indifferent towards form of the past; he does not seek delight in form of the future; and he is practising for revulsion towards form of the present, for its fading away and cessation.

3) Thọ, này các Tỷ-kheo, là khổ...

4) Tưởng, này các Tỷ-kheo, là khổ...

5) Các hành, này các Tỷ-kheo, là khổ...

1) Nhân duyên ở Sāvatthī...

2) -- Sắc, này các Tỷ-kheo, là vô ngã, quá khứ, vị lai, còn nói gì đến hiện tại. Vị Ða văn Thánh đệ tử đối với sắc quá khứ không tiếc nuối, đối với sắc vị lai không hoan hỷ, đối với sắc hiện tại hướng đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt.

1) At Sāvatthī…

2) — “Bhikkhus, form is nonself, both of the past and the future, not to speak of the present. Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple is indifferent towards form of the past; he does not seek delight in form of the future; and he is practising for revulsion towards form of the present, for its fading away and cessation.

3) Thọ, này các Tỷ-kheo, là vô ngã...

4) Tưởng, này các Tỷ-kheo, là vô ngã...

5) Các hành, này các Tỷ-kheo, là vô ngã...

♦ nakulapituvaggo paṭhamo.

♦ tassuddānaṃ —

♦ nakulapitā devadahā, dvepi hāliddikāni ca.

♦ samādhipaṭisallāṇā, upādāparitassanā duve.

♦ atītānāgatapaccuppannā, vaggo tena pavuccati.