Saṃyutta Nikāya (SN) - Tương Ưng Bộ Kinh - The Connected Discourses of the Buddha
[2] Nidānavaggapāḷi - Thiên Nhân Duyên - The Book of Causation
*****
[09] Opamma Saṃyutta
Tương Ưng Thí Dụ
Connected Discourses with Similes
♦ 1. Kūṭasuttaṃ (SN 20.1) – I. Chóp Mái (S.ii,262) – 1. The Roof Peak
| ♦ 223. evaṃ me sutaṃ — ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. |
1) Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại vườn ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Ðộc). |
1) Thus, have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park… [263] |
| tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi — “bhikkhavo”ti. “bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. bhagavā etadavoca — “seyyathāpi, bhikkhave, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo sabbā tā kūṭaṅgamā kūṭasamosaraṇā kūṭasamugghātā sabbā tā samugghātaṃ gacchanti; |
2) Ở đây, Thế Tôn nói như sau: 3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có nóc nhọn cao (kūṭāgāra), phàm có những cây kèo xa nào, tất cả chúng đều đi đến góc nhọn, đều quy tựa vào góc nhọn, đều châu đầu vào góc nhọn, tất cả chúng đều đâm đầu vào một gốc. |
2) There the Blessed One said this: 3) –“Bhikkhus, just as all the rafters of a peaked house lead to the roof peak and converge upon the root peak, and all are removed when the roof peak is removed. |
| evameva kho, bhikkhave, ye keci akusalā dhammā sabbe te avijjāmūlakā avijjāsamosaraṇā avijjāsamugghātā, sabbe te samugghātaṃ gacchanti. | 4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những bất thiện pháp nào, tất cả chúng đều lấy vô minh làm cội rễ, đều lấy vô minh làm điểm tựa, đều châu đầu vào vô minh, tất cả chúng đều đâm đầu vào một gốc. | 4) So too all unwholesome states are rooted in ignorance and converge upon ignorance, and all are uprooted when ignorance is uprooted. (359) |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘appamattā viharissāmā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. paṭhamaṃ. | 5) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng ta hãy sống không phóng dật". | 5) Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell diligently.’ Thus, should you train yourselves.” |
♦ 2. Nakhasikhasuttaṃ (SN 20.2) – II. Ðầu Ngón Tay (Tạp, Ðại 2. 345a) (Ðơn tạp 22. Trảo Thổ, Ðại 2, 498a) (S.ii,263) – 2. The Fingernail
| ♦ 224. sāvatthiyaṃ viharati. atha kho bhagavā parittaṃ nakhasikhāyaṃ paṃsuṃ āropetvā bhikkhū āmantesi — |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) Rồi Thế Tôn lấy một ít đất trên đầu móng tay và nói với các Tỷ-kheo: |
1) … At Sāvatthī. 2) Then the Blessed One took up a little bit of soil in his fingernail and addressed the bhikkhus thus: |
| “taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo vāyaṃ {yo cāyaṃ (bahūsu)} mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito ayaṃ vā {yā cāyaṃ (syā. ka.)} mahāpathavī”ti? | 3) -- Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Cái gì nhiều hơn, chút đất này Ta lấy trên đầu móng tay, hay quả đất lớn này? | 3) — “Bhikkhus, what do you think, which is more: the little bit of soil that I have taken up in my fingernail or the great earth?” |
| “etadeva, bhante, bahutaraṃ yadidaṃ mahāpathavī. appamattakoyaṃ bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito. saṅkhampi na upeti upanidhimpi na upeti kalabhāgampi na upeti mahāpathaviṃ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito”ti. | 4) -- Cái này, bạch Thế Tôn, là nhiều hơn, tức là quả đất lớn này và ít hơn là chút đất mà Thế Tôn lấy trên đầu móng tay. Không thể đi đến ước tính, không thể đi đến so sánh, không thể đi đến một vi phần, khi so sánh quả đất lớn với chút đất mà Thế Tôn lấy trên đầu móng tay. | 4) — “Venerable sir, the great earth is more. The little bit of soil that the Blessed One has taken up in his fingernail is trifling. Compared to the great earth, it is not calculable, does not bear comparison, does not amount even to a fraction.” |
| “evameva kho, bhikkhave, appakā te sattā ye manussesu paccājāyanti; atha kho eteyeva bahutarā sattā ye aññatra manussehi paccājāyanti. | 5) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, rất ít là chúng sanh được tái sanh làm người! Còn rất nhiều là những chúng sanh phải tái sanh ra ngoài loài Người! | 5) — “So too, bhikkhus, those beings who are reborn among human beings are few. But those beings are more numerous who are reborn elsewhere than among human beings. (360) |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘appamattā viharissāmā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. dutiyaṃ. |
6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ sống không phóng dật". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
6) Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell diligently.’ Thus, should you train yourselves.” |
♦ 3. Kulasuttaṃ (SN 20.3) – III. Gia Ðình (Tạp, 47.14, Nhơn Gia, Ðại 2, 344c) (S.ii,263) – 3. Families
| ♦ 225. sāvatthiyaṃ viharati ... pe ... “seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici kulāni bahutthikāni appapurisāni tāni suppadhaṃsiyāni honti corehi kumbhatthenakehi; |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, những gia đình nào có nhiều phụ nữ và ít đàn ông, thời những gia đình ấy rất dễ bị các đạo tặc, trộm ghè (1) não hại. |
1) … At Sāvatthī. [264] 2) — “Bhikkhus, just as it is easy for burglars to assail those families that have many women and few men. |
| evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno mettācetovimutti abhāvitā abahulīkatā so suppadhaṃsiyo hoti amanussehi. | 3) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không tu tập từ tâm giải thoát, không làm cho sung mãn, thời vị ấy dễ bị phi nhân não hại. | 3) — So too it is easy for nonhuman beings to assail a bhikkhu who has not developed and cultivated the liberation of mind by lovingkindness. (361) |
| seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici kulāni appitthikāni bahupurisāni tāni duppadhaṃsiyāni honti corehi kumbhatthenakehi, | 4) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, những gia đình nào có ít phụ nữ và nhiều đàn ông, thời gia đình ấy khó bị các đạo tặc, trộm ghè não hại. | 4) — “Just as it is difficult for burglars to assail those families that have few women and many men, |
| evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno mettācetovimutti bhāvitā bahulīkatā so duppadhaṃsiyo hoti amanussehi. | 5) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, thời vị ấy rất khó bị phi nhân não hại. | 5) so too it is difficult for nonhuman beings to assail a bhikkhu who has developed and cultivated the liberation of mind by lovingkindness. |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘mettā no cetovimutti bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. tatiyaṃ. |
6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện". Như vậy, này các Tỷ-kheo các Ông cần phải học tập. |
6) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will develop and cultivate the liberation of mind by lovingkindness, make it our vehicle, make it our basis, stabilize it, exercise ourselves in it, and fully perfect it.’ Thus, should you train yourselves.” |
♦ 4. Okkhāsuttaṃ (SN 20.4) – IV. Cái Nồi (Tạp, Ðại 2, 344b) (S.ii,264) – 4. Pots of Food
| ♦ 226. sāvatthiyaṃ viharati ... pe ... “yo, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṃ okkhāsataṃ dānaṃ dadeyya, yo majjhanhikasamayaṃ okkhāsataṃ dānaṃ dadeyya, yo sāyanhasamayaṃ okkhāsataṃ dānaṃ dadeyya, yo vā pubbaṇhasamayaṃ antamaso gadduhanamattampi mettacittaṃ bhāveyya, yo vā majjhanhikasamayaṃ antamaso gadduhanamattampi mettacittaṃ bhāveyya, yo vā sāyanhasamayaṃ antamaso gadduhanamattampi mettacittaṃ bhāveyya, idaṃ tato mahapphalataraṃ. |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) -- Này các Tỷ-kheo, ai vào buổi sáng bố thí một trăm cái nồi, ai buổi trưa bố thí một trăm cái nồi, hay ai buổi chiều bố thí một trăm cái nồi, và ai buổi sáng chỉ trong thời gian bóp vú sữa con bò một lần (2) (trong nháy mắt), tu tập từ tâm giải thoát, hay ai buổi trưa chỉ trong thời gian bóp vú sữa con bò một lần (trong nháy mắt), tu tập từ tâm giải thoát, hay ai buổi chiều chỉ trong thời gian bóp vú sữa con bò một lần (trong nháy mắt), tu tập từ tâm giải thoát, sự việc này đối với sự việc trước, quả có lớn hơn. |
1) At Sāvatthī. 2) –“Bhikkhus, if someone were to give away a hundred pots of food (362) as charity in the morning, a hundred pots of food as charity at noon, and a hundred pots of food as charity in the evening, and if someone else were to develop a mind of lovingkindness even for the time it takes to pull a cow’s udder, either in the morning, at noon, or in the evening, this would be more fruitful than the former. (363) |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘mettā no cetovimutti bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. catutthaṃ. |
3) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
3) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will develop and cultivate the liberation of mind by lovingkindness, make it our vehicle, make it our basis, stabilize it, exercise ourselves in it, and fully perfect it.’ Thus, should you train yourselves.” [265] |
♦ 5. Sattisuttaṃ (SN 20.5) – V. Cây Lao (Satti) (Tạp, Ðại 2, 344c) Sakti, S.(Hoernh, 1.44-45) (S.ii,265) – 5. The Spear
| ♦ 227. sāvatthiyaṃ viharati ... pe ... “seyyathāpi, bhikkhave, satti tiṇhaphalā. atha puriso āgaccheyya — ‘ahaṃ imaṃ sattiṃ tiṇhaphalaṃ pāṇinā vā muṭṭhinā vā paṭileṇissāmi paṭikoṭṭissāmi paṭivaṭṭessāmī’ti. |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây lao có lưỡi sắc bén. Rồi một người đến và nói: "Với tay hay với nắm tay, tôi sẽ bẻ gập đôi lưỡi sắc bén của cây lao này, tôi sẽ đánh phía cạnh cho nó quặp dài lại, tôi sẽ uốn cong nó lại". (3) |
1) … At Sāvatthī. 2) — “Bhikkhus, suppose there was a sharp pointed spear, and a man would come along thinking: ‘I will bend back this sharp-pointed spear with my hand or fist, twist it out of shape, and twirl it around.’ (364) |
| taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, bhabbo nu kho so puriso amuṃ sattiṃ tiṇhaphalaṃ pāṇinā vā muṭṭhinā vā paṭileṇetuṃ paṭikoṭṭetuṃ paṭivaṭṭetun”ti? “no hetaṃ, bhante”. |
3) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể với tay hay nắm tay bẻ gập đôi lưỡi sắc bén của cây lao này, đánh phía cạnh cho nó quặp dài lại, uốn cong nó lại không? -- Thưa không, bạch Thế Tôn. |
3) What do you think bhikkhus, would it be possible for that man to do so?” “No, venerable sir. |
| “taṃ kissa hetu”? “asu hi, bhante, satti tiṇhaphalā na sukarā pāṇinā vā muṭṭhinā vā paṭileṇetuṃ paṭikoṭṭetuṃ paṭivaṭṭetuṃ. yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti. |
4) Vì sao? Bạch Thế Tôn, không dễ gì, với tay hay nắm tay bẻ gập đôi lưỡi sắc bén của cây lao này, đánh phía cạnh cho nó quặp dài lại, uống cong nó lại, mà không khiến cho người ấy mệt nhọc và bị não hại. |
4) For what reason? Because it is not easy to bend back that sharp-pointed spear with one’s hand or fist, to twist it out of shape, or to twirl it around. That man would only experience fatigue and vexation.” |
| ♦ “evameva kho, bhikkhave, yassa kassaci bhikkhuno mettācetovimutti bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, tassa ce amanusso cittaṃ khipitabbaṃ maññeyya; atha kho sveva amanusso kilamathassa vighātassa bhāgī assa. | 5) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi một ai (vị Tỷ-kheo) tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện, thời một phi nhân nào nghĩ rằng, có thể đánh ngã một tâm như vậy, kẻ phi nhân ấy ở đây sẽ mệt nhọc và bị não hại. | 5) — “So too, bhikkhus, when a bhikkhu has developed and cultivated the liberation of mind by lovingkindness, made it a vehicle, made it a basis, stabilized it, exercised himself in it, and fully perfected it, if a nonhuman being thinks he can overthrow his mind, that nonhuman being would only experience fatigue and vexation. |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘mettā no cetovimutti bhāvitā bhavissati bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. pañcamaṃ. |
6) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ địa, an trú, tích lũy và khéo thực hiện". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
6) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will develop and cultivate the liberation of mind by lovingkindness, make it our vehicle, make it our basis, stabilize it, exercise ourselves in it, and fully perfect it.’ Thus should you train yourselves.” |
♦ 6. Dhanuggahasuttaṃ (SN 20.6) – VI. Người Bắn Cung (Tạp 24.9, Cung, Ðại 2, 171c) (S.ii,265) – 6. The Archers
| ♦ 228. sāvatthiyaṃ viharati ... pe ... “seyyathāpi, bhikkhave, cattāro daḷhadhammā dhanuggahā susikkhitā katahatthā katūpāsanā catuddisā ṭhitā assu. |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, bốn người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, (4) đứng tại bốn phương. |
