01. Arahantavaggo – Phẩm A-la-hán Thứ Nhất – The Arahants

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rājagaha (Vương Xá), Veḷuvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

1. Thus have I heard.

On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary.

atha kho dhanañjānī brāhmaṇī bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi —

♦ “namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

♦ namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

♦ namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā”ti.

4) Ðược nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja nói với nữ Bà-la-môn Dhanañjanī:

-- Như vậy, trong mọi thời, mọi dịp, kẻ hạ tiện này nói lời tán thán vị Sa-môn trọc đầu ấy. Này kẻ Hạ tiện kia, ta sẽ luận phá bậc Ðạo Sư của Ngươi.

4. When this was said, the brahmin of the Bhāradvāja clan said to her:

–“For the slightest thing this wretched woman <345> spouts out praise of that shaveling ascetic! Now, wretched woman, I am going to refute the doctrine of that teacher of yours.ʺ (430)

♦ atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. ekamantaṃ nisinno kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi —

♦ “kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati.

♦ kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā”ti.

6) Rồi Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja phẫn nộ, không hoan hỷ, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja nói lên bài kệ (1) với Thế Tôn:

Sát vật gì, được lạc?
Sát vật gì, không sầu?
Có một pháp loại gì,
Ngài tán đồng sát hại,
Tôn giả Gotama?

6-7. Then the brahmin of the Bhāradvāja clan, angry and displeased, approached the Blessed One and exchanged greetings with him. When they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side [161] and addressed the Blessed One in verse: (431)

613) “Having slain what does one sleep soundly?

Having slain what does one not sorrow? <346>

What is the one thing, O Gotama,

Whose killing you approve?”

♦ “kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati.

♦ kodhassa visamūlassa, madhuraggassa brāhmaṇa.

♦ vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī”ti.

8) (Thế Tôn):

Sát phẫn nộ, được lạc
Sát phẫn nộ, không sầu,
Phẫn nộ với độc căn,
Với vị ngọt tối thượng,
Pháp ấy, bậc Hiền Thánh,
Tán đồng sự sát hại.
Sát pháp ấy, không sầu,
Này Bà-la-môn kia.

8) [The Blessed One:]

614) “Having slain anger, one sleeps soundly;

Having slain anger, one does not sorrow;

The killing of anger, O brahmin,

With its poisoned root and honeyed tip:

This is the killing the noble ones praise,

For having slain that, one does not sorrow.”

♦ evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca — “abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya — cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadan”ti.

♦ alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ.

9) Ðược nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, hay đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Vậy nay con xin quy y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia trước mặt Thế Tôn, cho con được thọ đại giới!

10) Và Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja được xuất gia trước mặt Thế Tôn, được thọ đại giới.

9-10. When this was said, the brahmin of the Bhāradvāja clan said to the Blessed One:

— “Magnificent, Master Gotama! Magnificent, Master Gotama! The Dhamma has been made clear in many ways by Master Gotama, as though he were turning upright what had been turned upside down, revealing what was hidden, showing the way to one who was lost, or holding up a lamp in the dark for those with eyesight to see forms. I go for refuge to Master Gotama, and to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May I receive the going forth under

Master Gotama, may I receive the higher ordination?”

Then the brahmin of the Bhāradvāja clan received the going forth under the Blessed One, he received the higher ordination.

11) Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Bhāradvāja sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: Ðó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

12) Và Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

11-12. And soon, not long after his higher ordination, dwelling alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute, the Venerable Bhāradvāja, by realizing it for himself with direct knowledge, in this very life entered and dwelt in that unsurpassed goal of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness. <347> He directly knew: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.” (432)

And the Venerable Bhāradvāja became one of the arahants.

1) Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), Veḷuvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja được nghe Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã xuất gia với Thế Tôn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

4) Ðược nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja:

-- Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Các thân hữu bà con huyết thống, các khách có đến viếng thăm Ông không?

5) -- Thưa Tôn giả Gotama, thỉnh thoảng, các thân hữu, bà con huyết thống, các khách có đến viếng thăm tôi.

4-5. When he had finished speaking, the Blessed One said to him:

— “What do you think, brahmin? Do your friends and colleagues, kinsmen and relatives, as well as guests come to visit you?”

“Sometimes they come to visit, Master Gotama.”

6) -- Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ông có sửa soạn cho họ các món ăn loại cứng, loại mềm và các loại đồ nếm không?

7) -- Thưa Tôn giả Gotama, thỉnh thoảng tôi sửa soạn cho họ các món ăn loại cứng, loại mềm, các loại đồ nếm.

8) -- Nhưng này Bà-la-môn, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về ai?

9) -- Thưa Tôn giả Gotama, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về lại chúng tôi.

6-7-8-9. “Do you then offer them some food or a meal or a snack?” <348>

“Sometimes I do, Master Gotama.”

“But if they do not accept it from you, then to whom does the food belong?”

“If they do not accept it from me, then the food still belongs to us.”

“bhavantaṃ kho gotamaṃ sarājikā parisā evaṃ jānāti — ‘arahaṃ samaṇo gotamo’ti. atha ca pana bhavaṃ gotamo kujjhatī”ti.

