01. Sagāthāvaggo – Phẩm Có Kệ – With Verses

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ðây, này các Tỷ-kheo, là ba thọ.

♦ “samāhito sampajāno, sato buddhassa sāvako.

♦ vedanā ca pajānāti, vedanānañca sambhavaṃ.

1) Vị đệ tử đức Phật,

Ðịnh, tỉnh giác, chánh niệm,

Hiểu rõ ràng các thọ,

Và xuất ly các thọ.

1) A disciple of the Buddha, mindful,

Concentrated, comprehending clearly,

Understands feelings

And the origin of feelings,

♦ “yattha cetā nirujjhanti, maggañca khayagāminaṃ.

♦ vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto”ti. paṭhamaṃ.

2) Chỗ này, chúng đoạn diệt,

Con đường đến đoạn diệt,

Tỷ-kheo đoạn các thọ,

Không khát ái, tịch tịnh.

2) Where they finally cease,

And the path leading to their destruction.

With the destruction of feelings

A bhikkhu is hungerless and fully quenched. (227)

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Ðây, này các Tỷ-kheo, là ba thọ.

♦ “sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, adukkhamasukhaṃ saha.

♦ ajjhattañca bahiddhā ca, yaṃ kiñci atthi veditaṃ.

1) Lạc thọ hay khổ thọ,

Cùng bất khổ bất lạc,

Nội thọ và ngoại thọ,

Phàm có cảm thọ gì.

1) Whether it be pleasant or painful

Along with the neither-painful-nor-pleasant,

Both the internal and the external,

Whatever kind of feeling there is:

♦ “etaṃ dukkhanti ñatvāna, mosadhammaṃ palokinaṃ.

♦ phussa phussa vayaṃ passaṃ, evaṃ tattha virajjatī”ti. dutiyaṃ.

2) Biết được: "Ðây là khổ",

Hư ngụy (1) và biến hoại,

Thấy xúc, xúc biến diệt,

Ở đây, sống ly tham.

2) Having known, “This is suffering,

Perishable, disintegrating,”

Having touched and touched them, seeing their fall,

Thus, one loses one’s passion for them. (228)

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

♦ “sukhaṃ vedayamānassa {vediyamānassa (sī. pī.)}, vedanaṃ appajānato.

♦ so rāgānusayo hoti, anissaraṇadassino.

1) Nếu cảm giác lạc thọ,

Không tuệ tri cảm thọ,

Ðây gọi tham tùy miên,

Không thấy rõ xuất ly.

1) When one experiences pleasure,

If one does not understand feeling

The tendency to lust is present

For one not seeing the escape from it.

♦ “dukkhaṃ vedayamānassa, vedanaṃ appajānato.

♦ paṭighānusayo hoti, anissaraṇadassino.

2) Nếu cảm giác khổ thọ,

Không tuệ tri cảm thọ,

Ðây gọi sân tùy miên,

Không thấy rõ xuất ly.

2) When one experiences pain,

If one does not understand feeling

The tendency to aversion is present

For one not seeing the escape from it.

♦ “adukkhamasukhaṃ santaṃ, bhūripaññena desitaṃ.

♦ tañcāpi abhinandati, neva dukkhā pamuccati.

3) Với bất khổ bất lạc,

Bậc Ðại trí thuyết giảng, (2)

Nếu hoan hỷ thọ ấy,

Không thoát được khổ đau.

3) The One of Broad Wisdom has taught

With reference to that peaceful feeling,

Neither-painful-nor-pleasant:

If one seeks delight even in this,

One is still not released from suffering. [206]

♦ “yato ca bhikkhu ātāpī, sampajaññaṃ na riñcati.

♦ tato so vedanā sabbā, parijānāti paṇḍito.

4) Vị Tỷ-kheo nhiệt tình,

Tỉnh giác, không cuồng trí,

Ðối với tất cả thọ,

Bậc Hiền trí liễu tri.

4) But when a bhikkhu who is ardent

Does not neglect clear comprehension,

Then, that wise man fully understands

Feelings in their entirety.

♦ “so vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo.

♦ kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū”ti. tatiyaṃ.

5) Vị ấy liễu tri thọ,

Hiện tại không lậu hoặc,

Thân hoại, bậc Pháp trú

Ðại trí vượt ước lường.