1) … At Sāvatthī. 2) — “Bhikkhus, suppose there were four firm bowed archers, [266] trained, dexterous, experienced, standing in each of the four directions. (365) |
| atha puriso āgaccheyya — ‘ahaṃ imesaṃ catunnaṃ daḷhadhammānaṃ dhanuggahānaṃ susikkhitānaṃ katahatthānaṃ katūpāsanānaṃ catuddisā kaṇḍe khitte appatiṭṭhite pathaviyaṃ gahetvā āharissāmī’ti. | 3) Rồi một người đến và nói rằng: "Ta sẽ nắm bắt và đem lại những mũi tên được bắn đi bốn phương, trước khi chúng rơi xuống đất, do bốn người bắn cung này bắn đi, những người dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật". | 3) Then a man would come along, thinking: ‘I will catch the arrows shot by these four archers in each of the four directions before they reach the ground and then I will bring them back.’ |
| taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, ‘javano puriso paramena javena samannāgato’ti alaṃ vacanāyā”ti? | 4) -- Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Như vậy có vừa đủ chăng để gọi người nhanh nhẹn ấy đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng? | 4) — What do you think, bhikkhus, would this be enough to say: ‘That man is a speedster endowed with supreme speed’?” |
| ♦ “ekassa cepi, bhante, daḷhadhammassa dhanuggahassa susikkhitassa katahatthassa katūpāsanassa kaṇḍaṃ khittaṃ appatiṭṭhitaṃ pathaviyaṃ gahetvā āhareyya — ‘javano puriso paramena javena samannāgato’ti alaṃ vacanāya, ko pana vādo catunnaṃ daḷhadhammānaṃ dhanuggahānaṃ susikkhitānaṃ katahatthānaṃ katūpāsanānan”ti? | 5) -- Bạch Thế Tôn, nếu chỉ từ một người bắn cung dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật, có thể nắm bắt và đem lại một mũi tên được bắn đi, như vậy là vừa đủ để gọi người nhanh nhẹn ấy, đầy đủ với sự nhanh nhẹn tối thượng. Còn nói gì từ bốn người bắn tên, dõng mãnh, lão luyện, thuần tay, thiện xảo về cung thuật! | 5) — “Venerable sir, even if he could catch the arrow shot by one archer before it reached the ground and could bring it back, that would be enough to say: ‘That man is a speedster endowed with supreme speed.’ There is no need to speak about the arrows shot by all four archers!” |
| ♦ “yathā ca, bhikkhave, tassa purisassa javo, yathā ca candimasūriyānaṃ javo, tato sīghataro. yathā ca, bhikkhave, tassa purisassa javo yathā ca candimasūriyānaṃ javo yathā ca yā devatā candimasūriyānaṃ purato dhāvanti tāsaṃ devatānaṃ javo, ( ) {(tato sīghataro. yathā ca bhikkhave tassa purisassa javo, yathā ca candimasuriyānaṃ javo, yathā ca yā devatā candimasuriyānaṃ purato dhāvanti, tāsaṃ devatānaṃ javo,) (sī. syā. kaṃ.)} tato sīghataraṃ āyusaṅkhārā khiyanti. | 6) -- Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự nhanh nhẹn của người ấy. Và như vậy là sự nhanh nhẹn của mặt trăng, mặt trời, còn nhanh hơn sự nhanh nhẹn trước. Và như vậy, này các Tỷ-kheo là sự nhanh nhẹn của người ấy, và như vậy là sự nhanh nhẹn của mặt trăng, mặt trời, và như vậy là sự nhanh nhẹn của các chư Thiên chạy trước mặt trăng, mặt trời. Còn nhanh nhẹn hơn là sự biến diệt của thọ hành (5) (thọ mạng của các sự vật). | 6) — “Bhikkhus, as swift as that man is, still swifter are the sun and moon. As swift as that man is, and as swift as are the sun and moon, and as swift as are the deities that run before the sun and moon, the vital formations (366) perish even more swiftly than that. |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘appamattā viharissāmā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. chaṭṭhaṃ. |
7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ sống không phóng dật". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
7) Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell diligently.’ Thus, should you train yourselves.” |
♦ 7. Āṇisuttaṃ (SN 20.7) – VII. Cái Chốt Trống (Tạp 47.18, Cổ, Ðại 2, 315b) (S.ii,166) – 7. The Drum Peg
| ♦ 229. sāvatthiyaṃ viharati ... pe ... “bhūtapubbaṃ, bhikkhave, dasārahānaṃ ānako {āṇako (sī.)} nāma mudiṅgo ahosi. |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2)-- Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, dân chúng Dasārahā có một cái trống tên là Ānaka. (6) |
1) … At Sāvatthī. 2) — “Bhikkhus, once in the past the Dasārahas had a kettle drum called the Summoner (Anaka). (367) |
| tassa dasārahā ānake ghaṭite aññaṃ āṇiṃ odahiṃsu. ahu kho so, bhikkhave, samayo yaṃ ānakassa mudiṅgassa porāṇaṃ pokkharaphalakaṃ antaradhāyi. āṇisaṅghāṭova avasissi. | 3) Khi cái trống Anaka bắt đầu nứt ra, dân chúng Dasārahā đóng vào một cái chốt khác. Cho đến một thời gian, này các Tỷ-kheo, cả cái thùng ván của trống Anaka biến mất và chỉ còn lại những cái chốt tụ tập lại. | 3) When the Summoner (Ānaka) became cracked, the Dasārahas inserted another peg. [267] Eventually the time came when the Summoner’s original drumhead had disappeared and only a collection of pegs remained. |
| evameva kho, bhikkhave, bhavissanti bhikkhū anāgatamaddhānaṃ, | 4) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo sẽ thành trong tương lai. | 4) “So too, bhikkhus, the same thing will happen with the bhikkhus in the future. |
| ye te suttantā tathāgatabhāsitā gambhīrā gambhīratthā lokuttarā suññatappaṭisaṃyuttā, tesu bhaññamānesu na sussūsissanti na sotaṃ odahissanti na aññā cittaṃ upaṭṭhāpessanti na ca te dhamme uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññissanti”. | 5) Những bài kinh nào do Như Lai thuyết, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến không, họ sẽ không nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; họ sẽ không lóng tai; họ sẽ không an trú chánh tri tâm, và họ sẽ không nghĩ rằng các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải thấu đáo. | 5) When those discourses spoken by the Tathāgata that are deep, deep in meaning, supramundane, dealing with emptiness, are being recited, (368) they will not be eager to listen to them, nor lend an ear to them, nor apply their minds to understand them; and they will not think those teachings should be studied and mastered. |