♦ “akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino.

♦ sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino.

♦ “tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati.

♦ kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

♦ “ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca.

♦ paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

♦ “ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca.

♦ janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā”ti.

11) Nhà vua và vương cung, vương thần nghĩ rằng: "Sa-môn Gotama là vị A-la-hán". Tuy vậy Tôn giả Gotama nay đã phẫn nộ.

12) (Thế Tôn):

Với vị không phẫn nộ,
Phẫn nộ từ đâu đến?
Sống chế ngự, chánh mạng,
Giải thoát, nhờ chánh trí.
Vị ấy sống như vậy,
Ðời sống được tịch tịnh.
Những ai bị phỉ báng,
Trở lại phỉ báng người,
Kẻ ấy làm ác mình,
Lại làm ác cho người.
Những ai bị phỉ báng,
Không phỉ báng chống lại,
Người ấy đủ thắng trận,
Thắng cho mình, cho người.
Vị ấy tìm lợi ích,
Cho cả mình và người.
Và kẻ đã phỉ báng,
Tự hiểu, lắng nguôi dần.
Bậc Y sư cả hai,
Chữa mình, chữa cho người,
Quần chúng nghĩ là ngu,
Vì không hiểu Chánh pháp.

11-12. “The king and his retinue understand the ascetic Gotama to be an arahant, yet Master Gotama still gets angry.” (434)

[The Blessed One:]

615) “How can anger arise in one who is angerless,

In the tamed one of righteous living, <349>

In one liberated by perfect knowledge,

In the Stable One who abides in peace? (435)

616) “One who repays an angry man with anger

Thereby makes things worse for himself.

Not repaying an angry man with anger,

One wins a battle hard to win.

617) “He practises for the welfare of both—

His own and the other’s—

When, knowing that his foe is angry,

He mindfully maintains his peace.

618) “When he achieves the cure of both—

His own and the other’s—

The people who consider him a fool

Are unskilled in the Dhamma.” (436) [163]

♦ evaṃ vutte, akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca — “abhikkantaṃ, bho gotama ... pe ... esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. labheyyāhaṃ, bhante, bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadan”ti.

♦ alattha kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. acirūpasampanno kho panāyasmā akkosakabhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva — yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ — brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. “khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā”ti abbhaññāsi. aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

13) Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật là vi diệu thay, Tôn giả Gotama!...,... Con xin quy y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia tu học với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

14) Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja được xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

15) Ðược thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Akkosaka Bhāradvāja sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không bao lâu đạt được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến: Ðó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại với thắng trí, tự mình giác ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

16) Và Tôn giả Akkosaka Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

13-14-15. When this was said, the brahmin Akkosaka Bhāradvāja said to the Blessed One:

— “Magnificent, Master Gotama!… I go for refuge to Master Gotama, and to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May I receive the going forth under Master Gotama, may I receive the higher ordination?”

Then the brahmin of the Bhāradvāja clan received the going forth under the Blessed One, he received the higher ordination.

And soon, not long after his higher ordination, dwelling alone … <350> ... the Venerable Bhāradvāja became one of the arahants.

1) Một thời Thế Tôn ở Rājagaha (Vương Xá), Veḷuvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Asurindaka Bhāradvāja nghe như sau: " Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã xuất gia với Thế Tôn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

1-2. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary.

The brahmin Asurindaka Bhāradvāja heard: (437) “It is said that the brahmin of the Bhāradvāja clan has gone forth from the household life into homelessness under the ascetic Gotama.”

3) Phẫn nộ, không hoan hỷ, vị ấy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, có những lời không tốt đẹp, ác ngữ, phỉ báng và nhiếc mắng Thế Tôn.

4) Ðược nghe nói vậy, Thế Tôn giữ im lặng.

5) Rồi Bà-la-môn Asurindaka Bhāradvāja nói với Thế Tôn:

-- Này Sa-môn, Ông đã bị chinh phục. Này Sa-môn, Ông đã bị chinh phục!

3-4-5. Angry and displeased, he approached the Blessed One and abused and reviled him with rude, harsh words.

When he had finished speaking, the Blessed One remained silent.

Then the brahmin Asurindaka Bhāradvāja said to the Blessed One:

“You’re beaten, ascetic! You’re beaten, ascetic!”

♦ “jayaṃ ve maññati bālo, vācāya pharusaṃ bhaṇaṃ.

♦ jayañcevassa taṃ hoti, yā titikkhā vijānato.

♦ “tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati.

♦ kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

♦ “ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca.

♦ paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

♦ “ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca.

♦ janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā”ti.

6) (Thế Tôn):

Kẻ ngu nghĩ mình thắng,
Khi nói lời ác ngữ,
Ai biết chịu kham nhẫn,
Kẻ ấy thật thắng trận.
Những ai bị phỉ báng,
Trở lại phỉ báng người,
Kẻ ấy làm ác mình,
Lại làm ác cho người.
Những ai bị phỉ báng,
Không phỉ báng đối lại,
Người ấy đã thắng trận,
Thắng cho mình cho người.
Vị ấy tìm lợi ích,
Cho cả mình và người,
Và kẻ đã phỉ báng,
Tự hiểu, lắng nguội dần.
Bậc y sư cả hai,
Chữa mình, chữa cho người,
Quần chúng nghĩ là ngu,
Vì không hiểu Chánh pháp.