5) Having fully understood feelings,

He is taintless in this very life.

Standing in Dhamma, with the body’s breakup

The knowledge-master cannot be reckoned.

1-2) ...

3) -- Kẻ vô văn phàm phu nói như sau: "Ở giữa biển lớn, có vực thẳm". Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu đối với việc không có, không xảy ra, lại nói: "Ở giữa biển lớn, có vực thẳm".

♦ “yo etā nādhivāseti, uppannā vedanā dukhā.

♦ sārīrikā pāṇaharā, yāhi phuṭṭho pavedhati.

♦ “akkandati parodati, dubbalo appathāmako.

♦ na so pātāle paccuṭṭhāsi, atho gādhampi nājjhagā.

1) Ai không chịu đựng nổi,

Các khổ thọ khởi lên,

Thân đau, hại mạng sống,

Cảm xúc khiến run rẩy.

Ai than vãn, khóc lóc,

Suy nhược, thiếu kiên cường,

Không đứng trên vực sâu,

Không đạt chỗ chân đứng.

1) One who cannot endure
The arisen painful feelings,

Bodily feelings that sap one’s life,

Who trembles when they touch him,

A weakling of little strength

Who weeps out loud and wails:

He has not risen up in the bottomless abyss,

Nor has he even gained a foothold. [207]

♦ “yo cetā adhivāseti, uppannā vedanā dukhā.

♦ sārīrikā pāṇaharā, yāhi phuṭṭho na vedhati.

♦ sa ve pātāle paccuṭṭhāsi, atho gādhampi ajjhagā”ti. catutthaṃ.

2) Ai có thể chịu đựng,

Các khổ thọ khởi lên,

Thân đau, hại mạng sống,

Cảm xúc không run rẩy,

Vị ấy vượt vực sâu,

Ðạt tới chỗ chân đứng.

2) But one who is able to endure them—

The arisen painful feelings,

Bodily feelings that sap one’s life—

Who trembles not when they touch him:

He has risen up in the bottomless abyss,

And he has also gained a foothold.

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba cảm thọ này. Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Lạc thọ, này các Tỷ-kheo, cần phải thấy là khổ. Khổ thọ cần phải thấy là mũi tên. Bất khổ bất lạc thọ cần phải thấy là vô thường.

♦ “yo sukhaṃ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato.

♦ adukkhamasukhaṃ santaṃ, addakkhi naṃ aniccato.

♦ “sa ve sammaddaso bhikkhu, parijānāti vedanā.

1) Ai thấy lạc là khổ,

Thấy khổ là mũi tên,

Với bất khổ bất lạc,

Thấy thọ là vô thường,

Tỷ-kheo ấy chánh kiến,

Liễu tri các cảm thọ.

1) One who has seen the pleasant as painful

And the painful as a dart,

Seen as impermanent the peaceful feeling

Neither painful nor pleasant:

He is a bhikkhu who sees rightly,

One who fully understands feelings.

♦ so vedanā pariññāya, diṭṭhe dhamme anāsavo.

♦ kāyassa bhedā dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ nopeti vedagū”ti. pañcamaṃ.

2) Vị ấy liễu tri thọ,

Hiện tại không lậu hoặc,

Mạng chung, bậc Pháp trú,

Ðại trí vượt ước lường.

2) Having fully understood feelings,

He is taintless in this very life.

Standing in Dhamma, with the body’s breakup

The knowledge-master cannot be reckoned.

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

6) — “Venerable sir, our teachings are rooted in the Blessed One, guided by the Blessed One, take recourse in the Blessed One. It would be good if the Blessed One would clear up the meaning of this statement. Having heard it from him, the bhikkhus will remember it.”

“Then listen and attend closely, bhikkhus, I will speak.”

“Yes, venerable sir,” the bhikkhus replied. The Blessed One said this:

♦ “na vedanaṃ vedayati sapañño,

♦ sukhampi dukkhampi bahussutopi.

♦ ayañca dhīrassa puthujjanena,

♦ mahā {ayaṃ (syā. kaṃ. ka.)} viseso kusalassa hoti.

1) Bậc Trí tuệ Ða văn,

Lạc khổ không chi phối,

Giữa kẻ trí, phàm phu,

Thiện sai biệt rất lớn.