| ♦ “ye pana te suttantā kavikatā kāveyyā cittakkharā cittabyañjanā bāhirakā sāvakabhāsitā, tesu bhaññamānesu sussūsissanti, sotaṃ odahissanti, aññā cittaṃ upaṭṭhāpessanti, te ca dhamme uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññissanti. evametesaṃ, bhikkhave, suttantānaṃ tathāgatabhāsitānaṃ gambhīrānaṃ gambhīratthānaṃ lokuttarānaṃ suññatappaṭisaṃyuttānaṃ antaradhānaṃ bhavissati. | 6) Còn những bài kinh nào do các thi sĩ làm, những bài thơ với những danh từ hoa mỹ, với những câu văn hoa mỹ, thuộc ngoại điển, do các đệ tử thuyết giảng, họ sẽ nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; họ sẽ lóng tai; họ sẽ an trú chánh tri tâm và họ sẽ nghĩ rằng, các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải học thấu đáo. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các kinh do Như Lai thuyết, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến không sẽ đi đến tiêu diệt. | 6) But when those discourses that are mere poetry composed by poets, beautiful in words and phrases, created by outsiders, spoken by [their] disciples, (369) are being recited, they will be eager to listen to them, will lend an ear to them, will apply their minds to understand them; and they will think those teachings should be studied and mastered. In this way, bhikkhus, those discourses spoken by the Tathāgata that are deep, deep in meaning, supramundane, dealing with emptiness, will disappear. |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘ye te suttantā tathāgatabhāsitā gambhīrā gambhīratthā lokuttarā suññatappaṭisaṃyuttā, tesu bhaññamānesu sussūsissāma, sotaṃ odahissāma, aññā cittaṃ upaṭṭhāpessāma, te ca dhamme uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ maññissāmā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. sattamaṃ. |
7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Những bài kinh nào do Như Lai thuyết giảng, thâm sâu, nghĩa lý thâm diệu, xuất thế gian, liên hệ đến không, chúng tôi sẽ nghe khi các kinh ấy được thuyết giảng; chúng tôi sẽ lóng tai; chúng tôi sẽ an trú chánh tri tâm. Và chúng tôi sẽ nghĩ rằng, các pháp ấy cần phải học thuộc lòng, cần phải học thấu đáo". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
7) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘When those discourses spoken by the Tathāgata that are deep, deep in meaning, supramundane, dealing with emptiness, are being recited, we will be eager to listen to them, will lend an ear to them, will apply our minds to understand them; and we will think those teachings should be studied and mastered.’ Thus, should you train yourselves.” |
♦ 8. Kaliṅgarasuttaṃ (SN 20.8) – VIII. Cỏ Rơm (Tạp, Ðại 2, 344b) (S.ii,267) – 8. Blocks of Wood
| ♦ 230. evaṃ me sutaṃ — ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. |
1) Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở Vesāli (Tỳ-xá-ly), Mahāvana (Ðại Lâm), Kūṭāgārasālā (Trùng Các giảng đường). |
1) Thus, have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood in the Hall with the Peaked Roof. |
| tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi “bhikkhavo”ti. “bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. bhagavā etadavoca -- |
2) Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: |
2) There the Blessed One addressed the bhikkhus thus: “Bhikkhus!” “Venerable sir!” those bhikkhus replied. The Blessed One said this: |
| ♦ “kaliṅgarūpadhānā, bhikkhave, etarahi licchavī viharanti appamattā ātāpino upāsanasmiṃ. tesaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto na labhati otāraṃ na labhati ārammaṇaṃ. | 3) -- Sống trên các gối rơm, này các Tỷ-kheo, là lối sống hiện nay của dân chúng Licchavi, không phóng dật, nhiệt tâm trong nhiệm vụ. Ajātasattu, con bà Vedehi, vua nước Magadha không có được cơ hội, không có được đối tượng để xâm lăng. | 3) “Bhikkhus, now the Licchavis dwell using blocks of wood as cushions; [268] they are diligent and ardent in exercise. King Ajātasattu of Magadha, the Videhan son, does not gain access to them; he does not get a hold on them. |
| bhavissanti, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ licchavī sukhumālā {sukumālā (sī.), sukhumā (ka.)} mudutalunahatthapādā {mudutalāhatthapādā (syā. kaṃ.)} te mudukāsu seyyāsu tūlabimbohanāsu {tūlabimbohanāsu (syā. kaṃ. pī.), tūlabimbohanādīsu (sī.), tūlabibbohanādīsu (ka.)} yāvasūriyuggamanā seyyaṃ kappissanti. tesaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto lacchati otāraṃ lacchati ārammaṇaṃ. | 4) Trong tương lai, này các Tỷ-kheo, dân chúng Licchavi trở thành nhu nhược, tay chân mềm mỏng. Họ nằm trên những đồ nằm mềm mại. Họ ngủ cho đến mặt trời mọc trên những gối bông. Ajātasattu, con bà Vedehi, vua nước Magadha, sẽ nắm được cơ hội, sẽ nắm được đối tượng để xâm lăng. | 4) But in the future the Licchavis will become delicate, with soft and tender hands and feet; they will sleep until sunrise on soft beds with pillows of cotton wool. Then King Ajātasattu of Magadha will gain access to them; then he will get a hold on them. |
| ♦ “kaliṅgarūpadhānā, bhikkhave, etarahi bhikkhū viharanti appamattā ātāpino padhānasmiṃ. tesaṃ māro pāpimā na labhati otāraṃ na labhati ārammaṇaṃ. | 5) Sống trên các gối rơm, này các Tỷ-kheo, là nếp sống hiện nay của các Tỷ-kheo, không phóng dật, nhiệt tâm trong các nỗ lực. Ác ma không có cơ hội, không có đối tượng để xâm lăng. | 5) “Bhikkhus, now the bhikkhus dwell using blocks of wood as cushions; they are diligent and ardent in striving. Māra the Evil One does not gain access to them; he does not get a hold on them. |
| bhavissanti, bhikkhave, anāgatamaddhānaṃ bhikkhū sukhumā mudutalunahatthapādā. te mudukāsu seyyāsu tūlabimbohanāsu yāvasūriyuggamanā seyyaṃ kappissanti. tesaṃ māro pāpimā lacchati otāraṃ lacchati ārammaṇaṃ. | 6) Trong tương lai, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo sẽ trở thành nhu nhược, tay chân mềm mỏng. Họ nằm trên những đồ nằm mềm mại. Họ ngủ cho đến mặt trời mọc trên những gối bông. Ác ma sẽ nắm được cơ hội, sẽ nắm được đối tượng (để xâm lăng). | 6) But in the future the bhikkhus will become delicate, with soft and tender hands and feet; they will sleep until sunrise on soft beds with pillows of cotton wool. Then Māra the Evil One will gain access to them; he will get a hold on them. |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘kaliṅgarūpadhānā viharissāma appamattā ātāpino padhānasmin’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. aṭṭhamaṃ. |
7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ sống trên những gối rơm, không phóng dật, nhiệt tâm trong nỗ lực". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
7) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘Using blocks of wood as cushions, we will dwell diligent and ardent in striving.’ Thus, should you train yourselves.” (370) |