619) [The Blessed One:]

“The fool thinks victory is won

When, by speech, he bellows harshly;

But for one who understands,

Patient endurance is the true victory. (438)

620-22) “One who repays an angry man with anger

… (verses = 616-18) … <351>

Are unskilled in the Dhamma.” [164]

7) Ðược nghe nói vậy, Bà-la-môn Asurindaka Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama...,"... không còn trở lại đời sống này nữa."

8) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

7-8. When this was said, the brahmin Asurindaka Bhāradvāja said to the Blessed One: “Magnificent, Master Gotama!…”

And the Venerable Bhāradvāja became one of the arahants.

1) Một thời Thế Tôn ở Rājagaha, Veḷuvana, tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Bilaṅgika Bhāradvāja được nghe: "Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã xuất gia với Sa-môn Gotama, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

3) Phẫn nộ, không hoan hỷ, vị ấy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, giữ yên lặng, đứng một bên.

1-2-3) On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary.

The brahmin Bilaṅgika Bhāradvāja heard: (439) “It is said that the brahmin of the Bhāradvāja clan has gone forth from the household life into homelessness under the ascetic Gotama.”

Angry and displeased, he approached the Blessed One and silently stood to one side. (440) <352>

atha kho bhagavā bilaṅgikassa bhāradvājassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya bilaṅgikaṃ bhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi —

♦ “yo appaduṭṭhassa narassa dussati,

♦ suddhassa posassa anaṅgaṇassa.

♦ tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,

♦ sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto”ti.

4) Rồi Thế Tôn, với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Bà-la-môn Bilaṅgika Bhāradvāja, liền nói lên bài kệ cho Bà-la-môn Bilaṅgika Bhāradvāja:

Ai hại người hiền thiện,
Thanh tịnh, không cấu nhiễm,
Ác hạnh được chín mùi,
Phản lại hại người ngu,
Chẳng khác gì ngược gió,
Lại tung vãi bụi trần.

4) Then the Blessed One, having known with his own mind the reflection in the brahmin Bilaṅgika Bhāradvāja’s mind, addressed him in verse:

623) “If one wrongs an innocent man,

A pure person without blemish,

The evil falls back on the fool himself

Like fine dust thrown against the wind.”

5) Ðược nghe nói vậy, Bà-la-môn Bilaṅgika Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!... Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và Tỷ-kheo Tăng. Mong cho con được xuất gia với Tôn giả Gotama..., Ðó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại với thắng trí tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

6) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

5-6) When this was said, the brahmin Bilaṅgika Bhāradvāja said to the Blessed One:

— “Magnificent, Master Gotama! …” And the Venerable Bhāradvāja became one of the arahants.

1) Nhân duyên tại Sāvatthī.

2) Rồi Bà-la-môn Ahiṃsaka Bhāradvāja đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Ahiṃsaka Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Con là Ahiṃsaka, thưa Tôn giả Gotama! Con là Ahiṃsaka, thưa Tôn giả Gotama!.

1-2-3) At Sāvatthī.

Then the brahmin Ahiṃsaka Bhāradvāja, Bhāradvāja the Harmless, approached the Blessed One and exchanged greetings with him. (441) When they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side [165] and said to the Blessed One:

“I am Ahiṃsaka the Harmless, Master Gotama. I am Ahiṃsaka the Harmless, Master Gotama.”

♦ “yathā nāmaṃ tathā cassa, siyā kho tvaṃ ahiṃsako.

♦ yo ca kāyena vācāya, manasā ca na hiṃsati.

♦ sa ve ahiṃsako hoti, yo paraṃ na vihiṃsatī”ti.

4) (Thế Tôn):

Danh phải tương xứng người,
Người phải là bất hại!
Ai với thân, miệng, ý,
Không làm hại một ai,
Ai không hại người khác,
Người ấy thật bất hại.

4) [The Blessed One:] <353>

624) “If one were as one’s name implies You would be a harmless one.

But it is one who does no harm at all

By body, speech, or mind,

Who really is a harmless one

As he does not harm others.”

5) Khi được nghe vậy, Bà-la-môn Ahiṃsaka Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama...,"... không còn trở lui đời sống này nữa."

6) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

5-6) When this was said, the brahmin Ahiṃsaka Bhāradvāja said to the Blessed One:

–“Magnificent, Master Gotama!…”

And the Venerable Ahiṃsaka Bhāradvāja became one of the arahants.

♦ 192. sāvatthinidānaṃ. atha kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. ekamantaṃ nisinno kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi —

♦ “antojaṭā bahijaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā.

♦ taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭan”ti.

1) Nhân duyên ở Sāvatthī.

2) Rồi Bà-la-môn Jaṭābhāradvāja đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jaṭābhāradvāja nói lên bài kệ với Thế Tôn:

Nội triền và ngoại triền,
Chúng sanh bị triền phược,
Con hỏi Gotama,
Ai thoát triền phược này?

1-2-3) At Sāvatthī.