1) The wise one, learned, does not feel

The pleasant and painful [mental] feeling.

This is the great difference between

The wise one and the worldling.

♦ “saṅkhātadhammassa bahussutassa,

♦ vipassato {sampassato (sī. pī.)} lokamimaṃ parañca.

♦ iṭṭhassa dhammā na mathenti cittaṃ,

♦ aniṭṭhato no paṭighātameti.

2) Bậc Ða văn, Tầm pháp, (5)

Thấy đời này, đời sau,

Ái pháp không phá tâm,

Không ái, không sân hận.

2) For the learned one who has comprehended Dhamma,

Who clearly sees this world and the next,

Desirable things do not provoke his mind,

Towards the undesired he has no aversion.

♦ “tassānurodhā athavā virodhā,

♦ vidhūpitā atthagatā na santi.

♦ padañca ñatvā virajaṃ asokaṃ,

♦ sammā pajānāti bhavassa pāragū”ti. chaṭṭhaṃ.

3) Tùy thuận hay đối nghịch,

Tiêu tán, diệt, không còn,

Vị ấy biết con đường,

Ðường không cấu, không sầu,

Chánh trí, đoạn tái sanh,

Ðến được bờ giác ngộ.

3) For him attraction and repulsion no more exist;

Both have been extinguished, brought to an end.

Having known the dust-free, sorrowless state,

The transcender of existence rightly understands.

atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi --

♦ “sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy, đi đến gian phòng chữa bệnh; sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải chánh niệm, tỉnh giác khi thời đã đến (khi mệnh chung). Ðây là lời giáo giới của Ta cho các Ông.

2) Then, in the evening, the Blessed One emerged from seclusion and went to the sick ward, (237) where he sat down in the appointed seat and addressed the bhikkhus thus: [211]

— “Bhikkhus, a bhikkhu should await his time mindful and clearly comprehending. This is our instruction to you.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo chánh niệm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chánh niệm. Sống quán thọ trên các cảm thọ... quán tâm trên tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. (6) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chánh niệm.

3) “And how, bhikkhus, is a bhikkhu mindful?

Here, bhikkhus, a bhikkhu dwells contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, mindful, having put away covetousness and displeasure in regard to the world. He dwells contemplating feelings in feelings … mind in mind … phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, mindful, having put away covetousness and displeasure in regard to the world. It is in such a way that a bhikkhu is mindful.

4) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tỉnh giác?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay, đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nếm đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng đều tỉnh giác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tỉnh giác.

4) “And how, bhikkhus, does a bhikkhu exercise clear comprehension?

Here, bhikkhus, a bhikkhu is one who acts with clear comprehension when going forward and returning; when looking ahead and looking aside; when drawing in and extending the limbs; when wearing his robes and carrying his outer robe and bowl; when eating, drinking, chewing his food, and tasting; when defecating and urinating; when walking, standing, sitting, falling asleep, waking up, speaking, and keeping silent. It is in such a way that a bhikkhu exercises clear comprehension.

♦ 256. ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gilānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi --

♦ “sato, bhikkhave, bhikkhu sampajāno kālaṃ āgameyya. ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī.

1) Một thời Thế Tôn trú ở Vesāli, tại rừng Ðại Lâm, tại giảng đường của Ngôi nhà có Nóc nhọn.

2) Rồi Thế Tôn vào buổi chiều...

1-2) ...

3) -- Có ba thọ này, này các Tỷ-kheo, vô thường, hữu vi, do duyên sanh, chịu sự đoạn tận, chịu sự tiêu vong, chịu sự ly tham, chịu sự đoạn diệt.

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba thọ này do xúc sanh, lấy xúc làm căn bản, (7) lấy xúc làm nhân duyên, lấy xúc làm trợ duyên.

4) Thế nào là ba? Lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

1-3) “Bhikkhus, these three feelings are born of contact, rooted in contact, with contact as their source and condition.

4) What three? Pleasant feeling, painful feeling, neither-painful-nor-pleasant feeling.

♦ sagāthāvaggo paṭhamo.

♦ tassuddānaṃ —

♦ samādhi sukhaṃ pahānena, pātālaṃ daṭṭhabbena ca.

♦ sallena ceva gelaññā, anicca phassamūlakāti.