♦ 9. Nāgasuttaṃ (SN 20.9) – IX. Voi (Tạp, Ðại 2, 284a) (Biệt Tạp 122. Ðại 2, 380c) (S.ii,268) – 9. The Bull Elephant
| ♦ 231. evaṃ me sutaṃ — ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. | 1) Tại ngôi vườn ở Sāvatthī. | 1) Thus, have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. |
| tena kho pana samayena aññataro navo bhikkhu ativelaṃ kulāni upasaṅkamati. tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu — “māyasmā ativelaṃ kulāni upasaṅkamī”ti. |
2) Lúc bấy giờ, một vị tân Tỷ-kheo đi đến các gia đình quá nhiều thì giờ. Các Tỷ-kheo nói với Tỷ-kheo ấy: -- Tôn giả chớ có đi đến các gia đình quá nhiều thì giờ. |
2) Now on that occasion a certain newly ordained bhikkhu was approaching families excessively. The other bhikkhus told him: — “The venerable one should not approach families excessively,” |
| so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno evamāha — “ime hi nāma therā bhikkhū kulāni upasaṅkamitabbaṃ maññissanti, kimaṅgaṃ {kimaṅga (sī.)} panāhan”ti? |
3) Ðược nói vậy, vị Tỷ-kheo ấy nói: -- Những Trưởng lão Tỷ-kheo này nghĩ rằng, họ có thể đi đến các gia đình. Sao không phải ta? |
3) but when he was being admonished by them he said: “These elder bhikkhus think they can approach families, so why can’t I?” |
| ♦ atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. | 4) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn... rồi ngồi xuống một bên. | 4) Then a number of bhikkhus approached the Blessed One, paid homage to him, sat down to one side, [269] |
| ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ — “idha, bhante, aññataro navo bhikkhu ativelaṃ kulāni upasaṅkamati. tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu — ‘māyasmā ativelaṃ kulāni upasaṅkamī’ti. so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno evamāha — ‘ime hi nāma therā bhikkhū kulāni upasaṅkamitabbaṃ maññissanti, kimaṅgaṃ panāhan’”ti. |
5) Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn: -- Ở đây, bạch Thế Tôn, có người tân Tỷ-kheo đi đến các gia đình quá nhiều thì giờ. Các Tỷ-kheo nói với Tỷ-kheo ấy: "Tôn giả chớ có đi đến các gia đình quá nhiều thì giờ". Ðược các Tỷ-kheo nói vậy, Tỷ-kheo ấy nói: "Những Trưởng lão Tỷ-kheo này nghĩ rằng, họ có thể đi đến các gia đình. Sao không phải ta?" |
5) and reported this matter to the Blessed One. |
| ♦ “bhūtapubbaṃ, bhikkhave, araññāyatane mahāsarasī. taṃ nāgā upanissāya viharanti. te taṃ sarasiṃ ogāhetvā soṇḍāya bhisamuḷālaṃ abbuhetvā {abbhūhetvā (ka.), abbāhitvā (mahāva. 278)} suvikkhālitaṃ vikkhāletvā akaddamaṃ saṅkhāditvā {saṅkharitvā (pī. ka.)} ajjhoharanti. tesaṃ taṃ vaṇṇāya ceva hoti balāya ca, na ca tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. | 6) -- Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, gần một hồ nước lớn, tại một khu rừng, các con voi sống ở đấy. Chúng lặn xuống hồ, lấy vòi nhổ lên các củ và rễ sen, rửa chúng thật sạch, làm cho chúng sạch bùn rồi ăn chúng. Nhờ vậy, các con voi ấy được dung sắc và sức mạnh, và không vì nhân duyên ấy những con voi đi đến chết hay đi đến đau khổ gần như chết. |
6) [The Blessed One said:] — “Bhikkhus, once in the past there was a great lake in a forest, with bull elephants dwelling in its vicinity. (371) Those elephants would plunge into the lake, pull up lotus stalks with their trunks, and, having washed them thoroughly, would chew them and swallow them free from mud. This increased their beauty and strength, and on that account, they did not meet death or deadly suffering. |
| tesaṃyeva kho pana, bhikkhave, mahānāgānaṃ anusikkhamānā taruṇā bhiṅkacchāpā taṃ sarasiṃ ogāhetvā soṇḍāya bhisamuḷālaṃ abbuhetvā na suvikkhālitaṃ vikkhāletvā sakaddamaṃ asaṅkhāditvā ajjhoharanti. tesaṃ taṃ neva vaṇṇāya hoti na balāya. tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. | 7) Ðược huấn luyện theo các con voi lớn ấy, này các Tỷ-kheo, các con voi trẻ và nhỏ lặn xuống hồ, lấy vòi nhổ lên các củ, rễ sen, không rửa chúng thật sạch, không làm cho chúng sạch bùn rồi ăn chúng. Do vậy, các con voi ấy không được dung sắc và sức mạnh, và vì nhân duyên ấy những con voi đi đến chết hay đi đến đau khổ gần như chết. | 7) “Their young offspring, emulating those great bull elephants, would plunge into the lake and pull up lotus stalks with their trunks, but without washing them thoroughly, without chewing them, they would swallow them along with the mud. This did not increase their beauty and strength, and on that account they met death or deadly suffering. |
| ♦ “evameva kho, bhikkhave, idha therā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisanti. te tattha dhammaṃ bhāsanti. tesaṃ gihī pasannākāraṃ karonti. te taṃ lābhaṃ agadhitā amucchitā anajjhopannā {anajjhāpannā (sabbattha) ma. ni. 1 pāsarāsisuttavaṇṇanā oloketabbā} ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti. tesaṃ taṃ vaṇṇāya ceva hoti balāya ca, na ca tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. | 8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây các Trưởng lão Tỷ-kheo vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào làng hay thị trấn để khất thực. Tại đấy họ thuyết pháp. Các gia chủ hoan hỷ làm bổn phận của mình với các vị ấy. Các Tỷ-kheo ấy thọ dụng các lợi đắc, không tham trước, không say đắm, không phạm tội, thấy những nguy hiểm, hiểu sự xuất ly với trí tuệ. Nhờ vậy, các Tỷ-kheo ấy được dung sắc và sức mạnh, và không vì nhân duyên ấy họ đi đến chết hay đi đến đau khổ gần như chết. | 8) “So too, bhikkhus, here the elder bhikkhus dress in the morning and, taking bowl and robe, enter a village or town for alms. There they speak on the Dhamma, and the laypeople show their confidence to them. (372) They use their gains without being tied to them, un-infatuated with them, not blindly absorbed in them, seeing the danger in them and understanding the escape. This increases their beauty and strength, and on that account, they do not meet death or deadly suffering. |
| tesaṃyeva kho pana, bhikkhave, therānaṃ bhikkhūnaṃ anusikkhamānā navā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisanti. | 9) Nhưng này các Tỷ-kheo, được huấn luyện theo các Trưởng lão Tỷ-kheo, các tân Tỷ-kheo vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào làng hay thị trấn để khất thực. | 9) “The newly ordained bhikkhus, emulating the elder bhikkhus, dress in the morning and, taking bowl and robe, enter a village or town for alms. |