Then the brahmin Jaṭā Bhāradvāja, Bhāradvāja of the Tangle, approached the Blessed One and exchanged greetings with him. When they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side and addressed the Blessed One in verse:

625) “A tangle inside, a tangle outside,

This generation is entangled in a tangle.

I ask you this, O Gotama,

Who can disentangle this tangle?” <354>

♦ “sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ.

♦ ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.

♦ “yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā.

♦ khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā.

♦ “yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati.

♦ paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā”ti.

4) (Thế Tôn)

Người có trí, trú giới,
Tu tập tâm và tuệ,
Nhiệt tâm và thận trọng,
Tỷ-kheo ấy thoát triền.
Với ai đã từ bỏ,
Tham sân và vô minh,
Bậc Ứng cúng lậu tận,
Vị ấy thoát triền phược.
Chỗ nào danh và sắc
Ðược đoạn tận vô dư,
Ðoạn chướng ngại sắc tưởng,
Chỗ ấy triền phược đoạn.

4) [The Blessed One:]

626) “A man established on virtue, wise,

Developing the mind and wisdom,

A bhikkhu ardent and discreet:

He can disentangle this tangle.

627) “Those for whom lust and hatred

Along with ignorance have been expunged,

The arahants with taints destroyed:

For them the tangle is disentangled.

628) “Where name-and-form ceases,

Stops without remainder,

And also impingement and perception of form:

It is here this tangle is cut.”

5) Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn Jaṭābhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!...

6) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

5) When this was said, the brahmin Jaṭā Bhāradvāja said to the Blessed One:

–“Magnificent, Master Gotama!…”

And the Venerable Bhāradvāja became one of the arahants.

♦ 193. sāvatthinidānaṃ. atha kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. ekamantaṃ nisinno kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ ajjhabhāsi —

♦ “na brāhmaṇo {nābrāhmaṇo (?)} sujjhati koci, loke sīlavāpi tapokaraṃ.

♦ vijjācaraṇasampanno, so sujjhati na aññā itarā pajā”ti.

1) Tại Sāvatthī, Jetavana.

2) Rồi Bà-la-môn Suddhika Bhāradvāja đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Suddhika Bhāradvāja nói lên bài lệ này trước mặt Thế Tôn:

Không Bà-la-môn nào,
Dầu giữ giới, khổ hạnh,
Có thể được thanh tịnh,
Dầu ở thế giới nào.
Chỉ vị Minh Hạnh Túc,
Mới có thể thanh tịnh.
Không một quần chúng nào.
Ngoài vị hành như vậy.

1-2-3) At Sāvatthī. Then the brahmin Suddhika Bhāradvāja approached the Blessed One <355> and exchanged greetings with him. When they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side [166] and recited this verse in the presence of the Blessed One:

629) “In the world no brahmin is ever purified

Though he be virtuous and austere in practice;

One accomplished in knowledge and conduct is purified,

Not the others, the common folk.” (442)

♦ “bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo.

♦ antokasambu saṅkiliṭṭho, kuhanaṃ upanissito.

♦ “khattiyo brāhmaṇo vesso, suddo caṇḍālapukkuso.

♦ āraddhavīriyo pahitatto, niccaṃ daḷhaparakkamo.

♦ pappoti paramaṃ suddhiṃ, evaṃ jānāhi brāhmaṇā”ti.

4) (Thế Tôn):

Dầu lẩm bẩm nhiều chú,
Nhưng không vì thọ sanh,
Ðược gọi Bà-la-môn,
Nội ô nhiễm bất tịnh,
Y cứ trên lừa đảo,
Bà-la-môn, Phệ-xá,
Thủ-đà, Chiên-đà-la,
Kẻ đổ phẩn, đổ rác,
Tinh cần và tinh tấn,
Thường dõng mãnh tấn tu, (2)
Ðạt được tịnh tối thắng,
Bà-la-môn nên biết!

4) [The Blessed One:]

630) “Even though one mutters many chants,

One does not become a brahmin by birth

If one is rotten within and defiled,

Supporting oneself by fraudulent means.

631) “Whether khattiya, brahmin, vessa, sudda, Caṇḍāla or scavenger,

If one is energetic and resolute,

Always firm in exertion,

One attains the supreme purity:

Know, O brahmin, that this is so.” <356>

5) Khi được nghe vậy, Bà-la-môn Suddhika Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!...

6) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

5-6) When this was said, the brahmin Suddhika Bhāradvāja said to the Blessed One:

–“Magnificent, Master Gotama!”…

And the Venerable Bhāradvāja became one of the arahants.

1) Một thời Thế Tôn ở Rājagaha, Veḷuvana, tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, một món ăn gồm gạo và sữa đông được sửa soạn cho Bà-la-môn Aggika Bhāradvāja để vị này sắp đặt: "Tôi sẽ tế lửa, tôi sẽ làm lễ cúng dường lửa".

1-2) On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary.

Now on that occasion milk-rice with ghee had been set out for the brahmin Aggika Bhāradvāja, who had thought: “I will offer a fire sacrifice, I will perform the fire oblation.” (443)

addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. disvāna bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi —

♦ “tīhi vijjāhi sampanno, jātimā sutavā bahū.

♦ vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasan”ti.