| te tattha dhammaṃ bhāsanti. tesaṃ gihī pasannākāraṃ karonti. te taṃ lābhaṃ gadhitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti. tesaṃ taṃ neva vaṇṇāya hoti na balāya, te tatonidānaṃ maraṇaṃ vā nigacchanti maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. | 10) Tại đấy, các vị thuyết pháp. Các gia chủ hoan hỷ làm bổn phận của mình. Các Tỷ-kheo ấy thọ dụng các lợi đắc, tham trước, say đắm, phạm tội, không thấy sự nguy hiểm, không hiểu sự xuất ly với trí tuệ. Do vậy, các vị Tỷ-kheo ấy không được dung sắc và sức mạnh, và vì nhân duyên ấy họ đi đến chết hay đi đến đau khổ gần như chết. | 10) There they speak on the Dhamma, and the laypeople show their confidence to them. [270] They use their gains while being tied to them, infatuated with them, blindly absorbed in them, not seeing the danger in them and not understanding the escape. This does not increase their beauty and strength, and on that account, they meet death or deadly suffering. (373) |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘agadhitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā taṃ lābhaṃ paribhuñjissāmā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti . navamaṃ. |
11) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ thọ dụng các lợi đắc, không tham đắm, không say mê, không phạm tội, thấy những nguy hiểm, hiểu rõ sự xuất ly với trí tuệ". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
11) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will use our gains without being tied to them, un-infatuated with them, not blindly absorbed in them, seeing the danger in them and understanding the escape.’ Thus, should you train yourselves.” |
♦ 10. Biḷārasuttaṃ (SN 20.10) – X. Con Mèo (Tạp, Ðại 2, 345c) (S.ii,270) – 10. The Cat
| ♦ 232. sāvatthiyaṃ viharati. tena kho pana samayena aññataro bhikkhu ativelaṃ kulesu cārittaṃ āpajjati. tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu — “māyasmā ativelaṃ kulesu cārittaṃ āpajjī”ti. |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) Lúc bấy giờ có Tỷ-kheo thường dùng quá nhiều thì giờ giữa các gia đình. Các Tỷ-kheo nói với vị ấy: "Tôn giả chớ có dùng quá nhiều thì giờ giữa các gia đình". |
1) … At Sāvatthī. 2) Now on that occasion a certain bhikkhu was socializing with families excessively. The other bhikkhus told him: “The venerable one should not socialize with families excessively,” |
| so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno na viramati. | 3) Tỷ-kheo ấy được các Tỷ-kheo nói vậy, tâm không hoan hỷ. | 3) but though he was admonished by them he did not desist. |
| atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ — | 4) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn... và bạch Thế Tôn: | 4-5) Then a number of bhikkhus approached the Blessed One, paid homage to him, sat down to one side, and reported this matter to the Blessed One. |
| “idha, bhante, aññataro bhikkhu ativelaṃ kulesu cārittaṃ āpajjati. tamenaṃ bhikkhū evamāhaṃsu — ‘māyasmā ativelaṃ kulesu cārittaṃ āpajjī’ti. so bhikkhu bhikkhūhi vuccamāno na viramatī”ti. | 5) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, có Tỷ-kheo thường dùng quá nhiều thì giờ giữa các gia đình. Các Tỷ-kheo nói với vị ấy: "Tôn giả chớ có dùng quá nhiều thì giờ giữa các gia đình". Tỷ-kheo ấy được các Tỷ-kheo nói vậy, tâm không hoan hỷ. | |
| ♦ “bhūtapubbaṃ, bhikkhave, biḷāro sandhisamalasaṅkaṭīre ṭhito ahosi mudumūsiṃ maggayamāno — ‘yadāyaṃ mudumūsi gocarāya pakkamissati, tattheva naṃ gahetvā khādissāmī’ti. | 6) -- Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có con mèo đứng rình con chuột bên cạnh một đống rác tại một ống cống và nghĩ rằng: "Nếu có một con chuột nhắt nào đi kiếm ăn chạy ra, ta sẽ bắt lấy và ăn thịt". |
6) [The Blessed One said:] — “Bhikkhus, once in the past a cat stood by an alley or a drain or a rubbish bin (374) watching for a little mouse, thinking: ‘When this little mouse comes out for food, right there I will grab it and eat it.’ |
| atha kho so, bhikkhave, mudumūsi gocarāya pakkāmi. tamenaṃ biḷāro gahetvā sahasā saṅkhāditvā {saṅkharitvā (pī. ka.), maṃsaṃ khāditvā (syā. kaṃ.), asaṃkhāditvā (katthaci)} ajjhohari. tassa so mudumūsi antampi khādi, antaguṇampi khādi. so tatonidānaṃ maraṇampi nigacchi maraṇamattampi dukkhaṃ. | 7) Rồi này các Tỷ-kheo, có con chuột nhắt vì kiếm ăn chạy ra. Và con mèo ấy bắt lấy nó, mau chóng hành động (saṅkharitvā) và nuốt nó. Và con chuột nhắt ấy cắn ruột, cắn phủ tạng con mèo. Do nhân duyên ấy, con mèo đi đến chết hay đi đến đau khổ gần như chết. | 7) Then that mouse came out for food, and the cat grabbed it and swallowed it hastily, without chewing it. Then that little mouse ate the cat’s intestines and mesentery, [271] and on that account the cat met with death and deadly suffering. |
| ♦ “evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisati arakkhiteneva kāyena arakkhitāya vācāya arakkhitena cittena, anupaṭṭhitāya satiyā, asaṃvutehi indriyehi. | 8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, một số Tỷ-kheo vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào làng hay thị trấn để khất thực, thân không phòng hộ, lời nói không phòng hộ, tâm không phòng hộ, niệm không an trú, các căn không chế ngự. | 8) “So too, bhikkhus, here some bhikkhu dresses in the morning and, taking bowl and robe, enters a village or town for alms with body, speech, and mind unguarded, without setting up mindfulness, unrestrained in his sense faculties. |
| so tattha passati mātugāmaṃ dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā. tassa mātugāmaṃ disvā dunnivatthaṃ vā duppārutaṃ vā rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. so rāgānuddhaṃsena cittena maraṇaṃ vā nigacchati maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ. | 9) Ở đấy, các vị ấy thấy các phụ nữ mặc không đứng đắn, hay mặc không kín đáo. Sau khi các vị ấy thấy các phụ nữ mặc không đứng đắn, hay mặc không kín đáo, tham dục não hại tâm. Các vị ấy bị tham dục não hại tâm, đi đến chết hay đi đến đau khổ gần như chết. | 9) He sees women there lightly clad or lightly attired and lust invades his mind. With his mind invaded by lust he meets death or deadly suffering. |
| maraṇañhetaṃ, bhikkhave, ariyassa vinaye yo sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. maraṇamattañhetaṃ, bhikkhave, dukkhaṃ yadidaṃ aññataraṃ saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati. yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṃ paññāyati. | 10) Ðây là sự chết, này các Tỷ-kheo, trong giới luật của bậc Thánh, tức là sự từ bỏ học giới và hoàn tục. Ðây là đau khổ gần như chết, này các Tỷ-kheo, tức là sự vi phạm một uế tội, một tội phạm còn có thể tuyên bố xuất gỡ được. | 10) For this, bhikkhus, is death in the Noble One’s Discipline: that one gives up the training and returns to the lower life. This is deadly suffering: that one commits a certain defiled offence of a kind that allows for rehabilitation. (375) |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena, upaṭṭhitāya satiyā, saṃvutehi indriyehi gāmaṃ vā nigamaṃ vā piṇḍāya pavisissāmā’ti. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. dasamaṃ. |
11) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Phòng hộ thân, phòng hộ lời nói, phòng hộ tâm, an trú chánh niệm, chế ngự các căn, chúng tôi sẽ đi vào làng hay thị trấn để khất thực". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. |
11) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will enter a village or town for alms with body, speech, and mind guarded, with mindfulness set up, restrained in our sense faculties.’ Thus, should you train yourselves.” |
♦ 11. Siṅgālasuttaṃ (SN 20.11) – XI. Con Chó Rừng (Giả-can) (Tạp 47.22. Ðại 2, 346a) (S.ii,271) – 11. The Jackal (1)
| ♦ 233. sāvatthiyaṃ viharati ... pe ... “assuttha no tumhe, bhikkhave, rattiyā paccūsasamayaṃ jarasiṅgālassa vassamānassā”ti? “evaṃ, bhante”. |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) -- Các Ông có nghe chăng, này các Tỷ-kheo, trong ban đêm khi trời gần sáng, con giả-can đang tru lớn tiếng? -- Thưa có, bạch Thế Tôn. |
1) … At Sāvatthī. 2) — “Bhikkhus, did you hear an old jackal howling at the flush of dawn?” — “Yes, venerable sir.” |
| “eso kho, bhikkhave, jarasiṅgālo ukkaṇḍakena nāma rogajātena phuṭṭho. so yena yena icchati tena tena gacchati; yattha yattha icchati tattha tattha tiṭṭhati; yattha yattha icchati tattha tattha nisīdati; yattha yattha icchati tattha tattha nipajjati; sītakopi naṃ vāto upavāyati. | 3) -- Ðó là con giả-can, này các Tỷ-kheo, bị mắc bệnh ghẻ lở. Chỗ nào nó muốn đi, chỗ nào nó muốn đứng, chỗ nào nó muốn ngồi, chỗ nào nó muốn nằm, gió lạnh buốt thổi lên trên nó. | 3) — “That old jackal is afflicted with a disease called mange. Yet he still goes wherever he wants, stands wherever he wants, sits wherever he wants, [272] lies down wherever he wants, and a cool breeze even blows upon him. |
| sādhu khvassa, bhikkhave, yaṃ idhekacco sakyaputtiyapaṭiñño evarūpampi attabhāvapaṭilābhaṃ paṭisaṃvediyetha. | 4) Lành thay, này các Tỷ-kheo, nếu ở đây có người nào, tự cho là Thích tử, lại có thể cảm thọ được một trạng huống tự ngã như vậy. (7) | 4) It would be good for a certain person here claiming to be a follower of the Sakyan son if he were to experience even such a form of individual existence. (376) |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘appamattā viharissāmā’ti. | 5) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ không phóng dật". | 5) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will dwell diligently.’ |
| evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. ekādasamaṃ. | 6) Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. | 6) Thus, should you train yourselves.” |
♦ 12. Dutiyasiṅgālasuttaṃ (SN 20.12) – XII. Con Giả Can (S.ii,272) – 12. The Jackal (2)
| ♦ 234. sāvatthiyaṃ viharati ... pe ... “assuttha no tumhe, bhikkhave, rattiyā paccūsasamayaṃ jarasiṅgālassa vassamānassā”ti? “evaṃ, bhante”. |
1) ... Trú ở Sāvatthī. 2) -- Các Ông có nghe chăng, này các Tỷ-kheo, trong ban đêm lúc gần sáng, có con giả-can già tru lớn tiếng?. -- Thưa vâng, bạch Thế Tôn. |
1) … At Sāvatthī. 2) — “Bhikkhus, did you hear an old jackal howling at the flush of dawn?” — “Yes, venerable sir.” |
| “siyā kho, bhikkhave, tasmiṃ jarasiṅgāle yā kāci kataññutā kataveditā, na tveva idhekacce sakyaputtiyapaṭiññe siyā yā kāci kataññutā kataveditā. | 3) -- Rất có thể, này các Tỷ-kheo, trong con giả-can già ấy, có nhiều biết ơn, có nhiều cảm tạ, hơn là ở đây trong một người tự xưng là Thích tử về biết ơn và về cảm tạ! | 3) — “There may be some gratitude and thankfulness in that old jackal, but there is no gratitude and thankfulness in a certain person here claiming to be a follower of the Sakyan son. (377) |
| tasmātiha, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ — ‘kataññuno bhavissāma katavedino; na ca no {na ca noti idaṃ sī. pī. potthakesu natthi} amhesu appakampi kataṃ nassissatī’ti {mā nassissatīti (sī. pī.), vinassissatīti (syā. kaṃ.)}. evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti. dvādasamaṃ. |
4) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ biết ơn, cảm tạ. Dầu cho có chút ít gì làm giữa chúng tôi, chúng tôi cũng không để cho mất đi". Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập. (8) |
4) “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will be grateful and thankful, and we will not overlook even the least favour done to us.’ Thus, should you train yourselves.” |
|
♦ opammasaṃyuttaṃ samattaṃ. ♦ tassuddānaṃ — ♦ kūṭaṃ nakhasikhaṃ kulaṃ, okkhā satti dhanuggaho. ♦ āṇi kaliṅgaro nāgo, biḷāro dve siṅgālakāti. |
*****
(1) SA. II. 224: Những người ăn trộm giấu đèn trong cái ghè khi đột nhập vào nhà.
(2) SA. II. 224: Gadduhanamattanti goduhanamattam. Gadduhanamatta có nghĩa là khoảng thời gian vắt sữa bò.
(3) Paṭileṇissāmi paṭikoṭṭissāmi paṭivaṭṭessāmī. SA. IL 224: Ba cách làm là gấp đôi lưỡi kiếm, gấp đôi lưỡi kiếm theo chiều dọc và cuộn tròn lại.
(4) Xem trên i, 18.
(5) SA. II. 227 viết āyusaṅkhārāti nghĩa là "thọ hành", những thứ vật chất của cuộc sống, những thứ vô hình trôi qua quá nhanh cho bất kỳ tính toán nào.
(6) Ānaka: Đồ vật được dùng để hiệu triệu mọi người vân tập. Xem J. II. 70; IV. 171, 256.
(7) SA. II. 231: Đây nói về Devadatta, trong đời sau không được tâm an lạc như con dã can này.
(8) Chú giải kể câu chuyện con dã can biết ơn. Con rắn được người nông dân cứu thoát lại tấn công người cứu nó, còn con dã can cắn cái búa mang về cho người nông dân.
*****
(359) The simile of the peaked house, common in the Nikāyas, recurs in SN at 22:102 (III 156,3–5), 45:141, 46:7, 48:52. Spk glosses “diligent” as “constantly yoked with mindfulness” (appamattā ti satiyā avippavāse ṭhitā hutvā).
(360) This theme is treated in greater detail at 56:102–31. Spk says that the devas are included here along with humans, so that the statement should be understood to mean that few are reborn among humans and devas.