4) Bà-la-môn Aggika Bhāradvāja thấy Thế Tôn đi khất thực đến, thấy vậy liền nói lên bài kệ với Thế Tôn:

Vị đầy đủ ba minh,
Thiện sanh và nghe nhiều,
Minh hạnh được trọn vẹn,
Hãy thọ món ăn này!

4) The brahmin Aggika Bhāradvāja saw the Blessed One standing for alms and addressed him in verse: <357>

632) “One endowed with the triple knowledge,

Of proper birth, of ample learning,

Accomplished in knowledge and conduct,

Might partake of this milk-rice meal.” (444)

♦ “bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo.

♦ antokasambu saṃkiliṭṭho, kuhanāparivārito.

♦ “pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati.

♦ atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni.

♦ “etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo.

♦ vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasan”ti.

5) (Thế Tôn):

Dầu lẩm bẩm nhiều chú,
Nhưng không vì thọ sanh,
Ðược gọi Bà-la-môn.
Nội ô nhiễm bất tịnh,
Y cứ trên lừa đảo,
Thấy thiên giới ác thú,
Ðoạn diệt được tái sanh,
Thắng trí, bậc Mâu-ni,
Ðầy đủ ba minh này,
Ba minh, Bà-la-môn,
Minh hạnh được đầy đủ,
Hãy thọ món ăn này.

5) [The Blessed One:]

633) “Even though one mutters many chants,

One does not become a brahmin by birth

If one is rotten within and defiled,

With followers gained by fraudulent means. [167]

634) “One who has known his past abodes,

Who sees heaven and the plane of woe,

Who has reached the destruction of birth,

A sage consummate in direct knowledge: (445)

635) “By means of these three kinds of knowledge

One is a triple-knowledge brahmin.

This one accomplished in knowledge and conduct

Might partake of this milk-rice meal.” <358>

6) [The brahmin Aggika Bhāradvāja:]

“Let Master Gotama eat. The worthy is a brahmin.”

♦ “gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,

♦ sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo.

♦ gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,

♦ dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

♦ “aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,

♦ khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ.

♦ annena pānena upaṭṭhahassu,

♦ khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī”ti.

7) (Thế Tôn):

Ta không có hưởng thọ, (3)
Vì tụng hát kệ chú,
Thường pháp không phải vậy,
Ðối vị có tri kiến.
Chư Phật đã loại bỏ,
Tụng hát các kệ chú,
Chân thật niệm Chánh pháp,
Sở hành là như vậy.
Bậc Ðại Sĩ vẹn toàn,
Cúng dường phải khác biệt,
Ðoạn tận các lậu hoặc,
Dao động được lắng dịu.
Với những bậc như vậy,
Ăn uống phải cúng dường,
Thật chính là phước điền,
Cho những ai cầu phước.

7) [The Blessed One:]

636) “Food over which verses have been sung Is not fit to be eaten by me.

This, brahmin, is not the principle Observed by those who see.

The Enlightened Ones reject such food

Over which verses have been sung.

As such a principle exists, O brahmin,

This is their rule of conduct.

637) “Serve with other food and drink

The consummate one, the great seer

With taints destroyed and remorse stilled,

For he is the field for one seeking merit.” (446)

8) Ðược nghe như vậy, Bà-la-môn Aggika Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay Tôn giả Gotama!...

9) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

8-9) When this was said, the brahmin Aggika Bhāradvāja said to the Blessed One:

–“Magnificent, Master Gotama!”…

And the Venerable Aggika Bhāradvāja became one of the arahants.

1) Một thời Thế Tôn ở giữa dân tộc Kosala, trên bờ sông Sundarika.

2) Lúc bấy giờ Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja tế lửa trên bờ sông Sundarika, làm lễ cúng dường lửa.

3) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja sau khi tế lửa, làm lễ cúng dường lửa xong, từ chỗ ngồi đứng dậy, nhìn xung quanh tất cả bốn phương và nghĩ: "Ai có thể hưởng họ món ăn cúng tế còn lại này?"

1-2-3) On one occasion the Blessed One was dwelling among the Kosalans on the bank of the river Sundarika.

Now on that occasion <359> the brahmin Sundarika Bhāradvāja was offering a fire sacrifice and performing the fire oblation on the bank of the river Sundarika. Then the brahmin Sundarika Bhāradvāja, having offered the fire sacrifice and performed the fire oblation, rose from his seat and surveyed the four quarters all around, wondering: “Who now might eat this sacrificial cake?” (447)

4) Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja thấy Thế Tôn đang ngồi dưới gốc cây, đầu được bao trùm, thấy vậy, tay trái cầm món ăn cúng tế còn lại, tay phải cầm bình nước (4) đi đến Thế Tôn.

5) Và Thế Tôn nghe tiếng chân của Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja liền tháo đồ trùm ở đầu.

atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo ‘muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhavan’ti tatova puna nivattitukāmo ahosi. atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi — ‘muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti; yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyyan’ti.

♦ atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca — ‘kiṃjacco bhavan’ti?

6) Và Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja nghĩ: "Ðầu vị này trọc, vị này là người trọc đầu", nghĩ vậy, muốn trở lui.

7) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja lại suy nghĩ: "Trọc đầu ở đây, một số Bà-la-môn cũng như vậy. Vậy ta hãy đến và hỏi vấn đề thọ sanh".

8) Rồi Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn:

-- Thọ sanh Tôn giả là gì?

6-7-8) Then the brahmin Sundarika Bhāradvāja, thinking, “This worthy is shaven-headed, [168] this worthy is a shaveling,” wanted to turn back; <360> but it occurred to him: “Some brahmins here are also shaven-headed.

Let me approach him and inquire about his birth.”

Then the brahmin Sundarika Bhāradvāja approached the Blessed One and said to him:

–“What is the worthy one’s birth?”

♦ “mā jātiṃ puccha caraṇañca puccha,

♦ kaṭṭhā have jāyati jātavedo.

♦ nīcākulīnopi muni dhitimā,

♦ ājānīyo hoti hirīnisedho.

♦ “saccena danto damasā upeto,

♦ vedantagū vusitabrahmacariyo.

♦ yaññopanīto tamupavhayetha,

♦ kālena so juhati dakkhiṇeyye”ti.

9) (Thế Tôn):

Chớ hỏi về thọ sanh,
Hãy hỏi về sở hành.
Tùy theo mọi thứ củi,
Ngọn lửa được sanh khởi.
Dầu thuộc nhà hạ tiện,
Bậc ẩn sĩ tinh cần, (5)
Ðược xem như thượng sanh, (6)
Biết tàm quý, trừ ác.
Ðiều thuận bởi chân lý,
Thuần thục trong hành trì,
Thông đạt các Thánh kinh, (7)
Phạm hạnh được viên thành.
Tế vật đã đem lại,
Hãy cầu khẩn vị ấy,
Lễ tế làm đúng thời,
Vị ấy xứng cúng dường.

9) [The Blessed One:]

638) “Ask not of birth but ask of conduct:

Fire is indeed produced from any wood.

A resolute sage, though from low family,

Is a thoroughbred restrained by a sense of shame. (448)

639) “The sacrificer should invoke this one:

One tamed by truth, perfect by taming,

Who has reached the end of knowledge,

A fulfiller of the holy life.

Then he makes a timely oblation

To one worthy of offerings.” (449) <361>

♦ “addhā suyiṭṭhaṃ suhutaṃ mama yidaṃ,

♦ yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāmi.

♦ tumhādisānañhi adassanena,

♦ añño jano bhuñjati habyasesan”ti.

♦ “bhuñjatu bhavaṃ gotamo. brāhmaṇo bhavan”ti.

10) Sundarika:

Vật cúng này của con,
Thật sự khéo cúng dường,
Nay con đã thấy được,
Bậc sáng suốt như Ngài.
Con không thấy một ai
Có thể sánh được Ngài,
Không có người nào khác
Thọ hưởng vật cúng này.
Tôn giả Gotama,
Hãy thọ hưởng vật cúng.
Ngài thật là Bà-la-môn,
Là bậc đáng tôn trọng.

10) [The brahmin Sundarika Bhāradvāja:]

640) “Surely my sacrifice is well performed

As I have seen such a knowledge-master.

Because I had not seen those like yourself

Other people ate the sacrificial cake.

“Let Master Gotama eat.

The worthy is a brahmin.”

♦ “gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,

♦ sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo.

♦ gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,

♦ dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

♦ “aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,

♦ khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ.

♦ annena pānena upaṭṭhahassu,

♦ khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī”ti.

11) (Thế Tôn):

Ta không có hưởng thọ,
Vì tụng hát kệ chú,
Thường pháp không phải vậy,
Ðối vị có tri kiến.
Chư Phật đã loại bỏ
Tụng hát các kệ chú,
Chân thật niệm Chánh pháp,
Sở hành là như vậy.
Bậc Ðại Sĩ vẹn toàn,
Cúng dường phải khác biệt.
Ðoạn tận các lậu hoặc,
Trạo hối được lắng dịu,
Với những bậc như vậy,
Cơm nước phải cúng dường,
Thật chính là phước điền,
Cho những ai cầu phước.

11) [The Blessed One:]

641-42) “Food over which verses have been sung

… (verses = 636-37) …

For he is the field for one seeking merit.” <362>

ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā gāthāhi ajjhabhāsi —

♦ “mā brāhmaṇa dāru samādahāno,

♦ suddhiṃ amaññi bahiddhā hi etaṃ.

♦ na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti,

♦ yo bāhirena parisuddhimicche.

♦ “hitvā ahaṃ brāhmaṇa dārudāhaṃ

♦ ajjhattamevujjalayāmi {ajjhattameva jalayāmi (sī. syā. kaṃ. pī.)} jotiṃ.

♦ niccagginī niccasamāhitatto,

♦ arahaṃ ahaṃ brahmacariyaṃ carāmi.

♦ “māno hi te brāhmaṇa khāribhāro,

♦ kodho dhumo bhasmani mosavajjaṃ.

♦ jivhā sujā hadayaṃ jotiṭhānaṃ,

♦ attā sudanto purisassa joti.

♦ “dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,

♦ anāvilo sabbhi sataṃ pasattho.

♦ yattha have vedaguno sinātā,

♦ anallagattāva {anallīnagattāva (sī. pī. ka.)} taranti pāraṃ.

♦ “saccaṃ dhammo saṃyamo brahmacariyaṃ,

♦ majjhe sitā brāhmaṇa brahmapatti.

♦ sa tujjubhūtesu namo karohi,

♦ tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmī”ti.

17) Thế Tôn nói lên bài kệ cho Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja đang đứng một bên:

Này Bà-la-môn kia,
Chớ có nghĩ gì tịnh.
Sự sắp đặt củi lửa,
Như vậy chỉ bề ngoài.
Bậc thiện nhân dạy rằng,
Người ấy không thanh tịnh,
Với những ai chỉ muốn
Thanh tịnh mặt bên ngoài.
Này Bà-la-môn kia,
Ta từ bỏ củi lửa,
Ta chỉ nhen nhúm lên
Ngọn lửa từ nội tâm,
Ngọn lửa thường hằng cháy,
Thường nồng cháy nhiệt tình.
Ta là bậc La-hán,
Ta sống đời Phạm hạnh.
Này Bà-la-môn kia,
Người mang ách kiêu mạn,
Phẫn nộ là khói hương,
Vọng ngôn là tro tàn,
Lưỡi là chiếc muỗng tế,
Tâm là chỗ tế tự,
Tự ngã là ngọn lửa.
Còn người khéo điều phục,
Chánh pháp là ao hồ,
Giới là bến nước tắm,
Không cấu uế, trong sạch,
Ðược thiện nhơn tán thán,
Là chỗ bậc có trí,
Thường tắm, trừ uế tạp.
Khi tay chân trong sạch,
Họ qua bờ bên kia.
Chánh pháp là chân lý, (9)
Tự chế là Phạm hạnh,
Chính con đường trung đạo, (10)
Giúp đạt tối thắng vị,
Ðảnh lễ bậc trực tâm,
Ta gọi tùy pháp hành.

17) The Blessed One then addressed him with verses:

643) “When kindling wood, brahmin, do notimagine

This external deed brings purity;

For experts say no purity is gained

By one who seeks it outwardly.

644) “Having given up the fire made from wood, I kindle,

O brahmin, the inner light alone.

Always ablaze, my mind always concentrated,

I am an arahant living the holy life.

645) “Conceit, O brahmin, is your shoulder-load,  <364>

Anger the smoke, false speech the ashes;

The tongue is the ladle, the heart the altar,

A well-tamed self is the light of a man. (452)

646) “The Dhamma is a lake with fords of virtue—

Limpid, praised by the good to the good—

Where the knowledge-masters go to bathe,

And, dry-limbed, cross to the far shore. (453)

647) “Truth, Dhamma, restraint, the holy life,

Attainment of Brahmā based on the middle: [170]

Pay homage, O brahmin, to the upright ones;

I call that person one impelled by Dhamma.” (454)

18) Khi được nói vậy, Bà-la-môn Sundarika Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!...

19) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

18-19) When this was said, the brahmin Sundarika Bhāradvāja said to the Blessed One:

–“Magnificent, Master Gotama!”…

And the Venerable Sundarika Bhāradvāja became one of the arahants. <365>

1) Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kosala, tại một khu rừng.

2) Lúc bấy giờ, một Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bị mất mười bốn con bò.

3) Rồi Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja trong khi đi tìm những con bò đực ấy, đi đến khu rừng kia; sau khi đến, thấy Thế Tôn ngồi kiết-già trong khu rừng ấy, lưng giữ thẳng và để chánh niệm trước mặt.

disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi —

♦ “na hi nūnimassa {nahanūnimassa (sī. syā. kaṃ.)} samaṇassa, balībaddā catuddasa.

♦ ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

♦ “na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā.

♦ ekapaṇṇā dupaṇṇā {dvipaṇṇā (sī. pī.)} ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

♦ “na hi nūnimassa samaṇassa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā.

♦ ussoḷhikāya naccanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

♦ “na hi nūnimassa samaṇassa, santhāro sattamāsiko.

♦ uppāṭakehi sañchanno, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

♦ “na hi nūnimassa samaṇassa, vidhavā satta dhītaro.

♦ ekaputtā duputtā {dviputtā (sī. pī.)} ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

♦ “na hi nūnimassa samaṇassa, piṅgalā tilakāhatā.

♦ sottaṃ pādena bodheti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

♦ “na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsamhi iṇāyikā.

♦ detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī”ti.

4) Thấy vậy, Bà-la-môn đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên bài kệ này với Thế Tôn:

Với vị Sa-môn này,
Không có mười bốn bò,
Nên không thấy sáu mươi (ajjasaṭṭhi), (11)
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không có ruộng mè hư,
Một hai lá cây mè,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không kho trống, không chuột,
Chạy chơi và múa nhảy,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không tấm nệm bảy tháng,
Tràn đầy những chí rận,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này
Không bảy gái quả phụ
Hoặc một con, hai con,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không vợ đen, mặt rỗ.
Lấy chân thúc đá dậy,
Do vậy được an lạc.
Với vị Sa-môn này,
Không kẻ nợ buổi sáng,
Mắng nhiếc: "Hãy trả đi"
Do vậy được an lạc.