(361) The simile is also at Vin II 256,16–18 and AN IV 278,22–25, but with a different application. Corehi kumbhatthenakehi is lit. “pot-thief bandits.” Spk explains: Having entered the houses of others, having surveyed the scene by the light of a lamp, desiring to steal the belongings of others, they make a lamp in a jar (ghaṭe) and enter. Even mud-sprites (paṃsupisācakā) assail those devoid of development of lovingkindness, how much more then powerful nonhumans?
Amanussa, lit. “nonhuman,” usually denotes a malevolent spirit or demon.
(362) Be and Se: okkhāsataṃ; Ee: ukkhāsataṃ. Spk: = mahāmukhaukkhalīna ṃ sataṃ. Spk-pṭ: = mahāmukhānaṃ mahantakoḷumbā naṃ sataṃ. The reference is to large pots used to boil a great quantity of rice. AN IV 394–96 makes the same point somewhat differently, and adds that developing the perception of impermanence even for a fingersnap is still more fruitful than developing a mind of lovingkindness.
(363) Spk: Gadduhanamattan ti goduhanamattaṃ (lit. “the extent of a cow’s milking”), that is, the extent of time needed to take one pull on a cow’s teat. Or else (gadduhanamattṃ =) gandhaūhanamattaṃ (lit. “the extent of a scent-sniff”), that is, the extent of time needed to take a single sniff of a piece of incense picked up with two fingers. If, for even such a short time, one is able to develop a mind of lovingkindness, pervading all beings in immeasurable world systems with a wish for their welfare, this is more fruitful even than that alms given three times in a single day.
(364) Spk explains the three verbs thus: paṭileṇeti, having struck the top, bending it like a cotton wick, one makes it fuse together as if it were a strand of resin; paṭikoṭṭeti, having struck it in the middle and bent it back, or having struck it along the blade, one makes the two blades fuse together; paṭivaṭṭeti, turning it around as if making a cotton wick (?), one twirls it around for a long time, unravels it, and again twirls it around.
(365) This sutta also appears in the introduction to Ja No. 476, which turns upon the same theme. In this story the Bodhisatta, in his incarnation as the swift goose Javanahaṃsa, performs the remarkable feat to be described just below.
Spk explains the stock description of the archers thus: Firm-bowed archers (daḷhadhammā dhanuggahā): archers with firm bows (daḷhadhanuno issāsā). A “firm bow” is called the strength of two thousand. “The strength of two thousand” means that a weight of metal, such as bronze or lead, etc. (used for the arrowhead), bound to the string when the bow is lifted (for the shot), is released from the earth when the bow is grasped by its handle and drawn back the full length of the arrow. Trained (Se and Ee: sikkhitā; Be: susikkhitā, “well trained”): they have studied the craft in their teacher’s circle for ten or twelve years. Dexterous (katahatthā): one who has simply studied a craft is not yet dexterous, but these are dexterous, having achieved mastery over it. Experienced (katūpāsanā): they have displayed their craft in the king’s court, etc.
(366) Āyusaṅkhārā. Spk: This is said with reference to the physical life faculty (rūpajīvitindriya); for this perishes even faster than that. But it is not possible to describe the breakup of formless phenomena (i.e., of mental states, because according to the Abhidhamma they break up sixteen times faster than material phenomena).
(367) Spk: The Dasārahas were a khattiya clan, so called because they took a tenth portion from a hundred (satato dasabhāgaṃ gaṇhiṃsu—reference not clear). The Summoner (ānaka) was the name of a drum, made from the claw of a giant crab. It gave off a sound that could be heard for
twelve yojanas all around and was therefore used to summon the people to assembly on festival days.
(368) Spk: Deep (gambhīra) by way of the text (pāḷivasena), like the Salla Sutta (Sn III, 8; Se: Sallekha Sutta = MN No. 8); deep in meaning (gambhīrattha), like the Mahāvedalla Sutta (MN No. 43); supramundane (lokuttara), i.e., pointing to the supramundane goal; dealing with emptiness (suññatā-paṭisaṃyutta), explaining mere phenomena devoid of a being (sattasuññata-dhammamattam eva pakāsakā), like the Saṅkhittasaṃyutta (?).
This passage recurs at 55:53, in commenting on which Spk cites as examples texts that sometimes differ from those cited here. See V, n. 366.
(369) Spk glosses sāvakabhāsitā as tesaṃ tesaṃ sāvakehi bhāsitā, referring back to the outsiders (bāhiraka). Spk-pṭ clarifies: “By the disciples of any of those who were not known as the Buddha’s disciples.”
(370) “Block of wood” is kaliṅgara. Spk: In the first period of the Buddha’s ministry the bhikkhus would practise meditation from the time they finished their meal (before noon) through the first watch of the night. They would sleep in the middle watch, resting their heads on pieces of wood (kaṭṭhakaṇḍa, a gloss on kaliṅgara); then they would rise early and resume their walking meditation.
The mood of this sutta is similar to the “fears of the future” suttas, AN III 105–10.
(371) The elephant simile is also at Vin II 120, used in relation to Devadatta.
(372) Pasannākāraṃ karonti. Spk: They give the four requisites. See n. 275.
(373) See the following sutta for an explanation.
(374) Sandhisamalasaṅkaṭīre. Spk explains sandhi as an alley between two detached houses; samala as a channel for the discharge of waste from a house; and saṅkatīra as a rubbish bin; see too Ps III 418,16 (commenting on MN I 334,27). At MLDB p. 433 the compound was translated, “by a doorpost or a dust-bin or a drain,” but it seems these last two nouns should be inverted.
(375) Aññataraṃ saṅkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati yathārūpāya āpattiyā vuṭṭhānaṃ paññāyati. An offence motivated by a defilement (in this case lust) but of a kind that can be expiated by undergoing the appropriate penalty (as opposed to an offence of the pārājikā class, which does not allow for expiation but requires permanent expulsion from the Saṅgha).
(376) See 17:8 and n. 322 above. Spk identifies the “certain person” as Devadatta. I understand Sakyaputtiya to be an adjective meaning “following the Sakyan son,” not a noun meaning “Sakyan son.” The Sakyan son is the Buddha himself, who went forth from the Sakyan clan (see 55:7, V 352,18). Thus a samaṇa sakyaputtiya (see 28:10 (III 240,3-4) and 42:10 (IV 325,19–21)) is an ascetic following the Sakyan son, i.e., a Buddhist monk.
(377) Spk: This too is said with reference to the behaviour of Devadatta. Spk relates an anecdote about a jackal who had been rescued from a python by a farmer. When the python grabbed the farmer, the jackal, out of gratitude, went to the farmer’s brothers and led them to the scene, thereby enabling them to rescue the farmer.
*****
Nguồn (Source):
- Pāḷi: digitalpalireader.online
- Vietnamese: (HT. Thích Minh Châu dịch): khemarama.net
- English: (Translated by Bhikkhu Bodhi): en.khemarama.net