4) Having seen him, he approached the Blessed One and recited these verses in the presence of the Blessed One:

648) “Surely this ascetic does not have

Fourteen oxen [that have gotten lost],

Not seen now for the past six days:

Hence this ascetic is happy. (455)

649) “Surely this ascetic does not have

A field of blighted sesamum plants,

Some with one leaf, some with two:

Hence this ascetic is happy. <366>

650) “Surely this ascetic does not have

Rats inside an empty barn

Dancing around merrily:

Hence this ascetic is happy.

651) “Surely this ascetic does not have

A blanket that for seven months

Has been covered with swarms of vermin:

Hence this ascetic is happy.

652) “Surely this ascetic does not have

Seven daughters left for widows,

Some with one son, some with two:

Hence this ascetic is happy. (456)

653) “Surely this ascetic does not have

A tawny wife with pockmarked face

Who wakes him up with a kick:

Hence this ascetic is happy.

654) “Surely this ascetic does not have

Creditors who call at dawn,

Chiding him, ‘Pay up! Pay up!’: <367>

Hence this ascetic is happy.”

♦ “na hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa.

♦ ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

♦ “na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā.

♦ ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

♦ “na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā.

♦ ussoḷhikāya naccanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

♦ “na hi mayhaṃ brāhmaṇa, santhāro sattamāsiko.

♦ uppāṭakehi sañchanno, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

♦ “na hi mayhaṃ brāhmaṇa, vidhavā satta dhītaro.

♦ ekaputtā duputtā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

♦ “na hi mayhaṃ brāhmaṇa, piṅgalā tilakāhatā.

♦ sottaṃ pādena bodheti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

♦ “na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā.

♦ detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī”ti.

5) (Thế Tôn):

Bà-la-môn, với Ta,
Không có mười bốn bò,
Nên không thấy sáu mươi,
Do vậy Ta an lạc.
Bà-la-môn, với Ta,
Không có ruộng mè hư,
Một hai lá cây mè,
Do vậy Ta an lạc.
Bà-la-môn, với Ta,
Không kho trống, không chuột,
Chạy chơi và múa chảy,
Do vậy Ta an lạc.
Bà-la-môn, với Ta,
Không tấm nệm bảy tháng,
Tràn đầy những chí rận,
Do vậy Ta an lạc.
Bà-la-môn, với Ta,
Không bảy gái quả phụ,
Hoặc một con, hai con,
Do vậy Ta an lạc.
Bà-la-môn, với Ta,
Không vợ đen, mặt rỗ,
Lấy chân thúc đá dậy,
Do vậy Ta an lạc.
Bà-la-môn, với Ta,
Không kẻ nợ buổi sáng,
Mắng nhiếc: "Hãy trả đi",
Do vậy Ta an lạc.

5) [The Blessed One:]

655) “Surely, brahmin, I do not have

Fourteen oxen [that have gotten lost],

Not seen now for the past six days:

Hence, O brahmin, I am happy. [171]

656) “Surely, brahmin, I do not have

A field of blighted sesamum plants,

Some with one leaf, some with two:

Hence, O brahmin, I am happy.

657) “Surely, brahmin, I do not have

Rats inside an empty barn

Dancing around merrily:

Hence, O brahmin, I am happy.

658) “Surely, brahmin, I do not have

A blanket that for seven months

Has been covered with swarms of vermin:

Hence, O brahmin, I am happy.

659) “Surely, brahmin, I do not have

Seven daughters left for widows,

Some with one son, some with two:

Hence, O brahmin, I am happy. <368>

600) “Surely, brahmin, I do not have

A tawny wife with pockmarked face

Who wakes me up with a kick:

Hence, O brahmin, I am happy.

661) “Surely, brahmin, I do not have

Creditors who call at dawn,

Chiding me, ‘Pay up! Pay up!’:

Hence, O brahmin, I am happy.”

♦ evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca — “abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya — cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampadan”ti.

♦ alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. acirūpasampanno panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva — yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ — brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. “khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā”ti abbhaññāsi. aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

♦ arahantavaggo paṭhamo.

♦ tassuddānaṃ —

♦ dhanañjānī ca akkosaṃ, asurindaṃ bilaṅgikaṃ.

♦ ahiṃsakaṃ jaṭā ceva, suddhikañceva aggikā.

♦ sundarikaṃ bahudhītarena ca te dasāti.

6) Ðược nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thế thấy sắc.

Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Vậy nay con xin quy y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong cho con được xuất gia với Tôn giả Gotama, cho con được thọ đại giới.

7) Rồi Bà-la-môn Bhāradvāja được xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

8) Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Bhāradvāja ở một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Và không bao lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà các thiện nam tử đã xuất gia, từ bỏ gia đình sống không gia đình hướng đến: Ðó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại tự mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, không có trở lại trạng thái này nữa".

9) Và Tôn giả Bhāradvāja trở thành một vị A-la-hán nữa.

6-7-8-9) When this was said, the brahmin of the Bhāradvāja clan said to the Blessed One:

–“Magnificent, Master Gotama!”…

And the Venerable Bhāradvāja became one of the arahants. (457) <369>